"Un və çörəyin qiymətində kəskin artım gözlənilmir"Rusiya müharibəyə başlayan kimi BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı FAO dünya ərzaq ehtiyatları barədə dəhşətli proqnozlar verməyə başladı.

Azərbaycanda ərzaq təhlükəsi, xüsusən un və çörəyin qiymətində bahalaşma gözlənilirmi?

İqtisad elmləri fəlsəfə doktoru Xaliq Məmmədov mediaya açıqlamasında bildirib ki, rəsmi rəqəmlərə nəzər salsaq görərik ki, BMT-nin təsiri ilə 1 ton ərzaqlıq buğda mayın 1-də 403 dollara qalxıb. Amma sonra hər ay qiymətlər endi - iyunda 380 dollar, iyulda 334 dollar, avqustda isə 328 dollara düşdü.

İndi də BMT-nın FAO-su elan edir ki, iyulda ərzaq qiymətləri indeksi 8,6% azalıb. Belə ki, iyunda 154,3 olan göstərici iyulda 140,9-a enib:

"Rusiyanın Ukraynada xüsusi əməliyyata başlaması təbii olaraq ərzaq təminatı və istehsallna öz mənfi təsirini göstərəcək: "Əsas səbəb hər iki ölkədə hərbi xərclərin artması, dinc yaşayışın pozulması, kənd əhalisinin normal kənd təsərrüfatı işləri ilə məşqulluğunun və ən vacibi isə loqistika zəncirinin pozulmasıdır. Digər tərəfdən toxum və gübrələrin qiymətlərinin kəskin artması da k/t məhsullarının istehsalının azalması ilə nəticələnəcək".

X.Məmmədov qeyd edib ki, Rusiya və Ukrayna böyük istehsalçı hesab olunur. Bəzi məhsullar üzrə lider ixracatçı ölkələr sayılırlar: "Bunların nəticəsidir ki, ölkəmizdə də ərzaq məhsullarının qiymətləri üzrə infilyasiya artıq keçən ilin müvafiq dövrü ilə yüksəlmişdir. Qıtlıq olması gözlənilmir, amma qiymət artımı davam edə bilər. Xüsusilə qarabaşaq, düyü və s. bu kimi məhsullar üzrə" .

Ekspert onu da vurğulayıb ki, hər cür yağlar, ət və süd məhsullarında da artım gözlənilir. Un və çörəyin qiymətində kəskin artım gözlənilən deyil.

İqtisadçı deyir ki, Azərbaycan 75% ərzaqlıq buğda idxalından asılıdır. Ötən il 572 min hektardan 1,887 milyon ton buğda istehsal etmişik. Arpa isə 374 min hektardan 1,147 milyon ton yığılıb. Göründüyü kimi ümumi 1 milyon hektara çatmır. Amma bu il 1 milyon 9 min hektarda təxminən 6:4 nisbətində buğda və arpa əkilib.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə 50 min hektarda taxıl əkilib. Minalardan tam təmizlənmə aparılarsa, potensial 200 min hektara bərabərdir".

Qaldı FAO-nun proqnozlarına, onu çox da ciddiyə almaq lazim deyil: "Cünki o təşkilat münaqişənin nə ilə bitəcəyinə tam proqnoz verə bilməz ehtimallar isə tam hesablama ola bilməz. Belə proqnozlar özünü çox vaxt doğrultmur.
Sonda deyim ki, ölkəmiz bütün baş verəcək mənfi halları nəzərə alaraq torpaq, k/t texnikaları və başqa təchizat amillərini, bir də aqrar sahədə insan resurslarını düzgün birləşdirib professional yanaşma tətbiq etməkdə davam etməlidir. Belə olarsa ərzaq qıtlığı yaranmayacaq, daxili istehsalln artması hesabına qiymətlər stabil əl çatan olacaqdır".
Azərbaycanda ilk dəfə investisiya şirkəti BOKT-dan pay alıb“Azfinance İnvestisiya Şirkəti” QSC “Optimal Finance” MMC bank olmayan kredit təşkilatının (BOKT) təsis paylarının 70%-ni alıb.

“Report” xəbər verir ki, bunun üçün investisiya şirkəti BOKT-nun nizamnamə kapitalının 700 min manat və yaxud 3,3 dəfə artırılaraq 300 min manatdan 1 milyon manata çatdırılmasında iştirak edib.

Son nəticədə "Optimal Finance"ın digər təsisçilərinin BOKT-dakı payı azalıb. Belə ki, Elçin Əsgərlinin payı 50%-dən 15%-ə, Fərid Eynullayevin payı 30%-dən 9%-ə, Yusif İbrahimovun payı isə 20%-dən 6%-ə düşüb.

"Optimal Finance"ın əsas təsisçisi dəyişdikdən sonra onun direktoru da dəyişdirilib. Belə ki, BOKT-a rəhbərlik Əhəd Əsgərovdan alınaraq İmam Qədimquliyevə həvalə edilib.

Azərbaycanda ilk dəfədir ki, investisiya şirkəti BOKT-dan pay alır. Burada diqqəti cəlb edən həm də "Optimal Finance"ın eyni adlı elektronika şirkətinin (“Optimal Elektronika” MMC) məhsullarının satışını maliyyələşdirməsidir.

Məsələ ilə bağlı "Report"a açıqlama verən "Azfinance"ın direktoru İntiqam Səfərəliyev rəhbərlik etdiyi maliyyə qurumunun qərarını kiçik kreditləri maliyyələşdirmək istəyi ilə izah edib: "BOKT almaqda əsas məqsədimiz elektronika məhsullarının satışına dəstək vermək deyil, sadəcə mikromaliyə sektorunda ən yaxşı işləyən sahədə - istehlak malları sahəsində olmaqdır. 5-10 dənə ayrı-ayrı şəbəkə ilə müqavilə bağlamaqdansa, bir şəbəkə ilə işləyən BOKT-un payını almaq yaxşıdır və bununla biz o sektora birbaşa girmiş oluruq. Nəzərə alsaq ki, adı çəkilən şəbəkənin illik dövriyyəsi 120-130 milyon manat çivarındadır, onun da 70-80%-i kreditlə satılanda, bizim aldığımız BOKT-un müştəri problemi olmayacaq".
Bağırov 76 yaşlı generalı təqaüdə göndərdiDövlət Gömrük Xidmətinin Baş Gömrük Mühafizə Xidmətinin rəisi, gömrük xidməti general-mayoru İsmayıl Ələkbərov təqaüdə göndərilib.

Avrasiya.net Qaynarinfo.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə DGK sədrinin birinci müavini, sədr vəzifəsini müvəqqəti icra edən Şahin Bağırov əmr imzalayıb.

Onun yerinə hələlik təyinat yoxdur.

Qeyd edək ki, Ələkbərov İsmayıl Ağaqulu oğlu 6 avqust 1946-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. O, 12 dekabr 1996-cı ildən Dövlət Gömrük Komitəsi Kadrlar İdarəsində bölmə rəisi, 31 iyul 1997-ci ildən Tədris Mərkəzinin rəisi, 13 sentyabr 2013-cü ildən Gömrük Akademiyasının rəisi vəzifələrində çalışıb. 31 oktyabr 2018-ci ildə isə Komitənin Baş Gömrük Mühafizə Xidmətinin rəisi vəzifəsinə təyin edilib.
İraq iş adamları Azərbaycanda səfərdədirİraqın iş adamlarından ibarət nümayəndə heyəti Azərbaycana gəlib.

Bu barədə Avrasiya.net-ə İraqın Azərbaycandakı səfirliyindən bildirilib.

Səfər çərçivəsində Bağdad Ticarət Palatasının İdarə Heyətinin üzvü cənab Alaa Nurun başçılıq etdiyi biznes nümayəndə heyəti ilə Azərbaycan Respublikasının Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyinin (KOBİA) İdarə Heyətinin sədri cənab Orxan Məmmədov arasında görüş baş tutmuşdur.

Görüş əsnasında tərəflər İraq və Azərbaycan iş adamları arasında ikitərəfli əməkdaşlıq əlaqələrinin genişləndirilməsi və gücləndirilməsi perspektivləri ətrafında fikir mübadiləsi aparmışlar.

Görüşdə həmçinin, İraq Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı müvəqqəti işlər vəkili cənab Maki Ressan Əl-Mamori da iştirak edib. O, çıxışı zamanı qarşılıqlı fayda əldə etmək üçün hər iki ölkədə ticarətin və investisiyaların stimullaşdırılmasına çağırıb.
Səfər çərçivəsində qonaqların Azərbaycanda İxracın və İnvestisiyaların Təşviqi Fondu (AZPROMO), Sumqayıt Texnologiyalar Parkı və bir sıra yerli şirkətlər ilə görüşü nəzərdə tutulub.

Böyük Britaniyanın enerji xidmətləri şirkəti Azərbaycan bazarını tərk edirBöyük Britaniyanın enerji xidmətləri şirkəti “Petrofac International LTD"nin Azərbaycandakı nümayəndəliyi ləğv olunduğunu elan edib.

“Report” bu barədə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinə istinadən xəbər verir.

Məlumatda deyilir ki, kreditorlar tələblərini 2 ay ərzində Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, İzmir küçəsi, 8 ünvanına bildirə bilərlər.

Xatırladaq ki, “Petrofac International LTD" şirkətinin Azərbaycandakı nümayəndəliyi 1995-ci ildə dövlət qeydiyyatına alınıb.
Toxum təminatında hökümətin tam nəzarəti olmalıdır - Ekspert Bu gün ərzaq təhlükəsizliyinin ənənəvi təmini qlobal zərurətə çevrilib. Bu həm lokal müharibələrlə, həm də qlobal istiləşmə ilə əlaqələndirilir.

Bunu iqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, iqtisadçı ekspert Xaliq Məmmədov Prezident İlham Əliyevin bu ilin altı ayının yekunlarına həsr olunan müşavirədə taxıl istehsalının artırılmasının vacibliyi ilə bağlı fikirlərinə münasibətində deyib.

Xatırladaq ki, Prezident sözügedən müşavirədə deyib ki, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla bağlı işlər arasında ərzaq təhlükəsizliyi məsələləri də vacib məsələlərdəndir. Bu il bu problemlə nəinki biz, artıq bütün dünya üzləşib:

"İndi informasiya kanallarında, mətbuatda taxıl qıtlığı ilə bağlı geniş məlumat yayılır. Əfsuslar olsun ki, biz də taxılın idxalından böyük dərəcədə asılı olan ölkəyik. Bu asılılığı aradan qaldırmaq üçün indi proqram hazırlanıb. Həm azad edilmiş torpaqlarda, həm də ölkəmizin digər yerlərində biz vaxt itirmədən, tezliklə taxıl istehsalını artırmalıyıq və artıracağıq. Mənə verilən son məlumata görə, bu il heç vaxt istifadə olunmayan təqribən 100 min hektarda taxıl, yəni, buğda, arpa, dənli bitkilər əkiləcək. Bu da bizim ərzaq təhlükəsizliyimizi gücəndirəcəkdir".

Ekspert bir qədər tarixə ekskurs edərək qeyd edib ki, ölkəmizdə təxminən e.ə 6-cı və 4-cü minilliklərdən əkinçilik və heyvandarlıq əhalinin əsas məşğuliyyəti olmuş və insanların iqtisadi həyatının əsasını təşkil etmişdir. Bu dövrdə taxılın əkilib, biçilməsi ən primitiv üsullarla aparılmışdır. Bu gün elm inkişaf etmiş, artan əhali sayına rəğmən insanların çörək və buğda məmulatlarına olan tələbatı ödəmək üçün intensiv texnologiyadan istifadə olunsa da, Azərbaycan taxıl və digər dənli bitkiləri idxal etməkdə davam edir: "İdxalı minimuma endirmək və daxili istehsalı artırmaq üçün əhəmiyyətli işlər görülməlidir.

Torpaq resursları məhdud olduğundan ekstensiv yolun prespektivi yoxdur. Dünya təcrübəsindən və ilin ən son nailiyyətlərindən istifadə edərək 1 ha məhsuldarlığın artırılması lazımdır. Bizdə təbii-iqlim şəraiti də imkan verir ki, məhsuldarlıq 70-80 sentner olsun. Ayrı-ayrı təsərrüfatlarda 50-60 sentner əldə edilsə də təəssüflər olsun ki, ölkəmizdə orta məhsuldarlıq 30 sentner ətrafındadır. Bu da tələbatın ödənilməməsinə və taxil idxalına səbəb olur".

X.Məmmədovun sözlərinə görə, taxılçılıq ərzaq təminatı ilə yanaşı heyvandarlığın yem bazasının möhkəmləndirilməsində, qaba yemlərlə təmin
olunmasında əhəmiyyətli yer tutur.

Bəs taxılçılığın inkişafında əsas prioritet məsələlər hansılardır?

Ekspertin fikrincə, birinci növbədə taxıl səpinindən əvvəl torpağın düzgün işlənməsi lazımdır. Torpaq taxılın evidir. Əgər o ev düzgün tikilməsə gələcək nəticələr mənfi olacaqdır.

İkinci məsələ toxumun düzgün seçilməsidir. Toxum məhsuldarlığın 40 %-ni təşkil etdiyi üçün onun yüksək reppudiksiyada olması və rayonlaşması ən vacib amildir. Yüksək məhsuldarlığın formalaşması aqro-texniki qaydalara ciddi əməl etməklə mümkündür. Azərbaycanda əsasən payızlıq taxıl əkini müəyyən dövrü qış fəsllinə düşür. Odur ki, qışda və erkən yazda bitkilərin qorunmasına xüsusi diqqət edilməlidir.

Üçüncü məsələ yüksək məhsul götürülməsi üçün becərmədə gübrə normalarının düzgün təyin olunması və yemləmənin vaxtında verilməsidir. Səpindən əvvəl 250-300 kq fosfor gübrəsi vacibdir. Azot tərkibli gübrənin 15-20 %-i şum dövründə, 60 %-i erkən yazda kollanma dövründə, 20-25 %-i bonuya çıxma fazasında verilməlidir".

Bu sahədə ölkəmizdə vəziyyət necədir?

"Real vəziyyət qənaətbəxş deyil. Bu da gübrələrin dünya bazarında qiymətlərinin həddən artıq yüksəlməsi ilə bağlıdır. Dövlətin ayırdığı subsidiya qiymətlərlə uyğunsuzluq təşkil edir. Hökümət bu barədə təxirəsalınmaz tədbirlər görməlidir. Ya subsidiya məbləği artırılmalı, ya da köhnə qaydalara keçirilməlidir. Fermer qiymətin 30 %-ni ödəməli, 70%-ni idxalçı şirkət subsidiyanı almalıdır.

Yuxarıda qeyd olunan toxum təminatında hökümətin tam nəzarəti olmalıdır. Aidiyyatı qurumlar dövlət nəzarətini qaydalara uyğun güzəştsiz həyata keçirilməlidir.

Dördüncü məsələ alaq otlarına və xəstəliklərə qarşı mübarizənin səmərəli aparılmasıdır. Elə xəstəliklər var ki, ona qarşı mübarizə aparmaq fermerin gücü daxilində deyil. Bu məsələdə aidiyyatı icra hakimiyyəti orqanları vaxtında müdaxilə etməlidir. Yəni bitkilərin xəstəliklərdən, gəmiricilərdən qorunmasına diqqət yetirilməlidir".

X.Məmmədov onu da qeyd edib ki, taxılçılığın inkişafının əsas amillərindən biri də suvarmadır. Azərbaycanda əkin sahələrinin suvarılması üçün su ehtiyatları qıt ölkədir.

Ona görə də ənənəvi selləmə suvarma sisteminin pivot sistemi ilə əvəz olunması sürətlə yüksək son nəticəyə nail olmağımıza səbəb olacaq yeganə vasitədir: "Amma hər fermerin buna maddi imkanı çatmır. Odur ki, güzəştli sistemlərlə pivet sisteminin qurulmasında əsas iş hökümətin üzərinə düşür.

Mövcud elmi-tətqiqat institutları, təcrübə stansiyalarının rolu da qeyd olunmalıdır. Elit, superelit, 1-ci və 2-ci reproduksiyalı toxumların alınmasında və rayonlaşdırılmasında bu subyektlərin rolu əvəzolunmazdır. Belə qurumların büdcəsi reallığa uyğun olmalıdır.

Hədəfə çatmaq üçün dövlət və özəl təchizat şirkətləri tirəli səpin, sıfır becərmə və minimal becərmənin geniş yayılmasını stimullaşdırma metodlarını işləyib tətbiq etməlidirlər. Işğaldan azad olunmuş rayonlarda dəmyə və suvarılan sahələrdə dənli bitkilərin əkilib becərilməsində taxılçılığın yüksək inkişafına öz müsbət tövhəsini verəcəkdir.

Bu işdə təhsil sahəsinin üzərinə düşən əsas vəzifə orta sahə aqronomlarının hazırlanmasıdır. Çünki ixtisaslı kadr çatışmazlığı da hiss olunur".
Qızıl ucuzlaşıbABŞ-da illik inflyasiyanın 1981-ci ilin noyabrından sonra ən yüksək göstəricisi fonunda ABŞ dollarının digər valyutalara qarşı bahalaşması dünya bazarlarında qızılın qiymətinin düşməsinə səbəb olub.

“Report” birjalara istinadən xəbər verir ki, Nyu-Yorkun “Comex” birjasında qızılın avqust fyuçersləri 0,52%, yaxud 9,05 dollar ucuzlaşaraq 1 unsiyası 1726,45 dollara satılıb. Gümüşün sentyabr fyuçerslərinin qiyməti isə 0,8% düşərək 1 unsiyası 19,04 dollar təşkil edib.

ABŞ dolların indeksi 0,43% artaraq 108,42 bəndə çatıb. Bahalı dollar qızılın başqa valyutalarla alış üçün əlçatanlığını azaldır.

ABŞ-da inflyasiya səviyyəsi haqqında statistik göstəricilər birjalara güclü təsir göstərir. Belə ki, iyun ayının yekunlarına görə ABŞ-da illik inflyasiya 9,1% təşkil edib, bu isə 1981-ci ilin noyabr ayından sonra ən yüksək göstərici hesab olunur.
Ölkəmizdə bu benzin də bahalaşdı - RəsmiHazırda ölkədə istehlak olunan benzinin sadəcə 9%-i Aİ-95 premium və Aİ-98 super markalı benzinin payına düşür.

Avrasiya.net xəbər verir ki, bunu Report-a açıqlamasında "SOCAR Petroleum" QSC-nin mətbuat katibi Üzeyir Həbibbəyli bildirib.

Onun sözlərinə görə, xarici ölkələrdən Azərbaycana idxal edilən Aİ-95 premium və Aİ-98 super markalı benzinin qiymətində dəyişiklik baş verib:

“Dəyişikliyə əsasən, cari ilin iyul ayının 12-dən 13-nə keçən gecə Aİ-95 Premium markalı benzinin satışı 2,00 AZN-dən, Aİ-98 markalı benzinin satışı isə 2,30 AZN-dən həyata keçirilməyə başlanıb”.

Ü.Həbibbəyli bildirib ki, ötən ildən etibarən neft qiymətlərinin kəskin artımı, həmçinin dünyada baş verən inflyasiya fonunda nəqliyyat xərclərinin əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlməsi, sözügedən qiymət dəyişikliyini şərtləndirən ən böyük amillərdəndir.
"Aİ-95" benzinin qiyməti QALXDIAzərbaycanda “Aİ-95” premium markalı benzinin qiymətində dəyişiklik edilib.

Avrasiya.net xəbər verir ki, “Aİ-95” premium markalı benzin 0,4 manat bahalaşıb.

Bildirilir ki, yeni satış qiyməti 2 manatdır.

Xatırladaq ki, buna qədər yanacağın bu növünün qiyməti 1,6 manta təklif olunub.