Alternativ enerji: Prezident İlham Əliyevin strateji baxışı və yeni enerji reallığı
Qlobal enerji bazarlarında baş verən kəskin dəyişikliklər, iqlim gündəliyinin sürətlənməsi və geosiyasi risklərin artması fonunda Azərbaycan təkcə ənənəvi enerji istehsalçısı kimi deyil, həm də alternativ və bərpa olunan enerji sahəsində strateji yol xətti formalaşdıran ölkə kimi ön plana çıxır. Bu siyasətin mərkəzində Prezident İlham Əliyevin uzunmüddətli, praqmatik və mərhələli yanaşması dayanır.
Azərbaycan üçün alternativ enerji siyasəti sırf “yaşıl gündəlik” məsələsi deyil. Bu, enerji təhlükəsizliyi, ixrac potensialının qorunması, iqtisadi şaxələndirmə və ölkənin geosiyasi çəkisinin artırılması ilə birbaşa bağlı strateji seçimdir. Prezident İlham Əliyevin yanaşmasının əsas fərqi də məhz burada ortaya çıxır: neft və qazdan imtina etmədən, onların yaratdığı maliyyə və infrastruktur üstünlüklərindən istifadə etməklə paralel şəkildə yaşıl enerjiyə keçid.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzur: “yaşıl enerji zonası” strategiyası
Azərbaycanın alternativ enerji siyasətində əsas prioritetlərdən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərin “yaşıl enerji zonası”na çevrilməsidir. Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda günəş, külək və hidroenerji layihələrinin icrası təkcə ekoloji deyil, həm də siyasi və təhlükəsizlik xarakteri daşıyır. Bu yanaşma regionun sürətli bərpasını təmin etməklə yanaşı, dövlətin bu ərazilərdə uzunmüddətli və dayanıqlı mövcudluğunu möhkəmləndirir.
Qarabağda alternativ enerji infrastrukturu eyni zamanda köç prosesinin stimullaşdırılması, yeni sənaye və kənd təsərrüfatı modellərinin qurulması üçün baza rolunu oynayır. Enerji müstəqilliyi olmadan iqtisadi reinteqrasiya mümkün deyil və bu prinsip Prezidentin strateji xəttində açıq şəkildə görünür.
Xəzər potensialı və Avropaya yaşıl enerji körpüsü
Prezident İlham Əliyevin alternativ enerji strategiyasının digər mühüm istiqaməti Xəzər dənizinin külək potensialıdır. Xəzərin böyük ofşor külək imkanları Azərbaycanın Avropa üçün təkcə qaz deyil, gələcəkdə “yaşıl enerji” ixracatçısına çevrilməsi perspektivini yaradır. Qara dənizin dibi ilə planlaşdırılan yaşıl enerji kabeli layihəsi Azərbaycanın enerji diplomatiyasını yeni mərhələyə daşıyır.
Bu kontekstdə Azərbaycan artıq Avropanın enerji təhlükəsizliyində təkcə “təchizatçı” deyil, etibarlı strateji tərəfdaş rolunda çıxış edir. Prezident İlham Əliyevin siyasəti göstərir ki, Bakı enerji gündəliyində yalnız bazar konyunkturasına yox, uzunmüddətli geosiyasi maraqlara əsaslanır.
Beynəlxalq tərəfdaşlıqlar və texnologiya transferi
Azərbaycanın alternativ enerji siyasəti xarici tərəfdaşlıqlarla gücləndirilir. Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ, Böyük Britaniya və digər ölkələrin aparıcı enerji şirkətləri ilə imzalanan müqavilələr texnologiya transferi və investisiya cəlbi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin strateji xətti burada da aydındır: Azərbaycan yalnız xammal bazası yox, müasir enerji texnologiyalarının tətbiq edildiyi regional mərkəzə çevrilməlidir.
Bu layihələr eyni zamanda dövlət büdcəsinə yük yaratmadan, özəl sektorun fəal iştirakı ilə həyata keçirilir ki, bu da iqtisadi dayanıqlılığı artırır.
Enerji təhlükəsizliyi və milli maraqlar balansı
Prezident İlham Əliyevin alternativ enerji strategiyası milli maraqlarla qlobal çağırışlar arasında balansı qoruyur. Azərbaycan nə Avropanın enerji böhranını fürsətçiliklə qarşılayır, nə də daxili enerji təhlükəsizliyini risk altına atır. Əksinə, alternativ enerji layihələri daxili tələbatın bir hissəsini qarşılayaraq daha çox qazın ixraca yönəldilməsinə imkan yaradır.
Bu baxımdan “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının (KES) rəsmi açılış mərasimi enerji siyasətində strateji əhəmiyyət daşıyan hadisədir: “240 meqavat gücə malik bu stansiyanın istismara verilməsi elektrik enerjisinin istehsalında balanslı yanaşmanın təmin olunmasına xidmət edir. Açılış mərasimində dövlətimizin başçısının səsləndirdiyi fikirlər layihənin uzunmüddətli baxışa əsaslanan ardıcıl siyasətin praktik nəticəsi olduğunu nümayiş etdirir.
Bu yanaşma Azərbaycanın enerji siyasətini qlobal səviyyədə etibarlı, proqnozlaşdırıla bilən və məsuliyyətli modelə çevirir.
Azərbaycanın alternativ enerji siyasəti Prezident İlham Əliyevin strateji baxışının tərkib hissəsidir. Bu siyasət nə radikal dönüşdür, nə də formal yanaşma. Bu, mərhələli keçid, güclü enerji diplomatiyası və milli maraqlara söykənən uzunmüddətli strategiyadır. Məhz bu yanaşma Azərbaycana yeni enerji reallığında həm regional liderliyini qorumağa, həm də qlobal enerji xəritəsində mövqeyini daha da möhkəmləndirməyə imkan verir.
Aydın Hüseynov
Milli Məclisin deputatı
