Azərbaycan Ermənistanı Avropa Məhkəməsinə verdiAzərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin tapşırığına müvafiq olaraq, Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində zərər çəkmiş vətəndaşlarımızın hüquq və azadlıqlarının pozulmasına dair dövlətlərarası ərizə hazırlanaraq 2021-ci il yanvarın 15-də İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinə təqdim edilib.

Avrasiya.net xəbər verir ki, ərizənin hazırlanmasına beynəlxalq hüquq aləmində tanınmış ekspertlər və Azərbaycan Respublikasının aparıcı hüquqşünasları cəlb olunublar.

Ərizədə Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsinin və 7 ətraf rayonunun Ermənistan tərəfindən 30 ilə yaxın davam etmiş işğalı nəticəsində Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının yaşamaq hüququnun, şəxsi və ailə həyatına hörmət və dini etiqad azadlıqlarının, işgəncəyə və pis rəftara məruz qalmamaq, mülkiyyət və sərbəst hərəkət hüquqlarının pozulması məsələləri qaldırılır, həmçinin Azərbaycanın 3890 vətəndaşının itkin düşməsi və Ermənistanın bu şəxslərin aqibətinin araşdırılması üçün hər hansı tədbir görməməsi barədə dəlillər irəli sürülür.

Bununla yanaşı, 2020-ci ilin iyul ayında Ermənistan Respublikasının silahlı qüvvələrinin Tovuz istiqamətində hərbi təxribatı nəticəsində Azərbaycan vətəndaşlarının İnsan Hüquqları üzrə Avropa Konvensiyası ilə qorunan hüquqlarının pozulmasına dair faktlar da ərizədə öz əksini tapıb.

Azərbaycan Respublikasının şanlı Qələbəsi ilə nəticələnmiş 44 günlük müharibə zamanı Ermənistan Respublikası silahlı qüvvələrinin ölkəmizin dinc sakinlərinə qarşı qeyri-insani, beynəlxalq humanitar hüquqa, xüsusən Cenevrə Konvensiyalarına zidd olan əməlləri, hərbi əməliyyatlar zonasından uzaq məsafədə yerləşən şəhər və kəndlərin, mülki infrastrukturun kasetli və fosforlu mərmilər, uzaqmənzilli ballistik raketlər ilə atəşə tutması, bunun nəticəsində 93 şəxsin, o cümlədən 12 uşağın və 28 qadının həlak olması, 423 şəxsin, o cümlədən 51 uşağın və 104 qadının yaralanması, Gəncə şəhərində çoxmənzilli 10 bina daxil olmaqla 264 evin tamamilə dağıdılması, 9294 fərdi evə və digər əmlaklara ziyan vurulması barədə sübutlar təqdim edilərək İnsan Hüquqları üzrə Avropa Konvensiyanın pozulması əsaslandırılır.

Ərizədə, həmçinin Ermənistanın işğal etdiyi ərazilərdə külli miqdarda mina basdırması, şəhər və kəndlərimizi yerlə yeksan etməsi, habelə işğaldan azad edilmiş ərazilərimizə 2020-ci il 10 noyabr tarixli kapitulyasıya aktından sonra qanunsuz silahlı birləşmələr göndərməsi səbəbindən Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının öz evlərinə qayıtmaq hüququndan məhrum edildiyi vurğulanır.

İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinə təqdim edilmiş sənəddə vətəndaşlarımızın pozulmuş hüquqlarının bərpası üçün Ermənistandan zəruri tədbirlərin görülməsi tələb olunur.
İlham Əliyevin Şuşadakı hər bir hərəkəti, addımı,  sözü bir ismarıc, bir xəbərdarlıq, bir nidadırXatırlayırsınızsa, dövlətimizin başçısı 44 gün davam edən İkinci Qarabağ savaşı zamanı möhtəşəm bir ənənənin, yeni davranış tərzinin, cəmiyyətlə yeni ünsiyyət formasının əsasını qoymuşdu. Həmin vaxt Prezident demək olar ki, hər gün bu və ya digər şəhərimizin, qəsəbəmizin, kəndimizin, strateji yüksəkliklərimizin düşmən işğalından azad edilməsi barədə “tvit”lər paylaşırdı. Bu, gündəlik ənənəyə çevrilmişdi və insanlarımız da hər gün Prezidentin növbəti qələbə “tvit”lərini xüsusi səbirsizliklə gözləyirdilər. Doğrudan da çox gözəl ənənə idi. İlham Əliyev bu son zamanlarda daha bir ənənənin əsasını qoyub. Belə ki, dövlət başçısı xanımı ilə birlikdə işğaldan azad edilmiş rayonlarımıza vaxtaşırı səfərlər edir, o yerlərdən millətə və dünyaya, qonşularımıza, dostlarımıza və düşmənlərimizə bir-birindən önəmli, vacib mesajlar verir. Bu da artıq növbəti ənənə halını almaqdadır və biz heç şübhəsiz ki, Prezidentin bu taktikasını təqdir edirik. Prezident dünən də bu yeni ənənənin növbəti səhifəsini çevirdi, Şuşaya səfər etdi. Və Prezidentin bu səfəri sözün əsl mənasında HADİSƏyə çevrildi. İndi təkcə Azərbaycan mediası yox, bütün Ermənistan KİV-ləri, Rusiya telekanalları, qardaş Türkiyənin, qonşu İranın dünyanın xəbər agentlikləri , siyasi şərhçiləri və köşə yazarları bu səfərin bu və ya digər məqamları barədə danışır və ya yazırlar.

Onu da deyim ki, Prezidentin bu səfərini ölkədə hər kəs gözləyirdi. Çünki bu səfər 30 illik müstəqillik tariximizdə Azərbaycanın dövlət başçısının Şuşaya ilk səfəri kimi çox əhəmiyyətli idi. Vətənin işğaldan azad edilmiş ərazilərini kənd-kənd, rayon-rayon gəzərək o yerlərin dağlarını, meşələrini həm azərbaycanlı kimi, həm də dövlət başçısı kimi seyr etmək, o yerlərin bizə mənsubluğunu xüsusi vurğu ilə vurğulamaq əlbəttə ki, torpağının hər qarışına sahib olmağın göstəricisi və eyni zamanda gücün nümayişidir. Bu səfər həmçinin azərbaycanlıların Qarabağa Böyük Qayıdışının möhtəşəm və əbədi olacağını göstərmək baxımından əhəmiyyətli idi. Azərbaycanın öz müstəqilliyini bərpa etməsinin 30-cu ili tamamlanarkən İlham Əliyevin Şuşaya gedən ilk Prezident kimi verdiyi ismarıclar, atdığı addımlar, etdiyi ziyarətlər Dağlıq Qarabağ separatçılarının, Ermənistan rəhbərlərinin, xaricdən gələn cürbəcür ermənipərəst alimlərin, siyasətçilərin, blogerlərin son illərdə Şuşa üzərindən bizim milli qürururmuzu aşağılamağa hesablanan hərəkətlərinin, bizə meydan oxumalarının hamısının əvəzini çıxdı. Düşmənin bütün murdarlıqlarının layiqli cavabı verilmiş oldu. Hətta Cıdır düzündə paxlavalı çay süfrəsinin təşkili də düşmənə və düşmənimizin havadarlarına sözün əsl mənasında göz dağı idi. Prezident bütün bunları dəqiq hesablamışdı.

İlham Əliyevin Şuşadakı hər bir hərəkəti, hər addımı, hər sözü bir ismarıc idi, bir xəbərdarlıq idi, bir nida idi. Onun xəbərdarlıqları, nidaları ilk növbədə revanşa, qisasa can atan, yenidən müharibənin alovlanmasından dəm vuran Ermənistan rəsmilərinə, siyasi qüvvələrinə, Qarabağda gizlənməkdə davam edən separatçılara, erməni silahlılarına ünvanlanmışdı. Prezident bildirdi ki, bu gün Dağlıq Qarabağda özünü siyasətçi adlandıran bəzi ünsürlər yenə də baş qaldırmağa çalışırlar, lakin onlar dəmir yumruğu unutmamalıdırlar. Revanşizm hissləri Ermənistana baha başa gələ bilər. Əgər kimsə Ermənistanda revanş haqqında düşünürsə, o, Azərbaycanın dəmir yumruğunu bir daha görəcək. Prezident əvvəlki çıxışlarında da revanşistlərə xəbərdarlıqlar etmişdi. Lakin dövlət başçısının bu dəfə bu xəbərdarlığı məhz Şuşadan – son 27 ildə ermənilərin hər cür vasitələrlə “erməniləşdirməyə” çalışdıqları tarixi Azərbaycan şəhərindən etməsi tamamilə fərqli anlam daşıyır və daha böyük təsir gücünə malikdir. 27 il işğal altında qalandan sonra Azərbaycan Ordusunun Şuşanı savaş yoluyla azad etməsi revanşistlərə ən yaxşı cavabdır və Prezident də dünənki çıxışlarında bunu birmənalı şəkildə vurğuladı, Xüsusi Təyinatlılarımızın şüvaətini qeyd etdi, düşmənin başına yenə dəmir yumruğun endirilə biləcəyini bir daha bəyan etdi.

Eyni zamanda Azərbaycan torpaqlarında törədilən vəhşiliklərin əsas müəlliflərinin məhz Köçəryan- Sarkisyan cütlüyünün olduğunu qeyd edən Azərbaycan Prezidenti onların bu əməllərinə görə cavab verməli olacaqlarını vurğuladı və bundan sonra Azərbaycan torpaqlarında bu cür vəhşiliklərin törədilməsinə yol verilməyəcəyini hər kəsin diqqətinə çatdırdı. Qoy hər kəs bilsin ki, Şuşa bir daha işğal altına düşməyəcək və hər zaman Azərbaycan şəhəri olub, belə də olmağa davam edəcək. Çünki Azərbaycan Ordusu Şuşanı və azad edilmiş bütün torpaqları göz bəbəyi kimi qoruyur. Məlumdur ki, kim Şuşaya nəzarət edirsə, Qarabağa və ətrafdakı digər bölgələrə də məhz o nəzarət edir. Odur ki, ölkə başçımızın bu tarixi şəhərimizə səfəri Azərbaycan dövlətinin savaşın qalibi və torpağın sahibi kimi Qarabağa qayıdışını, Şuşanın yenidən Azərbaycanın suverenliyi altına keçməsini ehtiva edir, təsdiqləyir.

Bu səfər hər bir azərbaycanlıya böyük qürur hissi yaşatdı. Dünən ölkədə hər kəs Prezidentin Şuşaya səfəri haqqında danışırdı. Mən dünən həmsöhbət olduğum insanların hamısının üzündə, gözlərində Şuşa sevincini gördüm, Şuşa sevgisini sezdim. Sosial şəbəkələrdə isə Prezident İlham Əliyevin və Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın Şuşadakı foto-videogörüntüləri sözün əsl mənasında paylaşım rekordu qırırdı. Dünən Şuşa səfərinin görüntülərini paylaşmaq trendə çevrilmişdi. Bu həm millətin Şuşa sevgisini, həm də Prezidentə dəstəyini göstərirdi. Ancaq öz soydaşlarımızla bərabər, düşmən ölkədə də dünən hər kəs İlham Əliyevin və xanımının səfərindən danışırdı. Prezidentin və Birinci vitse-prezidentin Şuşaya səfər etməsi erməni cəmiyyətinə və siyasi qüvvələrinə ağır psixoloji sarsıntı yaşatdı. Bunu onların öz açıqlamalarından və paylaşımlarından da görmək mümkündür.

Misal üçün, gəlin Ermənistan Müdafiə nazirinin sabiq müavini Artak Zakaryanın öz Facebook səhifəsində Ermənistanın Baş nazirinə ittihamlı suallarla dolu müraciətini birlikdə oxuyaq: “Pənah xan (indiki Əliyev) xain Melik-Şahnazarın (indiki xain Nikolun) gözü qarşısında tarixdə ikinci dəfə özünü Şuşada tapdı. Bununla da “Şuşa kimindirsə, Qarabağ onundur” mesajını verdi. Nikol, babalarının Şuşadan gəldiyinə görə öyünürdün və Qarabağ köklərinə sahib olduğuna görə fəxr edirdin? Cənab, “ali komandan” demək yaxşı çıxmır. Səninləyəm! Əliyevlərin Şuşa ziyarəti ilə bağlı erməni xalqına deyəcək bir sözün varmı? Yoxsa hakimiyyəti davam etdirmək üçün keçirəcəyin seçkilərə görə “cib” və korrupsiyalaşmış “partiyalar”la görüşlərdəsən? Yoxsa Əliyevlərin Azərbaycan bayrağını qaldırmaq üçün Verin və ya Nerkin Voskepar, Tavuş bölgəsi, Sofula və Barxudarlu, Ararat bölgəsinin Tigranaşen, Sünik bölgəsinin Şurnux, Ardaniş və Geğarkunik bölgəsinin Sotk mədənlərinə gələcək günü gözləyirsən? Ermənilərin taleyi, ümumiyyətlə, ətrafında baş verənlər səni heç maraqlandırırmı? Sabah və ya birisi gün ev tikib uşaq böyüdəcək, kilsəyə gedib facebookda toy edə biləcəksənmi? Hələ də bu xalqın tək bir probleminin Nikol Paşinyan olduğuna əmin deyilsən?”

Revanş çağırışlarına qarşı olduğunu bildirən və bunu açıq şəkildə dilə gətirən Ermənistan parlamentinin vitse-spikeri Lena Nazaryan isə dünənki müraciətində “ərazilərin geri qaytarılmasına”, yəni hərbi revanşa çağıranları “ziyanlı və reqressiv” adlandırıb: “Bu gün bir çox ekspertlər, müxtəlif xadimlər deyirlər ki, bilirsiniz, bir neçə illik dinc həyatdan sonra biz güclü olarıq, silahlanarıq və sonra qələbə payımızın ardınca gedərik. Bağışlayın, mən bu düşüncəni reqressiv və ziyanlı hesab edirəm. Və istəyirəm ki, mənə barmaqla göstərsinlər, onlar kimin 18 yaşlı oğlunun hesabına bunu etmək istəyirlər. Ermənistanın bütün qonşuları ilə uzunmüddətli və ya hətta daimi sülhün təmin edilməsinə can atmaq lazımdır. Region sonda nəhayət insani sifətə malik olmalıdır”.

Göründüyü kimi düşmən ölkədə Azərbaycanın dövlət başçısının ismarıclarını, xəbərdarlıqlarını doğru-düzgün dəyərləndirən, rasional yanaşma sərgiləyən fərdlər və qüvvələr də var. Bu isə bir daha onu göstərir ki, deməli, Prezident İlham Əliyevin ötən gün Şuşadan səsləndirdiyi fikirlər, etdiyi xəbərdarlıqlar tam hədəfinə dəyib. Qoy olsun. Biz də elə bunu istəyirdik. Bu bizim istədiyimiz bir nəticədir. Bəli, ermənilər bu gün miskin və məğlub Nikol Paşinyanın, hakimiyyətə can atan Vazgen Manukyan, Edmon Marukyan kimi revanşistlərin, yenidən səfir olmağın xiffətini yaşayan Mikael Minasyan (Serj Sərkisyanın kürəkəni) kimi xəyalpərəstlərin xəstə təfəkküründən doğan zəhərli fikirləri deyil, məhz İlham Əliyevin ismarıclarını, xəbərdarlıqlarını müzakirə etməli, düzgün nəticələr çıxarmalı, ağıllı mövqe nümayiş etdirməlidirlər ki, Lena Nazaryan demişkən, region sonda nəhayət insani sifətə malik olsun. Ermənilər öz faşist mahiyyətlərindən, millətçi hədəflərindən, revanşist çağırışlarından əl çəkib insanlığa qayıtmalı, insani sifət almalıdırlar.

Əlisahib Hüseynov,
Milli Həmrəylik Partiyasının sədri, Birinci Qarabağ Müharibəsinin iştirakçısı
Ermənistan Azərbaycanla bacara bilməz, yeganə yol Rusiyanın... - Erməni jurnalistdən SENSASİON ETİRAF“Türkiyənin Azərbaycanla hərbi istiqamətdə əməkdaşlığının güclənməsi qarşısında Ermənistanın gələcək təhdidlərə qarşı mexanizmlərinə ehtiyacı var. Ermənistanm Ankara-Bakı tandemi ilə rəqabət edə bilməz, amma hələ də bir çıxış yolu ola bilər”.

Publika.az xəbər verir ki, erməni jurnalist Aşot Safaryan Ankara ilə Bakı arasında artan hərbi əməkdaşlığın erməni tərəfində çox ciddi narahatlığa səbəb olduğunu yazıb.

Bildirir ki, ermənilər Qarabağ müharibəsində Türkiyənin Azərbaycana göstərdiyi dəstəkdən sonra Türkiyə-Azərbaycan tandeminin təmsil etdiyi hərbi-siyasi birliyin yaradılması ehtimalı qarşısında təşviş keçirir və onlar üçün indi yeganə yol Rusiyaya sığınmaqdır: “Aydındır ki, kiçik Ermənistan bu təhlükəyə, xüsusən də, hərbi potensialının xeyli hissəsini itirəndən sonra müqavimət göstərə bilməz. Kiçik bir respublikanın Türkiyə və Azərbaycanla rəqabət edə bilməyəcəyi göz önündədir. Bu şərtlərdə İrəvan üçün güclü bir hərbi “çətir” in olması hər zamankından daha çox aktuallaşır və bu da Rusiya ilə strateji ittifaqa yeni əhəmiyyət verir. Aydındır ki, məsələni təkcə ən müasir silahlarla təchiz olunmaqla həll etmək olmaz. Vəziyyət silah olmayan bir çox problemin həllini tələb edir”.

Azərbaycan Ermənistandan böyük məbləğdə kompensasiya tələb edəcək - Moldova mətbuatıTanınmış jurnalist Cavid Şahverdiyevin işğalçı Ermənistanın Azərbaycana qarşı törətdiyi bəşəri cinayətlərlə bağlı növbəti yazısı Moldovanın aparıcı Noi.md saytında dərc edilib.

Müəllif 30 ilə yaxın Ermənistanın işğal etdiyi Azərbaycan ərazilərində mədəni irsimizi məhv etdiyi, bəşəri cinayətlər törətməklə Azərbaycana milyardlarla dollar ziyan vurduğu və buna görə Beynəlxalq məhkəməyə verilməsinin vacibliyinə toxunub.

Jurnalist yazısında Ermənistan tərəfindən işğal edilmiş Dağlıq Qarabağ və ona bitişik rayonlarda dünya əhəmiyyətli memarlıq və arxeoloji, ölkə əhəmiyyətli və yerli əhəmiyyətli tarix və mədəniyyət abidələrinin dağıdılması, oğurlanmasının statistikasını göstərb.

C. Şahverdiyev qeyd edib ki, işğal olunmuş ərazilərdə erməni işğalçılarının özbaşnalığı, tarix və mədəniyyət abidələrinin qəsdən məhv edilməsi Silahlı münaqişə baş verdikdə mədəni dəyərlərin qorunması haqqında 1954-cü il Haaqa Konvensiyasına, 1992-ci Avropa Konvensiyasına, UNESCO-nun 1972-ci il Konvesiyasına ziddir.

C.Şahverdiyev sonda əlavə edib ki, Azərbaycan beynəlxalq məhkəməyə müraciət edərək işğalçı Ermənistan tərəfindən kompensasiyanın ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir.

Məqalənin rus dilində geniş variantı aşağıdakı linkdə:
https://noi.md/ru/v-mire/azerbajdzhan-potrebuet-ot-armenii-krupnoj-kompensacii-za-nanesennyj-ushherb
Aqil Məmmədov : “Kommunikasiyaların açılması ilə ənənəvi erməni iddiaları puç olacaq”“11 yanvarda Moskvada Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan rəhbərləri arasında keçirilmiş görüş və orada imzalanmış bəyannamə ətrafında diskussiyaların davam etdirilməsi təbii haldır. Bu diskussiyalar təkcə bizdə deyil, Ermənistan cəmiyyətində də gedir. Fərq ondan ibarətdir ki, onlarda Moskva görüşünün nəticələri Ermənistanın növbəti uğursuzluğu kimi qiymətləndirilir. Əslində də, belədir”.

Avrasiya.net xəbər verir ki ,bu fikirləri Turkustan.info-ya açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Aqil Məmmədov bildirib.

Millət vəkili hesab edir ki, indiki mərhələdə Azərbaycanın iqtisadi məsələləri, həmçinin, kommunikasiyaların açılmasını ön plana çəkməsi, əslində siyasi gedişlərdir: “Ermənilər öz işğalçılıq siyasətinə, eyni zamanda, Dağlıq Qarabağdakı bölücülük fəaliyyətlərinə hər zaman onunla haqq qazandırmağa çalışıblar ki, Azərbaycan xalqı ilə bir yerdə yaşamaq onlara təhlükə yaradır. Hazırda, bölgədə olan Rusiya sülhməramlıları da Qarabağdakı erməni icmasını “təhlükədən” qorumaq üçün orada olduğunu bildirir. Belə bir şəraitdə Azərbaycan kommunikasiya xətlərinin açılmasını təşviq etməklə, ermənilərin planlarını alt-üst edir. Əgər sabah Ermənistan Azərbaycan ərazisindən – avtomobil və dəmir yolu vasitəsilə tranzit kimi istifadə edəcəksə, artıq, Azərbaycan xalqı ilə birgə yaşayışın təhlükəliliyi iddiası ortadan qalxacaq. Necə ola bilər ki, Azərbaycanın bir hissəsindən nəqliyyat yolu kimi təhlükəsiz istifadə edirsən, digər bölgəsində sənin üçün təhlükə var? Bu halda, artıq, bizdə çoxlarını narahat edən sülhməramlılara da gələcəkdə ehtiyac qalmayacaq. Həmçinin, Xankəndi, Ağdərə, Xocavənd üzərindən keçən yollar da açılacaq”.

A.Məmmədov hesab edir ki, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən aparılan dəqiq siyasət həmişə olduğu kimi bu məsələdə də öz müsbət nəticələrini verəcək.
Ordumuzun Xankəndinə girməməsinin səbəbləri...Bəzi siyasi analitiklər iddia edir ki, Azərbaycan Ordusunun Xankəndinə girməməsinin səbəbkarı əslində Rusiya deyil, Qərbdir. Çünki bu əməliyyat baş tutsaydı, BMT-də Azərbaycan əleyhinə qətnamə qəbul ediləcəkdi. Həmçinin “etnik təmizləmə” adıyla Avropa institutlarından, ABŞ-dan da Azərbaycana qarşı eyni davranışların olacağı istisna deyildi. Bunun ardınca beynəlxalq birlik ordumuzun Şuşadan və Hadrutdan çıxmasını tələb edəcəkdi. Azərbaycan əlverişsiz duruma düşəcəkdi. Sanksiyalar tətbiq ediləcəkdi. Prezident İlham Əliyev isə mümkün ən yaxşı variantı seçib, Rusiyaya sülhməramlı mandatın verilməsinə nail olub. Bununla da Qərbdən gələn məlum dalğanın qarşısını almış oldu. Paralel də Türkiyənin Azərbaycana yerləşməsini təmin etdi. Bu olduqca incə bir proses idi ki, Azərbaycan lideri bunu uğurla bacardı. Qərb tamamilə neytrallaşdırıldı.

Avrasiya.net xəbər verir ki, deputat Aydın Mirzəzadə Musavat.com-a açıqlamasındabu fərziyyələrin əsas məqsədinin Azərbaycanın təkbaşına Vətən müharibəsində qələbə çalmasının əhəmiyyətini azaltmaq təəssüratı yaratmağa hesablandığını bildirib.

“Belə bir təəssürat yaratmağa çalışırlar ki, Azərbaycana kənardan hərbi kömək edildi, Azərbaycan nədənsə ehtiyatlandı dayandı və sair. Ancaq əslində Azərbaycan Dağlıq Qarabağ probleminin siyasi yolla yanaşı hərb yolla həlli variantını da gündəmdə saxladığını daim açıq şəkildə bildirirdi. Hansı mərhələdə hansı siyasəti yeridəcəyini Azərbaycan dövləti öz milli maraqlarına uyğun olaraq həyata keçirir. Xarici analitik mərkəzlərin, xarici mətbuat orqanlarının hesabatlarında, yazılarında Azərbaycanın daim müstəqil siyasət yeritdiyi, hər hansı böyük dövlətin forpostuna çevrilmədiyi və bütün dünya ilə bərabər, normal əlaqə saxladığı xüsusi vurğulanır. Bunu etmək çətindir, amma Azərbaycan dövləti son 30 illik tarixi ilə bunu sübut edib. Açıq şəkildə silahlı qüvvələrimiz möhkəmləndirilirdi, hərbi təlimlər keçirilirdi və 2016-cı ilin aprel döyüşləri də Azərbaycan Ordusunun qüdrətini, Azərbaycan siyasi rəhbərliyinin siyasi qətiyyətini göstərdi. Dağlıq Qarabağ probleminin birinci mərhələdə hərbi yolla həllinə üstünlük verildi, işğal altında olan torpaqlarımızın böyük bir hissəsi döyüşlərlə azad edildi və həmin ərəfədə Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyev xaricdən gələn çağırışlara cavab olaraq dəfələrlə bildirdi ki, döyüşlər o vaxt dayandırıla bilər ki, Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanısın və qoşunların çıxarılma qrafikini versin, eyni zamanda Şuşanın azad edilməsi məsələsi xüsusi bir bəndlə qabarıq şəkildə bildirilirdi.

Rusiyanın vasitəçiliyi ilə gedən danışıqlar nəticəsində Ermənistan Şuşanın işğaldan azad edilməsindın sonra müqavimətin artıq əhəmiyyətsiz olduğunu görərək 3 böyük rayondan qoşunların çıxarılmasına və Azərbaycan-Ermənistan xəritəsinin SSRİ dövründəki xəritəyə əsasən qurulmasına razılıq verdi. Bu, əslində Azərbaycanın həm apardığı siyasətin, həm də hərbisinin qələbəsi idi. Burada hansısa bir xarici mərkəzlərin Azərbaycana təzyiqi və yaxud da Azərbaycanın nədənsə ehtiyatlanması barədə danışmağın əsası yoxdur. Azərbaycan ərazi bütövlüyünü, sərhədlərinin bütövlüyünü təmin etdi. Azərbaycan döyüşlərin müəyyən bir mərhələsində hesab etdi ki, buradan o tərəfə problemin qalan hissəsi artıq siyasi yolla həll edilə bilər. Ona görə də bu varianta üstünlük verdi. Eyni zamanda tək torpaqlarımız işğaldan azad edilmədi, Dağlıq Qarabağ probleminin həllində birinci mərhələ-hərb mərhələsi bitərək siyasi mərhələyə keçildi. Burada vacib məqamlardan biri az sayda erməni millətindən olan əhalinin yaşadığı bölgənin statusunun artıq gündəlikdən çıxarılması idi. Çünki hələ sovet dövründən ermənilər həmin torpaqları Azərbaycandan qoparmağa çalışırdılar, müstəqillik dövründə isə işğal etdilər və sonradan onu müstəqil etməyə çalışırdılar. Ancaq Azərbaycan bəyan etdi ki, işğala son qoyulub və həmin bölgənin statusundan söhbət gedə bilməz”, - deputat əlavə edib.

Ana Vətən Partiyasının sədri, deputat Fəzail Ağamalı isə bildirib ki, kimin nə deməyindən asılı olmayaraq 44 günlük hərbi əməliyyat ondan sonrakı dekabrın 1-nə qədər siyasi, diplomatik yolla Ağdam, Kəlbəcər və Laçının azad edilməsinin memarı Prezident İlham Əliyevdir:

“Müharibənin başlamasından sonra dünyanın güc mərkəzlərinin diqqəti təbii olaraq Cənubi Qafqaza, daha dəqiq desək, Azərbaycana və Ermənistana hədəfləndi. Bu prosesdə bu və ya digər şəkildə iştirak etmək istəyən hər bir ölkə heç də bəzilərinin düşündüyü kimi, sülh göyərçini missiyasını yerinə yetirmirdi. Burada onların özünün ciddi maraqları var idi. Çalışırdılar ki, yaranmış situasiyadan istifadə edib öz maraqlarını reallaşdıra bilsinlər. Xüsusi olaraq bu prosesdə Rusiya, Amerika və Fransa münaqişə başlayandan bu günə qədər öz maraqlarını qorumaqdaydılar. Ona görə də işğaldakı torpaqların danışıqlar yolu ilə azad olunması reallaşmadı. Prezident İlham Əliyev dünya səviyyəli peşəkar diplomatdır, beynəlxalq hüququn ustadıdır. Həm də bu 44 günlük döyüşlər göstərdi ki, İlham Əliyev çox uğurlu, yüksək səviyyəli strateqdir. Cənab Prezident az itki ilə 44 günlük qələbəni təmin etdi. Bu qələbə dövründə bütün maraqlı olan dövlətlərin maraqlarının reallaşmasını neytrallaşdıra bildi. Əlverişli zaman seçdi. Budur reallıq. Yaranmış olan çətin anda, yəni artıq Azərbaycan Ordusu Xankəndinin 3 kilometrliyində olanda təbii ki, olduqca ölçülüb biçilmiş addım atılmalıydı ki, sonrakı dönəmdə pusquda yatıb Azərbaycanın buraxa biləcəyi ”səhvlərdən" qüvvələrin əlinə bəhanə düşməsin. Bu, son dərəcə vacib idi. Ölkə Prezidenti bilirdi ki, Xankəndinə girib oradakı erməni ordusunu məhv etdikdən sonra orada bir nəfər də olsun erməni qalmayacaqdı. Bu zaman isə ermənilər bütün dünyaya car çəkəcəkdilər ki, ermənilər ikinci dəfə soyqırıma məruz qaldılar. Bundan sonra isə başda Fransa olmaqla ermənipərəst bütün güclər, o cümlədən ABŞ, Hollandiya, Belçika və digər ölkələr Azərbaycana qarşı ciddi hərəkətə keçəcəkdilər. BMT-ni məcbur edəcəkdilər ki, Azərbaycana qarşı sanksiyalar tətbiq olunsun. Ayrı-ayrı ölkələr isə 907-ci düzəlişdə də sərt qətnamə qəbul edib Azərbaycanla iqtisadi, siyasi əlaqələrə son qoyacaqdılar. Prezident İlham Əliyev diplomatik məharətlə bütün məkrli planların bizə qarşı həyata keçirilməsinin üstündən xətt çəkdi. Kimsə Azərbaycan Ordusunun Xankəndinə girməməsinin əsas səbəbi kimi Qərbi, Rusiyanı önə çəkirsə, bu, doğru deyil. Əslində ölkəmizin Prezidenti pislərin içərisində ən doğrusunu-yaxşısını seçə bildi. Sadəcə olaraq, Ermənistan üzərində Rusiyanın böyük təsirini düzgün qiymətləndirərək, eyni zamanda Minsk Qrupunun içərisində parçalanma yaradaraq və Rusiyanın onlara qarşı dayanmasını təmin edərək BMT Təhlükəsizlik Şurasında Rusiyanın imkanlarından istifadə etməsini önə çəkərək məhz Rusiya ilə danışıqlar oldu. Bu, Rusiya tərəfindən edilən təşəbbüs idi. Ölkəmizin lideri çox böyük ustalıqla 10 noyabrda məlum bəyanatın qəbul edilməsinə nail ola bildi. Beləliklə, 3 rayon şəhid verilmədən azad edildi və digər məsələlər də artıq göründüyü kimi reallaşmağa başlayıb".
Üç qardaş ölkənin nazirləri bəyannamə imzaladıYanvarın 13-də İslamabadda Pakistan İslam Respublikasının xarici işlər naziri Məhdum Şah Mahmud Qüreyşinin dəvəti, Türkiyə Respublikasının xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlunun və Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovun iştirakı ilə üç ölkənin xarici işlər nazirlərinin üçtərəfli dialoqunun ikinci görüşü keçirilib.

Bu barədə Avrasiya.net-ə Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat xidməti idarəsindən məlumat verilib.

Görüşün yekunlarına dair bəyannamə imzalanıb. Bəyannamədə deyilir:

“Nazirlər, üç ölkə arasında mövcud olan qardaşlıq, tarixi və mədəni bağlara, qarşılıqlı hörmətə və etimada əsaslanan səmimi əlaqələri vurğulayaraq;

Siyasi, strateji, ticarət, iqtisadi, sülh və təhlükəsizlik, elm və texnologiya və mədəniyyət sahələri də daxil olmaqla qarşılıqlı maraq doğuran bütün sahələrdə 30 noyabr 2017-ci il tarixində Bakıda keçirilmiş ilk üçtərəfli görüşün nəticəsində qurulmuş əməkdaşlığın bundan sonra da dərinləşdirilməsini arzu edərək;

Pakistan, Türkiyə və Azərbaycanın öz bölgələrində sülhün, sabitliyin və inkişafın təşviqi və xalqlarının daha geniş ərazidə bu idealları ortaq firavanlıq və təhlükəsizlik naminə daha da inkişaf etdirmək üçün qarşılıqlı istəklərinə verdiyi əhəmiyyətli töhfələri nəzərə alaraq;

Ölkələrinin üzləşdiyi saysız-hesabsız təhdidləri və yeni yaranan hədələri, o cümlədən xaricdən dəstəklənən terror aktları, kiberhücumlar, hibrid müharibə formaları, hədəfli dezinformasiya kampaniyaları və bir çox ölkələrdə müsəlman azlıqların dinc yanaşı yaşamasına təsir göstərən İslamofobiya meyllərini dərk edərək,

Dünyanın müxtəlif yerlərində müsəlman icmalarına qarşı törədilmiş ciddi insan haqları pozuntuları və insanlıq əleyhinə cinayətlər barədə ciddi narahatlıqlarını ifadə edərək;

COVİD - 19 pandemiyasının geniş təsirlərini və müvafiq bölgələrin iqlim dəyişikliyinin mənfi təsirlərinə qarşı həssaslığını tamamilə anlayaraq;

İşğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və reabilitasiyası səylərində Azərbaycan hökuməti və xalqı ilə həmrəyliyi ifadə edərək;

Sülh və inkişaf naminə regional konsensusun inkişaf etdirilməsinə sadiqliyi təsdiqləyərək;

Dövlətlərinin suverenliyini, ərazi bütövlüyünü və beynəlxalq sərhədlərinin toxunulmazlığını mühafizə etmək və qorumaq naminə güclü və birmənalı dəstəklərini təkrar ediblər;

Xüsusilə regional və beynəlxalq müstəvilərdə İslamofobiya və müsəlman azlıqların təqibinə qarşı mübarizədə birgə səyləri artırmaq barədə razılığa gəliblər;

Asiyanın ürəyi - İstanbul Prosesinin Əfqanıstan və regionda sülh, sabitlik və iqtisadi rifaha verdiyi töhfəni alqışladılar və Pakistan hökumətinin bölgədəki məsələlərin siyasi həllini asanlaşdırmaq səylərini qiymətləndirdilər və Əfqanıstana məxsus olan və Əfqanıstan tərəfindən rəhbərlik edilən sülh prosesinə dəstəklərini ifadə ediblər;

Terrorizmin bütün formalarına, xarici dövlətlər tərəfindən himayə edilən terrorizmə, transmilli mütəşəkkil cinayətkarlığa, narkotik maddələrin qanunsuz dövriyyəsinə, insan alverinə, çirkli pulların yuyulmasına, mədəni və tarixi irsə qarşı cinayətlər və kiberterrorizmə qarşı mübarizə naminə müxtəlif beynəlxalq və regional sənədlərə uyğun olaraq sülh və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı gücləndirmək qərarlarını yeniləyiblər;

2020-ci ilin noyabr ayında İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) Niameydə Cammu və Kəşmir münaqişəsi üzrə qəbul edilmiş 10/47-Pol saylı ən son qətnaməsini və İƏT Təmas Qrupunun Cammu və Kəşmir üzrə kommünikelərini təsdiq ediblər və 5 avqust 2019-cu ildə Kəşmirdəki demoqrafik quruluşu dəyişməyə yönəlmiş insan hüquqlarının kobud şəkildə pozulması ilə bağlı birtərəfli fəaliyyətindən dərin narahatlıqlarını ifadə etdilər, Cammu və Kəşmir münaqişəsinin BMT Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələri çərçivəsində, sülh yolu ilə həll edilməsi ilə bağlı prinsipial mövqelərini təkrar ediblər;

Kipr, o cümlədən Egey və Şərqi Aralıq dənizi məsələlərinin beynəlxalq hüquqa əsaslanan ədalətli, davamlı və realist, eləcə də qarşılıqlı qəbul edilmiş həllini dəstəkləmək qərarlarını bildiriblər;

Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinə son qoyulmasını və Azərbaycan Respublikasının suverenliyi, ərazi bütövlüyü və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığı əsasında, BMT Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələrinə uyğun olaraq normallaşdırılmasını dəstəklədiklərini bir daha təkrar ediblər;

Müdafiə və təhlükəsizlik sahələrində, o cümlədən qabaqcıl təcrübələrin bölüşdürülməsi, potensialın artırılması, yeni və inkişaf etməkdə olan texnologiyalar və müntəzəm səfər mübadiləsi yolu ilə əməkdaşlığın təşviq olunmasına sadiq qalıblar;

COVID-19 pandemiyasının iqtisadi artım və ictimai sağlamlığa geniş təsirlərini müzakirə ediblər, məlumat, tədqiqat, təcrübə və qabaqcıl təcrübə mübadiləsi barədə razılığa gəliblər və inkişaf etməkdə olan ölkələrin maliyyə və qabiliyyət məhdudiyyətlərini nəzərə alaraq problemin effektiv və anlaşıqlı şəkildə həll edilməsi üçün genişləndirilmiş beynəlxalq əməkdaşlıq və həmrəyliyə çağırıblar;

Üçtərəfli ticarət və investisiyaların genişləndirilməsi üçün əməkdaşlığı gücləndirməyə və dərinləşdirməyə qərar veriblər və üç ölkənin müvafiq nazirliklərini rüsumların azaldılması, tarif və qeyri-tarif maneələri, nəqliyyat xərcləri, bank sektorları arasında daha yaxşı əlaqələndirmə və qarşılıqlı investisiyaların qorunması ilə bağlı konkret tövsiyələri əks etdirən möhkəm bir Fəaliyyət Planı hazırlamağa çağırıblar;

Nəqliyyat, ticarət, enerji, insanlar arasındakı əlaqələr, təhsil, sosial və mədəni mübadilə, turizm və İKT sahələrində, o cümlədən müxtəlif regional forumlarda hava, dəmir yolu və avtomobil əlaqələri və regional bağlılıq təşəbbüslərinin təkmilləşdirilməsi və gücləndirilməsi yolu ilə regional bağlılıq üzrə əməkdaşlığı inkişaf etdirməyə qərar veriblər;

Qida və enerji təhlükəsizliyi, ətraf mühit, davamlı inkişaf və iqlim dəyişikliyi mövzusunda əməkdaşlığın intensivləşdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar və 2030 Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə vaxtında cavab vermək və nail olmaq üçün daha geniş beynəlxalq əməkdaşlığa çağırıblar;

Üçtərəfli görüşlərin hər il əlifba sırası ilə mütəmadi olaraq çağırılmasına razılıq veriblər;

Həmçinin, 2022-ci ildə qarşılıqlı razılaşdırılmış tarixlərdə Üçtərəfli Görüşlərin üçüncü iclasının Türkiyədə keçirilməsinə razılıq veriblər”.
Regionun yeni xəritəsində Azərbaycan reallığıYanvarın 30-da Azərbaycan və Rusiya prezidentləri və Ermənistanın baş nazirinin imzaladığı sonuncu bəyanata əsasən yaradılan İşçi Qrupunun ilk iclası keçiriləcək. İşçi Qrupunda Ermənistanı baş nazirin müavini Mger Qriqoryan təmsil edəcək. Qeyd edim ki, Moskva Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirən və Ruisyada biznes fəaliyyəti ilə məşğul olan Mger Qriqoryan Nikol Paşinyanın komanda üzvləri arasında “Sorosun uşağı” siyahısına aid edilməyən azsaylı adamlardan biridir. Siyasətə bank sektorundan gəlib və müxtəlif banklarda, o cümlədən Rusiyaya məxsus bankların Ermənistandakı törəmə qurumlarında, “VTB Ermənistan”da rəhbər vəzifələrdə çalışıb... Siyasi mənsubiyyəti yoxdur. Azərbaycanı işçi qrupunda kimin təmsil edəcəyi, hələlik məlum deyil. Moskva bəyanatının kommunikasiyaların və iqtisadi əlaqələrin bərpası ilə bağlı olduğunu nəzərə alsaq, işçi qrupunda ölkəmizi baş nazirin birinci müavini Yaqub Eyyibovun, yaxud baş nazirin müavini Şahin Mustafayevin təmsil edəcəyi ehtimalı daha çoxdur.
Çox güman ki, yaxın gələcəkdə ən müxtəlif istiqamətlər üzrə yeni işçi və ya ekspert qruplarının yaradılmasının da şahidi olcağıq.

Bütün hallarda işçi qrupu üzvlərinin təmsil etdikləri ölkələrin siyasi rəhbərlərinin qərarlarını icra edəcəklərini nəzərə alsaq, bu qrupda təmsilçilik fundamental əhəmiyyət daşımayacaq.

Məlum olduğu kimi,sonuncu bəyanat noyabrın 10-da imzalanmış sənədin 9-cu bəndinin icrası ilə bağlıdır. Həmin bənddə deyilir: “Bölgədəki bütün iqtisadi və nəqliyyat əlaqələri bərpa edilir. Ermənistan Respublikası vətəndaşların, nəqliyyat vasitələrinin və yüklərin hər iki istiqamətdə maneəsiz hərəkətinin təşkili məqsədilə Azərbaycan Respublikasının qərb rayonları və Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında nəqliyyat əlaqəsinin təhlükəsizliyinə zəmanət verir. Nəqliyyat əlaqəsi üzrə nəzarəti Rusiyanın Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin sərhəd xidmətinin orqanları həyata keçirir. Tərəflərin razılığı əsasında Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə Azərbaycanın qərb rayonlarını birləşdirən yeni nəqliyyat kommunikasiyalarının inşası təmin ediləcək”.

Təbii ki, bu bənddə yer alan məqamlar həm Azərbaycan, həm də Ermənistan üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bununla yanaşı, Moskva görüşündən sonra Azərbaycan mediasında, həmçinin sosial şəbəkələrin Azərbaycandilli seqmentində, 10 noyabr bəyanatının 6-cı bəndində yer alan istiqamətlər də geniş müzakirə olunur və “Laçın dəhlizi” ilə bağlı ictimai rəyə yanlış mesajlar ötürülür. Qeyd olunur ki, Moskva bəyanatında 10 noyabrda imzalanmış sənədin 6-cı bəndində yer alan və Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ regionu ilə Ermənistan arasında əlaqəni təmin edən Laçın dəhlizi üzrə yeni hərəkət marşrutunun inşası ilə bağlı məqamlara aydınlıq gətirilməyib. Şübhəsiz ki, bu manipulyativ yanaşmaların heç bir əsası yoxdur. Çünki yeni hərəkət marşrutu Azərbaycan ərazisindən keçəcəyi üçün bu məsələdə Ermənistanın hər hansı bir formada iştirakı mümkün deyil. Və bu baxımdan da məsələnin Ermənistanla müzakirəsinə heç bir ehtiyac yoxdur.

İndiki halda diqqət yetirilməsi vacib olan 10 noyabr bəyanatının 4-cü və 7-ci bəndləridir. 4-cü bənddə “Rusiya Federasiyasının sülhməramlı kontingentinin erməni silahlı qüvvələrinin çıxarılması ilə paralel şəkildə yerləşdirilməsi” nəzərdə tutulsa da, Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində erməni silahlı qruplarının terrora və təxribata cəhdləri, həmçinin sülhməramlıların müşahidəsi altında olan ərazilərimizdə erməni silahlı dəstələrinin mövcudluğu haqqında məlumatlar narahatlıq doğurur. Bu baxımdan 10 noyabr bəyanatının bu müddəası ən qısa zamanda istisnasız olaraq icra edilməli və şübhə doğuran bütün məqamlar aradan qaldırılmalıdır.

Daha öncə qeyd etdiyim kimi, müzakirəyə səbəb olan məsələlərdən biri də 10 noyabr bəyanatının 7-ci bəndi ilə bağlıdır. Həmin bənddə deyilir ki, “Daxili məcburi köçkünlər və qaçqınlar Dağlıq Qarabağın ərazisinə və ətraf rayonlara BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının Ofisinin nəzarəti altında geri qayıdır”. Burada “daxili məcburi köçkün” anlayışı azərbaycanlılara, “qaçqın” anlayışı isə 44 günlük müharibə dövründə Ermənistana qaçan, de-fako erməni əsilli Azərbaycan vətəndaşlarına aiddir. Bu bənddə Rusiya sülhməramlılarının müşahidəsi altında olmayan ərazilərə məcburi köşkünlərin qayıtması, bilavasitə Azərbaycan Respublikasının həyata keçirəcəyi tədbirlər nəticəsində baş tutacaq. Rusiya sülhməramlılarının müşahidəsi altında olan Azərbaycan ərazilərinə azərbaycanlı məcburi köçkünlərin köçürülməsi prosesinə isə BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının Ofisi nəzarət edəcək.

Düşünürəm ki, bu məsələlərə müəyyən qədər aydınlıq gətirə bildim.

İndi isə Moskva bəyanatına və onun Ermənistanda doğurduğu reaksiyaya nəzər salmaqla, sənədin ölkəmiz üçün hansı səbəblərdən önəmli olduğuna diqqət çəkək:

Məsələn, Ermənistan müxalifətinin baş nazir postuna vahid namizədi Vazgen Manukyan Moskva bəyanatını ölkəsinin növbəti məğubiyyəti və faciəsi kimi dəyərləndirib. Sitat: Ermənistan bu görüşdən heç bir müsbət nəticə əldə etmədi. Azərbaycan yenə də hansı məsələ ilə bağlı gəlmişdisə, o məsələni də ratifikasiya etdi... Bu Ermənistanın növbəti biabırçı məğlubiyyətidir”.

Vazgen Manukyan və bütövlükdə Ermənistanın revanşçı siyasi qüvvələrinin qənaətinə görə, hər iki bəyanatda, prosesdə Minsk Qrupunun iştirakı ilə bağlı hər hansı bir müddaənın yer almaması, Ermənistanın ikiqat uğursuzluğudur.

Erməni siyasətçilərinin və ekspertlərinin qənaətinə görə, Moskva bəyanatı Azərbaycanın Ermənistanı üzərində uzun illər boyu iqtisadi ekspansiyasına imkan yaradacaq. Daşnaksütun partiyası isə Moskva bəyanatını “pantürkizmin qələbəsi” dəyərəndirib, Meğri yolunu isə “pantürkizm yolu” adlandırıb.

Moskva bəyanatı ilə bağlı diqqət çəkən məqamlardan biri də Rusiyanın “Kommersant” nəşrində Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan arasında razılaşdırılmış nəqliyyat dəhlizləri ilə bağlı xəritədir. Qəzetin qənaətinə görə, “Moskvada imzalanan sənəd nəzəri baxımdan hər üç tərəfin maraqlarını təmin etməlidir. Azərbaycana Naxçıvan və Türkiyəyə, Ermənistana Rusiya və İrana, Rusiyaya isə Türkiyə və Ermənistana yol lazımdır. Amma danışıqlardan sonra faktiki olaraq yalnız İlham Əliyevin qalib gəldiyi bəlli olub. Nikol Paşinyan isə öz nitqində əldə edilən uğurlu nəticəyə deyil, həllini tapmayan məsələlərə diqqət çəkib”.

Əslində Azərbaycanın Moskva görüşündən uğurla çıxdığını müəyyənləşdirmək üçün nə Ermənistan, nə də Rusiya mediasında aparılan müzakirələrə nəzər salmağa xüsusi ehtiyac da yoxdur. 11 yanvar bəyanatının müddəaları və Ermənistanın heç bir istəyinin qəbul edilməməsi, öz özlüyündə hər şeyi deyir. Amma təəssüf ki, bu məsələdə də, Azərbaycan siyasətinin “çörəyi populizmdən çıxan”, həmçinin regiondan əli üzülən bəzi mərkəzlərin təkrar istifadəyə buraxdıqları “beşinci kolon”un bir sıra təmsilçiləri yenə də ənənəvi ritorikanı davam etdirir, əssasız mülahizələrini emosional notlarla ictimai rəyə sırımağa çalışırlar.

Real mənzərə isə göz qabağındadır və bunu “Kommersant” qəzetinin yayımladığı xəritədən də görmək mümkündür...

Elçin Mirzəbəyli
"Azərbaycan hərb meydanında olduğu kimi diplomatik arenada da üstün mövqedədir"Yanvarın 11-də Moskvada Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında üçtərəfli görüş keçirilib. Görüşün məqsədi 2020-ci il noyabrın 10-da Dağlıq Qarabağa dair imzalanmış üçtərəfli bəyanatın reallaşdırılmasının gedişini, mövcud problemlərin aradan qaldırılmasına və regionda dinc həyatın qaydaya salınmasına dair sonrakı addımları birlikdə müzakirə etmək olub.

4 saat çəkən müzakirələrdən sonra qəbul edilən birgə bəyanatda deyilir ki, tərəflər 9 noyabr 2020-ci il tarixli birgə bəyantın 9-cu maddəsinin həyata keçirilməsinə dair Vladimir Putinin üçtərəfli işçi qrupunun yaradılması barədə təklifini qəbul ediblər. 9-cu maddədə regiondakı bütün iqtisadi və nəqliyyat kommunikasiyalarının açılmasından bəhs olunur.

Bəyantda qeyd olunur ki, birgə işçi qrupuna Azərbaycan, Ermənistan və Rusiyanın baş nazir müavinləri rəhbərlik edəcəklər. Onlar sənəddə həmsədrlər adlandırılır.

Sözügedən işçi qrup yanvarın 30-dək 9-cu maddənin icrasından irəli gələn məsələləri müəyyənləşdirmək üçün ilk iclasını keçirməlidir. Birgə bəyanatda bu da qeyd olunur ki, işçi qrupun həmsədrləri fəaliyyət istiqamətləri üzrə ekspert qrupları yaradacaqlar. "Ekspert” alt qrupları birinci iclasdan bir ay sonra layihələrin və onların icrası və təsdiqi üçün lazımi resurs və tədbirlərin siyahılarını təqdim etməlidirlər.

İşçi qrup 2021-ci il martın 1-dək Azərbaycandan və Ermənistandan keçən beynəlxalq daşımaların yerinə yetirilməsi və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün bərpası və tikinitisi nəzərdə tutulan nəqliyyat kommunikasiyası obyektlərinin işə salınması istiqamətində zəruri tədbirlərin siyahısının və qrafikinin üç ölkə arasında yüksək səviyyədə təsdiqlənməsi üçün təqdim etməlidir.

Avrasiya.net xəbər verir ki, Moskva görüşünü "AzPolitika.info"-ya şərh edən millət vəkili, Milli Məclisin Təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya komitəsinin rəhbəri Sadiq Qurbanov bildirib ki, Azərbaycan Rusiyanın tərəfdaşlıq və mehriban qonşuluq jestlərini qiymətləndirərək görüşdə iştiraka razılıq verib: "10 noyabr üçtərəfli bəyanatının videoformat şəklində imzalandığını və bununla bağlı təmasların telefon danışıqları ilə baş tutduğunu nəzərə alsaq, bu, Vətən Müharibəsində Azərbaycanın tarixi zəfəri və Ermənistanın hərbi kapitulyasiyasından sonra üç ölkə liderinin ilk birbaşa danışıqları idi. İmzalanan bəyanatdan görünür ki, görüş Azərbaycanın maraqları çərçivəsindən kənara çıxmayıb".

Komitə sədri vurğulayıb ki, Azərbaycan hərb meydanında olduğu kimi diplomatik arenada, müzakirələrdə də üstün mövqedədir və bu qalibiyyəti güzəştə getmək niyyəti yoxdur. Deputat Prezident İlham Əliyevin görüşdən sonra verdiyi bəyanatda səsləndirdiyi əsas müddəlardan sitat gətirib: "Kommunikasiyaların bərpası Azərbaycan, Ermənistan, Rusiya və digər region dövlətlərinin maraqlarına cavab verir; Beynəlxalq kommunikasiyaların bərpası regionun inkişafında dinamizm yaratmaqla bərabər, həm də etibarlı təhlükəsizliyə xidmət edəcək; Dağlıq Qarabağ konflikti keçmişdə qalıb və indi gələcək haqqında düşünmək lazımdır".

S.Qurbanov qeyd edib ki, Prezident çıxışında regionun bundan sonrakı davamlı və təhlükəsiz inkişafını təmin etmək üçün görüşün çox vacib olduğunu dilə gətirib. "Hesab edirəm ki, Moskva görüşünün nəticələrini obyektiv təhlil etmək üçün cənab İlham Əliyevin bu fikirlərinə xüsusi diqqət yetirmək lazımdır:

"Biz nəticə əldə etmək, sentyabrda - noyabrda baş vermiş hadisələrə yekun vurmaq əzmindəyik;

Qonşu ölkələr də regionda nəqliyyat dəhlizlərinin və nəqliyyat arteriyalarının şaxələndirilmiş şəbəkəsinin yaradılmasına fəal qoşulacaqlar;

Dağlıq Qarabağ münaqişəsi keçmişdə qalıb".

Millət vəkilinin sözlərinə görə, Azərbaycan tərəfi qapalı görüşdə istədiyinə nail olub. "Ortaq bəyanatın mətni – humanitar və kommunikasiya məsələləri ilə bağlı üçtərəfli işçi qrupunun yaradılması da bunu təsdiqləyir: Bakının şərtləri qəbul edilməsəydi, üçtərəfli əməkdaşlıq formatı olmayacaqdı", - Komitə sədri vurğulayıb.

Sadiq Qurbanov qeyd edib ki, Azərbaycan tərəfinin görüşdən əvvəl irəli sürdüyü və yeni bəyanatla təsbit olunmuş tələblər regional sabitliyi və təhlükəsizliyi möhkəmlətməyə xidmət edir: "Bu, faktiki olaraq “Mehri dəhlizi” - Naxçıvana, daha sonra Türkiyəyə dəmir yolunun açılması üzrə işlərin başlaması deməkdir. Açılacaq kommunikasiya xətləri “Şərq-Qərb” nəqliyyat dəhlizinin tərkib hissəsi olacaq. Azərbaycanın öz eksklavı olan Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə, həmçinin Tükiyə ilə əlaqələri güclənəcək, ölkəmizin geoiqtisadi əhəmiyyəti artacaq. Prezident açılacaq kommunikasiya xətlərinin region ölkələrinin hamısı üçün əhəmiyyətini vurğulamaqla irəli sürdüyü altıtərəfli əməkdaşlıq formatı təklifinin qüvvədə olduğunu xatırlatmış oldu".

Millət vəkili bir məqama da diqqət çəkib. O, hesab edir ki, Ermənistan müxalifəti və Rusiyadakı erməni lobbisi görüşün pozulmasına çalışıb, Paşinyanı görüşə gəlməməyə çağırırdı: "Paşinyan hökuməti də erməni cəmiyyətinin itmiş nüfuzunu bərpa etmək üçün Moskva danışıqlarında maksimum nəticə əldə etmək, bu mümkün olmadıqda danışıqları pozmaq istəyirdi. Erməni diplomatiyası Minsk qrupu formatında danışıqların bərpasında maraqlıdır, bu məqsədlə görüş barədə Fransa prezidenti Makrona xəbər sızdırılıb, görüşün Rusiyanın yarıməxfi şəkildə keçirmək cəhdləri əngəllənmişdi. Paşinyan administrasiyası kommunikasiya xətləri ilə bağlı Azərbaycanın təşəbbüsünün qarşısını almağa can atır, bunun əvəzinə 10 noyabrdan sonra ələ keçirilmiş erməni diversantlarının-terrorçularının azad olunması məsələsini qabardırdı. Lakin bu cəhdlər heç bir səmərə vermədi, Azərbaycan diplomatik danışıqlarda bir daha üstünlük qazandı, müzakirələrin məcrasını öz istədiyi istiqamətə yönəltdi. Beləliklə, Azərbaycan hərb meydanında qazandığı zəfəri diplomatik masada, danışıqlar prosesində davam etdirir".

Komitə sədri bildirib ki, Paşinyanın iddiaları fonunda Moskva görüşünü Ermənistan üçün növbəti fiasko saymaq olar: "O, mətbuata açıqlamasında erməni diversantlarını-terrorçularını azad etmək mümkün olmadığından görüşün nəticələrindən məyus olduğunu gizlətməyib. İkinci Qarabağ Müharibəsinədək təxminən 30 il ərzində aparılan danışıqlar Azərbaycan üçün nəticəsiz diplomatik prosedur idi. Qarabağ problemi hərbi yolla həllini tapdıqdan sonra artıq rollar dəyişib - Ermənistan özü üçün uğursuz və nəticəsiz danışıqlarda iştirak etməyə məcburdur".

Millət vəkilinin sözlərinə görə, danışıqların gedişində və mətbuat konfransı zamanı Azərbaycan Prezidenti özünü qalib dövlətin rəhbəri kimi aparır, “bədən dili” ilə də qalibiyyət mesajları verirdi: "Paşinyan isə öz məğlub ampluasında, gərgin psixoloji vəziyyətdə idi".

Sadiq Qurbanov Azərbaycanın radikal müxalifətinin görüş ətrafında qaldırdığı ajiotaja da diqqət çəkib. Millət vəkili qeyd edib ki, Paşinyan da, Azərbaycan müxalifəti də Minsk qrupu formatının bərpasına çalışır. "Bu müxalifət iddia edirdi ki, Azərbaycana yeni güzəştlər qəbul etdiriləcək, Rusiya hərbi mövcudluğunu gücləndirəcək. Halbuki rus mediası Azərbaycan tərəfinin öz milli maraqlarını sonacan müdafiə etdiyini, 10 noyabr razılaşmasının ruhuna zidd heç bir şərti qəbul etmədiyini təsdiqlədi".

Deputat sonda vurğulayıb ki, görüşün yekunları bir qrup “antimilli elementin” qazanılmış qələbənin əhəmiyyətini kiçiltmək cəhdlərinin puçluğunu bir daha ortaya qoydu.

Əliyev, Putin və Paşinyanın yeni görüşü bu tarixdə olacaqAzərbaycan Preidenti İlham Əliyev, Rusiya Prezidenti Putin və Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan arasında növbəti görüş martın ilk ongünlüyündə nəzərdə tutulur.

Bu barədə Axar.az-a açıqlamasında rusiyalı politoloq, tanınmış tarixçi və hərbi ekspert Oleq Kuznetsov deyib.

O bildirib ki, növbəti görüşdə Qarabağın müharibədən sonrakı inkişafının ilk aralıq nəticələri yekunlaşdırılacaq.