Qərb yanıldı, Rusiyanın önünü ala bilmir - KorıbkoAmerikalı ekspert Endryu Korıbkonun Ukrayna-Rusiya müharibəsinin hazırkı gedişatı ilə bağlı Axar.az-a mühasibəsi:

- Taxıl ixracı məsələsinin həlli Ukrayna-Rusiya danışıqları üçün stimul ola bilərmi?

- Mən buna tam belə yanaşmazdım, çünki taxıl ixracı məsələsində əldə edilən irəliləyiş dondurulmuş sülh prosesinin canlanmasına heç bir töhfə vermir. Buna səbəb Kiyevin Moskva ilə danışıqlardan imtina etməsidir. Kreml iddia edir ki, bu qərar Ukraynanın amerikalı müttəfiqlərinin təkidi ilə qəbul edilib. Rusiya nümayəndələri dəfələrlə ABŞ-ın Ukraynada “son ukraynalıya qədər” döyüşmək niyəti olduğunu iddia ediblər, Kiyev isə öz növbəsində bildirib ki, bütün xarici qoşunlar Ukraynanın 2014-cü ildən əvvəlki sərhədlərinə çəkilməyənə qədər danışılacaq və müzakirə ediləcək bir şey yoxdur.

- Bildirilir ki, HİMARS Ukraynaya təhvil verildikdən sonra döyüş meydanında “keyfiyyət üstünlüyü” Ukrayna tərəfinə keçib və müharibənin gedişatını müəyyən dərəcədə dəyişir. Bəs bu vəziyət necə, Rusiyanı danışıqlara vadar edə bilərmi?

- Döyüş meydanındakı dinamikada yeganə dəyişiklik odur ki, Rusiya qüvvələri Kiyev qoşunlarını bütün Luqanskdan uğurla çıxardıqdan sonra Donbasdakı hərbi əməliyyatların ikinci mərhələsinə hazırlaşırlar. Ağır artilleriya müharibələrdə həlledici rola malikdir və bu fakt elə də yeni bir şey deyil. HİMARS kimi ağır amerikan silahlarının effektivliyi hələ ki, qeyri-müəyyən olaraq qalır, çünki onlar Kiyevin hansısa bir ərazini geri almasına və ya Moskvanın hər hansı bir siyasi məsələdə birtərəfli qaydada güzəştə getməsinə təsir göstərməyib.

- Sanksiyalardan sonra neft və qazın bahalaşması Rusiyanın gəlirlərinin artmasına səbəb oldu. Sizcə, bu, sanksiyaların təsirini heçə endirirmi?

- Qərb sanksiyaların əks-təsir göstərərək Rusiyanın resurs satışından həmişəkindən daha çox gəlir əldə etməsinə gətirib çıxaracağını gözləmirdi. Onlar Kremlin müflis olacağını və onu Ukraynadan çıxmağa məcbur edəcəklərini düşünsələr də, bu baş vermədi və təxminən yarım il davam edən münaqişədən sonra belə bunun baş vermə ehtimalı demək olar ki yoxdur.
Gülnarə Hüseynova: "Uşaqlarda özünəinam hissi artırılmalıdır"Son zamanlar cəmiyyətimizdə yaşanan sosial problemlər, pandemiya, postmüharibə dövrü, qlobal qiymət artımı və s. cəmiyyətimizin gündəlik həyatına da təsirsiz ötüşmür, müəyyən neqativ məqamları ortaya çıxarır. Bu məsələdə ən çox zərər çəkənlər isə gənclərimizdir.

Versus.az xəbər verir ki, bu istiqamətdə müsahibə verən Azərbaycan Millli Elmlər Akademiyasının əməkdaşı, “Sübhnur” Tədris Mərkəzinin təsisçisi və direktoru Gülnarə Hüseynova maraqlı nüanslara diqqət çəkib.

- Gülnarə xanım, siz ailə sevgisindən uzaq qalan uşaqlara, yaşlı insanlara müəyyən yardımların olunması ilə bağlı bir çox sosial layihələrin həyata keçirilməsində iştirak etməklə yanaşı, xeyriyyə tədbirlərinin könüllü təşkilatçısısınız. Sizi bu cür xeyriyyə tədbirləri keçirməyə sövq edən səbəb nə idi?

- Mən Akademiyada Həmkarlar təşkilatının üzvüyəm. Biz əvvəllər də institut əməkdaşları ilə birlikdə bir çox uşaq evlərində olurduq. Uşaq evləri, qocalar evinə sovqatlar aparan qrupda aktiv şəkildə iştirak edirdim. Sonralar fikirləşdim ki, mən bu layihəni İnstitutdan kənarda, öz şəxsi çevrəmdə tanıdığım insanlarla da birlikdə edə bilərəm. Düzü o evlərdə olan uşaqların, qocaların hər səfərimizdə bizə necə ümidlə baxdıqlarını görəndə, belə görüşlərin mütəmadi, daha çox, daha əhatəli təşkilatlar müstəvisində həyata keçirilməsini zəruri saydım. Müşahidələrimdə və apardığım söhbətlərdən gördüm ki, işdən kənarda çevrəmdə olan insanlar da bu prosesə qoşulmaq istəyirlər. Beləcə, institutdan kənarda insanlara yardım etmək istəyən şəxsləri bir araya gətirdim. Və biz könüllü olaraq öz hesabımızla humanitar, xeyriyyə işləri həyata keçirtdik.

Bir hadisə mənə xüsusilə stimul verdi. 2018-2019-cu ildə şəhid ailələri qalan yataqxanada oldum. Mən özüm onlara yaxınlaşdım, görüşlərimiz oldu. O qadınlar gözləri yaşlı məni qucaqlayıb, “nə yaxşı bizim də qapımızı döyüb bizim halımızı soruşan, eşidən oldu”-deyirdilər. O, qadınlar, şəhidlərin ailə üzvləri deyirdilər ki, onlara heç nə lazım deyil, sadəcə bir şəhid ailəsi kimi qapılarının döyülüb hallarının soruşulması, dərdlərinə qulaq asmağımız onları ruhlandırır, yaralarını sarıyır. Mən o zamanlar o insanlara bacardığım qədər, kiçik bir məvaciblə olsa da müəyyən sovqatlar apardım. Mənimlə birlikdə ətrafımda olan qadınlar, valideynlər, xeyriyyəçi insanlar belə görüşlərdə çox iştirak etdik. Əslində bu cür paylaşmalar, insanların bir-birinin dərdinə şərik olması, ondan “necəsən” -deyə soruşması özü böyük bir vəhdəti yaratmaqla yanaşı, gələcəyimuz üçün çox böyük mənəvi əhəmiyyəti olan örnəkdir. İnsanlar nə qədər çox paylaşarsa, nə qədər bir-birinə qarşı diqqətli olarsa sevgi bir o qədər çoxalar. Məncə bu cür könüllü ianələr, xeyriyyə işləri çoxalmalıdır. Bəlkə də, hər rayonda bir qədər diqqətdən kənar qalan insanlar qayğı, sevgi ilə əhatələnsə, heç kəs ümidsiz qalmaz...

Biz sonralar bir çox tədbirlər keçirtdik. Talasimiya, leykoz xəsətəsi olan uşaqlara yardımlar etdik. Eyni zamanda paytaxtda bir sıra uşaq evlərinə, uşaq-ana sığınacaqlarına yardımlar apardıq. Onlarla görüşlərdə insanların hansı problemlərlə, hansı dərdlərlə üz-üzə qaldığını gördük. Bir çox hallarda “maddi dəstəklə onları o çətin durumdan çıxarmaq olar”- deyə düşünürəm. Amma hər bir insanın qəlbində bir humanistlik, yardımlaşmaq istəyi olsa çox gözəl olar. Biz uşaqlara yardımlar aparanda gördük ki, onları adi bir hədiyyə ilə sevindirmək, üzlərini güldürmək mümkündür. Əlbəttə ki, hər bir insana diqqət, qayğı, sevgi lazımdır. Və biz də onu o uşaqlara, qocalara verməkdə xəsislik etmədik.

- Bəzən belə qeydlər edirlər ki, əvvəllər insanlar bir-birinə qarşı daha diqətli, bir-biri ilə yardımlaşmada daha aktiv idi. İndi insanların passivləşdiyi deyilir. Bu cür yanaşmalar nə ilə bağlıdır?

- Yəqin ki, bu məsələnin də köklü səbəbləri var. Bizim xalqımız istiqanlıdır və humanistir. Ancaq uzun illərdir torpaq itkisi ilə çox faciələr yaşadıq. Bir qədər dərdlərdən qovrulduq. Təbii ki, başqa səbəbləri də var.

Adi bir misal: bəzən görürsüz ki, avtobusda sürücü siqaret çəkir. Mən buna etiraz edirəm, amma maraqlıdır ki, başa heç kim narazılığını bildirmir. Bilmirəm, insanar sanki robotlaşıb, heç kəs neqativ məsələ barədə danışmaq istəmir. Sanki nədənsə çəkinirlər, yaxud da belə hallar sadəcə çəkilərək sosial şəbəkədə paylaşılır.

Amma hesab edirəm ki, kömək, yardımlaşmaq hissimiz ölməyib. Əvvəllər bizdən böyüklər bunu edibsə, indi bizdə edə bilərik.

Bir məqamı da qeyd etmək istərdim: çox təəssüf ki, biz bir-birimizin uğurunu görəndə bir xoş söz deməyə xəsislik edirik. “Çox sağ ol”, “nə gözəl”, “afərin”, “bunu davam et” demirik. Bu steriotipi yox etməliyik.

- Gülnarə xanım, necə hesab edirsiz, iqtisadi böhran, müharibələr, pandemiya, sosial problemlər fonunda insanların daha çox nəyə ehtiyacı var?

- İnsan hər zaman sevgiyə, diqqətə, qayğıya, nəvazişə ehtiyac duyur. Bizim ən böyük çatışmayan cəhətimiz budur...

Qeyd etdiyim kimi mən Tədris Mərkəzinin rəhbəriyəm. 2020-ci ildə açmışam. İlk missiyam o mərkəzdə uşaqların istedadlarını üzə çıxarmaqdır.

İnsanların içindəyəm və görürəm. Bəzi qeyd etdiyim neqativlər bizim gündəlik həyatımızda var.

Bir çox hallarda valideynlərimiz onun davasını edir ki, mənim uşağım mütləq oxumalıdır. Yaxud, istedadı oldu-olmadı, deyir ki, filankəsin uşağı rəqsə gedir, sən də getməlisən və sair. Sanki valideynlər də bir yarışa çıxıblar. Axı sən uşağına niyə cəza verirsən. Zatən Allah hər bir uşağı fitri istedad yaradıb. Sən öz uşağını azad, özgüvən böyüt yetər. Ona “Sən hər şeyi bacaracaqsan, sən hər şeyə qaidirsən” deməklə onu ruhlandır. Sən uşağının istedadını ortaya çıxara bilmirsənsə, qoy bunu məktəb üzə çıxarsın. Bütün hallarda hər birimiz şükr etməliyik, pozitiv olmalıyıq. Heç nəyə neqativ olmalı deyilik.

- Maraqlıdır, indiki gənclər dəyərlərə, ənənələrə necə yanaşır?

- Mən əvvəllər gənclərin ağsaqqallara olan münasibətinə çox yaxşı baxırdım. Əgər müəllim mənə bir iş deyərdisə, onu sevə-sevə yerinə yetirirdim. İşimə aid olmasa belə onu edirdim. Amma sonradan müşahidə etdim ki, bəli, gənclərimiz dəyişib. İndiki gənclərə bir söz demək olmur. Əgər xahiş etsən ki, tutaq ki, bu kitabı kitabxanaya apar, sənə deyəcəklər ki, bu mənim işim deyil. Hətta bunun üçün qarşılıq istəyir. Deyim ki, bu dəqiqə 50 faiz gənclərimiz çox sosialdır. Yəni onlar deyirlər ki, artıq liderəm, yəni sənin 40 yaşında etdiyini mən 20 yaşında edəcəm. Tutaq ki, mərkəz də açacam, hər bir şey edəcəm, bir sözlə aktivdirlər. 50 faiz gənclərimiz isə özünə qapanıqdır. Onlar heç kimi düşünmürlər, pozitiv düşünmürlər. Ola bilər ki, belə gənclər ailədə nəvaziş, qayğı görməyblər. Bir tərəfdən də pandemiya bu özgüvəni azaltdı. Amma bir çoxlarının bilik bacarıqları üzə çıxdı. Ona görə də mən valideynlərə həmişə tövsiyə edirəm ki, birinci növbədə uşağınıza bilik verin və qoy övladınız özün güvənsin.

Bir çox hallarda biz xəbərlərdə gənclərin intihar etməsi hadisələri ilə rastlaşırıq. Mən bunun da səbəbini öz güvənin olmaması ilə əlaqələndirirəm. Bir tərəfdən də qidalarımız, hava zəhərlənməsi də buna təsir edir.

Bu yaxınlarda zəngilanlıların Ağalı kəndinə köç oldu. İnanın ki, bu dədqiqə desələr ki, Gülnarə xanım gedin orda tədris mərkəzi açın, bunu sevə-sevə edərəm. Amma bizdə kontingent şəhərin mərkəzində olmaq istəyir.

Özgüvəni aşağı olan insan uğurlu ola bilmir. İnsan o zaman uğurlu ola bilir ki, biliyi potensialı ortadır, amma özgüvəni aşıb-daşır. Bəli o insan “işin arxasınca gedirəm, bu gün alınmasa da sabah alınacaq” deyir. Çünki bu insanın daxilində özgüvən var.
Hər iş şüurla əlaqədardır. İntiharın səbəbi odur ki, insanlar özlərinin gələcəyini görə bilmirlər. Yaxud da kimdənsə asılıdırlar.

Bu yaxınlarda bizim gənc alimimiz (xəyanatə uğramış ailə səbəbi üzündən) həblərdən istifadə edərək intihar etdi. Mən bunu yaxşı qarşılamadım. Axı sən layihələrini, xalqın, çevrən üçün edə biləcəyin müsbət işlərin yarımçıq qoydun. Onun bu özgüvənsizliyi, inamsızlığı faciəyə gətirdi. Bir alim özünə çıxış yolu tapmalıydı. Ümumiyyətlə həmişə bir çıxış yolu var, intihar heç də çıxış yolu deyil.

- Gənclərə nə tövsiyə edərdiz. Ümumiyyətlə ictimai mühitdə görünən insan necə olsun?

- Hər bir insan nümunəvi olmalıdır. İnsanlar bir-birinə oturuşu, duruşu, nəvazişi, diqqəti, ədəb-ərkanı ilə nümunə olmalıdır. Bunu oxumaqla, kitabla da əldə etmək olmur. Belə deyilir ki, birinci növbədə insanın daxili aləmi zəngin olmalıdır. Zənginlik pul, var-dövlətlə seçilmir. Sən bir toy məclisinə gedəndə qızıl, zinyət əşyaları taxa bilərsən, amma bu sənə heç nə verməz. Amma daxilin zəngin olarsa, sənin nurun zəngn, dolu bir insan kimi göstərər. İnsan özünəetibarı, sevgini də illərlə qazanır. Nümunəvi olmaq lazımdır. Danışığınla, əməlin üst-üstə düşməlidir. Cəmiyyəti də insanlar özləri formalaşdırır. Bu proses ailə, məktəbəqədər hazırlıq, ətraf mühit, dərsliklər, öyrənməklə, özgüvənlə inkişaf edir... Uşaqlar, övladlar öz ailəsinə, ətrafına baxıb tərbiyə olacaq...
"Nə mən pula, nə də pul mənə işləyir" - Emin ƏliyevAzərbaycan Menecment və İnvestisiya Korporasiyasının direktoru Emin Əliyev Avrasiya.net-in suallarını cavablandırıb.

- Uğur sizin üçün nə deməkdir?

- Uğur nisbi anlayışdır. Birinə uğur kimi görünən iş digəri üçün gündəlik statistik hadisə hesab edilə bilər. Məncə, əsas budur ki, insan xoşbəxt olmağı bacarsın. Əsl uğur budur.

- Şəxsi inkişafınızda sizə daha çox nə kömək edir?

- Yoldaşlarımızın təşəbbüskarlıq və yaradıcılıqları əsasında təcrübə etdiyimiz yeni işlər, gəldiyimiz yeni nəticələr və s.

- Ən vacib hədəfinizlə aranıza məsafə qoyan şey nədir? Çata bilmədiyiniz hədəfiniz var, yoxsa, bütün hədəflərinizə çatmısınız?

- Hədəflərimizlə bizi ayıran şey, adətən bizim zamana münasibətimiz olur. Zamanımızın dəyərini bilsək, hədəflərə daha tez çatarıq. Əks təqdirdə hədəflər bizdən uzaqlaşmaqda davam edəcək. Biz, adətən, özümüzə mərhələli şəkildə hədəflər müəyyən edirik. O hədəfləri əldə edib-etmədiyimizi il sonu birlikdə təhlil edirik. Amma ən böyük hədəfim hələ gələcəkdədir, ömür vəfa etsə, ümid edirəm, ona da nail olaram.

- Həyatda sizə əsas nə motivasiya (ilham) verir?

- Faydalı bir insan olduğumu hiss etmək.

- Başqalarında axtardığınız 3 əsas keyfiyyət nədir?

- Dürüstlük, dürüstlük, dürüstlük!

- Səhvlərimizdən dərs çıxarırıqsa, niyə səhv etməkdən qorxuruq?

- Mən qorxmuram. İş yoldaşlarıma da qorxmamağı tövsiyə və təlqin edirəm. Səhvlərdən qorxmaq yalanlara yol açır, yalanlar isə məhvə.

- Çox sevdiyiniz və özünüzə bir növ şüar seçdiyiniz bir kəlam varmı?

- Var. O kəlam mənim həyat missiyamdır: “İnsanlara xeyri tövsiyyə et və şərdən çəkindir!”

- Peşəkar biznes fəaliyyətinizdəki uğuru nəyə borclusunuz?

- Dostlarıma.

- İşdə məhsuldarlığınızı azalda biləcək hansı xüsusiyyət var ki, ondan daha çox çəkinirsiniz?

- Tənbəlliyə məğlub olmaq.

- Siz pula xidmət edirsiniz, yoxsa pul sizə xidmət edir?

- Bu suala inanmıram ki, kimsə “mən pula xidmət edirəm” deyə cavab versin. Amma səmimi olmaq gərəkdirsə, nə mən pula, nə də pul mənə işləyir. Zəhmət çəkirik və çəkdiyimiz zəhmətin qarşılığını əldə edirik.

- İndiki vəziyyətdə özünüzdən razısınız, yoxsa narazı?


- Razı olduğum məqamlar da var, narazı olduqlarım da. Amma özümdən razı olub təkəbbürlənməkdən və ya narazı olub özünəinamsız olmaqdan hər zaman qorxmuşam. Asan deyil bu “qızıl orta”nı əldə etmək.

- Gündə neçə saat sosial şəbəkələrdə vaxt keçirirsiniz?

- Artıq dövrün tələbləri əhəmiyyətli şəkildə dəyişib. Əvvəllər sosial şəbəkələr daha çox dostlarla ünsiyyət, yeni tanışlıqlar və əyləncə platforması idisə, indi həm biznes, həm siyasət, həm də həyatın digər əhəmiyyətli sahələri elə sosial şəbəkələrdədir. Ona görə də statistik göstəricilərə görə mən əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha çox oluram sosial şəbəkələrdə. Məncə bu normaldır.

- Özünüzə tez-tez hansı sualı verirsiniz? Hələ də cavab tapa bilmədiyiniz sual varmı?

- Tez-tez verdiyim və cavabını da tapa bilmədiyim sual var, bəli. Görəsən, mən necə insanam? Yaxşı ya pis?

- Başqalarının məsləhətlərini dinləyirsiniz? Və əməl etmədiyiniz məsləhət olub?


- Məsləhətsiz işlərimdə uğurlarım az olub. Uğurlarımın böyük əksəriyyətini məsləhətli və müzakirəli atdığım addımlarla əldə etmişəm. Amma əməl etmədiyim məsləhətlər də olub, əlbəttə.

- Etdiyiniz hansı işləriniz ilə fəxr edirsiniz?

- Ağlıma xüsusi bir iş gəlmir. Demək ki, fəxr ediləsi elə bir işim olmayıb. (gülür)

- Bəs elə işiniz olub ki peşmançılıq çəkmisiniz? Və indiyə qədər də peşmançılıq çəkirsiniz?

- Əlbəttə olub və indiyə qədər də əziyyətini çəkirəm. Yadıma düşəndə vicdanım sızıldayır. Amma xahiş edirəm, soruşmayın nədir.

- Qarabağa tez-tez gedib gəlməyinizin səbəbi qarabağlı olmağınızdır? Yoxsa işlərinizlə bir əlaqəsi var?

- Hər ikisi. Bu tarixi dövrdə millətə və dövlətə faydalı bir fərd olmaq istəyirəm.

- Hazırda Qarabağda tikinti-təmir işləri gedir. Artıq yaşayış bərpa olunandan sonra köçüb orada yaşamağı, iş qurmağı fikirləşirsiniz?

- Qarabağ və Şərqi Zəngəzur dövlətimiz üçün həssas bölgədir. Ora hər istəyənin xaotik şəkildə arzularını reallaşdıracağı bir məkan deyil və olmamalıdır da. Sahibkar və ictimai fəal şəxs kimi əlimdən gələni etmək arzusundayam azad edilmiş ərazilərimiz üçün. İri infrastruktur layihələr icra edildikdən sonra daha kiçik həcmli layihələrin icrası təcrübəlilərə həvalə ediləcəkdir.

- Hal-hazırdakı Rusiya-Ukrayna müharibəsi və dünyanı maraqlandıran ticarət məsələləri haqqında nə deyə bilərsiniz?

- Mənim Ukrayna xalqı üçün ürəyim sızıldayır. Böyük oyunların qurbanı olmaqdadırlar. Azərbaycanın mövqeyi düzgündür və bizim bu günədək xarici siyasət strategiyamıza tamamilə müvafiqdir. Açıq demək lazımdır ki, müharibə ölkəmizin və ölkə başçımızın əhəmiyyətini daha da artırır və biz bunun nəticələrini yaxın zamanlarda daha aydın hiss edəcəyik.

- Müsahibələrinizin birində ən ağır məsələlərin belə danışıq yolu ilə həll oluna biləcəyini demişdiniz. Hal-hazırda Rusiya-Ukrayna arasında olan münaqişə də ağır məsələdir, niyə danışıq yolu ilə həll olunmur?

- Bu ifadəni mən biznes münasibətlərimlə bağlı demişdim. Bundan başqa, biz 30 il danışaraq Qarabağ problemini həll etməyə çalışdıq. Nəticə olmadı və 44 günə məsələ döyüş meydanlarında həll edildi. Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin dünya ictimaiyyətinə təqdim edilən səbəblərdən baş verməsi inandırıcı deyil. Ona görə də orada müəmmalı məqamlar çoxdur.

- Sizi hal-hazırdakı qlobal vəziyyətlə bağlı ən çox nə məyus edir?

- Biz daha gözəl dünya üçün çalışmağı aşılayan mədəniyyətin varisləriyik. Dünya sülhdən çox uzaqlaşıb və gələcəkdə övladlarımızın yaşayacağı dünyanın qeyri-müəyyənliyi məyus edir məni.

- İctimai yerlərdə baş verən hər hansı haqsızlığa etirazınızı bildirməkdən çəkinirsiniz? Çəkinirsinizsə niyə?

- Çəkinmirəm. Mədəni şəkildə xəbərdar edə bildiyim halda nə üçün kobud şəkildə irad tutum ki, sonra da xoşagəlməz hal yaşansın?

- Ölkəmizdə narkotik maddə istifadəçilərinin sayı artıb. Bunun səbəbi kimi fərqli faktorlar sadalanmaqdadır. Təhsilsizlik, işsizlik və s. Siz nə düşünürsünüz bu barədə?

- Təəssüf ki, narkomaniya bəlasına təhsillilər də, işgüzarlar da qurban gedirlər. Sağlam cəmiyyət gözünü dörd açmalıdır ki, bu bəlanın qarşısının alınmasına nail olsun.

- Belə xəbərlər verilir ki, növbəti il yenidən parlament seçkiləri keçiriləcəkdir. Bir daha namizədliyinizi irəli sürəcəksinizmi?

- Yaşayarıq görərik. İndidən bu barədə konkret bir şey demək çətindir.
"Cəmiyyət bizdən aktivlik tələb edir"Dünyada gedən mövcud yenilənmə prosesinə adekvat mühitin Azərbaycan cəmiyyətində formalaşması ilə bağlı müzakirələr davam edir. Belə bir ərəfədə siyasi partiyaların fəaliyyəti və siyasətçilərin bu yöndə hansı “postu” tutub ictimai proseslərə təsir etmə imkanları qazanacağı götür-qoy edilir.

Son vaxtlar siyasi partiyaların bir sıra QHT-lər kimi ictimai şuralarda iştirakçılığı, eləcə də cəmiyyətin siyasi sifarişçisi kimi nə dərəcədə aktiv rol aldığı birmənalı qarşılanmır. Bu istiqamətdə Versus.az-a müsahibə verən ALDP sədri Fuad Əliyev maraqlı nüanslara diqqət çəkib.

- Fuad bəy, son vaxtlar gündəmə gətirilən maraqlı mövzulardan biri də İctimai Şuralarda siyasi partiya nümayəndələrinin iştirakı ilə bağlıdır. Siyasi partiyalar ictimai şuralarda təmsil olunarsa, bu cəmiyyətə nə verə bilər?

- İctimai Şuralar yeni yaranan ərəfələrdə partiya olaraq belə təkliflərlə çıxış etmişdik ki, ictimai Şuralarda siyasi partiyaların nümayəndələri də iştirak etsinlər. Qeyd etdiyimiz ən mühüm məqam, məhz Prezidentin yanında İctimai Şuraların yaradılması və orda siyasi təşkilatların da təmsil olunması idi. Amma siyasi partiyaların bu gün ictimai şuralarda olmasının cəmiyyətə, təmsil olunduğu orqanlara hansı xeyiri gətirə biləcəyi də sual altındadır. Çünki siyasi təşkilatlar bu gün cəmiyyətdə öz fəaliyyətini göstərə bilmir, aktiv deyillər. Ona görə də hesab edirik ki, bu aktivliyi təmin etmək üçün birinci proporsional seçki sistemi bərpa olunmalıdır. Proporsional seçki sistemi bərpa olunandan sonra partiya daxilində sağlam rəqabət olacaq, partiya üzvləri aktivləşəcək və daha sonra təmsil olunduğu ərazilərdə də aktiv fəaliyyət göstərəcəklər. 20 ildir proporsional seçki ləğv olunub və seçkilər mojaritar seçki sistemi ilə keçirilir. Bir çox hallarda partiya üzvləri deyirdilər ki, özlərinə problem yaranmasın deyə seçkilərdə partiyanın adından iştirak etmək istəmirlər. Yəni partiya üzvləri mojaritar qaydada -fərdi şəkildə seçkidə iştirak edirlər. Biz belə problemlərlə də üzləşirdik. Ona görə də hesab edirik ki, partiyaların ictimai şuralarda təmsil olunmsından da əvvəl seçki sistemi dəyişməlidir. Və düzü indiki şəraitdə siyasilərin ictimai şuralarda təmcilçiliyi də heç nə dəyişməyəcək. Ona görə də ictimai şuralarda siyasi partiyaların iştirakçılığı ilə yanaşı, təklif etmişik ki, proporsional seçki də bərpa olunsun. Partiya olaraq onsuz da bütün sahələr üzrə yaranan problemlərlə bağlı öz mövqeyimizi ortaya qoyur, vətəndaşlardan öz dəstəyimizi əsirgəmirik, qazilərin, şəhid ailələrinin üzləşdiyi problemlərin həllinə diqqət yönəldirik. İctimai şuralarda olsaq və partiyaların cəmiyyətdə nüfuzu artsa ən azı problemləri aidiyyatı yerlərə, şəxslərə birbaşa çatdırmaq imkanımız olar və məsələlərin həlllində daha yaxından iştirakçı olarıq. Bu da proporsional seçki sisteminin bərpasından keçir. Siyasi partiyaların nüfuzu artacaqsa bütün bölgələrdə, yerlərdə insanlar özləri bizi axtarb tapacaq və sosial - siyasi proseslərdə aktiv iştirak edəcəklər. İctimai Şurada üzvümüz olandan sonra şikayətçini birbaşa təqdim edəcəyik. Düzdür, biz bu gün o problemləri mətbuat vasitəsi ilə ictimaiyyətə, aidiyyatı orqanlara yönəldirik. Amma buna hansı reaksiyaların verilməsi sual altında qalır. Yəni proseslər bir-biri ilə zəncirvari bağlıdır.

- Siyasi partiyaların son illərdə fəaliyyətindəki boşluqları nəzərə alsaq, bu gün ictimai fikrin düzgün formalaşmasında hansı yeni addımları atmaq imkanı yaranıb. Bu gün yaşadığımız “Yeni reallıq, yeni müstəvi, iqtidar -müxalifət dialoqu” mərhələsində siyasi partiyalar nəyə riayət etməlidir?

- Hesab edirəm ki, siyasi partiya sədrləri, üzvləri öz yerləşdikləri ərazilərdə davaranışları, fəalyyətləri ilə əhali arasında nüfuz qazanmalıdır. Əks halda siyasi partiya əhəmiyyətsiz bir quruma çevriləcək. Məsələn, siyasi partiyaların iqtidarla birlikdə işğaldan azad olunmuş ərazilərə etdiyi səfərləri qeyd etmək olar. Əlbəttə ki, belə səfərlərin əhəmiyyəti böyükdür. Müharibədən çıxan və bu gün ərazilərində böyük pərpa işləri gedən, paralel Ermənistanın hələ də regionda mənfur istəklərinin qaldığı, yaxud hansısa xarici təsirlərin regiona ağalıq etmək istəyinin oduğu bir vaxtda bu birlik nümayişinə çox ehtiyac var. Bu insanlarda, xalqda siyasi partiyalara olan münasibəti də dəyişir. Xalq görür ki, belə çətin vaxtlarda partiyalar özündən çox, dövlətin təhlükəsizliyini, rifahını düşünür və bir yerdədir. Lakin hansısa partiya sədrləri işğaldan azad olunan ərazilərə birgə səfərlərdə iştrak etmir. Bu nə müxalifətçilik deyil, nə də siyasi üstünlük deyil. Bu 2-3 partiya -söhbət AXCP, Müsavat, Milli Şura üzvlərindn gedir, bu partiyalar öz nüfuzlarını itirə- itirə gedirlər. Görünən odur ki, heç kəslə münasibətlərini bərpa etmək istəmirlər. Yalandan cəmiyyətə özünü qəhrəman göstərmək, xalqa yalan danışmaq, yalançı vəd vermək dövrü keçib. İndi başqa dövrdür və yeni münasibətlərin qurulması lazımdır. Radikallıq bizə xeyir gətirməz. Eləcə də bu gün parlamentdə 2-3 partiya var ki, onlar öz fəaliyyəti ilə sübut edirlər ki, mandatı elə-belə cibinə qoyub gəzmir. Onlar bu gün aktual mövzu olan Qazilərin, Şəhid ailələrinin problemlərini, aztəminatlı ailələrin probemərini qaldırırlar. Amma belələri də azdırlar. Düşünürəm ki, proporsional seçki olsaydı, partiyalar rayonlarda da bu işi fəal şəkildə təşkil edib, cəmiyyəti düzgün maarifləndirərdilər. Amma indiki seçki sistemində bu çətindir.

- Hesab edirsiz ki, deputatın nümayəndələri vətəndaşın səsini aidiyyatı yerə çatdıra bilmir?

- Hansısa deputatın, siyasi partiya sədrinin Bakıda oturub bütün regionlardakı insanların problemlərini görə bilib həllinə çalışması çətindir. Heç vətəndaşın özü də buna inanmır. Proporsional seçkidə isə yerlərdə hər partiyanın, deputatın nümayəndəsi yerlərdə olacaq. Onlar qapıları bir-bir gəzib məsələləri yerində görüb, səslərini qaldıracaqlar. Hesab edirəm ki, bölgələr üzrə böyük bələdiyyə şəhərləri yaradılmalıdır və o bələdiyyələr kəndin, şəhərin öz parlamenti kimi fəaliyyət göstərməlidir. Bir neçə ölkədə şəhərlərin öz kiçik parlamentləri olur. Onlar daxili məsələlərə məşğuldurlar. Məsələn, tutaq ki, Avropa Parlamentini götürək, ora ayrı-ayrı dövlətlərin nümayəndələri seçilib. Bu sistem eynilə ölkə daxilində də qurula bilər. Vaxtilə bir Ali Sovetin deputatı var idi, bir də var idi şəhər deputatı. Bu gün böyük şəhərlərlərin öz deputatları var. Məsələn, Moskva şəhərinin öz parlamenti, qanunları var və ona uyğun da hərəkət edirlər. Eləcə də İctimai Şuralarda təmsil olunan QHT-lərin üzvləri azdır və regionlar üzrə demək olar ki, nümayəndələri yoxdur. Ona görə də QHT-lər bu gün nə edə bilir, heç nə. Onun Lənkəranda üzvü yoxdursa, yaxud digər cənub bölgəsində qazla bağlı yaranan problemlər varsa, onu hardan biləcək. Amma siyasi təşkilatların rayonlarda üzvləri var və onların ictimai şuralarda olması bu işin gedişini daha effektli edə bilər. Bütün hallarda şəffaf seçki, rəqabət mühiti olandan sonra cəmiyyət bundan xeyir götürəcək. Ona görə də qeyd etdiyim kimi, regionları əhatə etmək lazımdır. Belə olarsa, artıq orda olan icra nümayəndləri də məcbur olub bizimlə işlyəcəklər. Cəmiyyət bizdən aktivlik tələb edir. Bizə müraciətlər olur. Amma biz sözümüzü hər vasitə ilə çatdırsaq da, Bakıda oturub rayonlardakı problemləri həll edə bilmirik.

- Bu gün iqtidar-müxalifət dialoqu necə davam edir?

- Bizim ALDP olaraq sosial, siyasi, iqtisadi proqramlarımz var. Biz iqtdar nümayəndələri ilə görüşür, məsələləri müzakirə edirik. Getdikcə münasibətlər yaxşılaşır. İşğaldan azad olunmuş rayonlara səfərlərimiz də iqtidar-müxalifət dialoqunun tərkib hissəsidir. Bəzi siyasi partiyalar fikirləşir ki, biz belə səfərlərə gedib iqtidardan ofis istəmişik. Və buna görə də müxtəlif ironiyalar edirlər. Amma özləri də yaxşı bilirlər ki, partiyalara ofis verilməlidir, onun iş şəraiti dövlət tərəfindən təmin etməlidir. 20 ildir biz bunu istəyirdik. Məsələn, Prezident Admnistrasiyasının Siyasi partiyalar və qanunvericilik hakimiyyəti üzrə əlaqələr şöbəsinin müdiri Ədalət Vəlievlə görüşəndə bir çox problemləri önə çəkmişəm. Ədalət Vəliyev özü də bildirmişdi ki, bu günə qədər partiyalardan 200-ə qədər şikayət daxil olub və məsələlər həll olunur. Bu yaxşı haldır. Amma bizi tənqid edirlər ki, niyə ofis istəmişik. Partiyalar var ki, qeydiyyata alnmadıqlarına görə uzun illər əziyyət çəkiblər. Bu gün münasibət dəyişib. İqtidar bəzi müxalifət partiyalarını qeydiyyata alıb, bunu da günah bilirlər. Yeni reallqlara, yeni siyasi müstəviyə baxanda bu birliyə ehtiyac var. Unutmayaq ki, birlikdə görülən işlər mütləq öz müsbət həllini tapır. Biz bunu 44 günlük savaşda gördük...
“İran artıq psixoloji və ideoloji müharibəni uduzub...”Türkiyənin Tmbhaber.com saytında Zəfər Partiyasının sədri, millət vəkili Prof.Dr. Ümit Özdağla müsahibə dərc olunub. Tanınmış azərbaycanlı jurnalist Oktay Hacımusalının aldığı müsahibədə Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri, Zəfər Partiyasının Türk Dünyasına baxışı, bölgədə baş verənlər barədə danışılıb. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

-Söhbətimizə kövrək notlarla başlamaq istərdim... Bildiyimiz kimi, mərhum atanız Müzəffər Özdağ 90-cı illərdən vəfat etdiyi günə kimi Türkiyə-Azərbaycan Dostluq Dərnəyinin sədri olub. Təbii ki, bu kontekstdən çıxış etsək zatən ailənizdə bir Azərbaycan sevgisi var. Ona görə də soruşmaq istəyirəm ki, “Azərbaycan” – deyəndə cənab Ümit Özdağ nə hiss edir?

-Türkiyə mənim üçün nə deməkdirsə, Azərbaycan da elə o deməkdir. Türk dünyasını bir insan bədəni kimi qəbul etsək, gövdəsi Türküstandır, boğazı Azərbaycandır və baş isə şübhəsiz ki, Türkiyədir. Cənubu və Quzeyi ilə Azərbaycan Türk dünyasının qovuşduğu yerdir, belə deyim. Bakıda hava limanına enəndə özümü İzmirə enmiş kimi hiss edirəm, Bakının küçələrində gəzəndə elə bilirəm Muğlada gəzirəm.
Ona görə də mən Türkiyəni necə özümə doğma hiss edirəmsə, Azərbaycan haqqında da eyni hissləri keçirirəm. Azərbaycanın dərdi, sevinci, qələbəsi, məğlubiyyəti, uğuru və uğursuzluğu haqqında da eyni hissləri yaşayıram, bəli, bu, bütün ailəmizdən gələn sevgidir, amma bu, təkcə bizim ailəmizə xas olan bir durum deyil, bütün türk millətində bu sevgi var.
-Partiyanız yaranandan sonra ilk səfərinizi məhz bu səbəbdən Azərbaycana etdiniz?!...

- Bəli, Zəfər Partiyası yaranandan sonra ilk səfərimizi Azərbaycana etdik. Bu səfər zamanı biz Bakıda olduq, Gəncədə olduq, erməni faşistlərinin törətdiyi vəhşiliklərinin izlərini öz gözlərimizlə gördük, şəhidlər xiyabanını ziyarət etdik, ruhlarına dualar oxuduq və Azərbaycanın böyük qələbəsinin necə qürurla qeyd edildiyinin şahidi olduq... Və Biz də bu qələbəyə baxaraq öyündük.

- Məncə, siz Zəfər bayramı zamanı Bakıda olmusunuz, eləmi?

- Bəli, o şanlı günlərdən sonra idi.

-Cənab Özdağ, partiyanızın türk dünyası ilə bağlı çalışmaları varmı?!

- Təbii ki, türk dünyasına cavabdeh olan sədr müavinimiz var. Bundan əlavə, biz türk dünyasının məsələlərinə xüsusi önəm veririk və bundan sonra da verəcəyik. Türkiyənin və Türk dünyasının 21-ci əsrdə böyük bir sıçrayış əldə etdiyini görürük, hər şeyə rəğmən, bütün maneələrə, bütün çətinliklərə baxmayaraq, Türkiyənin içində olduğu çətinliklərin öhdəsindən necə gələcəyiksə eləcə də inanırıq ki, türklərin yüksəliş prosesi dünyada 21-ci əsrdə də artan xətt üzrə davam edəcək.

- Partiyanız hansı Türk dünyası modelini mənimsəyib? Məncə bunu sizə deməyə ehtiyac yoxdur ki, hər kəsin ağlında bir türk dünyası modeli var...

-Biz ilk növbədə hesab edirik ki, bütün türk ölkələri iqtisadi inkişafda, demokratik tərəqqidə, milli həmnrəyliyin və bütövlüyün təmin olunmasında səriştəli olmalı, xarici təhdidlərdən qorunub müdafiə oluna bilməlidirlər və hesab edirik ki, Bunun üçün türk dünyasında böyük bir həmrəylik olmalıdır. Türkiyə ilə Azərbaycan arasındaki həmrəylik bir xeyli inkişaf edib və inşaaallah daha da inkişaf edəcək. Azərbaycanın Türkiyəyə böyük investisiyaları var, media və kommunikasiya sahəsində böyük əməkdaşlıqlar əldə olunub. İndi Türkiyənin gündəmi Azərbaycanın, Azərbaycanın da gündəmi Türkiyənin gündəminə çevrilib. Hərbi əməkdaşlığımız qazanılan Zəfərlə yeni bir mərhələyə qədəm qoyub. Lakin biz hesab edirik ki, Türküstan da bu birliyə daxil olmalıdır. Məsələn, Türkiyə hökuməti bu gün Afrikada torpaq icarəyə götürür, amma bunu Qazaxıstanda etsə, daha yaxşı olar. Niyə biz Qazaxıstanda torpaq icarəyə götürmürük?! Niyə biz Özbəkistanda torpaq icarəyə götürmürük?! Bu sahədə müəyyən işlər görməliyik və görəcəyik də. Onları da planlaşdırırıq. Biz iqtisadi əməkdaşlığı inkişaf etdirməliyik. Türkiyə vətəndaşlarının Azərbaycanda, Azərbaycan vətəndaşlarının Türkiyədə və bu iki ölkə vətəndaşlarının digər türk ölkələrində rahat işləməsi imkanlarını nəzərdən keçirilməlidir. Biz ümumi əmək bazarı yaratmalıyıq. Bizdə olan məhsullar Özbəkistanda yoxdur, Özbəkistanda olanlar Azərbaycanda yoxdur və ya əksinə. Xülasə, bir-birimizin çatışmazlıqlarını tamamlamalıyıq. Düşünürəm ki, bizim birgə universitet təşəbbüslərimiz sürətlənməli və güclənməlidir. Bakı bunun üçün ideal şəhərdir. Türk dünyasının ortaq universitetini Bakıda qura bilsək, amma dünyanın qabaqcıl universitetləri ilə rəqabət aparacaq bir universitet qura bilsək, məncə bu, türk dünyasının gələcəyi üçün böyük bir dönüş nöqtəsi olar.
Fikirləşin, Türk dünyasının hər yerindən gələn gənclər Boğaziçi Universiteti, Orta Doğu Texniki Universiteti və ya dünyanın qabaqcıl universitetləri arasında olan Münhen Universiteti kimi bir universitetdə təhsil alaraq Türk dünyasının gələcəyinə töhfə verəcəklər. İnsana qoyulan investisiyalarla gələcəyimizə töhfə verəcək, bununla da biz 21-ci əsrdə türk dünyasının inkişafını təmin edəcəyik. Bu və buna bənzər bir çox layihələrimiz var. Bilirsiniz ki, biz Zəfər Partiyasını qurarkən Türküstanda Xoca Əhməd Yəsəvinin türbəsini ziyarət etməklə işə başladıq. Daha sonra türk dünyasının müxtəlif yerlərindən gəlib burada yaşayan Türkiyə Cümhuriyyətinin vətəndaşı olan qardaş və bacılarımızı partiyamıza dəvət etdik. Yəni Türk dünyası partiyası olaraq partiyamızı qurduq. Ona görə də biz türk dünyasının məsələlərinə xüsusi həssaslıqla yanaşırıq.
-Partiyanızın idarəçiliyində təmsil olunan Türk dünyasından olan qardaşlarımız varmı?!
-Təbii ki, idarə heyətində təmsil olunan dostlarımız var.
-Ümid bəy, Güney Azərbaycana həm partiya, həm də şəxsinizin münasibətini öyərnmək istərdim.
-Biz İranın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyirik. Ancaq İran sərhədləri daxilində yaşayan türklərin hüquqlarının təmin olunmasının da tərəfdarıyıq. Hesab edirik ki, İran Azərbaycanla münasibətlərini yaxşılaşdırmalı, Ermənistanla münasibətlərini isə kəsməlidir. Belə bir münasibət əslində İranın xeyrinədir, lakin İrandakı fars lobbisi məsələyə çox dar prizmadan baxır və regionda yaranacaq müsbət atmosferin əleyhinə işləyir ki, bu da ancaq onların özlərinə zərər vurur.

- Mən də mövzunu elə o yerə gətirmək istəyirdim: bilirsiniz, Qarabağ zəfərindən sonra İranla Azərbaycan arasında gərginlik mövcuddur ki, bunu əslində Azərbaycan törətmir. Bu probleminb həllini necə görürsünüz?

-Bəli, Azərbaycanın Qarabağda qazandığı qələbə İranı çox narahat edir. Bu günlərdə Türkiyədə İranın İsrail vətəndaşlarına qarşı bəzi terror aksiyaları həyata keçirəcəyi bildirilib. Sizə bir informasiya verim: İranın İsrail vətəndaşlarına qarşı törədəcəyi terror aksiyaları və Türkiyənin bu aksiyaların qarşısını almaq üçün əməliyyatlar aparması birbaşa Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri ilə bağlıdır.

-Bir başa bağlıdır, deyirsiniz, yəni...

- Birbaşa bağlıdır...

-Yaxşı, bunu nəyə əsaslanaraq deyirsiniz?!

- Məndə olan məlumatlara əsasən...

- Ayrıca, bilirsiniz ki, Azərbaycana qarşı İran xüsusi ilə məzhəbçilikdən istifadə edir...

- Bəli, İranın Azərbaycana təsir etmək üçün şiə təəssübkeşliyindən istifadə etdiyini bilirik. Biz İranın Azərbaycanın hansı bölgələrində təsirli olduğunun da çox yaxşı fərqindəyik. Mən həmin ərazilərə də baş çəkmişəm. Amma mollalar bircə şeyi başa düşmək istəmirlər ki, İranda dindən istifadənin artıq heç bir təsiri yoxdur. İran artıq psixoloji və ideoloji müharibəni uduzub. Buna görə də onlar regional və qlobal siyasətlərini yenidən nəzərdən keçirməlidirlər. Onlar başa düşməlidirlər ki, Şimalda məzhəbçilik siyasəti əsla effektiv olmayacaq. Güneydə təsirli olmayan, hətta Tehranda və digər farsların cəmləşdiyi bölgələrdə təsirli olmayan bu siyasətdən artıq imtina edilməlidir.

-Ümid bəy, Zəngəzur dəhlizi haqqında nə düşünürsünüz?!

- Ümid edirəm ki, qısa müddət ərzində gözəl xəbərləri eşidəcəyik. Biz də həmin prosesləri izləyirik, Zəngəzur dəhlizinin reallaşması üçün əlimizdən gələni edirik və edəcəyik...

Söhbətləşdi: Oktay Hacımusalı
“Xoş gəlişlər ola, Mustafa Kamal Paşa” əsərinin yaradıcısı, azərbaycanlı Tağı Özenyüzən kim olub?“Xoş gəlişlər ola, Mustafa Kamal Paşa” əsərinin yaradıcısı, azərbaycanlı Tağı Özenyüzən haqda kitabın müəllifi danışıb.

“Əslində, bütün türk xalqının çox yaxşı tanıdığı və oxuduğu bu əsərin bəstəkarını ictimaiyyətin tanıması vacibdir”
Qardaş Türkiyədə musiqi və incəsənətin inkişafında Azərbaycan türklərinin böyük töhfələri olub. Bu istiqamətdə kifayət qədər təqdiqatlar aparılıb. Belə şəxslərdən biri də Tağı Oşenyüzen olub. İngiltərədə yaşayan tədqiqatçı, şair və sosioloq Semra Eren-Nijhar bu yaxınlarda Tağı Oşenyüzen haqqında kitab yazıb.

Qeyd edək ki, Semra Eren-Nijhar 2001-ci ildə Oksford Universitetini tərk edərək SUNCUT Consulting and Production Company-ni təsis edib və 2001-ci ildən bu şirkətin direktorudur.

Xüsusilə qadın, miqrasiya, gənclik, mədəni irs, mənsubiyyət, kimlik, Avropa Birliyi və onun siyasətləri, Avropada yaşayan türklərin problemləri üzərində çalışıb, Lordlar Kamerasının qurulması üçün lazımi təşkilatların yaradılmasına fəal dəstək və məsləhət verib.
Eren-Nijhar işinə görə beynəlxalq mükafatlar alıb və sosioloji araşdırmalarını sənətlə eyniləşdirərək müxtəlif texnikalar çərçivəsində təqdim edərək, araşdırmalarının nəticələrini daha geniş auditoriyaya çatdırıb. Xüsusilə şəxsi portretlər və tərcümeyi-hallar üçün fotoşəkillər çəkən Semra Eren-Nijhar İngiltərə, Belçika və Türkiyədə sərgilər açaraq bir çox sərgilərin kuratoru da olub.
Eren-Nijharın 11 kitabı var.

Emra Eren-Nijhar Azərbaycan oxucusuna Tağı Özenyüzənı yaxından tanıtdırmaq üçün “Hürriyyət”ə müsahibəsində maraqlı fikirlər səsləndirib.

- Semra xanım, Tağı bəylə bağlı araşdırmalara başlamanızın səbəbi nə idi?

- İlk öncə qeyd edim ki, şair dayım Kubilay Günay haqqında qısa araşdırma aparmağa başlayanda Tağı bəy - Takı Oşenyüzen - adına rast gəldim. Sonradan öyrəndim ki, Tağı bəy böyük bibim Sülhiyə Günayın atası olub və bu mövzuda bir az məlumat toplamaq istədim.

- “Xoş gəlişlər ola, Mustafa Kamal Paşa” əsərinin bəstəkarının Tağı bəyin olduğunu öyrənəndə nə düşündünüz?

- Açığı, çox təəccübləndim. Anam tərəfi azərbaycanlı olduğu üçün biz Azərbaycan musiqisi ilə böyümüşük və “Xoş gəlişləri şen olar, Mustafa Kamal Paşa xoş gəlmisiniz” əsəri bütün Türkiyədə olduğu kimi, bizim üçün də tanınmış bir parça idi. Bu əsərin bəstəkarının Tağı bəy olması mənim üçün çox maraqlı olsa da, niyə bu günə qədər bu mövzuda araşdırma aparılmaması maraqlı idi. Qarsa incəsənəti və teatrı ilk gətirənlərdən biri də azərbaycan əsilli Tağı bəy olub.

- Və sonra mövzu ilə bağlı araşdırma aparmaq qərarına gəldiniz?

- Açığı, əvvəlcə belə bir fikrim yox idi, amma nə vaxt internetdən oxuduqlarımla Sülhiyə xalamın dediklərini müqayisə etsəm, sonra bu mövzunun araşdırılmalı olduğunu düşünərək qollarımı çırmalayırdım. Bu iş düz beş ildən sonra tamamlandı.

- Niyə bu qədər uzun çəkdi?

- Əvvəla mövzu ilə bağlı mənbə tapmaq çox çətin idi. Sülhiyə xalam internetdəki məlumatların düzgün olmadığını deyəndə ondan müsahibə götürərək bu məsələyə işıq salmaq istədim. Əslində, o dövrün şahidi olan və mövzunu ən gözəl şəkildə çatdıra bilənin Sülhiyə xalam olduğuna inanırdım.
Üç ildən artıq bir müddət ərzində İstanbulda olduğum vaxtlarda, bəzən də telefonla danışarkən, araşdırmada “Şifahi tarix” üsulundan istifadə edərək Sülhiyyə xalamdan müsahibə almışam. Onun dediklərinə əsaslanaraq mənbə araşdırması apardım və kitabı tamamladım.

- İndi kitabın ilk təqdimatını Ərdahanda edəcəksiniz.

- Bəli, Ərdahan şəhər bələdiyyə başçısı Faruk Dəmirin dəvəti ilə Ərdahana gedirik və 23 iyun axşamı Ərdahan bələdiyyəsində ilk kitabın təqdimatı olacaq. Bu tarixdən sonra kitabın digər bölgələrdə də təbliğatını davam etdirəcəyik. Əslində, bütün türk xalqının çox yaxşı tanıdığı və oxuduğu bu əsərin bəstəkarını ictimaiyyətin tanıması vacibdir. Bu, həm də mədəni irsimizin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından əhəmiyyətlidir.

- Tağı bəy haqqında əlavə nə demək istərdiniz?

- Bildiyimiz kimi, bu parça Atatürk Qarsa ilk getdiyi zamanlar üçün bəstələnib və o vaxtdan bəri hər yerdə oxunur.
Eyni zamanda, Tağı bəy Azərbaycan musiqi və incəsənətini Qarsa gətirib, teatr qrupu yaradıb, bədii işlər görüb. O, bu qrupla qastrol səfərinə çıxıb, başqa ölkələrə gedib. Bu səbəbdən Atatürk Tağı bəyi təkcə “Xoş gəlişləri şən ola, Mustafa Kamal Paşa” əsərinin bəstəkarı və musiqiçisi kimi deyil, həm də Qarsın teatr öncüllərindən biri, ilk teatr aktyorlarından və rəssamlarından biri kimi qəbul etmişdir. Cümhuriyyət tarixində özünəməxsus yeri var. Buna layiqincə qiymət verilməlidir.
Qısaca deyə biləcəyim bu kitab Azərbaycan türklərindən olan bəstəkar, musiqiçi və teatr aktyoru Tağı bəyin - Oşenyüzenin unudulmuş, yarımçıq və yanlış yazılmış tarixində yeni bir səhifə açmaq məqsədi daşıyır.

- Kitabı oxucular necə əldə edə bilər?

- Kitab “Ozan” nəşriyyatında çap olunub və istənilən kitab mağazasından və ya onlayn kitab mağazasından sifariş etmək olar.

Elnur Eltürk
“Biz Qarabağda “insan” vəhşiliyinin şahidi olduq”Seyid Mirtağı Əsədov: “Gördüklərimizi bütün dünya ictimaiyyətinə çatdıracağıq”

Ötən həftə Gürcüstanın din xadimlərindən ibarət nümayəndə heyəti Azərbaycana səfər edib. Səfər Azərbaycanın Gürcüstandakı səfirliyinin təşkilatçılığı və Azərbaycanın Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) Gürcüstan nümayəndəliyinin dəstəyi ilə həyata keçirilib. Səfər çərçivəsində Gürcüstan nümayəndə heyəti bir sıra rəsmi görüşlər keçirib, Bakıda təşkil olunan şəhər turunda iştirak edib. Gürcüstan nümayəndə heyəti, həmçinin Gəncə şəhərinə və işğaldan azad olunmuş Füzuli, Ağdam və Şuşa şəhərlərinə səfər edib.

Səfərdə iştirak edən Ümum Gürcüstan Müsəlmanları Ali Dini idarəsinin rəhbəri Seyid Mirtağı Əsədov səfər təəssüratlarını “Xalq Cəbhəsi”nə bölüşüb.

- 19-23 may tarixlərində Gürcüstanın müxtəlif din xadimlərinin Azərbaycana səfəri təşkil olunub. Çox yüksək səviyyədə təşkil olunan səfər çərçivəsində dövlət rəsmiləri ilə görüşlərimiz oldu. Dini Qurumlarla iş üzrə Dövlət Komitəsi, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi rəhbəri ilə görüşdük. İkitərəfli əlaqələrdən, qarşılıqlı səfərlərdən, Gürcüstandakı müsəlmanların durumundan bəhs etdik. Şəhidlər Xiyabanı, Birinci və İkinci Fəxri Xiyabanları ziyarət etdik. “Heydər” məscidində cümə namazı qıldıq, Mənəvi Dəyərlər Fondunda, İlahiyyat İnstitutunda görüşlər keçirdik. Şeyxülislamın adından verilən ziyafətdə iştirak etdik... Bir sözlə, çöx məhsuldar və olduqca əhəmiyyətli bir səfər oldu.

- Nümayəndə heyətinin tərkibində ancaq müsəlman din xadimləri vardı?

- Bəli, nümayəndə heytəinin tərkibində müsəlman (sünni və şiə) və gürcü əsilli müsəlman din xadimləri vardı.

- İşğaldan azad edilən ərazilərə də səfərlər etdiz, nələr gördüz, hansı hissləri yaşadız...

- İşğaldan azad olunan Azərbaycan ərazilərini görmək çoxdankı arzumuz idi. Neçə illərdən sonra Allah bizi bu arzumuza qovuşdurdu, gözəl, füsünkar guşələrimizi gördük, müqəddəs yerlərimizi ziyarət etdik. Həm sevinc, həm kədər yaşadıq. Öncə Ağdam şəhərində olduq. Ağdam Qafqazın Xirosimasını xatırlatdı, xarabalıqlardan başqa heç nə görmədik. Bircə Ağdam məscidi salamat qalıb. Erməni işğalçııları bu şəhəri də yerlə-yeksan ediblər, hər yeri viranə qoyublar, hətta qəbirləri belə dağıdıblar. Azərbaycanın tarixi milli, mədəni abidələri məhv edilib. Bu insanlığa sığmayan bəşəri bir cinayətdir. Biz orada “insan” vəhşiliyinin şahidi olduq. Bu vəhşiliyi görənlər şok yaşadılar. Füzuli aeroportunu ziyarət etdik, şəhərin xarabalığını gördük. Məscidləri ziyarət etdik, bir vaxtlar ermənilərin Allah evlərini tövləyə çevirdiyini gördük. Azərbaycana məxsus qədim dini ibadət yerlərinin donuz fermalarına çevrildiyi, hətta tarixi abidələrin üzərlərindəki qədim yazıların təhqir edildiyinin şahidi olduq. Ermənilər tərəfindən bir çox nadir tarixi mədəniyyət abidəmiz dağıdılır, İslam dininə aid olan nümunələrimiz məhv edilir. Şuşa, Ağdam məscidləri bu gün İslam adına yaraşmayan bir tərzdə vandalizmə məruz qalıb. Bütün bunlar ermənilər üçün müqəddəs heç nə olmadığının göstəricisidir. Bu, onların dözümsüz xislətindən qaynaqlanır və ermənilərin qəddarlıq və məğlubiyyətlərinin göstəricisidir. Baş verənlər göstərir ki, onlar heç bir xalqla dinc və yanaşı yaşamaq istəmirlər. Ermənilər düşünməliydilər ki, onların bu kimi vəhşilikləri əbədi olmayacaq, işğal nə zamansa bitəcək, işğalçı nə zamansa cəzalanacaq. O an yetişdi, 44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsində Azərbaycanın Müzəffər Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin müdrik siyasəti və ordunun rəşadəti, qəhrəmanlığı erməni işğalçılarını yerində oturtdu. Azərbaycan Ermənistanın işğalçılıq siyasətinə son qoydu, bu vəhşilik ermənilərinin başına çatladı, Azərbaycan Ordusu işğalçılara unudulmayan və heç vaxt yaddan çıxmayan bir dərs verdi. Bu gün həmin ərazilər işğaldan azad olunub. Düzdür dağıdılıb, viranə qoyulub. Amma Azərbaycan dövləti, hökuməti erməni vandalizminə məruz qalan hər bir yeri abadlaşdıracaq, əvvəlki kimi gülüstana çevirəcək. Buna hökumətin gücü, imkanı çatır. Uduzan, məğlub olan yenə işğalçıdır.

- Xüsusən Şuşa və Gəncədə gördükləriniz barədə nə deyə bilərsiniz...

- Şuşa səfərimiz bizdə başqa bir təəssürat yaratdı. Şuşa bizim millətin mənəvi paytaxtıdır, həm də yenidən formalaşan bir mərkəzdir. Şuşanın hər bir yeri canlanıb, o torpağda qəhrəman Azərbaycan əsgərinin izi var. Azərbaycan Prezidentinin də qeyd etdiyi kimi, ordumuzun olmadığı, rəhbərliyin öz vəzifə borcunu yerinə yetirə bilmədiyi bir dövrdə işğal olunmuş Şuşa sıldırım qaya üzərində yerləşməsi səbəbindən dünyanın hərbi mərkəzləri tərəfindən alınmaz qala sayılırdı. Vətən müharibəsinin gedişində dünüanın ən güclü ordularına malik ölkələrinin hərbi epkspentlərinin Şuşanın azad edilməsi ehtimalına münasibətlərindən də bunu görmək olardı. Ancaq Azərbaycanın qəhrəman əsgərləri, zabitləri yüngül silahlarla qayalara dırmaşaraq Şuşanı işğaldan azad etməklə Azərbaycan xalqının necə böyük döyüş qabiliyytəinə, mənəvi ruha malik olduğunu ortaya qoydu. Şuşanı görən hər kəs kimi biz də fərəhləndik, orada olan bütün tarixi yerləri ziyarət etdik. Gövhər ağa məscidini, Bülübülün muzeyi, Vaqifin məqbərəsi, Seyidlər məscidi və məhəlləsinə getdik. Son dayanacaq yerimiz Cıdır düzü oldu. Gürcüstandan gələn din xadimləri orada şükür namazı qıldılar. Azərbaycan şəhidlərinin ruhuna dualar oxuduq. Dünya azərbaycanlılarına bu zəfəri yaşadan, bəxş edən Azərbaycan dövlətinə, başçısına, əsgərinə təşəkkürümüzü bildirdik. Bu qabiliyyəti bizə bəxş edən şəhidlərimizə Allahdan rəhmət diləyirik, müharibə veteran və iştirakçılarına cansağlığı arzulayırıq. Başımızı uca edən belə qəhrəman oğulların valideynlərinə də minnətdarıq. Dualarımnız hər zaman onlaradır. Gəncə səfərinə gəlincə is, orada gördükləırimiz yenə bizi kədərləndirdi. 44 günlük müharibə zamanı döyüş bölgəsindən uzaq bir şəhərin bombalanması, yüzlərlə dinc sakinin həlak olması, onlarla insanın yaralanması müharibə cinayətidir. Gəncə, Bərdə, Tərtər hadisələri ermənilərin gücsüzlüyünün, acizliyinin, qorxaqlığının bir göstəricisidir ki, bu da tarixdə qalacaq. İnanırıq ki, həm Allahın dərgahında, həm də beynəlxalq məhkəmədə ermənilərin bəşəri cinayəti cəzasız qalmayacaq, cinayətkarlar mütləq cəzalarını alacaqlar. Azərbaycan səfərində şahidi olduqlarımız bütün anları, məqamları Gürcüstan və dünya ictimaiyyətinə çatdıracağıq.

- Belə səfərlərin davamlı olmağının nə dərəcədə əhəmiyyəti ola bilər?

- İstərdim ki, belə səfərlər davamlı olsun. Gürcüstanda çox məzhəb və müxtəlif dinin nümayəndələri fəaliyyət göstərirlər. Onların da Qarabağa səfərləri təşkil olunmalıdır, onlar da Azərbaycan dövlətinin orada apardığı abadlaşdırmadan, eyni zamanda ermənilərin vandalizm aktlarının canlı şahidi olmalıdırlar. Ümumiyyətlə, Gürcüstanın müxtəlif sahələrinin, xüsusilə, diplomatik, mədəniyyət, incəsənət, siyasət, media sahəsinin nümayəndələrinin də işağl olunmuş ərazilərimizə səfərləri təşkil olunmalıdır. Ümid edirəm ki, belə səfərlərin davamlı olacağı Azərbaycan həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə düzgün və dolğun çatdırılmasında əhəmiyyətli rol oynayacaq.

- Azərbaycanda tolerantlıq və multikultural dəyərlərin qorunması ilə bağlı fikirəriniz..

- Ölkədə bu sahədə vəziyyət çox yaxşdırı. Şüyxülislam Allahşükür Paşazadə ilə din xadimlərinin görüşündə də bunu gördük. Hər yerdə bunun belə olmasını istərdik. Din bəşəriyyətə, insanlığa xidmətdir, bunlar bir-birinə qarşı qoylmamalıdır, din xadimlərinin bu mənada böyük xidmətləri var. Bundan müsbət və mənfi formada da istifadə etmək olar. Təəssüflər olsun ki, bundan mənfi istiqamətdə istifadə edən qurumlar da var. Bunu əleyhinəyik. İnsanları bir-birinə yaxınlaşdırmaq lazımdır. İnsanları vətənə, torpağa, xalqa, digər dini inanclı insanlara sevdirmək lazımdır. Azərbaycanda biz bunu gördük.

- Ermənilərin işğalçılıq siyasətini dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasında din xadimlərinin rolunu necə dəyərləndirirsiz?

- Din xadimləri hər zaman sülhün, sevginin, birliyin, bərabərliyin, ədalətin simvolu olmalıdır. Təkcə din xadimi yox, hər bir insan işğalçılığa, vandalizmə, müharibə əleyhinə çalışmalıdır. Hər bir dinin sütununda sülh çağırışı var. Amma təəssüflər olsun ki, bəzi qüvvələr, hətta din xadimləri bundan başqa istiqamətdə istifadə edir. Ermənistanın Qarabağı işğalı siyasətində biz bunun şahidi olduq.

Rusiya imkan verməsə, Xankəndiyə DİN girməlidirBAXCP sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin Axar.-az-a müsahibəsi:

- Ermənistanda müxalifətin hakimiyyəti dəyişmək gücündə olmayan silsilə aksiyalarına Paşinyanın dolayısı dəstək verdiyi iddia edilir. Məqsəd isə sülh danışıqlarında ən yaxşı halda daxili situasiyanı bəhanə gətirərək, daha yaxşı mövqe tutmaq, ən pis halda isə prosesi dondurmaqdır. Sizcə, əslində nə baş verir?

- Çoxları Azərbaycanda Paşinyanı sülh göyərçini kimi təqdim etməyə çalışanda demişdim ki, ilanın ağına da lənət, qarasına da. Ermənistana münasibətdə həmişə söyləmişəm ki, o, baş tutmamış forpost ölkədi. Orda kimin hakimiyyətdə olmasının fərqi yoxdur. Rusiya istəmədiyi təqdirdə Ermənistanda heç kim Azərbaycanla, yaxud Türkiyə ilə sülh sazişi imzalaya bilməz. Rusiya istədiyi vaxt Paşinyanı hakimiyyətdən qovacaq. 2020-ci il 10 noyabr sazişindən sonra da bunu edə bilərdi, 2021-ci ilin iyununda parlament seçkiləri zamanı da. İndiyə qədər bunu ona görə etməyib ki, Rusiyaya sadiq Köçəryanı ana müxalifət kimi legitimləşdirsin, sonra sorosçu Paşinyanı qovsun. Siyasi diletantlara qəribə gəlsə də, Qərbdəki erməni diasporu, ermənipərəst dairələr, Türkiyənin nüfuzunun artmasından qorxuya düşənlər də bunu istəyir. Onlar başa düşürlər ki, Qarabağ üzərində Azərbaycanın suverenliyi bərpa olunmadıqca türk dünyasında və beynəlxalq arenada nə Türkiyənin, nə də Azərbaycanın nüfuzu bizim arzuladığımız və görmək istədiyimiz səviyyədə olmayacaq. Biz Qarabağ üzərində suverenliyimizin bərpasını və sülh istəyiriksə, Rusiya ilə danışmalıyıq. Paşinyan və digərləri kukladırlar.

- 10 noyabr 2020-ci ildən bəri Ermənistanla üçtərəfli və son vaxtlar ikitərəfli görüşlərdə əldə edilən razılaşmaların işləmədiyini görürük. Məsələn, kommunikasiyaların açılması, sərhədlərin delimitasiyası, sülh prosesi üçün komissiyaların təşkili vədləri özünü doğrultmur, verilən tarixlərdə İrəvanda “nəsə baş verir”. Sizcə, bu proses və İrəvanın bu cür bəhanələri nə qədər davam edəcək?

- Ona görə dedim ki, sülh istəyiriksə, Rusiya ilə danışmalıyıq. Türkiyə danışıqlar prosesinə qoşulmalıdır. Rusiya sülhə imkan verməsə və əsgəri qüvvə ilə qarşı tərəfə yardım edərsə, Türkiyənin dəstəyi ilə Daxili Qoşunların xüsusi təyinatlıları Xankəndiyə girib, dövlət suverenliyimizi bərpa etməlidir.

- Vladimir Putin İsveç və Finlandiyanın NATO-ya üzvlüyünə gözlənilən kəskin etirazı bildirmədi, əksinə, sanki razılaşırmış kimi davrandı. Rusiyanın Ukraynaya hücum səbəbindən birincisi NATO-ya üzvlük olduğu halda, sizcə, niyə İsveç və Finlandiyaya daha laqeyd yanaşdı?

- Rusiyanın İsveç və Finlandiyanın NATO üzvülüyünə ilk münasibəti olduqca sərt oldu, amma görəndə ki, Türkiyə hər iki ölkənin qəbuluna qarşıdı, o halda Putin nisbətən yumşaq mövqe sərgilədi. Həm də bu baş verərsə, NATO-ya müharibə etməyəcək ki!

Digər tərəfdən, Ukraynanı İsveç və Finlandiya ilə müqayisə etmək olmaz. Ukrayna ərazisinə görə Avropanın ən böyük dövlətlərindən biridir və Rusiya üçün çox böyük geosiyasi əhəmiyyəti var. Rusiya hesab edir ki, Ukrayna keçmiş imperiyanın tərkib hissəsi kimi həmişə onun yanında olmalıdır. Çox təəssüf ki, yumşaq güc tətbiqi ilə bunu edə bilmədiklərindən hərbi gücdən istifadə etdilər. Nəticəsi isə, kimin qalib gəlməsindən asılı olmayaraq, hər iki ölkə üçün ağır olacaq.

- Türkiyə İsveç və Finlandiyanı NATO üzvlüyünə veto qoyacağını açıqlayıb, NATO rəhbərliyi isə belə problem yaşanmayacağını deyir. Prosesi necə proqnozlaşdırırsınız?

- Düşünmürəm ki, Türkiyənin etirazı yalnız İsveç və Finlandiyanın PKK terrorçularına siyasi dəstək və sığınacaq verməsi ilə bağlıdır. Almaniya, ABŞ, Fransa və digərləri həmişə Türkiyəyə münasibətdə ədalətsiz mövqe tutublar. Hazırda Türkiyəyə sanksiyalar tətbiq ediblər, onun Avropa Birliyinə üzv olmasına əngəl olublar, ədalətsizcəsinə F-35 proqramından çıxarıblar. Türkiyə onların Qarabağ münaqişəsinə fərqli yanaşmasını da çox yaxşı görür. Ərdoğanın liderliyi ilə Türkiyə böyük uğurlara imza atıb. Onlar Türkiyəyə münasibətlərini dəyişməlidirlər. Türkiyə bir daha heç vaxt Qərbin forpostu olmayacaq, məsələn, onların tələbi ilə Azərbaycana iki mülki helikopter verməkdən imtina edib, əvəzində Azərbaycanın torpaqlarını işğal edən Ermənistana taxıl göndərməyəcək! Türkiyəyə qarşı alçaldıcı münasibət dəyişsə, bütün sanksiyalar dərhal aradan qaldırılsa, Türkiyə əleyhinə Suriya və İraqda fəaliyyət göstərən terrorçulara Qərbin münasibəti dəyişsə, Qarabağ məsələsində daha ədalətli mövqe tutulsa, Türkiyənin də hər iki ölkənin üzvülüyünə münasibəti dəyişə bilər. Əks halda Türkiyənin Qərbdən uzaqlaşması qaçılmaz olacaq. Daha çox uduzan isə NATO və Qərb olacaq.
Ukrayna qəhrəmanları sübut etdilər ki...Ceyhun Məmmədov: “Bu gün 50-dən çox soydaşımız ən qaynar nöqtələrdə Ukrayna uğurunda səngərlərdədir”

Rusiya Ukraynaya hərbi təcavüzündən iki ay ötür. Kreml istəyinə nail ola bilməsə də, Ukraynanın bir çox şəhəri dağıdılıb, ölkədə həyat sönüb, mülki əhali arasında ölüm, qaçqınların sayı artıb. Lakin ukraynalılar ümidlərini itirməyiblər, əli silah tutan hər bir vətənpərvər Rusiya işğalına qarşı səfərbər olunub. Vətənpərvər, mübariz ukraynalılar qələbə ümidi ilə vuruşurlar və bir çox hallarda buna nail olurlar. Xalq inanır ki, həmrəylik və birlik düşmənə ən sarsıdıcı və ağır zərbədir. Ukraynada yaşayan, bu ölkəni özlərinə ikinci vətən sayan azərbaycanlılar da Rusiyanın işğalına qarşı həmrəylik nümayiş etdiriblər. Aralarında canlarından keçəni də var, yaralanan da, qəhrəman olan da, Ukrayna ordusuna mənəvi dəstək göstərən də.

Ukrayna Azərbaycanlıları Radasının (UAR) baş katibi Ceyhun Məmmədovla söhbətimiz də elə bu mövzu üzərində qurduq.

- Rusiyanın Ukraynaya hərbi təcavüzündən iki ay ötür. Düzdür, Ukrayna ordusunun uğurları da var, amma vəziyyət gərgin olaraq qalır...

- Bu gün Rusiyanın Ukraynaya hərbi təcavüzündən iki ay deyil, 8 il 76 gün keçir. Bu müharibənin hər bir günü günahsız insanların faciəsi və eyni zamanda Ukrayna xalqının şücaət salnaməsidir. Ukrayna qəhrəmanları sübut etdilər ki, Putin Rusiyası uğursuzluğa düçar olmayacaq və məğlub edilməyəcək qədər böyük və güclü deyil. Ukrayna qəhrəmanları sübut etdilər ki, “sovet qardaşlığı” deyilən bir anlayış olmayıb, yoxdur və olmayacaq! Ukrayna qəhrəmanları sübut etdilər ki, nüvə silahına sahib olan dünyanın “ikinci” ordusu belə xalqın qarşısında dayana bilməz. Ukrayna uğrunda canından keçən və canından keçməyə hazır olan milyonlar sübut etdi ki, onlar vətənlərini və azadlıqlarını qoruyub gücləndirə biləcəklər. Onlar ukraynalıların igidliyini və imperialist rusların isə alçaqlığını bütün dünyaya bir daha sübut etdilər. Bu gün “Biz ukraynalıyıq” sözü dünyanın ən tanınmış və hörmət olunan bir brendinə çevrilib. Ukrayna xalqı azad dünyanın avtoritarizmə qarşı mübarizəsinin lideri olduğunun fərqindədir və bu missiyanı uğurla başa çatdıracağna artıq kimsənin şübhəsi yoxdur.

- Ukraynada yaşayan digər xalqların nümayəndələrinin Rusiyanın təcavüzünə münasibəti necədir, bu haqda nələr eşidirsiz?

- Ukraynada yaşayan və sağlam düşüncəyə sahib olan hər kəs milliyətindən və dini mənsubiyyətindən asılı olmayaraq ukraynalıların yanındadır. Özümüzdən götürək, burada yaşayan azərbaycanlıların ən böyük birliyindən biri olan Ukrayna Azərbaycanlıları Radası müharibənin aktivləşdiyi ilk gün bəyanatla çıxış edərək Ukrayna dövlərini və xalqını dəstəklədi. Müharibənin sonrakı gedişində də bunu əməli olaraq göstərdik və göstərməyə də davam edirik. Hansı təşkilatda təmsil olunmağından asılı olmayaraq bütün azərbaycanlılarımız həm orduya, həm də ehtiyacı olanlara humanitar yardımlarını davam etdirir. Savaşın ilk günlərində, ərzaq qıtlığının olduğu zamanlarda UAR ofisində Kiyev Azərbaycanlıları Konqresinin sədri, UAR İdarə Heyətinin üzvü Oleq Krapivin tərəfindən Kiyev əhalisinə ərzaq yardımları göstərilməyə başladıq. Bu proses demək olar ki, bütün regionlara da yayıldı - Odessa, Poltava, Lvov, Çerkası və digər regionlarda diasporumuz tərəfində Ukrayna xalqına və ordusuna dəstək verilir. Bu proses dayanmayıb hətta daha da sistemləşib.

Ukrayna Azərbaycanlıları Birləşmiş Diasporunun sədri, UAR İdarə Heyətinin üzvü Hikmət Cavadov da Bakıdan Kiyevə tibbi ləvazimatlardan ibarət humanitar yardım göstərib. Ukrayna Azərbaycanlıları Birləşmiş Diasporunun fəxri sədri Oqtay Əfəndiyevin gördüyü işlərin miqyası da çox böyükdür. Ukrayna ordusuna üç milyon qriven yardım etməsinin yanında onun rəhbərliyi ilə mütəmadi olaraq əhaliyə ərzaq yardımı göstərilir.
Bu arada heç bir duaspor təşkilatında təmsil olunmayan iki soydaşımızın xidmətini də xüsusi olaraq qeyd etməliyəm - Anar Rəfiyev və Mətləb Mustafayev. Bu iki qəhərəman Azərbaycan övladı da həm soydaşlatımızın təxliyəsində, həm də ukraynalılara yardımda çox önəmli işlər görüblər və görməyə də davam edirlər.

UAR baş katibi olaraq mən də bu proseslərin içindəyəm, müxtəlif yardım qrumlarına dəstək verirəm. Hətta bu yaxınlarda Ukraynanın Prezidenti ofisi tərəfindən mənə Fəxti Fərman verildi. İşlərimizi qiymətləndirdiyinə görə Ukrayna Prezidentinin Müdafiəçilərinin Hüquqları üzrə Müşaviri Alena Verbitskaya sizin vasitənizlə də bir daha təşəkkür edirəm!

Bundan əlavə Ukraynada fəaliyyət göstərən bünün müsəlman diasporaları ilə birlikdə Ukraynanın Etnosiyasət və Vicdan Azadlığı üzrə Dövlət Xidmətinin sədri Olena Boqdanın rəhbərliyi ilə 2 forum keçirdik. Bu formlarda dünyanın nüfuzlu təşkilatlarına müraciətlər qəbul olundu.

- Ukraynada yaşayan bir çox azərbaycanlı da bu müharibədə Ukraynanın haqq işinə qatıldı, ölkəni müdafiəsinə qalxdı...

- Bu gün 50-dən çox soydaşımız ən qaynar nöqtələrdə Ukrayna uğurunda səngərlərdədir. Bunlardan iki nəfər - Raqif Əliyev və Məcid Əbdülqafarov Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski tərəfindən “İgidliyə görə” ordeni ilə təltif ediliblər. Bizdə olan məlumatlara görə 10 soydaşımız Ukrayna uğurunda şəhid olub. Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin.

- Ümumiyyətlə, bu müharibədə Azərbaycan hökumətinin Ukraynaya humanitar yardımı ölkə rəhbərliyi, xalqı tərəfindən necə qarşılanır.

- Müharibə başlayandan Azərbaycan Ukrayna xalqına humanitar yardım məqsədilə təcili və təxirəsalınmaz hallarda tibbi yardımın göstərilməsi üçün dərman vasitələri və tibbi sərf, eləcə də ərzaq və qida məhsullarından ibarət yardımlar edib. Bu, Ukraynada çox yüksək qiymətləndirilir. Ukrayna prezidenti bir neçə dəfə özü bu yardımların nə qədər effektli olması barədə danışıb və prezidentimizə və xalqımıza təşəkkür edib. Bununla da Ukrayna xalqı Azərbaycanın humanist, sülhsevər bir ölkə olduğunun bir daha şahidi oldu. Ukraynalılar arasında ölkəmizə, xalqımız sevgi, hörmət artıb.

- UAR bu zaman kəsiyində soydaşlarımızın vətənə köçürülməsi prosesində nə kimi fəaliyyət göstərib..

- Savaşın ilk günlərindən etibarən “qaynat xətt” yaradıldı. Gündə 500-700 arası zənglər gəlirdi. Bütün regionlarda olan təşkilatlarımızla birlikdə soydaşlarımızın təxliyəsini həyata keçirməyə başladıq. UAR-ın təşkilatçılığı ilə 20000-ə yaxın soydaşımız təxliyə olundu. Bu məsələdə başda Oleq Krapivin olmaqla bütün diaspor təşkikatlarımız mütəşəkkil fəaliyyət göstərdilər.

- Ukraynadakı ermənilərin Rusiyanın hərbi təcavüzünə baxışı necədir, onlar hansı tərəfi dəstəkləyir.

- Burada yaşayanlar əsasən Ukraynanı dəstəkləyir. Axı özləri də müharibədən ziyan görürürlər. Amma bu məsələdə Erməistanın mövqeyi hər zamankı kimi yenə zalımın yanındadır.

- Ümumiyyətlə, müharibədə hansı tərəfin məğlub ola biləcəyi ilə bağlı fikirləriniz...

- Bu Ukraynanın azadlıq mübarizəsi ilə yanaşı qeyd etdiyim kimi azad dünya ilə avtoritarizmin mübarizəsidir. Təbii ki, bu mübarizənin haqqın - Ukraynanın qələbəsi ilə başa çatacağına heç kimdə şübhə yoxdur. Bütün sivil dünya Ukrayna üçün, azad dünyanın qorunması üçün birləşib. Amerikanın Ukraynaya ayırdığı 33 mld lend-liz buna əyani sübutdur. Bir də onu deyim ki, Azərbaycan işğalın, müharibənin nə olduğunu görüb. Biz də 30 ilə yaxın məlum hegemon dövlətlərin dəstəyi ilə ermənilərin işğalına məruz qalmışdıq. Bu 30 ildə dünya erməni işğalına göz yumdu, ancaq kağız üzərində bəyanatlar verildi. Hətta deyərdim ki, işğalçıya dəstək göstərildi. Azərbaycana heç bir yardım göstərilmədi. Nəhayət, Müzəffər Ali Baş Komandanımızın uzaqgörən və müdrik siyasəti, Ordumuzun gücü nəticəsində Azərbaycan işğal altında qalan torpaqlarımızı azad etdi. Xalq-Hakimiyyət-ordu birliyi, həmrəyliyi bizim işğalçı üzərində qələbəmizlə nəticələndi. Düzdür, bu gün dünya Ukraynaya kömək edir. Bir çox ölkə Kiyevi silahla təmin edir. Amma iş bununla bitmir. Xalqda mübarizlik, qələbəyə inam, ruh yüksəkliyi yoxdursa, müharibədə qalib gəlmək mümkün olmayacaq. İnanıram ki, Azərbaycanda olduğu kimi Ukraynada da xalq-hakimiyyət-ordu həmrəyliyi, xalqın mübarizliyi nəticəsində Rusiya məğlub olacaq.

Allah Ukraynamızı qorusun!

"Xalq Cəbhəsi"
Bu əraziləri işğaldan azad etməliyikAvrasiya.net Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin Xalqcəbhəsi.az-a müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, Paşinyan Moskva səfərindən sonra bəyan etdi ki, Qarabağ ermənilərinin razılığı olmadan heç bir sülh sazişinə imza atmayacaq. Brüssel razılaşmasından sonra onun mövqeyində baş verən dəyişikliyə münasibətiniz necədir?

- Brüsseldə Paşinyanla İlham Əliyevin görüşündən öncə mətbuata söyləmişdim ki, bu səfər yalnız Ermənistanın ifşası baxımından əhəmiyyətlidir. Ermənistan forpost ölkə olduğundan onunla hər hansı razılığın əldə olunmasının əhəmiyyəti yoxdur. Sonda Kremlə çağırıb qulaqlarını buracaqlar və bununla da hər şey bitəcək. Ermənistan Avropa İttifaqı ilə assosiativ üzvlük sazişi imzalamağa hazırlaşanda o zamankı prezident Serj Sərkisyan Kremlə çağırıldı və bu gün Paşinyanın qulağını burduqları kimi, onun da qulağını burdular, assosiativ saziş də getdi cəhənnəmə. Brüssel səfərindən sonra Paşinyanın “Ermənistan bundan sonra qurbanlıq qoyun olmayacaq” kimi başından böyük bəyanatı yalnız özü kimi pirimitiv insanlar tərəfindən ciddi qəbul oluna bilərdi. Bunu Avropa İttifaqında da bilirlər, amma erməni diasporuna yarınmaq üçün mənasız vasitiçəlik missiyalarından əl çəkmək istəmirlər. Biz Qarabağ üzərində suveren hüquqlarımızı bərpa etmək istəyiriksə, Rusiya ilə danışıqları davam etdirməliyik. Ermənistan arxasında Rusiya barmağı olan kukladır. Paşinyanın Moskvaya son səfəri bir daha təsdiq etdi ki, Rusiya Ermənistanın Türkiyə və Azərbaycanla sülh sazişi imzalamasında və münaqişəyə son qoyulmasında maraqlı deyil. 44 günlük savaşdan sonra atəşkəs barədə üçtərəfli 10 noyabr sazişində bəzi vacib məsələlərin öz əksini tapmaması və Putinin bu barədə “Qarabağ ermənilərinin statusu məsələsini gələcək rəhbərlər həll edəcək” tipli ilk açıqlaması da münaqişənin dondurulacağının anonsu idi. Biz Rusiyanı etnik separatizmi dəstəkləməməyə, müttəfiqlik münasibətlərinə sadiq qalmağa, bu yanlış mövqedən imtina etməyə çağırmalıyıq. Ermənistan Azərbaycanın Qarabağ üzərində suveren hüquqlarını tanıyıb sülh sazişi imzalamayacağı təqdirdə Rusiya sülhməramlılarının ölkəmizdə qalma müddətini uzatmayacağımızı indidən bəyan etməliyik. Rusiyanı əmin etməliyik ki, münaqişəni uzatmaqla bölgədə hərbi mövcudluğunu qoruyub saxlayacağını düşünürsə, bunun ağır siyasi nəticələri olacaq, dövlətlərarası münasibətlər bundan ciddi zərər görəcək.

- Belə bir vəziyyətdə Ermənistana qarşı hansı addımları ata bilərik?

- Paşinyanın son açıqlaması vaxtilə Şuşada sərxoş vəziyyətdə səsləndirdiyi “Qarabağ Ermənistandır, nöqtə” bəyanatına oxşayır. Ona görə də Ermənistanla bütün digər məsələlər barədə, xüsusilə təhlükəsizlik, delimitasiya və kommunikasiyaların açılması istiqamətində danışıqlar dayandırılmalı, yalnız sülh danışıqları apara biləcəyimizi bəyan etməliyik. Sülh sazişinin imzalanması üçün son müddət müəyyən olunmalıdır. Əks halda Ermənistan regionda geosiyasi vəziyyətin nə vaxtsa onların xeyrinə dəyişəcəyinə ümid edərək, havadarlarının vədlərinə inanaraq danışıqları sonsuza qədər uzatmağa çalışacaq, Paşinyanın dili ilə desək, “qurbanlıq qoyun” statusundan imtina etməyəcək.

Ermənistan Birinci Qarabağ savaşı zamanı Sədərək istiqamətində 1.5-2 km bizim torpaqlara soxulub. Həmin torpaqları işğaldan azad etməyə dair çağırışlarımıza Ermənistan bu günə qədər əhəmiyyət vermir. İlk növbədə həmin əraziləri işğaldan azad etməliyik. Azərbaycan Rusiya ilə yanaşı, təbii müttəfiqimiz olan Türkiyə ilə də ciddi müzakirələr aparmalı, Ermənistana təzyiqləri artırmalıdir. Biz diplomatik müstəvidə də fəaliyyətimizi gücləndirməli, Ermənistanın baş tutmamış kukla “dövlət”, kimlərinsə əlində bölgəni qana bulayacaq alət olduğunu beynəlxalq birliyə çatdırmalıyıq. İlham Əliyev Şuşadakı son çıxışında bəyan etdi ki, bizim təqdim etdiyimiz, beynəlxalq hüquq normalarına əsaslanan 5 bənddən ibarət sülh təklifi Ermənistan üçün son şansdır. Ermənistan növbəti səhvə yol verməməli, Azərbaycan Respublikası Prezidentinın çıxışını ciddi qəbul etməlidir.