Ukrayna qəhrəmanları sübut etdilər ki...Ceyhun Məmmədov: “Bu gün 50-dən çox soydaşımız ən qaynar nöqtələrdə Ukrayna uğurunda səngərlərdədir”

Rusiya Ukraynaya hərbi təcavüzündən iki ay ötür. Kreml istəyinə nail ola bilməsə də, Ukraynanın bir çox şəhəri dağıdılıb, ölkədə həyat sönüb, mülki əhali arasında ölüm, qaçqınların sayı artıb. Lakin ukraynalılar ümidlərini itirməyiblər, əli silah tutan hər bir vətənpərvər Rusiya işğalına qarşı səfərbər olunub. Vətənpərvər, mübariz ukraynalılar qələbə ümidi ilə vuruşurlar və bir çox hallarda buna nail olurlar. Xalq inanır ki, həmrəylik və birlik düşmənə ən sarsıdıcı və ağır zərbədir. Ukraynada yaşayan, bu ölkəni özlərinə ikinci vətən sayan azərbaycanlılar da Rusiyanın işğalına qarşı həmrəylik nümayiş etdiriblər. Aralarında canlarından keçəni də var, yaralanan da, qəhrəman olan da, Ukrayna ordusuna mənəvi dəstək göstərən də.

Ukrayna Azərbaycanlıları Radasının (UAR) baş katibi Ceyhun Məmmədovla söhbətimiz də elə bu mövzu üzərində qurduq.

- Rusiyanın Ukraynaya hərbi təcavüzündən iki ay ötür. Düzdür, Ukrayna ordusunun uğurları da var, amma vəziyyət gərgin olaraq qalır...

- Bu gün Rusiyanın Ukraynaya hərbi təcavüzündən iki ay deyil, 8 il 76 gün keçir. Bu müharibənin hər bir günü günahsız insanların faciəsi və eyni zamanda Ukrayna xalqının şücaət salnaməsidir. Ukrayna qəhrəmanları sübut etdilər ki, Putin Rusiyası uğursuzluğa düçar olmayacaq və məğlub edilməyəcək qədər böyük və güclü deyil. Ukrayna qəhrəmanları sübut etdilər ki, “sovet qardaşlığı” deyilən bir anlayış olmayıb, yoxdur və olmayacaq! Ukrayna qəhrəmanları sübut etdilər ki, nüvə silahına sahib olan dünyanın “ikinci” ordusu belə xalqın qarşısında dayana bilməz. Ukrayna uğrunda canından keçən və canından keçməyə hazır olan milyonlar sübut etdi ki, onlar vətənlərini və azadlıqlarını qoruyub gücləndirə biləcəklər. Onlar ukraynalıların igidliyini və imperialist rusların isə alçaqlığını bütün dünyaya bir daha sübut etdilər. Bu gün “Biz ukraynalıyıq” sözü dünyanın ən tanınmış və hörmət olunan bir brendinə çevrilib. Ukrayna xalqı azad dünyanın avtoritarizmə qarşı mübarizəsinin lideri olduğunun fərqindədir və bu missiyanı uğurla başa çatdıracağna artıq kimsənin şübhəsi yoxdur.

- Ukraynada yaşayan digər xalqların nümayəndələrinin Rusiyanın təcavüzünə münasibəti necədir, bu haqda nələr eşidirsiz?

- Ukraynada yaşayan və sağlam düşüncəyə sahib olan hər kəs milliyətindən və dini mənsubiyyətindən asılı olmayaraq ukraynalıların yanındadır. Özümüzdən götürək, burada yaşayan azərbaycanlıların ən böyük birliyindən biri olan Ukrayna Azərbaycanlıları Radası müharibənin aktivləşdiyi ilk gün bəyanatla çıxış edərək Ukrayna dövlərini və xalqını dəstəklədi. Müharibənin sonrakı gedişində də bunu əməli olaraq göstərdik və göstərməyə də davam edirik. Hansı təşkilatda təmsil olunmağından asılı olmayaraq bütün azərbaycanlılarımız həm orduya, həm də ehtiyacı olanlara humanitar yardımlarını davam etdirir. Savaşın ilk günlərində, ərzaq qıtlığının olduğu zamanlarda UAR ofisində Kiyev Azərbaycanlıları Konqresinin sədri, UAR İdarə Heyətinin üzvü Oleq Krapivin tərəfindən Kiyev əhalisinə ərzaq yardımları göstərilməyə başladıq. Bu proses demək olar ki, bütün regionlara da yayıldı - Odessa, Poltava, Lvov, Çerkası və digər regionlarda diasporumuz tərəfində Ukrayna xalqına və ordusuna dəstək verilir. Bu proses dayanmayıb hətta daha da sistemləşib.

Ukrayna Azərbaycanlıları Birləşmiş Diasporunun sədri, UAR İdarə Heyətinin üzvü Hikmət Cavadov da Bakıdan Kiyevə tibbi ləvazimatlardan ibarət humanitar yardım göstərib. Ukrayna Azərbaycanlıları Birləşmiş Diasporunun fəxri sədri Oqtay Əfəndiyevin gördüyü işlərin miqyası da çox böyükdür. Ukrayna ordusuna üç milyon qriven yardım etməsinin yanında onun rəhbərliyi ilə mütəmadi olaraq əhaliyə ərzaq yardımı göstərilir.
Bu arada heç bir duaspor təşkilatında təmsil olunmayan iki soydaşımızın xidmətini də xüsusi olaraq qeyd etməliyəm - Anar Rəfiyev və Mətləb Mustafayev. Bu iki qəhərəman Azərbaycan övladı da həm soydaşlatımızın təxliyəsində, həm də ukraynalılara yardımda çox önəmli işlər görüblər və görməyə də davam edirlər.

UAR baş katibi olaraq mən də bu proseslərin içindəyəm, müxtəlif yardım qrumlarına dəstək verirəm. Hətta bu yaxınlarda Ukraynanın Prezidenti ofisi tərəfindən mənə Fəxti Fərman verildi. İşlərimizi qiymətləndirdiyinə görə Ukrayna Prezidentinin Müdafiəçilərinin Hüquqları üzrə Müşaviri Alena Verbitskaya sizin vasitənizlə də bir daha təşəkkür edirəm!

Bundan əlavə Ukraynada fəaliyyət göstərən bünün müsəlman diasporaları ilə birlikdə Ukraynanın Etnosiyasət və Vicdan Azadlığı üzrə Dövlət Xidmətinin sədri Olena Boqdanın rəhbərliyi ilə 2 forum keçirdik. Bu formlarda dünyanın nüfuzlu təşkilatlarına müraciətlər qəbul olundu.

- Ukraynada yaşayan bir çox azərbaycanlı da bu müharibədə Ukraynanın haqq işinə qatıldı, ölkəni müdafiəsinə qalxdı...

- Bu gün 50-dən çox soydaşımız ən qaynar nöqtələrdə Ukrayna uğurunda səngərlərdədir. Bunlardan iki nəfər - Raqif Əliyev və Məcid Əbdülqafarov Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski tərəfindən “İgidliyə görə” ordeni ilə təltif ediliblər. Bizdə olan məlumatlara görə 10 soydaşımız Ukrayna uğurunda şəhid olub. Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin.

- Ümumiyyətlə, bu müharibədə Azərbaycan hökumətinin Ukraynaya humanitar yardımı ölkə rəhbərliyi, xalqı tərəfindən necə qarşılanır.

- Müharibə başlayandan Azərbaycan Ukrayna xalqına humanitar yardım məqsədilə təcili və təxirəsalınmaz hallarda tibbi yardımın göstərilməsi üçün dərman vasitələri və tibbi sərf, eləcə də ərzaq və qida məhsullarından ibarət yardımlar edib. Bu, Ukraynada çox yüksək qiymətləndirilir. Ukrayna prezidenti bir neçə dəfə özü bu yardımların nə qədər effektli olması barədə danışıb və prezidentimizə və xalqımıza təşəkkür edib. Bununla da Ukrayna xalqı Azərbaycanın humanist, sülhsevər bir ölkə olduğunun bir daha şahidi oldu. Ukraynalılar arasında ölkəmizə, xalqımız sevgi, hörmət artıb.

- UAR bu zaman kəsiyində soydaşlarımızın vətənə köçürülməsi prosesində nə kimi fəaliyyət göstərib..

- Savaşın ilk günlərindən etibarən “qaynat xətt” yaradıldı. Gündə 500-700 arası zənglər gəlirdi. Bütün regionlarda olan təşkilatlarımızla birlikdə soydaşlarımızın təxliyəsini həyata keçirməyə başladıq. UAR-ın təşkilatçılığı ilə 20000-ə yaxın soydaşımız təxliyə olundu. Bu məsələdə başda Oleq Krapivin olmaqla bütün diaspor təşkikatlarımız mütəşəkkil fəaliyyət göstərdilər.

- Ukraynadakı ermənilərin Rusiyanın hərbi təcavüzünə baxışı necədir, onlar hansı tərəfi dəstəkləyir.

- Burada yaşayanlar əsasən Ukraynanı dəstəkləyir. Axı özləri də müharibədən ziyan görürürlər. Amma bu məsələdə Erməistanın mövqeyi hər zamankı kimi yenə zalımın yanındadır.

- Ümumiyyətlə, müharibədə hansı tərəfin məğlub ola biləcəyi ilə bağlı fikirləriniz...

- Bu Ukraynanın azadlıq mübarizəsi ilə yanaşı qeyd etdiyim kimi azad dünya ilə avtoritarizmin mübarizəsidir. Təbii ki, bu mübarizənin haqqın - Ukraynanın qələbəsi ilə başa çatacağına heç kimdə şübhə yoxdur. Bütün sivil dünya Ukrayna üçün, azad dünyanın qorunması üçün birləşib. Amerikanın Ukraynaya ayırdığı 33 mld lend-liz buna əyani sübutdur. Bir də onu deyim ki, Azərbaycan işğalın, müharibənin nə olduğunu görüb. Biz də 30 ilə yaxın məlum hegemon dövlətlərin dəstəyi ilə ermənilərin işğalına məruz qalmışdıq. Bu 30 ildə dünya erməni işğalına göz yumdu, ancaq kağız üzərində bəyanatlar verildi. Hətta deyərdim ki, işğalçıya dəstək göstərildi. Azərbaycana heç bir yardım göstərilmədi. Nəhayət, Müzəffər Ali Baş Komandanımızın uzaqgörən və müdrik siyasəti, Ordumuzun gücü nəticəsində Azərbaycan işğal altında qalan torpaqlarımızı azad etdi. Xalq-Hakimiyyət-ordu birliyi, həmrəyliyi bizim işğalçı üzərində qələbəmizlə nəticələndi. Düzdür, bu gün dünya Ukraynaya kömək edir. Bir çox ölkə Kiyevi silahla təmin edir. Amma iş bununla bitmir. Xalqda mübarizlik, qələbəyə inam, ruh yüksəkliyi yoxdursa, müharibədə qalib gəlmək mümkün olmayacaq. İnanıram ki, Azərbaycanda olduğu kimi Ukraynada da xalq-hakimiyyət-ordu həmrəyliyi, xalqın mübarizliyi nəticəsində Rusiya məğlub olacaq.

Allah Ukraynamızı qorusun!

"Xalq Cəbhəsi"
Bu əraziləri işğaldan azad etməliyikAvrasiya.net Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin Xalqcəbhəsi.az-a müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, Paşinyan Moskva səfərindən sonra bəyan etdi ki, Qarabağ ermənilərinin razılığı olmadan heç bir sülh sazişinə imza atmayacaq. Brüssel razılaşmasından sonra onun mövqeyində baş verən dəyişikliyə münasibətiniz necədir?

- Brüsseldə Paşinyanla İlham Əliyevin görüşündən öncə mətbuata söyləmişdim ki, bu səfər yalnız Ermənistanın ifşası baxımından əhəmiyyətlidir. Ermənistan forpost ölkə olduğundan onunla hər hansı razılığın əldə olunmasının əhəmiyyəti yoxdur. Sonda Kremlə çağırıb qulaqlarını buracaqlar və bununla da hər şey bitəcək. Ermənistan Avropa İttifaqı ilə assosiativ üzvlük sazişi imzalamağa hazırlaşanda o zamankı prezident Serj Sərkisyan Kremlə çağırıldı və bu gün Paşinyanın qulağını burduqları kimi, onun da qulağını burdular, assosiativ saziş də getdi cəhənnəmə. Brüssel səfərindən sonra Paşinyanın “Ermənistan bundan sonra qurbanlıq qoyun olmayacaq” kimi başından böyük bəyanatı yalnız özü kimi pirimitiv insanlar tərəfindən ciddi qəbul oluna bilərdi. Bunu Avropa İttifaqında da bilirlər, amma erməni diasporuna yarınmaq üçün mənasız vasitiçəlik missiyalarından əl çəkmək istəmirlər. Biz Qarabağ üzərində suveren hüquqlarımızı bərpa etmək istəyiriksə, Rusiya ilə danışıqları davam etdirməliyik. Ermənistan arxasında Rusiya barmağı olan kukladır. Paşinyanın Moskvaya son səfəri bir daha təsdiq etdi ki, Rusiya Ermənistanın Türkiyə və Azərbaycanla sülh sazişi imzalamasında və münaqişəyə son qoyulmasında maraqlı deyil. 44 günlük savaşdan sonra atəşkəs barədə üçtərəfli 10 noyabr sazişində bəzi vacib məsələlərin öz əksini tapmaması və Putinin bu barədə “Qarabağ ermənilərinin statusu məsələsini gələcək rəhbərlər həll edəcək” tipli ilk açıqlaması da münaqişənin dondurulacağının anonsu idi. Biz Rusiyanı etnik separatizmi dəstəkləməməyə, müttəfiqlik münasibətlərinə sadiq qalmağa, bu yanlış mövqedən imtina etməyə çağırmalıyıq. Ermənistan Azərbaycanın Qarabağ üzərində suveren hüquqlarını tanıyıb sülh sazişi imzalamayacağı təqdirdə Rusiya sülhməramlılarının ölkəmizdə qalma müddətini uzatmayacağımızı indidən bəyan etməliyik. Rusiyanı əmin etməliyik ki, münaqişəni uzatmaqla bölgədə hərbi mövcudluğunu qoruyub saxlayacağını düşünürsə, bunun ağır siyasi nəticələri olacaq, dövlətlərarası münasibətlər bundan ciddi zərər görəcək.

- Belə bir vəziyyətdə Ermənistana qarşı hansı addımları ata bilərik?

- Paşinyanın son açıqlaması vaxtilə Şuşada sərxoş vəziyyətdə səsləndirdiyi “Qarabağ Ermənistandır, nöqtə” bəyanatına oxşayır. Ona görə də Ermənistanla bütün digər məsələlər barədə, xüsusilə təhlükəsizlik, delimitasiya və kommunikasiyaların açılması istiqamətində danışıqlar dayandırılmalı, yalnız sülh danışıqları apara biləcəyimizi bəyan etməliyik. Sülh sazişinin imzalanması üçün son müddət müəyyən olunmalıdır. Əks halda Ermənistan regionda geosiyasi vəziyyətin nə vaxtsa onların xeyrinə dəyişəcəyinə ümid edərək, havadarlarının vədlərinə inanaraq danışıqları sonsuza qədər uzatmağa çalışacaq, Paşinyanın dili ilə desək, “qurbanlıq qoyun” statusundan imtina etməyəcək.

Ermənistan Birinci Qarabağ savaşı zamanı Sədərək istiqamətində 1.5-2 km bizim torpaqlara soxulub. Həmin torpaqları işğaldan azad etməyə dair çağırışlarımıza Ermənistan bu günə qədər əhəmiyyət vermir. İlk növbədə həmin əraziləri işğaldan azad etməliyik. Azərbaycan Rusiya ilə yanaşı, təbii müttəfiqimiz olan Türkiyə ilə də ciddi müzakirələr aparmalı, Ermənistana təzyiqləri artırmalıdir. Biz diplomatik müstəvidə də fəaliyyətimizi gücləndirməli, Ermənistanın baş tutmamış kukla “dövlət”, kimlərinsə əlində bölgəni qana bulayacaq alət olduğunu beynəlxalq birliyə çatdırmalıyıq. İlham Əliyev Şuşadakı son çıxışında bəyan etdi ki, bizim təqdim etdiyimiz, beynəlxalq hüquq normalarına əsaslanan 5 bənddən ibarət sülh təklifi Ermənistan üçün son şansdır. Ermənistan növbəti səhvə yol verməməli, Azərbaycan Respublikası Prezidentinın çıxışını ciddi qəbul etməlidir.
Nərminin işi: Kriminoloq detalları açıqladıKriminoloq, hüquqşünas Şəmsəddin Əliyevin Tovuz rayonunun Dondar Quşçu kənd sakini 10 yaşlı Nərmin Quliyevanın faciəvi qətli ilə bağlı Axar.az-a müsahibəsini təqdim edirik:

- İlkin Süleymanovun qatil olmadığı haqda qənaət hər məhkəmə prosesində daha da güclənir. Sizcə, istintaq kifayət qədər düzgün aparılıbmı?

- Nərminin ölümü cəmiyyəti yetərincə narahat edən məsələdir. Onun qətlində fərziyyələr incəliyinə qədər analiz olunmayıb və ilkin istintaq əhatəli şəkildə aparılmayıb. İ.Süleymanov əvvəlcə özünü müqəssir kimi təqdim etsə də, sonradan qatil olmadığını dedi. Bu, istintaq prosesində çətinlik yaradıb və bütün güman edilən fərziyyələrin üstündən xətt çəkib.

- Bu istintaq prosesində ictimai rəy nəzərə alınmalıdır?

- Əlbəttə, yayılan informasiyalardan əməliyyat istintaq qrupu faydalanmalıdır. Düzdür, bu məlumatların istintaqı prosessual məcradan kənara çəkib yanlış mövqeyə aparması mümkündür. Amma unutmaq olmaz ki, bu, həm də prosesin düzgün bir mövqeyə yönəlməsinə kömək edə bilər. Cəmiyyətdə dolaşan fikirlər zərgər incəliyi ilə araşdırılmalıdır.

- Amma bəzi faktlar, şahidlərin ifadələri ictimaiyyətdə də çaşqınlıq yaradır...

- Söhbət bir insanın yoxluğundan və xüsusi amansızlıqla, qəsdən öldürülməsindən gedir. Bir uşağı oğurlamaq, işgəncə vermək, sonra öldürüb yandırmaq... Deməli, cinayəti törədən psixoloji baxımdan xəstədir. Bu qatilin cəzası yalnız ölüm hökmüdür. 2 ildir istintaq gedir, amma məhkəmə prosesindən belə anlaşılır ki, həqiqi qatil tapılmayıb. Həqiqi qatili tapmaq üçün sadəcə bütün ifadələrə yenidən baxılmalı, ifadələr arasındakı ziddiyyətli məqamlar araşdırılmalıdır. Yanlış ifadə verən şəxslər isə məsuliyyətə cəlb olunmalıdır.

- Sizcə, cinayətin gerçək üzünün açılması niyə bu qədər gecikir?

- Sadəcə prosesə yetəri qədər peşəkar yanaşma tərzi və analiz lazımdır. Bəlkə də qatil hər məhkəmə prosesində iştirak edib, mərhumun valideynləri ilə də salamlaşıb, hələ bir ah-nalə də çəkib. Bu hiyləgərliklərə bir az kənardan baxmaq lazımdır. Prosessual nəticə hamını qane etmirsə, iş yenidən istintaqa qaytarılmalı, yeni istintaq əməliyyat qrupu yaradılmalıdır. O, Baş Prokurorluğun nəzarətində olmalıdır. Düşünürəm ki, haqq-ədalət öz yerini tapacaq. Bu, açıq cinayətdir. Sadəcə istintaqı kökündən yenidən başlatmaq lazımdır.

- Günümüzdə bu cür ağır cinayətlərin artmasına səbəb nədir?

- Ağır cinayətlərin obyektiv araşdırılmaması bu cinayətlərin çoxalmasına səbəb olur. Cəmiyyətin şüurunda bir çat, deformasiya yaranıb: cinayət var, amma cəzası yoxdur. İnsanlar bu şəkildə korlanır. Cinayət var, amma cəza yoxdursa, bu zaman dövlətin də təməlləri sarsılır. Ona görə heç bir cinayət cəzasız qalmamalı, əsl səbəbkar tapılmalıdır.
"Mən hər hansı bir dövləti deyil, Azərbaycanı təmsil və təbliğ edirəm"Mirtahazadə Miribrahim Xəlilullah: “Ərəb tələbələrimiz sosial mediada Azərbaycanla bağlı çoxsaylı səhifələr yaradıblar”

Xarici ölkələrdə Azərbaycanı yüksək səviyyədə təmsil edən intellektual gənclərimizin sayı artır. Bunlardan biri də, Misirdəki gənc soydaşımız Mirtahazadə Miribrahim Xəlilullahdır.

Avrasiya.net xəbər verir ki, o, “Xalq Cəbhəsi”nə müsahibəsində Azərbaycan dilinin Misirdə tədrisi və diaspor fəaliyyəti haqqında danışıb.

Mirtahazadə Miribrahim Xəlilullah 1994-cü ilin 10 iyulunda Biləsuvar rayonunun Bəydili kəndində dindar ailədə anadan olub. Bakı Dövlət Universitetinin İlahiyyat fakültəsini bitirəndən ərəb dili təhsilimi davam etdirmək üçün etdiyim axtarışlardan sonra Misir Ərəb Respublikasına gedib.
Orada olk təhsili Misir Təhsil Nazirlyində qeyri-ərəblər üçün nəzərdə tutulan Ərəb dili kursunda başlayuıb.

- Ərəb dilini sıfırdan öyrənməyə başladım. Pillə-pillə addımlayırdım. Bu yolda bizə diaspor mərkəzinin də köməyi az olmadı, çünki orada olan ödənişsiz təhsildən də çox yararlandıq.

Hazırda Qahirə Universitetində ali təhsil alıram. Eyni zamanda Ərəb Liqaları Universitetində “Qurani-Kərimdə Təəccüb əlaməti işlənən ayələr”lə bağlı elmi iş yazıram. Misir-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətində Seymur (Seymur Nəsirov) müəllimin başçılığı ilə yaradılan Azərbaycan Dili danışıq klubunda Azərbaycan dili dərsi keçirəm. Təhsil Məsələləri üzrə Seymur müəllimin yardımçısıyam. Həmçinin Azərbaycandan gələn yeni tələbələrin sənədlərinin hazırlanmasına könüllü olaraq kömək edirəm. Ümumiyyətlə, Misir-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətində könüllü olaraq fəaliyyət göstərirəm.

- Misirli tələbələr üçün Azərbaycan dilini öyrənmək nə dərəcədə maraqlıdır?

- Ümumiyyətlə, dil öyrənmək, dil bilgisi sosial və ictimai həyatı təmin edən ən böyük vasitəsidir. Çünki xarici dilləri öyrənmək dünya mədəniyyəti ilə tanış olmaq üçün əsas amildir və öyrənilən dil vasitəsi ilə tədris olunan dilin ədəbiyyatını, tarixini, mədəniyyətini öyrənməyə, həmçinin yeni-yeni insanlarla tanış olmağa yol açır. Azərbaycan dili də dünyada öyrədilən dillərdən biridir. Misirlilər arasında isə Azərbaycan dilinin və ədəbiyyatının tədrisi Seymur Nəsirovla bağlıdır. İllərdir ki özü və həyat yoldaşı İnarə xanım Qahirə, Əl-Əzhər, Ayn-Şəms kimi Misirin ən böyük universitetlərində qarşılıqsız olaraq Azərbaycan dilini tədris edirlər. Əslində bu özü bir maraqdır, çünki Seymur müəllim bəzən tələbə evlərinə də gedib öz cibindən pul xərc edib misirlili tələbələrə Azərbaycan dilini tədris edib. Bu da misirlilər arasında zamanla böyük marağa səbəb olub, çünki Misirdə saysız-hesabsız xarici vətəndaş var və sayca çox olan vətəndaşlar dil mərkəzləri açıb fəaliyyət göstərməkdədirlər...

- Dilimizi öyrəndikdən sonra onların Azərbaycan haqqında düşüncəsində nə kimi dəyişiklik olur?

- Təbii ki, Azərbaycan dili və xüsusən də ədəbiyyat və tariximizlə tanış olduqdan sonra Azərbaycana olan heyrətlərini gizləyə bilmirlər. Tarix boyunca Azərbaycanın bir çox işğallara məruz qalmasına rağmən öz milli mənəvi və dini dəyərlərini itirməməsi, habelə islama olan bağlılığını əsrlər boyu qoruyub saxlaması və bu yolda parlaq addımlar atan alimlərin, şairlərin həyatını öyrəndikcə Azərbaycanla bağlılıqları günü-gündən artır. Azərbaycanın klassiklərindən Nizami Gəncəvi, Məhəmməd Füzuli, İmadəddin Nəsimi və s. bu kimi ədiblərin yaradıcılıqları istənilən ərəbi heyrətləndirir, çünki onlar qədim ərəb dilində qəzəllər, qəsidələr yazmış və bu dili şeirdə öz üslubları ilə rəngarəng bir qəlibə salıblar və bu cür klassiklərin çıxdığı bir ölkədə hələ də Nizamilər, Füzulilər, Nəsimilərin var olduğuna həm biz inanırıq, həm də ərəblər də bunu öz dilləri ilə deyirlər. Diaspor mərkəzində Azərbaycan dilini öyrənən tələbələr Azərbaycanı hələ ki, internet və kitab üzərindən tanıyırlar. Tələbələrimizdən, sadəcə bir, ya iki nəfər ölkəmizi ziyarət edə bilib. Ziyarət edənlər sadəcə bir söz deyirlər: “Azərbaycan Allahın yer üzərindəki cənnətidir və sanki Allah bu məmləkətin xalqını da hər kəsdən fərqli əliaçıq, əxlaqlı, yardımsevər, xeyirxah bir millət kimi yaradıb və Azərbaycan dilinin yaratdığı ən böyük təsir isə Azərbaycan həqiqətlərini Azərbaycan dilində oxuyub öyrənmələri və bunu yaymalarıdır. Bildiyimiz kimi, ermənilər uzun illərdir ki, Misirdə yerləşiblər və burada özlərini çox məsum və məzlum kimi Misir əhalisinə tanıdıblar. Ermənilərlə bağlı "soyqrım" adı ilə saxta qazetlər, kitablar çap edirlər. Təbii ki, onlar sayca bizdən çoxdurlar, amma onların çoxluğu bizim zəifliyimiz anlamına gəlmir, çünki biz həqiqət, onlar isə saxta soyqrımlar yaymaqdadırlar. Bu kimi həqiqətləri həm bizim dildə, həm ərəb mənbələrində araşdıran tələbələr Azərbaycana, xalqına şücaətli millətinə olan sevgilərini gizlədə bilmirlər və bu həqiqətləri öyrənmələri ilə kifayətlənməyib sosial mediada “Azərbaycan”, “Azərbaycanın səsi”, “Azərbaycan həqiqətləri” adlı çoxsaylı səhifələr yaradıb bizim haqq səsimizi ərəb ictimaiyyətinə çatdırmaqdadırlar. Düşünürəm ki, bu bizim ən böyük uğurlarımızdan biridir və bu yolda biz azərbaycanlılar əlimizdən gələnləri əsirgəmir və üzərimizə düşən müqəddəs vəzifəni-“Vətənin təbliği”ni könüllü şəkildə etməyə çalışırıq.

- Onların Azərbaycanla bağlı əsas istəkləri nədir?

- Məlumdur ki, əcnəbi bir dili öyrənənlər onun tarix və mədəniyyətinə tanış olduqdan sonra həmin ölkəyə səfər etmək istəyirlər. Bir çoxları sadəcə ziyarət etmək, Azərbaycanın gözəl mənzərəsini yaxından görmək, Azərbaycan dilini hansı səviyyədə bildiklərini öz məkanında tətbiq etmək, iki ölkə arasında qardaşlıq bağlarını daha da möhkəmləndirmək, azad olunmuş ərazilərimizi, xüsusən də islam mərkəzlərini ziyarət etmək kimi istəkləri var. Bəli, bütün dövlətlərdə elmə, araşdırmağa, öyrənməyə sevgi var, amma misirlilər bu mövzuda digər ərəbləri geridə qoymaqdadırlar. Onların elmə olan sevgiləri daha çox qabarıqdır. Bütün ərəb ölkələrində Misirdən alimlər, filosoflar mövcuddur. Azərbaycan dilini öyrənən tələbələrin istəyi Azərbaycana gedib orada olan ərəbcə yazılmış qaynaqlarla, daş kitabələrlə tanış olmaqdır. Ümid edirəm ki, yaxın zamanda dövlətimiz tərəfindən Azərbaycan dilini öyrənən tələbələrin Azərbaycana səfər etmələrinə dəstək olunacaq.

- Maraqlıdır ki, əcnəbilər dilimizi öyrəndikdən sonra bunu hansı sahədə istifadə edirlər?

- Yuxarıda qeyd etdiyim kimi, misirllər dilimizi ictimai həyatın hər bir sahəsində istifadə edir, sosial şəbəkə üzərindən yeni-yeni dostlar qazanırlar. Bu da onların dil və Azərbaycan mədəniyyətinin öyrənilməsinə daha çox yardım edir. Bundan başqa istər milli bayramlarda, istər anım günlərində, istər ərəb mediasında, istər Azərbaycan mediasında məqalələrlə çıxış edirlər. Məsələn bugünlərdə Qanlı Yanvarla bağlı bir tələbəmizin məqaləsi çox sayda mediada yayımlandı, həmçinin Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları və onların şücaətli yolları haqqında olan məqalələr ərəb oxucuları tərəfindən həddən çox sevildi. Bundan başqa tələbələrimizin Azərbaycan xalq ədəbiyyatından tamaşalar hazırlayırlar və bu kimi işlərdə insan sadəcə fərəh hissi keçirir. Sənin dilin qısa zaman çərçivəsində öyrənilir və o dildə tamaşa göstəriləcək, şeir söyləniləcək şəkilə gəlib çıxır. Bu, asan olmasa da biz bunu sevərək, qarşılıq ummadan edirik.

- Azərbaycanın təbliği ilə bağlı daha hansı addımlar atılır?

- Disapor fəaliyyətim Misirə gəldiyim gündən başlayıb. Xarici ölkədə olan hər bir azərbaycanlının birinci vəzifəsi vətənini təmsil və təbliğ etməkdir. İlk öncə ölkəni ədəb-ərkan qaydaları ilə təmsil edirsən, daha sonra isə sən ətrafındakı insanları özünə cəlb edirsən. Belə-belə vətənin təbliği başlayır. Mən də bir azərbaycanlı olaraq bu kimi hərəkətləri insanlar arasında, ərəblərlə münasibətimdə qoruyub saxlamağa çalışıram, çünkü mən hər hansı bir dövləti deyil, Azərbaycanı təmsil və təbliğ edirəm.

İkinci fəaliyyətim isə Azərbaycandan Misirə gələn tələbələrə xidmət etməkdir. Onların qarşılanması, sənəd işləri, yerləşdirilməsi, viza məsələləri, dil kurslarına və ya universitetlə bağlı olan işlərin görülməsi və s.bu kimi işləri sevərək həyata keçirirəm. Qərib ölkənin həyatına uyğunlaşmaq asan deyil. Əgər sən o ölkənin dilini bilmirsənsə bu, daha da çətindir. Qürbətə övlad yola salan valideyn ürəyi hər zaman narahat olur. Bizim əsas məqsədimiz təhsil üçün Misirə oğul, qız göndərən valideynlərin ürəyini fərəhləndirməkdir. Bunun üçün də əlimizdən gələn hər şeyi edirik. Oradan bura gələn tələbələr Təhsil Naziliyinin nəzdində olan dil kursunda oxuyur. Tələbələrimizin ilk vaxtlarda yol tanımamalarını, hər gün uzaq məsafə qət etmələrinin qarşısını almaq üçün üç ilə yaxındır ki, Təhsil Nazirliyinin tam yanında azərbaycanlı tələbələrə tam əlverişli ev tutmuşuq. Yaşam üçün lazım olan əşyalar Misir-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti tərəfindən hədiyyə olunub. Evə səfirliyimizin də dəstəyi az deyil, bir sözlə hər kəs bacardığı dəstəyi göstərir. Tələbələrin rifahı üçün o evə mən nəzarət edirəm.

Bundan başqa, qeyd etdiyim kimi Misir-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətində Azərbaycan dili danışıq klubuna rəhbərlik edirəm. Tələbələrlə işləmək sevimli peşəmə çevrilib və bu işdən zövq alıram. Bütün zövqlər madiyyatla olmur, bu da mənim zövq aldığım sahədir. Ona görə həm öyrədirəm, həm də öyrənirəm.

Həmçinin Misirdə olan böyük sərgilərdə iştirak edirik. Məsələn, 2018, 2019 -cu illərdə 6 oktyabr Universitetində 40 dövlət arasında baş tutan mədəniyyət sərgisində iştirak etmişəm. Burada 500 dən çox kitab,1000 dən çox bayraq, və həmçinin Azərbaycan mətbəxinə aid olan şirniyyatlar təqdim etmişəm. Sərginin iştirakçılarına və mədəniyyət nazirinə və bu sərginin təşkilində səfirliyimizin və diasporamızın böyük dəstəyi olmuşdur. Pandemiya ilə əlaqədar hal-hazırda təşkil olunan sərgilər ləğv olunub. İnşaAllah bu ilin yayında yenidən başlayacağı gözlənilir.

Hər zaman istər elmi, istər ictimai fəaliyyətimdən danışmağa məni utandıran bir şey vardır-“Şəhidlər”. Çünki bizlərin vətən üçün etdiklərimiz onların etdiklərinin yanında zərrə belə deyildir. Onlar tarixi öz qanları, canları ilə yazırlar, bizlər isə qələmlərimizlə. Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət etsin. Onların pak və müqəddəs ruhları qarşısında baş əyirəm!
Deputat: O, siyasi arenanı hörmətlə tərk etməli idiAvrasiya.net Moderator.az-a istinadən deputat Qüdrət Həsənquliyevin müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, AMEA-nın mətbuat xidməti tərəfindən yayılmış siyasi xarakterli açıqlama ilə yəqin ki, tanış olmusunuz, nə baş verir?

- Bəli, tanış olmuşam və sözün həqiqi mənasında növbəti dəfə təəccübləndim. Ramiz Mehdiyev uzun illər iqtidarda qeyri - rəsmi ikinci şəxs olub və yeni müstəqillik əldə etmiş ölkəmizdə mövcud siyasi münasibətlər və hüquq sisteminin formalaşmasında əsas rollardan birini oynayıb. Məhz bu səbəbdən də elmin və təhsilin vəziyyətinə, korrupsiyanın səviyyəsinə və iqtisadiyyatın inkişafına görə də məsuliyyət daşımalı ikinci şəxs olmalıdır. O, həm də uzun illər "Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə üzrə Komissiyanın " sədri və Təhlükəsizlik Şurasının katibi vəzifəsini tutub. Ölkədə ciddi rezonans doğurmuş ən böyük korrupsiya cinayətləri, o cümlədən Beynəlxalq Bankda baş vermiş 10 milyard dollarlıq korrupsiya hadisəsi, xalqımızı sarsıtmış Ordudakı "Tərtər işgəncələri və qətliamı" da həmin dövrə təsadüf edir. İqtidarın apardığı siyasətin uğurlu nəticələrindən bəhs edən "İnkişafın Azərbaycan modeli" kitabının müəllifi də bir başqası yox, odur. Ona qarşı mətbuatda çıxış edən şəxsləri mövqe dəyişikliyində ittiham edən R.Mehdiyevin özünün mövqeyindəki dəyişikliklər göz önündədir. Bir vaxtlar lənətlədiyi, Qərbdəki ermənipərəst dairələrə xidmətdə ittiham etdiyi şəxslərin leksikonundan onu tənqid edənlərə qarşı istifadə edir, ünvanına yönələn tənqidləri - "diqqəti son vaxtlar ölkə gündəmini məşğul edən taleyüklü problemlərdən yayındırmaq cəhdi" - kimi qiymətləndirir, seçkilərin nəticələrinin saxtalaşdırıldığını bəyan edir. Hamı bilir ki, iqtidrda hər zaman seçkilərin hazırlanması və keçirilməsini o təşkil edib. Görünür, yaşı və ola bilsin kimlərəsə qarşı hüdudsuz nifrəti imkan vermir başa düşsün ki, ermənipərəst dairələrin açıq və ya üçüncü şəxslər vasitəsilə himayə etdiyi bəlli düşərgəyə bu formada yarınma cəhdi nə onların ona münasibətini dəyişməyəcək, nə də həmin düşərgənin mövqeyini gücləndirməyəcək, əksinə, həm xalqın arasında, həm təmsil olunduğu siyasi partiyada çoxlarının acı təbəssümü və hiddəti ilə üzləşəcək.

Mən baş verənləri daha çox onun yaşlanması ilə əlaqələndirmək istərdim. Prezident onu Administrasiyanın Rəhbəri vəzifəsindən azad edəndə onun sağlamlıq durumu o qədər də qənaətbəxş deyildi və o siyasi arenanı hörmətlə tərk etməliydi. Prezident bunu etməsi üçün ona hər cür şərait yaratdı, onu şəxsən qəbul edib xidmətlərinə görə ən ali ordenlə təltif etdi.

Siyasət də idman oyunu kimi bir şeydi. Stadionda on minlərin alqışladığı bir oyunçu vaxtında getmədikdə dünən onu alqışlayanlar bu gün onu fitə basır. Zamanında onu tərifləyənlərin çoxu bunu onun şəxsiyyətinə görə yox, tutduğu mühüm posta görə edirdi. O da zamanla çoxlarına münasibətdə bu cür davranıb və davranmaqda davam edir. Ona görə də zamanla onu tərifləyib bu gün tənqid edənlərə münasibətdə əsəbləşməməlidir. Bəzən insanlar dəyişəndə haqlı olaraq onlara münaisbət də dəyişir. Düşünürəm hər kəs bunu başa düşür, o cümlədən kifayət qədər təcrübəli R.Mehdiyev də. Heç kim ölənlə ölmək istəmir, hətta əzizləri belə. Siyasətdə isə insanları ictimai və dövlət maraqları, oxşar siyasi baxışlar və iddialar birləşdirir.

- Başqalarını mənəvi dəyərlər prizmasından ittiham edən Mehdiyev bu gün Prezidenti tərifləyib, amma onu, həm də üzvü olduğu partiyanın sədrini birbaşa hədəfə çevirən açıqlamalarla çıxış edir, bəs bunun adı nədir?

- O, insani dəyərlərə üstünlük versəydi, vaxtında istefa verməklə zamanında onun haqqında xoş söz deyənləri bu gün pis vəziyyətdə qoymazdı. Onun "mübarizəsi" ona görə qeyri-ciddi qəbul olunur ki, yaşına görə təbiətə və özünün də aid olduğu, Allah tərəfindən bu cür kodlaşdırılmış insan təbiətinə qarşıdır. Bu isə nonsesdir. R.Mehdiyev bunları başa düşməmiş deyil. O tənqid edib aşağılamağa çalışdığı insanlardan yaxşı mənada fərqlənməyib, yalnız vəzifəsi olub. Bu gün cəmiyyətin böyük bir hissəsi, hətta onu hörməti olmuş insanların bir qismi onun niyə və kiminlə mübarizə apardığını başa düşə bilmir. Ona dirəniş göstərmək barədə kənardan tapşırıq verilibsə belə, yaşını və sağlamlığını səbəb kimi göstərib bu alçaldıcı qarşıdurmadan yayına bilərdi. Onun AMEA-da "səliqə-səhman" yaratmaq, korrupsiyaya qarşı mübarizə aparmaq istəyi barədə iddiaları da heç bir sağlam məntiqə sığmır. Korrupsiyaya qarşı mübarizə komissiyasın sədri və ölkənin ikinci səlahiyyətli şəxsi kimi bunu zamanında edə bilməyibsə, əgər həqiqətən belə hallar varsa, doğrundanmı düşünür ki, indiki ahıl yaşında nələrisə yaxşılığa doğru dəyişə bilər. Deməli, məqsəd başqadır.

Sonda onu deyə bilərəm ki, gənc ailə üzvüləri ona mənasız intiriqalara son qoyub düzgün qərar qəbul etməkdə kömək etməlidir. Bunu ilk növbədə R.Mehdiyevin özü və ailəsi üçün, həm də ölkəmizdə siyasi mühitin təhlükəli həddə qədər çirklənməməsi naminə etmək lazımdır.
“Vətənə xidmət hansısa təşkilatın inhisarında ola bilməz”Ukrayna ən güclü Azərbaycan diasporunun olduğu ölkələrdən biridir və burada yaşayan azərbaycanlılar iki dost xalq və dövlət arasında ictimai, siyasi və mədəni əlaqələrin inkişafına, Vətənimizin təbliğinə, Ukrayna cəmiyyətinə öz töhfəsini verir. Artıq 3 ildir ki, Ukraynadakı soydaşlarımız və diaspor təşkilatlarının böyük bir qismi Ukrayna Azərbaycanlıları Radasının (UAR) çətiri altında birləşir. UAR tarixin ən çətin sınaqlarında - pandemiya dönəmində azərbaycanlılara maddi-mənəvi dayaq olub, Vətən müharibəsində Ukrayna ictimaiyyətinin Azərbaycan həqiqətləri ilə bağlı məlumatlandırılmasında böyük xidmətlər göstərib.

Təşkilatın fəaliyyəti və yaxın günlərdə keçiriləcək II Qurultayı barədə UAR-ın Baş katibi Ceyhun Məmmədov “Xalq Cəbhəsi”nin suallarını cavablandırıb.

- Uzun müddət fikir ayrılıqları ilə əlaqədar bir-birinə qarşı soyuq münasibətdə olan Ukraynadakı diaspor təşkilatlarını bir araya gətirən Ukrayna Azərbaycanlıları Radasının yaranmasından təxminən üç il keçir. Təşkilatın bu müddət ərzindəki fəaliyyətini necə qiymətləndirirsiz?

- Ukraynada fəaliyyət göstərən ən böyük diaspor təşkilatlarından biri olan UAR-ın 2019-cu ildə təsis qurultayında demək olar ki, Ukraynadakı bütün diaspor təşkilatları iştirak edərək bir çətir altında birləşdilər. Bununla da Azərbaycan diaspor təşkilatlarının koordinasiyalı fəaliyyətinin əsası Ukraynada qoyuldu, ardınca isə Avropa ölkələrində yarandı. Ukraynada bir-biri ilə “rəqabət” aparan təşkilatların bir araya gəlməsi, hətta bir təşkilatda birləşməsində Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsininin sədri Fuad Muradovun əməyini xüsusi vurğulamaq lazımdır. Məhz onun təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə tərəflərlə aparılan davamlı danışıqların nəticəsi olaraq təşkilatların birliyinə - Ukrayna Azərbaycanlıları Radası təsis edilməsinə nail olundu. UAR təsis olunandan sonra ilk və ən çətin sınağı pandemiya dövründə oldu. Təyyarə reyslərinin ləğv olunması, ölkələr arasında əlaqələrin kəsilməsi nəticəsində təkcə Kiyevdə çarəsiz qalmış 700 azərbaycanlıya təşkilat olaraq sahib çıxdıq, eyni zamanda işi bağlanan, köməyə ehtiyacı olan 1500 ailəyə maddi-mənəvi dəstək göstərdik. Bu çətin işin öhdəsindən Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin dəstəyi, UAR həmsədrləri Oleq Krapivinin, Hikmət Cavadovun və disapor fəallarının birgə əməkdaşlığı və birliyi sayəsində gələ bildik.

- Vətən müharibəsi dövründə də UAR yerli ictimaiyyətin məlumatlandırılmasında ciddi işlər gördü...

- Bəli, pandemiyadan sonra təşkilatın fəaliyyətində ən vacib dönəm Azərbaycan torpaqlarının azadlığı uğrunda apardığı şanlı mübarizənin təbliği ilə bağlı oldu. Məhz buradakı soydaşlarımızın da apardığı təbliğat kampaniyasının nəticəsində Ukrayna ictimaiyyəti Vətən müharibəsi dövründə birmənalı olaraq Azərbaycanın yanında oldu. Bu işdə UAR həmsədrləri Oleq Krapivin və Hikmət Cavadovun əməyini xüsusi qeyd etmək istərdim. Ukrayna ictimaiyyətinin Azərbaycan həqiqətləri uğrunda birləşməsində, iki ölkə arasında dostluq əlaqələrinin inkişafında bu insanların və UAR-ın əməyi göz qabağındadır. Müharibədən sonrakı dövrdə də ukraynalı deputatların Azərbaycana, azad olunmuş ərazilərimizə səfəri və digər məqamlar Ukrayna ictmaiyyətinin bu məsələyə həssas münasibətini göstərən faktlardı. Çox təəssüf ki, UAR-ın daxilindəki birlik, Dövlət Komitəsi ilə faydalı əməkdaşlıq zaman keçdikcə müəyyən insanlarda anlaşılmazlıqlar yaratdı. Bir qrup diaspor nümayəndəsi təşkilatın işinə mane olmağa cəhd etdiyi üçün İdarə Heyətinin qərarı ilə UAR-dan uzaqlaşdırıldı.

- Həmin təşkilat və diaspor nümayəndələri pandemiya ilə mübarizədə, Vətən müharibəsi zamanı ölkəmizin maraqlarının müdafiəsi işində nə dərəcədə fəallıq göstərirdi?

- İstər pandemiya, istərsə də müharibə dövründə UAR-da təmsil olunan təşkilatlar, diaspor üzvləri yumruq kimi birləşərək öz vaxtını, enerjisini, pulunu bu işlərə sərf etdilər, orduya, YAŞAT Fonduna, YAŞAT Marafonuna xeyli vəsait köçürdülər. Bu işdə UAR həmsədri, iş adamı Oleq Krapivinin təşəbbüsünü, əməyini xüsusi qeyd etmək istərdim. Məhz bu fəallıq nəticəsində xaricdən göstərilən yardımların həcminə görə Ukraynadakı diasporumuz ilk beşlikdədir. Vətən sevgisi, Vətənə xidmət kiminsə inhisarında deyil: nə Dövlət Komitəsinin, nə UAR-ın, nə də başqa qurumların. Təəssüf ki, UAR-a, Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinə qarşı yazılan bəzi tənqidi yanaşmalarda, müraciətlərdə irəli sürülən iddiaları təsdiqləyən faktlar yoxdur. Yəni narazı tərəflər ölkəmiz, Vətənimiz üçün faydalı, səmərəli bir layihə verib, əməkdaşlıq təklifi, təşəbbüsü ilə nə zaman Dövlət Komitəsinə, UAR-a müraciət edib və ona baxılmayıb? Belə bir nümunə göstərilmir, çünki heç vaxt olmayıb. Çox düzgün fikirdir ki, diaspor işi könüllülük işidir, insanlar könüllü olaraq öz vaxtını, enerjisini, pulunu Vətən üçün xərcləyir. Bir qrup insan işi yüksək səviyyədə həyata keçirir və onların birliyi yaranır. Bu fəaliyyəti yüksək səviyyədə edə bilməyənlərin də öz birliyi formalaşır. Mən bir məqamı vurğulamaq istərdim ki, ötən ilin dekabrında Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü münasibətilə Kiyevdə böyük bir tədbir keçirdik və mən təşkilatın Baş katibi olaraq UAR-ın fəaliyyətini tənqid edən təşkilatlara, rəhbərlərə zəng edərək tədbirə dəvət etdim. Lakin onlar həmrəylik göstərmədi, tədbirə qatılmaq istəmədilər, hətta mənə irad bildirdilər ki, bizə zəng vurma. Düşünürəm ki, insan özünü işi və uğurları ilə göstərməlidir. Öz fəaliyyəti ilə uğur qazanmayanda, başqalarının uğurlarına kölgə salmağa çalışırlar. Bu gün Ukraynadakı diasporumuzla bağlı gedən prosesləri belə qiymətləndirirəm. UAR isə işləyir, hər bir təşkilatda olduğu kimi burada da obyektiv və subyektiv səbəblərdən problemlər mövcuddur. Kimsə daha yaxşı fəaliyyət göstərmək istəyirsə, buyursun, ortaya daha yaxşı nümunələr qoysun. Hər kəs də görsün ki, bu təşkilatlar soydaşlarımız, Ukrayna, Ukrayna-Azərbaycan dostluğu üçün daha uğurlu addımlar atır.

- Siz nə vaxtdan UAR-da təmsil olunursuz?

- Mən Oleq Krapivinin təklifi ilə 2021-ci ilin iyun ayından UAR-ın Baş katibiyən. Məsuliyyətli və şərəfli bir vəzifəni icra etdiyimin fəqrindəyəm. Bundan öncə, mən Ukrayna Azərbaycanlıları Birləşmiş Diasporunun, Kiyev Azərbaycanlıları Konqresi İdarə Heyətinin üzvü idim. Ondan əvvəl isə 2008-ci ildən Ukraynada ilk böyük təşkilat - Ukrayna Azərbaycanlıları Konqresi (UAK) İdarə Heyətinin üzvü olmuşam. Təəssüf ki, indi bir çoxu bu konqresin adından açıqlamalar verir, onun fəaliyyətini öz adına çıxmaq istəyir. Amma bu düzgün deyil, çünki UAK bu gün dondurulmuş vəziyyətdədir, müəyyən hüquqi və siyasi səbəblərə görə fəaliyyət göstərmir. İndi bu cəmiyyətlərin bir qismi UAR-da təmsil olunur və təşkilatın sıraları hər il daxil olan üzvlərin hesabına daha da genişlənir.

- Bu günlərdə UAR-ın Qurultayı keçiriləcək. Artıq yayılan məlumatlara görə, burada vacib qərarların qəbulu gözlənilir...

- Fevralın 12-də Kiyevdə UAR-ın hesabat-seçki qurultayı olacaq, qurumun tərkibində, strukturunda və nizamnaməsində dəyişikliklər edilməsi nəzərdə tutulub. Çünki dünya dəyişir, hər şey çox sürətlə yenilənir və üç il əvvəl qəbul etdiyimiz nizamnamə bu günün şərtlərinə cavab vermir. Bildiyiniz kimi, təşkilatımız gənclərlə işə çox böyük önəm verir. Qurultayda da gənclər, ziyalılar, iş adamları şuralarının təsis olunması planlaşdırılır. Bundan başqa, UAR-ın tərkibi yeni üzvlərlə genişləndiriləcək, İdarə Heyətinə yeni üzvlərin qəbulu gözlənilir. Bizimlə işləmək istəyən təşkilatlar üzvlüyə qəbul olunacaq. Yeri gəlmişkən, mətbuat vasitəsilə Ukraynada fəaliyyət göstərən bütün diaspor təşkilatlarına müraciət etmək istəyirəm. UAR-la birgə fəaliyyət göstərmək, Azərbaycan, azərbaycançılıq, birliyimiz naminə çalışmaq istəyən varsa, bizə müraciət etsinlər, hələ vaxtımız var. Müraciətlərə baxılacaq və Qurultay günü həmnin təşkilatlarla Memorandum imzalanacaq.

- Ukrayna ətrafında yaranmış beynəlxalq gərginlik davam edir. Belə bir çətin vaxtda buradakı soydaşlarımız yaranmış situasiyanı necə qiymətləndirir və ümumiyyətlə, azərbaycanlıların Ukrayna cəmiyyətinə inteqrasiyası hansı səviyyədədir?

- Fevralın 6-da Azərbaycanla Ukrayna arasında diplomatik münasibətlərin qurulmasının 30-cu ildönümü tamam olub. Bu, diasporumuz üçün də önəmli tarixdir. Bu 30 ildə azərbaycanlılar Ukraynada bir çox sahələrdə ciddi uğurlar qazanıb. Misal olaraq, ən son nailiyyətlərdən biri kimi Tokio Olimpiadasında Ukraynanı təmsil edən soydaşımız Pərviz Nəsibovun güləş üzrə gümüş medal qazanmasını göstərmək istərdim. Ukraynanın xalq artisti Qurban Abbasov, Ukraynanın xalq rəssamı Katib Məmmədov, eləcə də tibb sahəsində tanınan Məmməd Bağırov kimi onlarla, yüzlərlə səviyyəli alimlərimiz var və onlar Ukrayna cəmiyyətinə öz töhfəsini verir. Eyni zamanda soydaşlarımız Azərbaycandan Ukraynaya investisiya cəlb olunması işində də fəallıq göstərir. Hazırda dünya mətbuatı Ukraynada vəziyyətin gərgin olduğunu yazır, lakin heç də belə deyil, ukraynalılar öz Vətənənini qorumaq əzmindədir. Ukrayna isə Avropanın ən güclü dövlətlərindən biri olmağa namizəddir və xalqın buna böyük inamı var. Bu inamı Ukraynadakı xalqın diasporu da öz ölkəsinin insanlarına aşılamağa çalışır. Bir məqamı qeyd etmək istərdim ki, biz - Ukraynada yaşayan azərbaycanlılar ukraynalılardan daha çox vətənpərvərik. Çünki onlar Ukraynada doğulub böyüdüyü üçün Ukrayna onun Vətənidir. Amma biz Ukraynanı özümüz seçmişik, şüurlu şəkildə bu ölkəyə köç etmişik. Ona görə də biz bu dövləti qorumaqda, inkişaf etdirməkdə ən maraqlı və ürəkdən istəyən tərəflərdən biriyik. Bu günlərdə Ukraynada fəaliyyət göstərən 35 müsəlman diasopr təşkilatlarının birgə forumunu təşkil etdik. BMT, AŞPA, Ərəb Liqası, Türk Dövlətləri Birliyi kimi beynəlxalq təşkilatlara müraciət qəbul olundu ki, Ukrayna xalqı sülh tərəfdarıdır və müharibə istəmir. Həmin 35 təşkilatdan biri də Ukrayna Azərbaycanlıları Radası idi. Yeri gəlmişkən, UAR buradakı ictmai təşkilatlarla əlaqələrin qurulmasında da maraqlıdır və cəmiyyətdə insanların, ictimai təşkilatların rolunu artırmaq üçün öz töhfəsini verir.

- UAR-ın beynəlxalq əlaqələrindən nə deyə bilərsiz…

- İlk növbədə Türkdilli ölkələrin diaspor təşkilatları ilə əlaqələri gücləndirdik. Bu ölkələrin səfirləri ilə görüşlərimiz oldu, ortaq layihələr müzakirə elədik. İnşallah bu ilin Novruz bayramını birlikdə təşkil etmək barədə ilkin razılığa gəlmişik. Sonra müəlman ölkələrin diaspor təşkilatları ilə əlaqələr qurmuşuq. Ukraynaya özəlliklə ərəb diasporuna qarşı güclü maraq var. Bu ölkədəki ərəb diasporu ərəb investitsiyasının Ukraynaya gəlməsində “körpü” rolunu oynayır. 31 dekabr Həmrəylik Günü münasibətilə keçirilən turnirdə həm Ukrayna, həm türkdilli ölkələr, həm də ərəb diasporunun komandaları iştirak etdi. Bundan başqa Kiyev tolerantlıq formu çərçivəsində ilk toplantını bizim mərkəzdə və Kiyev adminstrasiyasının təşkilatçılığı ilə baş tutdu. Burada da Ukraynada fəaliyyət göstərən 40-dan artıq duaspor təşkilatları iştirak etdi.
"Moskva təkcə ABŞ-a deyil, bütün NATO blokuna müqavimət göstərmək iqtidarındadır”İvan Andrianov: “Rusiya və ABŞ arasında NATO ilə birbaşa müharibə bütün bəşəriyyət üçün ölümcül bir səhv ola bilər”

Ukrayna-Rusiya qarşıdurması artıq müharibə anonsunu verib. Qərb fevralda Rusiyanın Ukraynanı işğal planı haqqında düşündüyünü bəyanlayıb. Kreml isə ABŞ başda olmaql NATO-nun Ukrayna “kart”ından istifadə edib Rusiyaya qarşı sanksiyaları gücləndirmək, onu qorxutmaq və zəiflətmək ssenarisini həyata keçirməkdə ittihamlayır. Avropanın bir sıra ölkələri Ukraynan təmənnasız silah yardımı ediblər, bəzi ölkələr isə diplomatlarını Ukrayna və ona yaxın sərhəd ölkələrdən çıxarılması tövsiyəsini verib. Hadisələrin gedişi yaxın zamanlarda müharibənin baş verə biləcək ehtimalının gerçəkləşcəyini deyir. Fikirlər, bəyanat və ultimatumlar isə fərqlidir.

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova deyib ki, Kiyev administrasiyası İraq, Suriya və Liviya... - ABŞ-ın işğal etdiyi digər ölkələrin taleyini xatırlamalıdır.
“Kin və təkəbbürlə dünyanın hər tərəfinə daxil olaraq ölüm və xaos yayırlar. Kiyev rejiminin idarəediciləri bu ifrat eybəcərliyin cinayət ortağı olmaq istəsələr belə, bu rolun kuratorlar tərəfindən onlara verilməyəcəyini anlamalıdırlar. Ukrayna kontekstində Hollivud qaydalarına uyğun lentə alınacaq növbəti filmdə “istehsalat qəzası” terminindən istifadə ediləcək”, - deyə Zaxarova bildirib.

Rusiyanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Vasili Nebenzyanın fikrincə, Moskvada elə bir təəssürat vardır ki, ABŞ Ukrayna böhranının həllində maraqlı deyil.
“Ukrayna ABŞ və bir neçə Qərb ölkəsi arasında münasibətlərimizdə strateji xəritəyə çevrilib. Bizdə elə bir hiss vardır ki, ABŞ bu böhranın həllində maraqlı deyil”, - deyə Nebenzya bildirib.

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin isə Macarıstan Baş anziri Viktor Orbanla görüşündə deyib: “Təsəvvür edin ki, Ukrayna NATO-nun üzvüdür, Polşa və Rumıniyada olduğu kimi müasir zərbə sistemlərinə malikdir və Krımda əməliyyata başlayır. Təsəvvür edək ki, NATO dövləti olan Ukrayna hərbi əməliyyatlara başlayır. Biz indi NATO bloku ilə vuruşmalıyıq? Kimsə bu barədə nəsə bir şey fikirləşib? Görünür, yox”.

Orban da öz növbəsində deyib ki, Avropa Birliyində (AB) Rusiya ilə konflikt istəyən heç bir lider yoxdur.
“Səfərim sülhməramlı xarakter daşıyır. Deyə bilərəm ki, Avropa Birliyi vahiddir və bu o deməkdir ki, AB-də Rusiya ilə müharibə istəyən lider yoxdur”, - deyə Orban bildirib.

Bu arada Rusiya Qərb Hərbi Dairəsindən məlumat verilib ki, Rusiya “İsgəndər-M” ballistik raketlərinin iştirakı ilə təlimlərə başlayıb.
Kursk vilayətində keçirilən təlimdə ümumilikdə 300-ə yaxın əsgər, 50-dən çox hərbi və xüsusi texnika iştirak edib.

Kursk vilayətindəki Postoyiye Dvory poliqonunda keçirilən təlimdə hədəflərə qarşı elektron atış aparılıb.
Böyük Britaniya Baş naziri Boris Conson isə deyib ki, Rusiyanın Ukraynanı mümkün işğalı siyasi və humanitar fəlakətlə nəticələnə bilər.
O bildirib ki, Moskva geri addım atmalı və diplomatiya yolunu seçməlidir:

“Bu gün 100 mindən çox Rusiya əsgəri Ukraynaya düşmən münasibətin göstəricisi olaraq sərhəddə toplanır. Bu, Rusiyanın Krımı işğal üçün göndərdiyi 30 min hərbçini kölgədə qoyur. Ukraynanın Rusiya tərəfindən mümkün işğalı Rusiya və dünya üçün hərbi fəlakət olar”, - deyə Conson bildirib.

Mövzu ilə bağlı “Xalq Cəbhəsi” Geopolitik Proqnozlar Mərkəzinin analitiki, politoloq İvan Andrianova üç sualla müraciət edib.

- ABŞ başda olmaqla NATO Ukraynaya hərtərəfli yardım edir, eyni zamanda Rusiyaya qarşı sanksiyaları sərtləşdirilir. Prosesdən gözləntiləriniz…

- “Hərtərəfli yardım” ifadəsinə böyük reaksiya verirsiz. Javelin silahını götürün. Bu, ötən əsrin 80-ci illərində ABŞ-da istifadəyə verilmiş tank əleyhinə silahdır. Bu qırx il ərzində müdafiəni nəzərə almaq üçün bütün dünyada tanklar bu silahlardan dəfələrlə modernləşdirilib. Yeri gəlmişkən, Suriyada İŞİD yaraqlıları istifadəsi Rusiyada qadağan olunan bu sistemin zəif effektivliyini açıq şəkildə göstərdi. Amma Bəşər Əsədin ordusu ən müasir döyüş maşınlarından uzaqdır. Eyni şeyi 70-ci illərdə istifadəyə verilmiş Stinger zenith-raket kompleksi haqqında da demək olar. İngilislərə gəlincə, onların istismar müddəti bu ilin ikinci yarısında başa çatan sistemləri kiçik məhvetmə radiusuna görə həqiqətən də döyüş şəraitində istifadə olunmayıb. Belə çıxır ki, amerikalılar və onların müttəfiqləri Kiyevi əsasən döyüş sursatı, atıcı silahlar və əgər belə desəm, satmaq daha sərfəli olan bəzi “hərbi antikvarlar”la təmin edirlər.

ABŞ-ın digər müttəfiqlərinə gəlincə, onların yardımı imkanları ilə mütənasibdir. Məsələn, Polşa dörd min mərmi göndərdi. Təsirli səslənir, lakin tammiqyaslı hərbi əməliyyatlar vəziyyətində bu, okeanda bir damladır.

Mən ilk vaxtlar Ukrayna ordusu üçün heç nə verməkdən imtina edən Almaniyaya da diqqət yetirərdim. Bununla belə, Vaşinqtonun təzyiqi altında o, Ukraynaya dəstək kampaniyasında iştirak etməyə razılaşdı və 5000 dəbilqə, həmçinin mobil xəstəxanalar, o cümlədən, səyyar krematoriyalar göndərdi. Kiyevdə başa düşüb-düşmədiklərini söyləməyə cəsarət etmirəm ki, bu, dəfələrlə rus, sonra isə sovet əsgərləri tərəfindən alınan Berlindən bir işarədir, amma fakt faktdır.

Əgər “yardım” termini ABŞ qoşunlarının və onların müttəfiqlərinin Ukraynaya göndərilməsini nəzərdə tutursa, hazırda bu respublikanın ərazisində xarici hərbçilər, həmçinin ABŞ, Polşa, İngiltərə və bəzi digər NATO üzvü olan ölkələrin özəl hərbi şirkətlərin döyüşçüləri var. Bununla belə, Rusiya və Qərbin müxtəlif ekspertləri tərəfindən onların sayı bir neçə yüzdən bir neçə minə qədər hesablanır (dəqiq məlumat yoxdur). Üstəlik, bu kontingentin əhəmiyyətli hissəsi Ukrayna hərbçilərinin təlimi ilə məşğul olan təlimatçılardır.

Yanvarın 29-da Co Baydenin elan etdiyi Amerika hərbçilərinin ehtimal olunan transferinə gəlincə, səhv etmirəmsə, Əfqanıstandan bir müddət əvvəl çıxarılan 6-9 min əsgər və zabitdən söhbət gedir. Onlar Ukraynada deyil, NATO ölkələrinin ərazilərində yerləşdiriləcək.
Üstəlik, silah tədarükü məsələsində olduğu kimi, alyansa üzv olan ölkələr arasında birlik yoxdur. Bəzi dövlətlər Ukraynanın müdafiəsinə ümumiyyətlə öz ordusunu göndərmək fikrində olmadıqlarını, Amerika əsgərlərinin öz ərazilərində yerləşdirilməsinə icazə verməyəcəklərini bəyan ediblər.

Məsələn, Macarıstanın müdafiə naziri Tibor Benke bildirib ki, onun ölkəsinin kifayət qədər milli silahlı qüvvələri var, ona görə də onun dövlətinin ərazisində NATO-nun əlavə bölmələrinin yerləşdirilməsi məqsədəuyğun deyil. Oxşar mövqeyi xorvatlar və bolqarlar da tutdular...

Təbii ki, bu və ya digər formada və bir neçə dəfə tətbiq olunacaq sanksiyalarla bağlı Qərbin sıralarında yekdil fikir yoxdur. ABŞ Konqresində Rusiyanın karbohidrogenləri və onların Avropaya tədarükü ilə bağlı sanksiyaların müzakirəsinə diqqət yetirək. Bütün mümkün variantlar nəzərdən keçirildikdə, amerikalı qanunvericilər almanların və digər avropalıların bu tədarükləri tək buraxmaq tələbləri ilə razılaşmaq məcburiyyətində qaldılar. Çünki hazırda planetimizdə həcm baxımından alternativ mənbələr yoxdur.

- Müharibə ehtimalı reallığa çevrilə bilərmi?

- “Müharibə reallığı” həmişə oradadır. Düzdür, burada “müharibə” sözü ilə nəyi nəzərdə tutduğumuz barədə qeyd-şərt etmək lazımdır. Axı, BMT yaradıldıqdan sonra planetə sülh gəlmədi. Böyük və çox olmayan münaqişələr, düşmənçilik daim baş verir. Burada Qarabağdakı son müharibəni, Liviya və Yəməndə uzun illər davam edən qırğınları xatırlamaq olar. Afrika haqqında deyiləcək bir şey yoxdur ...

Məsələ burasındadır ki, nüvə fövqəldövlətləri arasında həqiqətən də genişmiqyaslı münaqişənin baş verməsi ehtimalı, məsələn, beş il əvvəlkindən qat-qat realdır. Amma biz hələ 1962-ci ildəki Karib böhranı səviyyəsinə çatmamışıq.

Daha sonra amerikalılar sovet sualtı qayığını su üzərinə çıxarmağa məcbur etdilər, ABŞ-ın kəşfiyyat təyyarələri Kuba üzərində uçarkən atəşə tutuldu, SSRİ səmasında Amerikanın U-2 təyyarəsi vuruldu. Bunlar yalnız bir neçə haldır. 27 oktyabr 1962-ci il Qara şənbə günü iki ölkənin rəhbərliyi düşmənə nüvə hücumu əmri verməyə hazır idi. Bu gün Putin və Bayden hələ də diplomatiya və danışıqlar yolu ilə getməyə çalışırlar.
Deməli, Rusiya ilə ABŞ arasında irimiqyaslı nüvə müharibəsindən söhbət gedə bilməz.

Avropada Rusiya ilə NATO ölkələri arasında toqquşma da mümkün deyil. Bu nə ruslara, nə də avropalılara lazımdır, amerikalılar bu döyüşə qatılmayacaqlar, çünki bu, böyük müharibə ilə təhdid edir. Avropa orduları isə silahlı qüvvələrinin zəif hazırlığına, texnologiyanın acınacaqlı vəziyyətinə və sayının azlığına görə, sadəcə olaraq, belə bir sınaqdan çıxa bilməyəcək.

Onlara Suriyada müasir döyüşlərdə ən müasir texnika və təcrübəyə malik olan Rusiya qoşunları müqavimət göstərəcək. Moskva bu gün təkcə ABŞ-a deyil, bütün NATO blokuna müqavimət göstərmək iqtidarındadır. Amerikalı, israilli, avropalı və çinli hərbi ekspertlər də daxil olmaqla, onlar nədən danışırlar.

Baxın, siyasətçilər hipotetik şəkildə dəli olsalar belə, Rusiya Müdafiə Nazirliyi Pentaqon kimi iki dövlət arasında birbaşa hərbi qarşıdurmanın nəticələrini yaxşı bilir. Siz məni optimist hesab edə bilərsiniz, lakin düşünürəm ki, Moskva və Vaşinqton ziddiyyətləri danışıqlar yolu ilə həll etməyə, ola bilsin ki, üçüncü ölkələrin ərazilərində toqquşmağa davam edəcəklər. Amma Rusiya və ABŞ arasında NATO ilə birbaşa müharibə gözləmək lazım deyil. Əks halda, bu, bütün bəşəriyyət üçün ölümcül bir səhv olacaq.
İndi isə Ukrayna ərazisində Qərblə Rusiya arasında eşitdiyimiz müharibəsi haqqında.

Moskva üçün son dərəcə arzuolunmaz olsa da, bu variantı istisna etmək olmaz. Dərhal vurğulayım: bu, qonşu dövlətin ərazisinə təcavüzdən, Qərb mediasının dediyi kimi Kiyevə və Polşa sərhədinə gedəcək tank kolonnalarından yox, Ukrayna ordusunun hərbi zərərsizləşdirilməsindən danışılacaq. Təkrar edirəm, yalnız hazırda 600.000-dən çox Rusiya vətəndaşının yaşadığı “DXR” və “LPR”-ə qarşı hücuma başlasa.
Moskvanın bu qarşıdurmada iştirakının mümkünlüyü və yollarına gəlincə, Rusiya hərbi idarəsinin məlumatlarına əsasən, Donbas “respublikaların” Xalq Milis qüvvələrinə dəstək Suriya variantına uyğun olaraq həyata keçiriləcək: konsentrasiyalara hədəfli zərbələr, irəliləyən qoşunlar, silah və sursat anbarları, hərbi komandanlıq və idarəetmə infrastrukturu və onların təchizatı.

Bu zərbələrin Rusiya ərazisindən endirilməsi nəzərdə tutulur. Qalanları, yeri gəlmişkən, yaxşı silahlanmış, təlim keçmiş və ən əsası “respublikalar”ın xalq milislərinin işi olacaq.

– Necə düşünürsüz, Qərb Ukraynada öz məqsədinə nail ola biləcəkmi?


- Düşünürəm ki, bu formada sualınız tam düzgün deyil. Tamamilə göz qabağındadır ki, Qərbin Ukrayna ilə bağlı konsolidasiya edilmiş mövqeyindən danışmaq mümkün deyil. Fransa, Almaniya, İtaliya, Avropanın aparıcı dövlətlərinin ciddi böhranla üzləşməsinə, daha çox Ukraynada real müharibəyə, eləcə də Rusiyaya qarşı hansısa “super sanksiyalara” ehtiyacı yoxdur. Çünki, birincisi, kiçik də olsa, hərbi münaqişənin onların ərazisinə keçməsi ehtimalı ilə hədələyir.

İkincisi, respublikada böhranın dərinləşməsi təbii ki, Aİ ilə Ukrayna arasında vizasız rejimdən istifadə edəcək yeni və bəlkə də əhəmiyyətli qaçqın dalğasına səbəb olacaq. Üçüncüsü, qaçılmaz yeni sanksiyalar vahid Avropanın büdcəsinə öz töhfələri ilə təkcə Baltikyanı dövlətlərin kiçik dövlət birləşmələrini deyil, həm də bir sıra digər keçmiş sosialist dövlətləri dəstəkləyən aparıcı Avropa ölkələrinin, cümlədən Polşa iqtisadiyyatlarına ağır zərbə vuracaq.

ABŞ-a gəlincə, müəyyən dərəcədə demək olar ki, Bayden administrasiyası Ukrayna məsələsində yoluna davam edir. Prezidentin və onun partiyasının reytinqini sözün əsl mənasında aşağı salan Əfqanıstandan qaçış və həll olunmamış çoxlu daxili problemlərin fonunda noyabrda keçiriləcək Konqresə aralıq seçkilərində demokratların perspektivləri acınacaqlı görünür. Sonra isə seçicilərə müsbət nəticə göstərmək imkanı yaranır. Donbasda hələ də hərbi münaqişənin qarşısı alınarsa, bu, mənim fikrimcə, çətin ki, Ağ Ev Vaşinqtonun “şər Putinin təcavüzünün qarşısını ala bildiyini” bəyan edəcək.

Əgər münaqişə baş verərsə və açıq şəkildə məhdudlaşacaqsa, o zaman demək olar ki, “şər Putin ABŞ-ın güc tətbiq etmək hədəsi ilə dayandırıldı”.
Belə ki, təəssüf ki, müasir Ukrayna Vaşinqton tərəfindən taktiki problemlərin həlli üçün vasitələrdən biri kimi istifadə olunur. Çox heyif.

Qlobal təhlükəsizlik məsələlərinə dair Rusiya-Amerika dialoquna gəlincə, bu proses yeni başlayıb və kiminsə liderlik etdiyini söyləmək hələ tezdir. Bununla belə, əminliklə demək olar ki, mütləq döyüş zamanı Qərbdən hər hansı güzəşt olacaq. Xüsusən də Rusiya hakimiyyət orqanlarının irəli sürdüyü şərtlər kontekstində.
Dediyim kimi, Ukrayna Qərb üçün məqsəd deyil, bir vasitədir. Ümumiyyətlə, ABŞ, NATO və Aİ-nin bu postsovet respublikasında baş verəcəklərlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Əks halda, orta pensiyanın kommunal tariflərdən aşağı olduğu halda o acınacaqlı mənzərəni görməzdik.

Bununla yanaşı, Vaşinqton şübhəsiz ki, amerikalıların iştirak etdiyi hərbi və siyasi münaqişələrin sayını azaltmağa çalışır. Əfqanistandan qoşunların çıxarılması bunun bariz nümunəsidir. Nə üçün? Uzun müddət dünyaya hökmranlıq edən bir ölkə kimi ABŞ üçün ən böyük təhlükə, iqtisadi cəhətdən də daxil olmaqla, bir çox göstəricilərdə artıq amerikalıları qabaqlayan Çindir.

Vaşinqtonun Pekinə müqavimət göstərmək və heç olmasa əvvəlki təsirinin bir hissəsini saxlamaq üçün gücə ehtiyacı var. Bu da yeni dünya nizamının formalaşması konsepsiyasına uyğundur.

İndi vəzifə dünyanın necə olacağına qərar verməkdir. Ukraynanın taleyi isə heç kimi narahat etməyəcək. Xüsusilə sadə bir qəza, səhv atış və ya yanlış ifadə təhlükəsi olduğu bir vəziyyətdə, müharibə başlaya bilər ki, çox az adam sağ qalar.

Buna görə də müharibə qəsdən başlamayacaq, amma axmaq qəzaya görə və ya eyni, məsələn, ukraynalıların təxribatı səbəbindən bu, tamamilə mümkündür. Təəssüf ki...
Keçmiş Səfir “İMZA”çı oldu - Hulusi Kılıç ilə müsahibəTürkiyənin ölkəmizdəki sabiq səfiri, “Bir millətin səfiri” olaraq tanıdığımız Azərbaycan sevdalısı Hulusi Kılıç Turkmedia.az-ın suallarını cavablandırıb.
Türkmedia.az-a istinadən müsahibəni təqdim edir:

Cənab diplomat, İMZA Sosial İnkişafa Dəstək İctimai Birliyinin ( İB)Türkiyə nümayəndəsi və sədrin iqtisadi məsələlər üzrə müşaviri vəzifələrinə seçildiniz. Bu münasibətə sizi təbrik edir, uğurlar arzulayıram. Yeni vəzifə izlə bağlı nə demək istərdiniz?

– Sözlərimə başlamadan öncə informasiya sahəsində türk dünyasına önəmli xidmətlər göstərəcəyinə inandığım Turkmedia.az saytına uğurlar arzu edirəm.

Sualınıza gəlincə, mənə göstərilən yüksək etimad üçün təşəkkür edirəm. Belə önəmli vəzifələrin verilməsi məni sevindirdi və qürurlandırdı. Bu önəmli vəzifələrin öhdəsindən gəlmək üçün əlimdən gələn hər şeyi etməyə çalışacağam.

Bilirsiniz, 13 sentyabr 2012-ci il tarixində cənab prezidentlə sağollaşarkən mənə təqdim edilən “Dostluq” ordeni törenində cənab prezidentə Vətənə xidmətə gəldiyimi və həyatımın qalan hissəsini Azərbaycanın bir nümayəndəsi və bir vətəndaşı kimi keçirəcəyimi demişdim. Cənab İlham Əliyev də Azərbaycanın öz vətənim olduğunu, buranı nə qədər sevdiyimi bildiyini və cəmiyyətdə önəmli yer tutduğumu bildirmişdi. Cənab prezidentə söylədiyim kimi Azərbaycanın bir nümayəndəsi olaraq çalışdığımı sizlər və dostlarım yaxşı bilir.

Bu vəzifə indiyə qədər könüllü gördüyüm Azərbaycanın nümayəndəsi vəzifəsini rəsmiləşdirir və məsuliyyətimi daha da artırır. Düzü, İMZA mənə böyük məsuliyyət verir. “İMZA”-nın amallları üçün çalışmaq zövq duyulan məsuliyyətdir.

Dəyərli sədr Xəyyam Əsgərovla işləməkdən də məmnunluq duyuram. Özü Can Azerbaycan xalqının və Türk Milletinin aşiqidir.

Gələcəkdə hayata keçirmək istədiyiniz bir layihə varmı? Varsa, nədən ibarətdir?

– Bəli, var. 2022 Qarabağ Beynəlxalq 2. İqtisadi Forumunun Ankarada təşkil edəcəyik. Bu foruma böyük önəm veririk. Bu forum Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığına yeni bir güc və səviyyə qatacaq. Dünya iki əkiz ölkənin əməkdaşlığının səviyyəsini bir daha görəcək.

Ayrıca qeyd etməliyəm ki, İMZA İB komandası çox güclüdür və gələcəkdə önəmli layihələrə imza atacaq. Bizim fəaliyyətimizi izləməyə davam edin, uğurlarımızı görəcəksiniz.
Azərbaycan Ukrayna münasibətləri yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur.Yanvar ayının 14-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Ukraynaya 1 günlük işgüzar səfəri ölkələrimiz və xalqlarımız arasında mövcud olan tarixi dostluq əlaqələrinin inkişafına xüsusi təkan verib. Səfər çərçivəsində hər iki dövlət arasında bir sıra mühüm sənədlər imzalanıb. Strateji tərəfdaşlığın yeni müstəvidə inkişaf dinamikasının konturları müəyyənləşdirilib.

Azərbaycanın Xarkov şəhərindəki fəxri konsulu, siyasi elmlər namizədi Əfqan Salmanov səfərin tarixi əhəmiyyəti ilə bağlı Respublika qəzetinə verdiyi müsahibədə ikitərəfli münasibətlərin gələcək perspektlərinə aydınlıq gətirib.

Fəxri konsulun müsahibəsini təqdim edirik.

- Əfqan müəllim, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Ukraynaya işgüzar səfərinin əhəmiyyətini necə dəyərləndirirsiniz ?

- Öncə onu qeyd etmək istəyirəm ki, Azərbaycanla Ukrayna arasındakı dostluq münasibətlərinin kökü uzun əsrlərə söykənir. Tarixin bütün dönəmlərində istər ölkələrimiz, istərsə də xalqlarımız arasında sıx dostluq və qardaşlıq münasibətləri mövcud olub. Tarixə nəzər salsaq görərik ki, istər 1918-ci ildə, istərsə də 1991-ci ildə ölkələrimiz bir, birinin dövlət müstəqilliklərini tanıyan ilk ölkələr sırasında olublar. Heç də təsadüfi deyil ki, bu gün Azərbaycanla Ukrayna beynəlxalq arenada strateji tərəfdaşlar kimi tanınırlar.

Müstəqillik tarixlərini qöşa addımlayan hər iki ölkə arasında iqtisadi, siyasi, elmi, mədəni, hərbi-texniki, energetika, nəqliyyat və digər sahələrdə səmərəli əlaqələr qurulub.Təbiiki, qarşılıqlı əlaqələrin möhkəm və etibarlı zəmin üzərində qurulmasında Ulu Öndər Heydər Əliyevin əvəzolunmaz xidmətləri olub. Belə ki, 1997-ci ilin mart ayıda Ukraynaya rəsmi səfər edən Ulu Öndər Heydər Əliyev ölkələrimiz arasındakı tarixi dostluq əlaqələrini yeni inkişaf mərhələsinə qaldırmağa müvəffəq olub . Həmin vaxtdan bu günədək ölkəmizin xarici siyasətində Ukrayna mühüm yer tutmaqdadır. Beləki, ötən dövr ərzində ikitərəfli əlaqələr əhəmiyyətli dərəcədə genişlənərək, strateji səviyyəyə çatıb. Bu gün iki dövlət arasında əməkdaşlıq bir çox sahələrdə intensiv olaraq inkişaf edir. Siyasi sahədə Azərbaycan və Ukrayna bir-birini həm ikitərəfli, həm də çoxtərəfli formatda dəstəkləyir. Parlamentlərarası münasibətlərdə də yüksək əməkdaşlıq əlaqələri mövcuddur.Hər iki ölkənin parlamentariləri bir sıra beynəlxalq təşkilatlarda, o cümlədən, Avropa Parlamenti və Avronest çərçivəsində ciddi əməkdaşlıq edir, müstəqil dövlətlərimizin gələcək müqəddaratı naminə eyni mövqedən çıxış edirlər. Ölkələrimiz həmçinin BMT, ATƏT, Avropa Şurası və GUAM çərçivəsində tərəfdaşlıq edirlər.

Əlbəttə, yanvar ayının 14-də Azərbaycan Respublikasının Prezident İlham Əliyevin Ukraynaya iş güzar səfəri ölkələrimiz arasında mövcud olan tarixi əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsinə dəyərli töhfələr verəcək. Bildiyimiz kimi, müstəqillik tarixini qoşa addımlayan iki ölkə arasında ötən 30 ildə iqtisadi, siyasi, elmi, hərbi texniki, energetika, kənd təsərrüfatı və bir çox sahələri özündə ehtiva edən sıx əməkdaşlıq münasibətləri qurulub. Hazırda iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi 860 milyon dollar dəyərindədir. Əminəm ki, ölkə başçısının bu səfərindən sonra ikitərəfli iqtisadi əlaqələr yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyacaq.

- Əfqan müəllim! Bu dəfəki səfər ötən səfərlərdən hansı çalarları ilə fərqlənirdi ?

- Bir məqamı xatırlatmaq istəyirəm ki, Prezident İlham Əliyev Azərbaycan, Ukrayna münasibətlərinin inkişafına daima xüsusi diqqət ayırır. Bu baxımdan dövlət başçımızın Ukraynaya etdiyi rəsmi və dövlət səfərləri ikitərəfli iqtisadi, siyasi münasibətlərin inkişafina, səmərəli töhvələr vermişdir.

Ötən səfərlərdən fərqli olaraq, bu dəfə əsas müzakirə obyekti kənd təsərrüfatı sahəsində əməkdaşlığın inkişafına yönəlmişdi. Bildiyiniz kimi, bu gün Ukrayna dünyada ən böyük aqrar ölkələrdən biri hesab olunur. Bu baxımdan Azərbaycan öz qida təhlükəsizliyini təmin etmək üçün dost və qardaş ölkənin aqrar sektorunda əsaslı mövqe əldə etmək strategiyasını reallaşdırır. Bu ölkəmiz üçün çox böyük əhəmiyyətə malik qərardır. Əminəm ki, Ukrayna gələcəkdə Azərbaycanın qida təhlükəsizliyinin, Azərbaycan isə Ukraynanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında ən etibarlı tərəfdaş ölkələrə çevriləcəklər. Hesab edirəm ki, bu dəfəki səfər yaxın gələcəkdə ölkələrimiz arasında mövcud olan ticarət dövriyyəsinin həcmini əsaslı şəkildə yüksəldəcək.

Azərbaycanla Ukrayna arasında indiyədək müxtəlif sahələri özündə əks etdirən 150-dən çox dövlət, hökumət və qurumlararası müqavilə, saziş və digər sənədlər imzalanıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Ukraynaya son səfəri zamanı imzalanmış yeni müqavilələr isə dövlətlərimiz arasındakı hüquqi bazanın daha da möhkəmlənməsində müstəsna rol oynayacaq.

Bu səfərin əsas özəlliklərindən biridə, Azərbaycanla Ukrayna arasında müştərək istehsal müəssisələrinin yaradılması, biznes mühitinin təkmilləşdirilməsi məsələlərinin gündəliyə salınması idi. Bu sahədə ciddi addımlar atıldı. Səfər başa çatdıqdan sonra Ukraynanın Xarkov, Dnepropetrovsk, Poltava, Çerniqov, Zaporojye və digər vilayətlərində fəaliyyət göstərən fabrik, zavod və bir sıra istehsal müəssisələrinin rəhbərləri Azərbaycanın Xarkov şəhərindəki fəxri konsulluğuna müraciət edərək Azərbaycanla iş birliyinə maraq göstərdiklərini, xüsusən də işğaldan azad olunmuş bölgələrdə həyata keçirilən investisiya layihələrinə qoşulmağa hazır olduqlarını bildirirlər.

Səfər zamanı istər Asərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, İstərsədə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski mətbuat konfranslarında dönə-dönə qeyd etdilərki, Azərbaycan və Ukrayna strateji tərəfdaş ölkələr kimi bütün sferalarda daima bir-birinə dəstək verəcək, ikitərəfli iqtisadi, siyasi əlaqələrin dahada inkişaf etdirilməsi üçün əllərindən gələni əsirgəməyəcəklə.

- Bölgədə cərəyan edən geosiyasi hadisələrin fonunda bu səfər Azərbaycan-Ukrayna münasibətlərinə necə təsir edəcək?

- Bu səfər Azərbaycan Ukrayna münasibətləri ilə yanaşı region ölkələrlə iqtisadi əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsinə böyük töhvələr verəcək. Məlumdur ki, Azərbaycan region ölkələrlə qarşılıqlı əməkdaşlığın inkişafına böyük maraq göstərir. Bu baxımdan ölkəmiz Qaradəniz və Xəzər hövüzəsi ölkələri ilə iqtisadi əlaqələrin inkişafına real layihələrlə təkan verir. Regionda sabitliyin və dayanıqlı sülhün təmin olunmasında yaxından iştirak edir. Ötən 25 il müddətində inkişaf edərək Cənubi Qafqazda lider dövlətə çevrilən Azərbaycan beynəlxalq arenada mövqelərini gücləndirmək, milli dövlətçilik maraqlarını təmin etmək və dünyadakı etibarlı tərəfdaşları ilə əlaqələrini genişləndirmək istiqamətində çox böyük nailiyyətlər əldə edib. Bu baxımdan əminliklə demək olar ki, Azərbaycan ilə Ukrayna arasında strateji müttəfiqlik münasibətləri durmadan inkişaf edərək möhkəmlənəcək. Təməli Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş strateji əməkdaşlıq Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilərək ölkələrimizi bir birinə daha six bağlayacaq.

Möhsüm Qədiroğlu
“Respublika” qəzetinin Ukrayna və Şərqi Avropa ölkələri üzrə xüsusi müxbiri.
Rusiyaya münasibətdə özümüzü “tankın altına” atmamalıyıqAvrasiya.net Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, Rusiyanın təhlükəsizlik məsələləri ilə əlaqədar ABŞ-la apardığı danışıqlar müsbət nəticələr vermədi. Necə düşünürsünüz, Rusiya Ukraynanı işğal edə bilərmi? Keçmiş sovet respublikalarının NATO-ya üzv qəbul edilməməsinə dair Rusiyanın tələbi BMT Nizamnaməsinə nə qədər uyğundur?

- BMT Nizamnaməsinə görə hər bir dövlət təhlükəsizliyini və xarici təcavüzə qarşı müdafiəsini təkbaşına və başqaları ilə birlikdə həyata keçirə bilər. Amma kimdir beynəlxalq hüquqa əhəmiyyət verən? Karib böhranı kimi tarixdə qalan, 1962-ci ilin oktyabırında ABŞ-la SSRİ arasında az qala nüvə müharibəsinə səbəb ola biləcək hadisələr nəyi özündə ehtiva edirdi? ABŞ təhlükəsizliyini əsas gətirərək Kubanı gəmilərlə mühasirəyə aldı və SSRİ-dən tələb etdi ki, Kubaya yerləşdirdiyi nüvə başlıqlı ballistik raketlərini oradan çıxarsın. Sonda razılaşdılar ki, SSRİ Kubadan, ABŞ isə Türkiyə və İtaliyadan nüvə silahlarını çıxarır, ABŞ Kubanı işğal etməyəcəyinə təminat verir. Beləliklə də bu razılaşma ilə dünya böyük bir fəlakətdən qurtuldu. Təqribən o vaxt ABŞ-ın etdiyini indi Rusiya edir. O zaman nüvə müharibəsi təhlükəsi yeni müharibənin qarşısını aldı. Onda da BMT var idi, amma o nəyi həll etdi?

Beynəlxalq hüquq, beynəlxalq öhdəliklər müasir dövrdə ciddi əhəmiyyət daşımır. Böyük nüvə dövlətləri nə vaxt nəyi özləri üçün məqsədəuyğun hesab edirlərsə onu da edirlər. Beynəlxalq hüquq normalarını da öz maraqlarına uyğun tərtib edirlər. Məsələn, “Nüvə silahının yayılmaması haqqqında” 1968-ci ildə beynəlxalq müqavilə imzalandı, 1970 -ci ildə qüvvəyə mindi, 1995-ci ildə müddətsiz olaraq uzadıldı. 1994-cü ildə ABŞ, Böyük Britaniya və Rusiya bu müqaviləyə istinad edib Ukraynadan nüvə silahlarını təhvil verməyi tələb etdi. Onlar bunun qarşılığında Budapeştdə memorandum imzalayıb Ukraynanın ərazi bütövlüyünə təminat verdilər. İndi aldadılmış Ukraynanın vəziyyəti göz qabağındadır. Bu gün də digər dövlətlərlə istədikləri kimi davrana bilmələri üçün “Nüvə silahlarının qadağan olunmasına dair” 2017-ci il müqaviləsinə BMT TŞ-nın nüvə silahına sahib olan beş daimi üzvü qoşulmur. Amma başqa ölkələri nüvə silahı yaradacağı halda sanksiyalarla, hərbi güc tətbiq etməklə hədələyirlər. Niyə Fransanın nüvə silahı ola bilər, amma ondan böyük Türkiyənin ola bilməz?

Beynəlxalq hüquq hansısa böyük dövlətin marağına uyğun olanda yada düşür. Əks halda o heç bir dövlətə təhlükəsizlik təminatı vermir, Ukraynaya vermədiyi kimi. Müasir dünyada dövlətlər öz təhlükəsizliyini və ərazi bütövlüyünü öz orduları və müttəfiqləri ilə təmin edə bilərlər. Biz öz təcrübəmizdən bunu yaxşı bilirik. Ümid edirəm, yenə də ABŞ-la Rusiya arasında hansısa gizli razılaşma böyük müharibədən yayınmağa imkan verəcək. Çünki müharibə olacağı təqdirdə nüvə silahının tətbiq olunmayacağına heç kim təminat verə bilməz. Həm də iki slavyan xalqı arasında böyük müharibə nəticəsi proqnozlaşdırıla bilməyən böyük fəlakətlərə yol aça bilər.



Axar.azAZRUENآذ


Rusiyaya münasibətdə özümüzü “tankın altına” atmamalıyıq
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Axar.az Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, Rusiyanın təhlükəsizlik məsələləri ilə əlaqədar ABŞ-la apardığı danışıqlar müsbət nəticələr vermədi. Necə düşünürsünüz, Rusiya Ukraynanı işğal edə bilərmi? Keçmiş sovet respublikalarının NATO-ya üzv qəbul edilməməsinə dair Rusiyanın tələbi BMT Nizamnaməsinə nə qədər uyğundur?

- BMT Nizamnaməsinə görə hər bir dövlət təhlükəsizliyini və xarici təcavüzə qarşı müdafiəsini təkbaşına və başqaları ilə birlikdə həyata keçirə bilər. Amma kimdir beynəlxalq hüquqa əhəmiyyət verən? Karib böhranı kimi tarixdə qalan, 1962-ci ilin oktyabırında ABŞ-la SSRİ arasında az qala nüvə müharibəsinə səbəb ola biləcək hadisələr nəyi özündə ehtiva edirdi? ABŞ təhlükəsizliyini əsas gətirərək Kubanı gəmilərlə mühasirəyə aldı və SSRİ-dən tələb etdi ki, Kubaya yerləşdirdiyi nüvə başlıqlı ballistik raketlərini oradan çıxarsın. Sonda razılaşdılar ki, SSRİ Kubadan, ABŞ isə Türkiyə və İtaliyadan nüvə silahlarını çıxarır, ABŞ Kubanı işğal etməyəcəyinə təminat verir. Beləliklə də bu razılaşma ilə dünya böyük bir fəlakətdən qurtuldu. Təqribən o vaxt ABŞ-ın etdiyini indi Rusiya edir. O zaman nüvə müharibəsi təhlükəsi yeni müharibənin qarşısını aldı. Onda da BMT var idi, amma o nəyi həll etdi?

Beynəlxalq hüquq, beynəlxalq öhdəliklər müasir dövrdə ciddi əhəmiyyət daşımır. Böyük nüvə dövlətləri nə vaxt nəyi özləri üçün məqsədəuyğun hesab edirlərsə onu da edirlər. Beynəlxalq hüquq normalarını da öz maraqlarına uyğun tərtib edirlər. Məsələn, “Nüvə silahının yayılmaması haqqqında” 1968-ci ildə beynəlxalq müqavilə imzalandı, 1970 -ci ildə qüvvəyə mindi, 1995-ci ildə müddətsiz olaraq uzadıldı. 1994-cü ildə ABŞ, Böyük Britaniya və Rusiya bu müqaviləyə istinad edib Ukraynadan nüvə silahlarını təhvil verməyi tələb etdi. Onlar bunun qarşılığında Budapeştdə memorandum imzalayıb Ukraynanın ərazi bütövlüyünə təminat verdilər. İndi aldadılmış Ukraynanın vəziyyəti göz qabağındadır. Bu gün də digər dövlətlərlə istədikləri kimi davrana bilmələri üçün “Nüvə silahlarının qadağan olunmasına dair” 2017-ci il müqaviləsinə BMT TŞ-nın nüvə silahına sahib olan beş daimi üzvü qoşulmur. Amma başqa ölkələri nüvə silahı yaradacağı halda sanksiyalarla, hərbi güc tətbiq etməklə hədələyirlər. Niyə Fransanın nüvə silahı ola bilər, amma ondan böyük Türkiyənin ola bilməz?

Beynəlxalq hüquq hansısa böyük dövlətin marağına uyğun olanda yada düşür. Əks halda o heç bir dövlətə təhlükəsizlik təminatı vermir, Ukraynaya vermədiyi kimi. Müasir dünyada dövlətlər öz təhlükəsizliyini və ərazi bütövlüyünü öz orduları və müttəfiqləri ilə təmin edə bilərlər. Biz öz təcrübəmizdən bunu yaxşı bilirik. Ümid edirəm, yenə də ABŞ-la Rusiya arasında hansısa gizli razılaşma böyük müharibədən yayınmağa imkan verəcək. Çünki müharibə olacağı təqdirdə nüvə silahının tətbiq olunmayacağına heç kim təminat verə bilməz. Həm də iki slavyan xalqı arasında böyük müharibə nəticəsi proqnozlaşdırıla bilməyən böyük fəlakətlərə yol aça bilər.

- Azərbaycan cəmiyyətində Rusiyaya yönələn tənqidləri ədalətli sayırsınızmı?

- Haqlı tənqidlər də var, ifrata varanlar da. Ehtiyac olanda mən də tənqid edirəm. Rusiyaya yönəlik bəzi tənqidlər isə qərəzlidir. Rusiya siyasi elitasında müxtəlif maraqlara, o cümlədən Qərbdəki ermənipərəst dairələrə xidmət edən, “SSRİ-ni bərpa etmək lazımdır” deməklə keçmiş ittifaq respublikaları ilə Rusiya arasında münasibətləri gərginləşdirmək istəyən adamlar mövcuddur. Rusiyanın Qazaxıstana qoşun göndərməsi ciddi səhv idi. Yaxşı ki, tez aradan qaldırdılar. Rusiya Azərbaycanın Qarabağda öz torpaqları üzərində suveren hüquqlarını bərpa etməsinə mane olmamalıdır. Rusiya siyasi elitası düşünməlidir ki, niyə əksər Avropa ölkələri Avropa İttifaqına üzv olmaq üçün illərlə yalvarır, amma daha zəngin ölkə olan Rusiya ilə birlikdə olmaq istəmir? Rusiya Avrasiya məkənında xoş niyyətlə yeni təhlükəsizlik və iqtisadi məkan yaratmaq istəyirsə, SSRİ-nin bərpası kimi qeyri-real yeni ittifaq dövləti iddialarını dilinə gətirməməli, hüquqi dövlət quruculuğu istiqamətində islahatları genişləndirib daha cəlbedici dövlət qurmaq, daha real olan, Türkiyənin də qatıldığı Avropa İttifaqı modelində Türk-Slavyan Respublikaları Birliyinin yaranması barədə düşünməlidir. Biz Rusiyanın Azərbaycana yönəlik siyasətində müsbətə doğru dəyişiklikləri də görüb qiymətləndirməyi bacarmalıyıq. Torpaqlarımızın işğaldan azad olunmasında bu müsbət dəyişikliyin müstəsna rolu olmuşdur. Kimin nə deməsindən asılı olmayaraq, normal təfəkkür prosesinə malik hər kəs bunu başa düşür.

Yeri gəlmişkən, onu da qeyd edim ki, Rusiyada da Azərbaycana münasibətdə qərəzli mövqe sərgiləyən insanlar var. Bizdə Rusiya əleyhinə olanlardan daha çoxdur. Rusiya çoxmillətli, mürəkkəb bir ölkədir. Hamı fikirləşsin ki, biz rusların imkanlarına malik olsaydıq necə davranardıq. Mən bunu Rusiyanı müdafiə etmək üçün demirəm, sadəcə hansı böyük dövlət öz qonşuluğunda baş verən proseslərə biganədir? Bu gün qardaş Türkiyə öz sərhədlərində, İraqda, Suriyada, Liviyada, Aralıq dənizi hövzəsində baş verənlərə biganədirmi? Özü NATO üzvü olsa da gərgin münasibətlərdə olduğu qonşusu, digər NATO üzvü olan Yunanıstana ABŞ-ın silah yığmasından narahatçılığını ifadə etmirmi? Biz buna görə Türkiyəni qınayırıqmı, yox! Rusiyaya SSRİ-nin dağılmasından sonra təhlükəsizlik təminatı və bəzi məsələlərə yeni baxışın yaranması üçün zaman, müəyyən mənada nəsil dəyişməsi lazımdır. Biz bunu nəzərə alıb 90-cı illərdə olduğu kimi özümüzü “tankın altına” atmamalı, Rusiya ilə etimadlı münasibətlər qurmaqla əlaqələrimizi inkişaf etdirməkdə davam etməli, dövlətimizin təhlükəsizliyini təmin etməliyik. Rusiya əmin olmalıdır ki, biz Qarabağ üzərində suverenliyimizi bərpa edəndən beş il sonra siyasətimizi dəyişməyəcəyik. Bu təminatı isə hər hansı hökumət yox, xalqmız öz münasibəti ilə verə bilər. Ona görə Azərbaycanda Rusiya əleyhinə düşmənçilik siyasəti aparanları təqdir etmirəm. Bu cür davranış Azərbaycanın dövlət maraqlarına cavab vermir. Onu da nəzərə almalıyıq ki, saqqallı, “bəxtiyar” uşaqların prezident, hökumət üzvləri, deputatlar haqqında nə deməsindən, hansı şantajlara əl atmasından asılı olmayaraq, Rusiya Azərbaycan kəndlisi, fermeri üçün böyük bazar, milyonlarla soydaşımız üçün həm də iş-dolanışıq yeridir.