Rus sülhməramlıları işğal bazalarına çevrilə bilərlərVitali Kulik: “Kiyevin nüvə silahını itirdiyinə görə çox təəssüflənirəm”

Mart-aprelin son həftələrində Rusiyapərəst separatçılarla Ukrayna qüvvələri arasında sərhədə rus qoşunlarının yığılması fonunda toqquşmalar baş verdikdən sonra bölgədə ciddi eskalasiya qorxusu artdı. Donetskdə Ukrayna ordusu ilə Rusiyanın dəstəklədiyi separatçılar arasında toqquşma baş verdi. Tərəflər sərhədə qoşunlar topladı. Dünya iki ölkə arasında müharibənin başlaya biləcək anını gözlədi. Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə görüşüb danışmaq üçün bir istək göndərsə də, hələlik bir cavab almadı... Rusiya qoşunlarını geri çəksə də Ukraynanın şərqində yerləşən Donbasda da vəziyyət hələ gərgin olaraq qalır. Ötən ayın sonlarında Rusiyadan dəstək alan separatçıların açdığı atəş nəticəsində Donbasın Peski bölgəsində 1 Ukrayna hərbçisi həlak olub.

Avrasiya.net xəbər verir ki, Ukrayna Vətəndaş Cəmiyyəti Araşdırma Mərkəzinin direktoru, politoloq Vitali Kulik “Xalq Cəbhəsi”nə verdiyi müsahibəsində daha çox Rusiyanın bölgədəki imperialist siyasətinə toxunub.

- Cənab Kulik, dünya iki ölıkə arasında müharibənin başla biləcəyini gözləyirdi, tərəfləri sakitləşdirən nə oldu?

- Düşünmürəm ki, sərhəddəki aprel eskalasiyası zamanı söhbət geniş miqyaslı müharibəyə hazırlaşmaqdan gedir. Daha doğrusu, Putinin Ağ Evdəki yeni rəhbərliklə danışıqlara başlamazdan əvvəl "payları artırmaq" üçün ən sevdiyi hiylə idi. Rusiya əlverişli bazarlıq mövqelərinə ehtiyac duydu. Kreml amerikalıların zəifliyini görən kimi dərhal sərhəddən vaz keçdi. ABŞ, Şimal Axını 2-yə qarşı sanksiya tətbiq etməməyə və ruslara bunu tamamlamaq imkanı verməyi qəbul etdi. Bu, Moskva üçün vacib bir geopolitik qələbədir. Digər tərəfdən, Ukraynanın özünə genişmiqyaslı hərbi təcavüz təhlükəsi hələ də qalır. Putin həqiqətən belə bir varianta hazırlaşsaydı, sərhəddəki qoşunları yoxlamaz və dərhal hücuma keçərdi. Rusiyanın sərhəddə “təlimlər” və “eskalasiyalar” olmadan hücum edəcək qədər qüvvəsi var. Ancaq Moskva bilir ki, istənilən işğal Ukrayna ordusunun müqaviməti ilə qarşılanacaq. Rusiyanın işçi qüvvəsinə və infrastrukturuna ciddi ziyan vura bilərik.

- Rusiyanın bu məsələdən çıxmasını, yəni sərhəddən çəkilməsini necə izah edərdiniz?

- Yuxarıda qeyd etdiyim kimi, çox güman ki, söhbət Putinin bir daha güzəştlərə getməsi ilə bağlı idi. Birincisi, aprel ayında Baydenin ətrafı Şimal Axını 2 qaz kəmərinə qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etməyəcəklərini söyləməyə başladı. Bu, sərhədimizdəki eskalasiyanın bitməsinə təsadüf etdi. İkincisi, Avropa (Almaniya və Fransa) Rusiyaya yeni bir "təxirə salma" gündəmi təklif etdi. Buraya Ukraynanın NATO və AB-yə gedən yolu ehtiva etməməsi, təhlükəsizlik və sərhəd nəzarəti məsələlərini həyata keçirmədən Ukraynanı Minsk razılaşmalarının siyasi hissəsini yerinə yetirməyə məcbur etmək üçün Kiyevə təzyiqlər daxildir. Üçüncüsü, Putin bir daha dünya mediasının diqqət mərkəzində oldu. Kreml ABŞ-ın və AB-nin hərəkətlərini əks etdirmədi, ancaq gündəmini Qərbə yüklədi, Vaşinqton və Brüsseli güzəştə getməyə məcbur etdi. Putin bu turu qazandı.

- SSRİ dağılanda Ukrayna Rusiyadan sonra ən böyük silah mirasını buraxdı. Ukraynanın nüvə silahı var idi. Ukrayna və Qazaxıstan, ABŞ və Rusiyanın yalançı təhlükəsizlik vədlərinə inanaraq atom bombalarından imtina etdilər. Bir vaxtlar Ukraynanın nüvə arsenalını geri qaytaracağı barədə şayiələr yayılmışdı. Buna münasibətinizi bilmək istərdim.

- Bu asan bir sual deyil. Bir şeyi deyəcəm, texnoloji cəhətdən Ukrayna nüvə ittiham arsenalını bərpa edə və bu ittihamları Moskvaya və Sankt-Peterburqa çatdırmağı bacaran raket daşıyıcıları yarada bilər. Kadrlarımız, texnologiyamız və buna siyasi iradəsi olan insanlar var. Lakin Ukraynanın hazırkı rəhbərliyi əvvəlki hakimiyyətlərin siyasətinin girovundadır. Əgər Kiyev bu gün nüvə arsenalının bərpasını elan edərsə və nüvə silahının yayılmamasına dair mövcud razılaşmalardan çıxsa, biz Qərbin nəzərində, Rusiya təcavüzünün qurbanından təhlükəli üçüncü bir ölkəyə çevriləcəyik. Belə bir şəraitdə, ABŞ və AB-nin bizə kömək etmək yox, ruslarla birlikdə başqa bir "humanitar müdaxilə" təşkil edəcəklər. Bəli, Kiyevin nüvə silahını itirdiyinə görə çox təəssüflənirəm. Bəlkə də bizdə olsaydı tarix tamamilə fərqli bir şəkildə inkişaf edərdi. Ancaq həqiqi vəziyyətindən çıxış etməliyik. İntiqam silahı kimi bir çəkindirici vasitə olaraq "kiçik nüvə bombası" yarada bilərik. Ancaq Ukraynanın hazırkı siyasi rəhbərliyi bunların öhdəsindən gələ bilməyəcək. Digər tərəfdən, müdafiə sənayesini Rusiya təhdidinə asimmetrik bir cavab yaratmaqda cəmləşdirmək daha doğru olardı.

- Ukrayna Avropa Birliyinə üzv olarsa, Rusiya bunu necə qarşılaya bilər, Ukrayna üçün yeni təhdidlər yarana bilərmi?

- Ukrayna AB-yə üzv olan zaman, çox güman ki, artıq bir müddət NATO-da olacağıq. Bu səbəbdən Rusiyanın bizi hədələyə biləcəyi çətin görünsün. Bununla birlikdə, Rusiya Ukraynanın AB-yə gedən bu yolunu mümkün qədər çətinləşdirmək üçün əlindən gələni edəcək. Bu yolda bizi ən çətin sınaqlar və risklər gözləyir: a) genişmiqyaslı silahlı işğal; b) hər cür "qiyam" və "çevriliş cəhdləri"nin ilhamlanması; c) Ukraynanın təslim olmasını müdafiə edən rusiyapərəst partiyalara dəstək vermək; d) Ukraynada daxili siyasi və iqtisadi xaos üçün şərait yaratmaq (təəssüf ki, ukraynalılar bunun üçün böyük mütəxəssislərdir).

- Zelinski qeyd edib ki, Avropanın gələcəyinin taleyi torpaqlarımızda həll olunur. Avropa-Rusiya qarşıdurmasının Ukrayna məsələsində nə vəd etdiyini düşünürsünüz?

- Bəli. Bir növ Zelenskinin düşüncəsini bölüşürəm. Avropanın gələcəyi Ukraynada həll olunur. Məsələ burasındadır ki, bu dəyərlərin, kimliyin gələcəyi, Avropa bürokratiyası və Avropa qurumlarının necə davranacağından asılıdır. Rusiyanın təcavüzünə müqavimət göstərmək və ya Putinə sakitcə təslim olmaq iradəsi nə qədər olacaq? Fransa və Almaniyanın keçmiş baş nazirlərinin istefasından dərhal sonra Rusiya şirkətlərinin nəzarət şuralarında necə olduqlarını görürük. Və sonra mütəxəssislər özlərinə sual verirlər ki, nə üçün Fransa, Almaniya və ya Avstriya açıq şəkildə Rusiyapərəst mövqe tutdu? Avropa sakinlərinin Rusiya təbliğatına və saxta xəbərlərə necə “qapıldıqlarını” görürük. Avropa ölkələrindəki bəzi partiyaların Kremlin qanlı pulları üzərində mövcud olduqlarını başa düşürük, buna görə də Krımın ilhaqına və ya Donbasın Rusiya tərəfindən işğalına haqq qazandırırlar. Avropanın gələcəyi Ukraynada həll olunur. Və bu bir məcaz deyil. 2015-2017-ci illərdə Severodonetskdəki Luqansk Regional Hərbi-Mülki İdarə rəhbərinin müşaviri idim. Və yaxşı xatırlayıram ki, Stanytsia Laqanskaya körpüsündəki postda, Ukrayna bayrağından əlavə AB bayrağı da asılıb. Uşaqlarımız Avropanın rus faşizminə qarşı müdafiəsində ön sıralarda xidmət edirlər.

- Avropa Rusiyanı parçalamaq və zəiflətmək niyyətindədir. Rusiyaya qarşı sanksiyaların genişləndirilməsi məsələsi belə gündəmdədir. Qərb bu kimi məsələlərdə məqsədinə çata biləcəkmi?

- Avropa Rusiyanı parçalamaq istəsəydi, mən hər cür şəkildə qarşılayardım. Təəssüf ki, Avropa liderlərinin Rusiya imperiyasının bölünməsini strateji hədəf kimi qəbul etməyə hazır olduğunu görmürəm. Rusiya Federasiyası bir dövlət quruluşu olaraq mövcudluğunu dayandırmalıdır. Moskvanın əzdiyi bütün xalqlar dövlət müstəqilliyini qazanmalıdır. Lakin AB bu barədə danışmaq istəmir. Brüssel insani nəticələrdən, miqrantlardan və nüvə terrorizminin problemlərindən qorxur. Buna görə də avropalılar bu gün Rusiyanı parçalamaq yox, Kremlin ambisiyalarına güzəştə gedərək onunla barışmaq istəyirlər. Putin isə bu cür güzəştləri "dialoqa hazır olmaq" kimi deyil, zəiflik kimi qəbul edir. Brüssel, Ukraynanı qurban verməklə Moskva ilə münasibətlərini yenidən qurmaq istəmir. Bu baş verdikdən sonra Avropanın özü uzun sürməyəcək.

- Rusiyanın MDB-dəki hegemonluğuna son qoymaq üçün nə etmək lazımdır, hansı siyasət aparılmalıdır?

- Putindən sanksiyaların nəinki Rusiyadakı hakim təbəqəni boğduğu, eyni zamanda Rusiyanın özündə də adi insanlar üçün dözülməz bir atmosfer yaratdığını göstərən super zəhərli bir xarakter yaratmaq lazımdır. Başa düşürəm ki, Rusiya artıq totalitarizmə gedir. Ukrayna Maydanının analoqu orada mümkün deyil. Moskvada yalnız saray çevrilişi və ya üsyan mümkündür. Beləliklə, rusların bu yolla getməsinə kömək etməliyik. Ancaq edilməli olan əsas şey, məhdudiyyətlər, sanksiyalar matrisi yaratmaq və Rusiya tərəfindən ABŞ - Aİ və dünyadakı müttəfiqləri səviyyəsindəki çağırışlara dərhal cavab verməkdir. Embargo, təcrid, təzyiq, işin dayandırılması, texnologiya əldə etməkdən imtina, faiz artımları - bunlar indi Vashinqton və Brüsseldə çatışmayan anti-Rusiya siyasətinin alətləridir. Postsovet məkanındakı ölkələrə gəldikdə, Rusiya olmadan regional inteqrasiyanı bərpa etməliyik.

- Cənab Kulik, dünya Kremlin Dnestryanı, Cənubi Osetiya, Abxaziya, Krım, Donbas, Qarabağdakı təcavüzkar siyasətinin şahidi oldu. Ancaq susdu...

- Təəssüf ki, tarix yalnız bir şeyi öyrədir - heç nə öyrətməməyi. Dünya, 1938-ci ildə Çexoslovakiyadakı ərazi güzəştləri hesabına Hitleri sakitləşdirmək üçün Münhendəki kimi səhv etdi. Bir il sonra II Dünya Müharibəsi başladı. Rusiya da eynidir. Qərb 1992-94-cü illərdə Dnestryanı və Cənubi Qafqazda (Abxaziya və Cənubi Osetiya) Moskvanın imperiya sarsıntılarını görmədi. Hər şey imperiyaların parçalanmasını müşayiət edən etno-milli qarşıdurmalara aid edildi. Bundan sonra Qərb Moldova və ya Gürcüstana real yardım təklif edə bilmədi. O dövrdə postsovet məkanı rusların asayişi qorumalı olduqları “müvəqqəti parçalanmış” kimi görünürdü - 2008-ci ildə Rusiya Gürcüstanı işğal etdikdə. Qərb də Putini sakitləşdirməyə çalışdı. Hamımız Sarkozini və onun Rusiya-Gürcüstan münaqişəsindəki mülayimliyini xatırlayırıq. Qərb Tbilisiyə iqtisadi yardımla məhdudlaşdı. Lakin güc və hücumla cavab vermək lazım idi. Bəlkə o zaman Kreml fərqli davranardı və 2014-cü ildə Krım və Donbasın işğalı olmazdı.

- Azərbaycan Ermənistan üzərində qələbə qazandı, Qarabağ azad edildi. Ancaq Rusiya hərbçilərini yenidən sülhməramlı adı altında oraya yerləşdirdi. Sizcə əsas məqsəd nədir – sabitliyi, təhlükəsizliyi qorumaq, yoxsa...

- Putinin Qarabağdakı əsas hədəfi Rusiyanın bölgədəki varlığını göstərməkdir. Bu, son zamanlarda Moskvaya xoşagəlməz sürprizlər gətirən Ermənistanla deyil, bütün Cənubi Qafqaz bölgəsi ilə əlaqədardır. Müəyyən şərtlərdə, Rus sülhməramlıları 2008-ci ildə Abxaziya və Cənubi Osetiyada olduğu kimi hər zaman işğal bazalarına çevrilə bilər. Orada rus "sülhməramlıları" birdən-birə faktiki olaraq Rusiyanın işğalı altındakı ərazilərdə hərbi bazalarına çevrildi. Rusiyanın hərbi varlığı, Türkiyənin işğaldan azad edilmiş Qarabağ ərazilərinin taleyində iştirakı ilə qismən qarşı-qarşıya qalır. Bakı Ankara ilə Moskva arasındakı ziddiyyətlər üzərində oynaya və beləliklə Putinin bölgədəki iştahını cilovlaya bilər. Rus "sülhməramlıları"na diqqət yetirmək və hər cür şəkildə missiyanın səlahiyyətlərinin genişləndirilməsini dayandırmaq lazımdır. Bəlkə zamanla Bakı onlardan qurtula bilər.
Rusiya qorxur ki, Bakı onu bölgədən birdəfəlik çıxararAvrasiya.net Milli Məclisin deputatı, BAXCP sədri Qüdrət Həsənquliyev Ovqat.com-a müsahibəsini təqdim edir:

- Şuşa Bəyannaməsi imzalanmamışdan əvvəl NATO ölkələrinin liderlər sammiti keçirilirdi və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayib Ərdoğan da həmin toplantıda iştirak edəndən sonra Azərbaycana gəlmişdi. Maraqlıdır ki, Şuşa Bəyannaməsi imzalandıqdan bir gün sonra ABŞ prezidenti rusiyalı həmkarı ilə görüşdü və sanki Ukrayna məsələsində Rusiyaya güzəştə getdi. Bu görüşü və NATO sammitini necə qiymətləndirirsiniz?

- Mən həmişə demişəm ki, Rusiya nüvə dövlətidir və çox böyük əraziyə malikdir; bir ucu qərbdə, bir ucu şərqdə, bir tərəfində günəş çıxanda digər tərəfində günəş batır. 17 milyon kv/km-dən çox ərazisi var. Dünyada ən çox - 6 mindən artıq nüvə başlığına sahib olan ölkədir. Nüvə gücünə görə ABŞ-dan belə qüdrətlidir. Həmin nüvə başlıqlarını hədəflərə çatdıracaq ballistik raketlərə, təyyarələrə, sualtı qayıqlara, gəmilərə malikdir. Ordusu müasir silahlarla təchiz olunub. Belə bir dövlətlə hərbi qarşıdurmaya getmək bəşəriyyət üçün çox qorxuludur. Ona görə də hesab edirəm ki, təkqütblü dünya alınmayacaq. Üstəlik, Çin faktoru da getdikcə daha aydın şəkildə ortaya çıxır. Çin iqtisadi və hərbi baxımdan baxımdan gücləndikcə, öz şərtlərini diktə etməyə başlayır.

Rusiya SSRİ-nin hüquqi varisi kimi dünyada qlobal məsələlərin müzakirəsi zamanı onun mövqeyinin öyrənilməsini və nəzərə alınmasını istəyir. Ona görə də bu cür nəhəng hərbi gücə sahib dövlətlərin mövqeyi nəzərə alınmalıdır. Onlarla hərbi qarşıdurmaya getməkdənsə, əməkdaşlıq edilməlidir. Dünyanın nəhəng dövlətlərinin tamamilə təcrid olunması, kənara atılması ağır nəticələr törədə bilər. Xatırlayırsınızsa, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Co Baydenlə görüşdən əvvəl Ukrayna ilə yaşanan münaqişənin səbəbləri barədə Rusiyanın mövqeyini bir daha açıqladı. Açığını deyim, Qərb Ukrayna məsələsində Ukraynanın maraqları baxımından ciddi taktiki səhvə yol verdi. Bəlkə də bu səhvlərə yol verilməsəydi, Ukraynadakı konfliktdən qaçmaq olardı və Ukrayna da ərazi bütövlüyünü qoruyardı. Qərb tələsməyib, əgər uzun illər ərzində iki slavyan xalqı düşmən etmək istəmirdisə, Rusiyanın da mövqeyini nəzərə almalıydı və o zaman indiki problemlər də yaşanmayacaqdı. O vaxt Yanukoviç həqiqətən də razılaşmışdı ki, 6 aydan sonra, payızda növbədənkənar seçkilər keçirsin və həmin seçkilərdə onun yenidən seçilməsi mümkünsüz məsələ idi. Rusiya da Yanukoviçin müttəfiqi kimi öz sifətini qoruyub saxlamaq istəyirdi. Amma Qərb dedi ki, Ukrayna suveren dövlətdir, xalq necə istəyirsə, o cür olmalıdır, əgər Yanukoviçi bu gün devirmək mümkündürsə, bu gün də qovmaq lazımdır. Qərb Maydandakı demokratik qüvvələrə imkanı olduğu halda heç bir təsir göstərmədi. İmkan vermədi ki, Ukraynadakı dəyişiklik sivil qaydada və qanun müstəvisində həyata keçirilsin. Onlar xalqın dəstəyini hiss etdilər və Yanukoviçin də müəyyən zəifliyindən istifadə edib onu devirdilər. Sonda indiki nəticələr baş verdi. Rusiya da sanki acığa əvvəl Krımı, sonra da Donbası işğal etdi. Onu demək istəyirəm ki, Qərb Rusiyanı nəzərə alıb, onunla daha hörmətlə davransaydı, əməkdaşlıq yolunu seçsəydi, nəticələr indiki kimi ağır olmazdı. Hesab edirəm ki, Bayden də artıq bunu başa düşür. Bilir ki, Rusiyanı tamamilə kənarda qoymaqla bu işi həll edə bilməz. Rusiya iqtisadiyyatının strateji sahələrinə ona görə sanksiyalar tətbiq olunmur ki, Moskvanın nəyisə bəhanə edib müharibəyə başlayacağından çəkinirlər. Bu müharibə isə artıq fəlakət deməkdir. Bu səbəbdən mən də hesab edirəm ki, Qərb Rusiya ilə dialoq yolunu seçməlidir, anlamalıdırlar ki, təkqütblü dünya olmayacaq. Əməkdaşlıq yolu ilə münasibətləri tənzimləməyə çalışmalıdır...

- Prinsipcə, Bayden də bu yolu seçdi. Avropaya gəldi, NATO üzvlərinin fikrini aldı və Putinlə danışıqlara getdi. Necə hesab edirsiniz, bundan sonra Rusiyanın mövqeyini dəyişdirmək, xüsusilə də Ukrayna və Krım məsələsində güzəştə getməyə həvəsləndirmək mümkün olacaqmı?

- Yox, inanmıram. Putin Rusiyaya rəhbərlik etdiyi müddətcə, Krıma fərqli yanaşma mümkün olmayacaq. Krımın Ukraynaya qaytarılması məsələsi zamanın hökmünə buraxılmalıdır. Hazırda Şərqi Ukraynada, yəni Donetskdə Ukraynanın ərazi bütövlüyünün təmin olunması, suverenliyinin tanınması, Rusiya ilə sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi kimi məsələlər Normand dördlüyünün gündəmində dayanır. Mən eyni şəkildə Putinin hakimiyyəti dövründə Gürcüstan və Moldovanın da ərazi bütövlüyü məsələsinin həllini mümkünsüz görürəm. Əgər Azərbaycan Putinin dövründə Qarabağ üzərində suveren hüquqlarını bərpa edə bilsə, bu, çox böyük uğur olardı.

- Sizcə, bərpa edə biləcəyikmi? Nəzərə alsaq ki, beynəlxalq vəziyyət də bizim xeyrimizədir, beynəlxalq dəstəyimiz də var, bütün bu üstünlüklərimizin real nəticəyə çevrilməsi üçün daha hansı addımları atmalıyıq?

- Sözün doğrusu, mən hələ 44 günlük müharibədən əvvəl öz fikirlərimi deyib, bəzi təkliflər vermişdim. Demişdim ki, problemin həllini Rusiya ilə danışıqlarda və anlaşmada görürəm. Rusiya qorxur ki, Azərbaycan onu bölgədən, o cümlədən Azərbaycandan birdəfəlik çıxarar. Çünki burda Türkiyə faktoru da var və biz qardaş ölkələrik. Ona görə elə bir şərait yaradır ki, Azərbaycan istəsə də bunu edə bilməsin. Mən də bu amilləri nəzərə alıb təklif edirdim ki, biz Rusiya ilə uzunmüddətli saziş imzalayaq, məsələn, Qəbələdə, yaxud başqa bir yerdə onun öz hərbi bazasını yaratmasına razılıq verək, Rusiyanın liderliyi ilə yaradılmış regional təşkilatlara (Avrasiya İqtisadi İttifaqı, Gömrük İttifaqı, KTMT) üzv olaq. Amma bunun qarşılığında Rusiya imkan verməlidir ki, biz Dağlıq Qarabağda öz suveren hüquqlarımızı bərpa edək. Təəssüf ki, təklif etdiyim həmin variant baş tutmadı. Rusiya konfliktin qorunub saxlanılmasını daha məqbul saydı. Açığı mən bilmirəm, danışıqlarda mənim təkliflərim, ümumiyyətlə, müzakirə olunubmu, amma inanıram ki, Prezident İlham Əliyev bu mərhələdə mümkün olan ən yüksək nəticəni əldə edib. Siyasət də elə budur: mümkün olanı əldə etmək bacarığı. Mən bundan sonra da Rusiya ilə danışıqları davam etdirməyin tərəfdarıyam. Moskva ilə Bakı arasında elə bir etimadlı münasibət qurulmalıdır ki, Rusiya əmin olsun ki, o, Azərbaycana Dağlıq Qarabağ üzərində suveren hüquqlarını bərpa etməyə mane olmayacağı təqdirdə, bölgədə öz nüfuzunu qoruyub saxlayacaq. Azərbaycanla strateji müttəfiq, tərəfdaş olaraq qalacaq və Bakı xarici siyasətini müəyyənləşdirərkən indiyə qədər olduğu kimi, bundan sonra da qonşularının, o cümlədən Rusiyanın maraqlarını nəzərə alacaq. Məsələn, Türkiyə NATO-nun üzvüdür, Türkiyə qoşunlarının Azərbaycanda yerləşdirilməsi NATO qoşunlarının ölkəmizdə olması deməkdir. Qonşularımızın narahatlığını nəzərə alıb həmişə bəyan etmişik ki, heç bir ölkə bizim ərazimizdən qonşu ölkələrə qarşı istifadə edə bilməz. Rusiyanın ərazi bütövlüyümüzün bərpasına töhvə vermədiyini görüb KTMT-dən çıxıb Qoşulmayanlar Hərəkatına üzv olmuşuq. Amma bundan sonra rəsmi Bakı görsə ki, Rusiya Qarabağda hərbi iştirakını daimi saxlamaq üçün Azərbaycana həmin ərazidə öz suverenliyini bərpa etmək imkanı vermək istəmir, onda bizim NATO ilə daha sıx əməkdaşlıq qurmaqdan, Qərbə tam inteqrasiya olunmaqdan, Türkiyə hərbi bazalarını ölkəmizdə yerləşdirməkdən başqa seçimimiz qalmayacaq. Türkiyə ilə birlikdə Rusiyanı belə bir seçim qarşısında qoymalıyıq ya dostluq, ərazi bütövlüyünə və suverenliyə hörmət, ya da münasibətlərə yenidən nəzər salınması. O zaman , ümid edirəm birinci variant seçiləcəkdir. Rusiya, Türkiyə və Azərbaycanın həyati mənafeləri tələb edir ki, dostluq və əməkdaşlıq edək.

- Qüdrət bəy, Azərbaycanın cənub qonşusu İranda yeni seçkilər keçirildi və bəlkə də ən mühafizəkar namizəd ölkənin prezidenti oldu. İranın daha da mühafizəkarlaşması dünyaya və Azəbaycana hansı vədlər verir?

- Doğrusu, İranda keçirilən prezident seçkilərinin ölkənin xarici siyasətinə hansısa təsir göstərəcəyinə inanmıram. Çünki prezidentlər İranda dövlətin xarici və daxili siyasətinin müəyyənləşdirilməsində böyük rol oynamırlar. Orada dövlətin siyasətini ali dini lider müəyyənləşdirir ki, o da xalq tərəfindən birbaşa seçkilərlə seçilmir. Prezidentlər də dini rəhbərin müəyyənləşdirdiyi siyasətin icrası ilə məşğul olurlar. Ona görə də İbrahim Rəisinin edə biləcəyi çox az şey var. Xamenei istəməyəcəyi təqdirdə ABŞ-la, Qərblə münasibətlərdə hansısa bir dəyişiklik etmək mümkün deyil. 1979-cu ildən bəri İranda çoxlu Prezident dəyişib, ancaq bunun İranın xarici siyasət kursuna heç bir təsiri olmayıb. Müsahibələrimdə onu da dəfələrlə vurğulamışam ki, İranın xarici siyasəti daha çox Rusiya ilə sinxronlaşdırılır. O cümlədən Azərbaycana münasibətdə. Biz dövlət müstəqilliyimizi əldə etdiyimiz gündən indiyə qədər daim görmüşük ki, Azərbaycanla bağlı Rusiyanın mövqeyi nə olubsa, İran da eyni mövqeyi tutub. Hazırda Rusiyanın Azərbaycanla münasibətləri yüksək səviyyədə olduğundan İrandan hər hansı təhlükə görmürəm. Üstəlik, Şuşa Bəyənnaməsindən sonra İran Azərbaycana münasibətdə daha hörmətli siyasət yürütməli olacaq, hər bir İran rəsmisi artıq milli kimliyini dərk etməkdə olan və öz doğma torpaqlarında- Cənubi Azərbaycanda yaşayan 30 milyonluq Azərbaycan türklərini ciddi siyasi faktor kimi nəzərə alacaqdır. Bunlarla yanaşı bizi İranla ortaq tarixi keçmişimiz, dinimiz, mədəniyyətimiz, humanitar əlaqələrimiz birləşdirir. Biz həm də yaxın qonşuyuq. Ağıllı qonşular isə bir-biri ilə çəkişmir, dostluq və əməkdaşlıq edirlər. Şimal-Cənub dəhlizinin fəaliyyətə başlaması ilə Rusiya və İranın əsas kommunikasiya əlaqələri, xüsusilə dəmir yoluyla yüklərin daşınması Azərbaycan üzərindən baş tutacaq. Qeyd etdiyim səbəblərdən İbrahim Rəisinin prezident seçilməsi İranla Azərbaycan münasibətlərini pisə doğru dəyişdirməyəcək.
"Özümə haqq qazandırmıram"Dünən 76 yaşı tamam olan keçmiş millət vəkili Hüseynbala Mirələmov "anews.az"a müsahibə verib.

Avrasiya.net həmin müsahibəsini təqdim edir:

- Məktəb yaşlarınızdan yazıb yaradırsınız. "Xalq yazıçısı" titulunu almaq istəyiniz olubmu?

- O titulları insanlara elə belə vermirlər. Cənab prezidentin verdiyi hər bir qərar və sərəncama hörmətlə yanaşıram və hesab edirəm ki, o titul adları alanlar buna layiqdir. Əgər nə zamansa layiq bilinsəm alacam. Bu mənim üçün problem deyil. Tək istədiyim budur ki, yazdığım əsərlər unudulmasın, kitablarımın daimi oxucusu olsun.

- Bir çox əsərləriniz tamaşaya qoyulub. Azərbaycanda yaradıcılıq mühitindən razısınızmı? Sizcə bu sahədən gəlir götürmək mümkündürmü ?

- Sovet hakimiyyəti dövründə ən varlı şəxslər yazıçılar idi. Çünki dövlət həm onların kitablarını çap etdirir, həm qonarar verir və əlavə olaraq onlar kitablarını sataraq qazanc əldə edirdi. İndi isə bu məsələ gündəmdə deyil. Yalnız kimin büdcəsi imkan versə öz kitabını çap etdirib sata bilir. Hesab edirəm ki, indi ona görə böyük ədəbiyyat yaranmır.Yazıçıların çoxunun kitab çap etdirməyə maddi imkanı yoxdur.Bu prosesdə dövlət dəstək göstərərsə çox gözəl ədəbiyyat mühiti yarana bilər.

Dövlət dəstəyi olmalıdır. Adamlar var böyük əsərlər yazır, amma çap etməyə maddi imkanları yoxdur.Dövlət tərəfindən müsabiqə yolu ilə qonarar verilsə həmin yazıçarın kitabları çap olunsa biz də bu sahədə böyük uğurlar əldə edərik.

- Siz həm də "Azəriqaz" sistemində çalışmısız. Azərbaycanda qazlaşmanın səviyyəsindən razısınızmı?

- Dünyada elə bir ölkə yoxdur ki,orada qaz verilməsi 99% olsun. Azərbaycanda 96 faiz qazlaşma böyük rəqəmdir. Şəhər və qəsəbələrin əksəriyyətində bu gün qaz problemi demək olar yoxdur. Hətta Lerikdə elə kəndlər var ki, vaxtilə ora maşın yolu belə yox idi, amma indi həmin ərazilərə qaz verilir. Uzun illər o sahədə rəhbər vəzifədə olmuşam. Bu sahədəki fəaliyyəti və dövlət dəstəyini yüksək qiymətləndirirəm.

- Dünən Elçibəyin doğum günü idi. Müsahibələrin birində oxumuşdum ki, 1992-ci ildə Sizi vəzifədən uzaqlaşdırıb və təxribatda günahlandırıb. Maraqlıdır sizi hansı təxribatda günahlandırıblar?

- Azərbaycan dövlət yanacaq komitəsində sədrin birinci müavini idim. Bir gün xəbərlərdən bildim ki, sədri və məni işdən çıxarıblar. Heç bir səbəb olmadan. Sakitcə işdən uzaqlaşdım. 3 gün sonra isə eşitdim ki, bizim üçün cinayət işi qaldırılıb. Baş prokrorun müavini televiziyada çıxışında deyib ki, guya biz Bakı şəhərində neftbazada beznin ola-ola biz benzinin satılmasının əleyhinə olmuşuq. Məqsəd isə əhalini Xalq Cəbhəsindən narazı salmaq olub. Məni prokrorluğa çağırdılar sual verdilər ki, niyə təxribat aparmısız, benzin verməməsiz? Müstənqiə sual verdim ki, sən oturduğun ağacın budağını kəsərsənmi? Dedi yox. İzah etdim ki, mən də həmin komitəyə, bezninin satışına cavabdeh olan şəxsəm. Necə belə bir iş görə bilərəm? Bir ay müddətində bizi süründürlər. Sübut tapılmadı. Sonra bu cinayət işinə xitam verildi. Dünən Elçibəyin doğum günü olub. Allah rəhmət eləsin. Mən ruhlara xəyanət və təhqir edən adam deyiləm.

- 1990-ci illərdə Azərbaycanda yaşanan siyasi böhranı necə qiymətləndirirsiz?

- Pis qiymətləndirirəm o dövrü. O vaxtlar içi mən olmaqla Heydər Əliyevə müraciət etdik. Uzun təhdidlərdən sonra Heydər Əliyev vəziyyəti gördü və xalqın inadlı təhkidi ilə hakimiyyətə gəldi. Bu gün də sabitlikdi, rahat yaşayırıq. Qaşığı qızıldan olmaq xoşbəxtlik deyil, xoşbəxtlik rahat və sakit yaşamaqdadır. O vaxtlar bulvara girəndə adamı soyurdular, toylara girib adamı basqın edirdilər. O günlər bir də Azərbaycanın həyatına qayıtmasın.

- Üç çağırış deputat olmusunuz. 2020-ci ildə nəticələriniz ləğv olundu. Sizcə bu qərar doğru qərar oldumu?

- Mərkəzi seçki komissiyası qərarı ləğv etdi. Mən şəxsən qərarın niyə ləğv olunduğunu bilmədim. Qələbə qazanmışdım. İnsanların böyük əksəriyyəti məni təbrik də etmişdi. MSK yəqin ki obyektiv bir səbəb tapıb ləğv edib. Seçkidə bu proseslər olur. Təəssüflənmədim. Görünür hardasa pozğunluq olub.

- Milli Məclisə yenidən seçkilər keçirilsə, namizədliyinizi verəcəksinizmi?

15 il deputat olmuşam. Kifayət qədər xidmətlərim olub. Artıq seçkilərdə iştirak etməyi düşünmürəm. Özümü tamamilə bədii yaradıcılığa həsr etmişəm.

- 15 il deputat olduğunuz dövrdə seçicilərinizə hansı vədi verib yerinə yetirə bilməmisiniz?

-33 saylı xətai seçki dairəsindən namizəd olmuşam. Hələ elə bir şey olmayıb ki, nəyisə vəd edim amma yerinə yetirməyim. Bəzi hallar olub ki, şəxsi maraqlar üçün müraciət ediblər və mən başa salmışam ki, bu mənim səlahiyyətimdə olan məsələ deyil. Gücümdə olan msələləri hamısını yerinə yetirmişəm. Bir dəfə yanıma gəlib dedilər ki, icra hakimiyyətinin sərancamı ilə burda böyük ev tikilir. Mən həmin sərəncama ləğv etdirdim və seçicilərim məni çağırıb ayağımın altında qurban kəsdilər.

- Pandemiya həyatınızda nəyi dəyişdi?

-Pandemiya ürəyimdə bəzi dostların itirilməsi kimi yadda qaldı. Hesab edirəm ki, bu bizə Allahın bir sınağı idi. Olmalı idi və oldu. Bəşəriyyətin sınağı idi. Ölkəmizdə pandemiya dəf olmaq üzrədir. Rəqəmlərə baxanda görərik ən az COVİD-19-dan ölüm sayı da bizim ölkədədir. Səbəb isə dövlətimizin ilk gündən bu işə məsuliyyətlə yanaşmasıdır.

- Müxalifətdən olan dostlarınız varmı?

- Sabir Rüstəmxanlı ilə dostuq. Müxalifətçi düşərgədədir.

- Milli Məclisdə elə deputatlar varmı hansı ki, onlardan zəng gözləyirsiz əksinə isə onlar sizi unudub?

- Böyük əksəriyyəti mənə zəng edir. Amma elələri də var başları işə-gücə qarışıb unudub. Heç kəs heç nədən sığortalanmayıb. Bunu deyə bilərəm ki, nə tökərsən aşına, o da çıxar qaşığına. Borcdur.

- Məlum video ilə gündəm oldunuz. Bizdə olan məlumata görə rektorla aranızda olan soyuq münasibətin nəticəsi olaraq həmin görüntülər 3 ay sonra yayıldı. Araşdırdınızmı həmin videogörüntüləri kim yayıb?

- Rektorla bizim universitetdən çıxan günə qədər çox isti münasibətlərimiz olub. Qarşılıqlı hörmət olub. Mənim üçün də təəccüblü oldu ki, video necə yayılıb. Araşdırmadım da bunu kim edib. Mənim üçün onun kim tərəfindən edilməsi əhəmiyyətli deyil. Bilirəm ki, Allah tərəfindən cəzasını alacaq. Onu deyə bilərəm ki, rektorla çox böyük incikliyim yarandı. Hadisəni eşidən kimi ərizəmi yazıb göndərdim. Bildirdim ki, ərizəmə qol çəksin. Düşündüm artıq orda işləyə bilmərəm.

- Niyə ərizə yazdınız ki?

- Qısa deyim ki, incidim. Səbəblərini demək istəmirəm. Biz bir-birimizə qardaş, dost deyirdik. Heç olmasa, ərizəmi alanda protokol xatirinə zəng edib təəssüf hissini bildirə bilərdi. Ən azı deyə bilərdi ki, kaş belə olmazdı. Reaksiyasız qaldı. Bu da məndə küskünlük yaratdı. İlk dəfədir danışıram bu haqda. Bilmirəm kim etdi bunu? Ən azı telefonla zəng edə bilərdi.

- Həmin video haqqında nə deyə bilərsiz? Keçmiş deputat yoldaşlarınız sizi qınadı. Buna münasibətiniz?

- Gəlin bu haqda heç danışmayaq. Kim tənqid edibsə özü bilər, öz işləridir. Bunu deyə bilərəm ki, mən qınanmalı idim, haqlı olaraq qınanmalı idim. Özümə haqq qazandırmıram. Amma məni kim qınamalı idi? Məni mənəvi haqqı olanlar qınamalı idi. Əksinə məni elə adamlar qınadı ki, onların heç mənəvi haqqı yox idi məni qınamağa.

- İndi nə ilə məşğulsuz?

- Yaradıcılıqla məşğulam. 4 min manata yaxın təqaüd alıram. Mənə artıqlaması ilə bəs edir. Dövlətimizdən, prezidentimizdən çox razıyam. Bu yaxınlarda "Erməni şərəfsizliyi" adlı kitabım çıxıb. 10 ildir bu kitabın yazılması üçün araşdırmalar aparırdım. Osmanlı imperiyası dövründən bu günə qədər terror təşkilatları barədə araşdırmalar etmişəm.

- Əsərlərinizdə yaşlı kişilərin gənc qızlara olan sevgisindən yazırsız. Niyə bu mövzu Sizə maraqlı gəlir?

- Məhəbbətin yaşı olmur. Bu nə vəzifəyə nə yaşa nə pula baxmır. Sevgi bir hissdir.Yazıçının fantaziyası lmasa yaza bilməz. Çox çətin bir peşədir. Yazıçılar yazmaqdan çox oxumalıdırlar. Gənc yazıçılara məsləhətim budur çox oxusunlar. İnsanları yalnız sevgi və məhəbbətlə dəyişmək olar.

- Əlinizdə ürək formasında döymə gördüm. Bunun tarixçəsi var?

- Əsgərliyə gedəndə nişanlım var di. Onun adına döymədir. Qayıtdıqdan sonra evləndik. Artıq balalarımız nəvələrimiz var. 50 ildir məni tanıyır. Məlum videoya da münasibəti neytral oldu. Əqidəmi, vicdanımı əxlaqımı yaxşı bilir. Rəhbər vəzifələrdə işləmişəm. Minlərlə qadın işçim olub. Qaz emalı zavodunun qadınları həmin video ilə bağlı saytların birinə böyük bir məktub ünvanladılar. Hər insanın həyatında kiçik qüsurlar olur. Mənim yoldaşım mənə dedi darıxma olan işdir. Sənin əxlaqına bələdəm. Lənət şeytana deyib mövzunu bağladıq. Ailəmdə hər şey qaydasındadır
Azərbaycan Ordusu dastan yazdı - Türk generalTürkiyənin ölkəmizdəki keçmiş hərbi attaşesi, briqada generalı Yücel Karauzun Axar.az-a müsahibəsi:

- Yücel bəy, bu gün Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin yaranmasından 103 il keçir. Həm Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, həm də 1991-ci ildə müstəqilliyin bərpasından sonrakı illəri Silahlı Qüvvələr baxımından necə qiymətləndirirsiniz?

- Öncəliklə Azərbaycan xalqını Silahlı Qüvvələrin 103-cü ili münasibətilə ürəkdən təbrik edirəm. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri 103 il bundan öncə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə hər cür imkansızlığa, yoxluğa baxmayaraq, sadəcə bayraq, millət, dövlət sevgisi ilə bir araya gəlmiş insanlar tərəfindən təşkilatın, təchizatın, maddi-texniki bazanın və hərbi doktrinanın olmadığı dövrdə sıfırdan qurulmağa başladı. Əlbəttə, hamımız bildiyimiz kimi, AXC 23 ay yaşadı. 1991-ci ildə Azərbaycan öz müstəqilliyini elan etdikdən sonra isə ordu quruculuğunda yeni səhifə açıldı. İlk vaxtlarda Ordunun əlində silahlı, geyinməyə paltarı, maddi-texniki bazası yox idi. Azərbaycan Respublikası dünyada demək olar ki, ordusu olmayan dövlətlər sırasında idi. Ancaq Azərbaycan Silahlı Qüvvələri birincisi doktrina, ikincisi təhsil və təlim, üçüncüsü təşkilati, dördüncüsü silah-sursatın, digər vasitələrin təmini, beşincisi isə döyüş qabiliyyəti və milli ruh baxımından inkişaf etməyə başladı. Təbii ki, bugünlərə gələn və 44 günlük Vətən müharibəsində zəfər qazanan Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin tarixindəki önəmli məqamları aşağıdakı kimi ifadə edə bilərik. Bunlardan birincisi, 1970-ci illərdə ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən peşəkar hərbi kadrların yetişdirilməsi məqsədilə Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Liseyin açılmasıdır. Digər önəmli məqam isə hərbi kadrların yetişməsi üçün başda Türkiyə olmaqla, dünyanın bir sıra ölkələrinin ali hərbi təhsil ocaqlarına göndərilməsidir. Üçüncüsü, Türkiyədən peşəkar zabitlərin Azərbaycana gələrək hərbi təhsil və təlim proseslərində iştirakıdır. Eyni zamanda 1997-ci ildə Heydər Əliyev adına Ali Hərbi Məktəbin fəaliyyətə başlaması və 2001-ci ildə ilk məzunlarını verməsidir. Bütün bunlar Azərbaycana zəfəri gətirən əsas amil və faktorlardır.

- Azərbaycan və Türkiyə arasında mövcud hərbi əməkdaşlıq Silahlı Qüvvələrin təkmilləşməsində nə kimi rol oynadı?

- Azərbaycan 1994-cü ildən etibarən Türkiyənin NATO təcrübəsindən yararlanmağa başladı və təşkilatın “Sülh naminə tərəfdaşlıq” proqramı çərçivəsində fəaliyyətlərinə, müxtəlif kurslara qoşularaq heyətin müasir standartlara uyğun şəkildə yetişdirilməsini təmin etdi. Bu gün Azərbaycanın Türkiyədə və dünyanın müxtəlif inkişaf etmiş ölkələrində təhsil alan və yetişən hərbi kadrlarının sayı minlərlədir. Azərbaycan əsgəri gecə-gündüz demədən, hər cür hava şəraitində peşəkar döyüşçü olmaq, dövlət və millət uğrunda bayraqlaşma funksiyasını yerinə yetirə bilmək, 30 ilə yaxın müddətdə davam işğala, başıaşağı olmağımıza son qoymaq üçün təlimlərdə tər tökdü, təhsil aldı, öyrəndi. Türkiyə və Azərbaycan arasında 1994-cü ildə “Yüksək Səviyyəli Hərbi Əməkdaşlıq Haqqında” Anlaşma imzalandı, 2010-cu ildən yüksək səviyyəli məsləhətləşmələr aparılmağa və toplantılar keçirilməyə başlandı, 2012-ci ildən isə hər iki ölkədə müxtəlif hava-iqlim şəraitində və relyefdə birgə təlimlər keçirilməyə başlandı.

- Hazırda Azərbaycanda davam edən ordu quruculuğu prosesini necə qiymətləndirirsiniz?

- Cənab Ali Baş Komandan İlham Əliyev də hər zaman maddi-texniki bazanın möhkəmləndirilməsi və hərbçilərin xidmət şəraitinin, sosial vəziyyətinin yaxşılaşdırılması üçün Silahlı Qüvvələrə qayğı ilə yanaşdı. Bu məqsədlə Türkiyədən, İsraildən, Belarusiyadan, Ukraynadan, Rusiyadan müasir silah və texnikalar alındı, standartlaşma aparıldı, köhnəlmiş sistemlərdən istifadəyə son qoyuldu. Eyni zamanda 21-ci əsrdə ölkənin gücünü göstərən əsas faktorlardan olan Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələri yenidən quruldu və HHM sistemləri modernləşdirildi. Azərbaycan ilk dəfə 2016-cı il Aprel döyüşlərində sülh yoluyla olmasa, müharibə yolu ilə öz torpaqlarını işğaldan azad edə biləcəyinin mesajını verdi.

- Son olaraq 44 günlük Vətən müharibəsinin önəmi haqqında bəhs etməyinizi istərdik...

- Ötən ilin 12 iyul Tovuz hadisələrindən sonra 27 sentyabrda başlayan Vətən müharibəsində Azərbaycan dövləti Silahlı Qüvvələrinin gücünü bir daha dünyaya göstərdi. Azərbaycan Ordusu müharibə meydanında bütün hərbi sistemlərdən koordinasiyalı şəkildə istifadə etdi, böyük cəsarət və hünərlə döyüşdü, ancaq mülki əhaliyə toxunmayaraq öz dövlətinin ləyaqətini qorudu, nəticədə işğalda olan torpaqları azad edərək ölkənin ərazi bütövlüyünü təmin etdi. Digər tərəfdən Şuşa döyüşündə Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr dastan yazdı və Şuşa döyüşü dünya hərb tarixinə keçdi. Bu möhtəşəm zəfər çoxsaylı təlimlərdə tökülən tərin hesabına, ən az sayda şəhid verməklə qazanıldı. Orduda əsgər və zabitin diqqət etdiyi birinci dərəcəli məsələ ölkə başçısının qayğısı, xalqın qayğısı və əlində olan silahların nə qədər müasir olmasıdır. 44 günlük Vətən müharibəsində sadaladığımız bu üç əsas komponent birləşərək dəmir yumruq kimi Ermənistanın başına enmişdir. Nəticədə Ermənistan ordusunun 70%-i yox edilmiş, qarşı tərəf ağır məğlubiyyətə düçar olmuşdur. Azərbaycan bütün bunlarla Cənubi Qafqazın ən güclü ordusuna sahib olduğunu göstərdi. Bundan sonra da Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Türkiyə ilə hərbi təlimlərini “Tək Millət və Tək Ordu” şüarı ilə ortaq təhdidlərə qarşı birgə hərəkət edəbilmə istiqamətində davam etdirəcək. Bir daha bütün hərbçilərimizi, qardaş Azərbaycan xalqını Silahlı Qüvvələr Günü münasibətilə təbrik edirəm. Allah Azərbaycan Ordusunu qorusun.

"Azərbaycan İran üçün daha önəmli, əhəmiyyətlidir”Əfşar Süleymani: “İranda dövlət radikalların əlinə düşüb”

İyunun 18-də İranda 13-cü çağırış prezident seçkiləri keçirilib və İranın Seçki Komissiyasının prezident seçkiləri ilə əlaqədar ilkin nəticələrinə əsasən 28,6 milyon səs sayılıb. Sayılan səslərə görə, İranın Məhkəmə Sisteminin sədri və mühafizəkarlar düşərgəsinin təmsilçisi İbrahim Rəisi 17,8 milyon (62%) səs qazanıb.

Xatırladaq ki, səsvermədən əvvəl seçkilərin əleyhdarları və bəzi islahatçılar onun boykotuna çağırıblar. Onların fikrincə, İbrahim Rəisiyə ciddi rəqabət mühiti yaratmamaq üçün bəzi namizədlərin seçkiyə qatılması əngəllənib.

Lakin İranın Ali dini rəhbəri Ayətullah Əli Xameneyinin dəstəklədiyi Rəisi rəqiblərini səs çoxluğu ilə üstələyib. İbrahim Rəisinin andiçmə mərasimi avqustun əvvəlinə təyin olunub.

Qeyd edək ki, İran özünün nüvə proqramı ilə bağlı ABŞ sanksiyaları ilə üzləşəndən bəri ağır iqtisadi vəziyyət içindədir və bu, iranlılar arasında narazılıqları genişləndirib. Bəs Rəisinin prezidentlik dönəmi İrana nə vəd edir, ölkənin iqtisadi, əhalinin sosial durumu yaxşılaşa biləcəkmi, İran xarici təsirlərdən necə qorunacaq?

İranın Azərbaycandakı sabiq səfiri Əfşar Süleymani “Xalq Cəbhəsi”nə müsahibə verərək bu və digər suallara aydınlıq gətirib.

- Gözləntilər fərqlidir. İbrahim Rəisiyə səs verənlərin sayı səs verməyənlərdən və seçkiyə qatılmayıb onu istəməyənlərin sayından azdır. Ölkənin iqtisadi, əhalinin məişət vəziyyəti o qədər də ürəkaçan deyil, işsizlik, infiyasiya, milli valyutanın kəskin aşağı düşməsi müşahidə olunur. Bu baxımdan bunların düzələcəyinə indidən proqnoz vermək çətindir. İranın daxili və xarici siyasətində reform lazımdır. Əgər bu aparılsa vəziyyət yaxşı ola bilər. Söylənilir ki, bu seçkidən sonra İranda dövlət radikalların əlinə düşüb. Əhali radikal işlərin görülməsini gözləyir, ölkədə həm radikallıq, həm də xarici siyasətdə geriləmə olarsa, sonu yaxşı olmaz. İran güclü və düzgün siyasət aparmalıdır. Ay yarımdan sonra yeni hökumət formalaşacaq. Əhalinin yeni hökumətdən irəliləyişlə bağlı gözləntiləri çoxdur.

- Ruhaninin prezidentliyi dönəmlərində İran nə qazandı, nə itirdi? Ümumiyyətlə, onun fəaliyyətini necə təhlil edərdiz?

- Ruhani ikinci dəfə prezident seçiləndə verdiyi vədləri yerinə yetirə bilmədi. Ölkədə iqtisadi vəziyyət ağırlaşdı. İranın siyasi sistemində fikir fərqliliyi də vardı. Ondan dolayı Ruhani lazımi işləri görmədi və nəticəsi də bəllidir. Ruhani hökumətinin öz öhdəlikləri vardı ki, bunu yerinə yetirə bilmədi. Düzdür, bəziləri deyir ki, sanksiyalar dönəmində Ruhani ölkədəki iqtisadi, sosial vəziyyəti qoruyub saxlaya bildi. Amma ümumi fikir budur ki, əhali Ruhanidən razı deyil. Bu narazılıq ötən prezident seçkilərində də özünü göstərdi, nəticədən məlumdur.

- Son aylarda İran-ABŞ münasibətlərində bir istiləşmə hiss olunur. Məsələn, ABŞ hökuməti İranın üç keçmiş rəsmisi və əvvəllər ölkənin neft məhsullarının satışı ilə məşğul olmuş iki şirkətin üzərindən sanksiyaları qaldırıb..

- İran xarici siyasətindəki problemləri həll etməlidir. Ən əsası ABŞ-la bağlıdır. Düzdür, sanksiyalar məsələsini İran ABŞ-la üz-üzə müzakirə etmir, 4+1 vasitəsilə bu məsələlər müzakirə olunur. Bu da proseslərin gecikməsinə gətirib çıxarır. Ay yarım vaxt var ki, Ruhani yenidən danışıqlara getsin və hansısa bəzi məsələlərdə bir nəticə əldə edə bilsin. Amma ümumilikdə İran-ABŞ münasibətlərinin düzəlməsi çox uzun və mürəkkəb məsələdir. İran üzərindən sanksiyaların götürülməsi, nüvə sazişinin bərpa olunması və başqa mövzuların birdən-birə həll olunmasını güman etmirəm. Bu məsələlər zaman-zaman, ardıcıllıqla həll olunmalıdır. İndi bəziləri iddia edirlər ki, yeni dövlət radikal addımlar atacaq. Əlbəttə, xarici siyasətdə dövlətin bir o qədər də rolu yoxdur. Bu məsələlər yuxarıdan həll olunur və nəzarətdə saxlanılır. Hər şey ali rəhbərin əlindədir və ona tabe olan təşkilatlar prosesləri həyata keçirir. Onu da vurğulayım ki, İran bu sanksiyalardan çox ciddi təsirlərə məruz qalıb, ziyan görüb. İrana balanslaşdırılmış siyasət lazımdır. Bəzi işlər Bayden dönəmində görülür. Düzdür, ABŞ-da xarici siyasət taktiki strateji olaraq bir qapıya çıxır. Bayden Səudiyyə Ərəbistanı, İsrail, Yəmən, Suriya, İraq, Əfqanıstan məsələlərində fərqli yanaşır. İran da bütün bu məsələlərdə var. Ona görə də İran oradan müsbət təsirlər alır. Məsələn, Bayden hakimiyyətə gələndən sonra Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında istiləşmə müşahidə olunur. İraqda İran və Səudiyyə Ərəbistanı rəsmiləri arasında danışıqlar baş tutub, Omanda da bu danışıqlar nəzərdə tutulub. Yəmən məsələsində danışıqlar gözlənilir. ABŞ-ın Orta Şərq məsələlərində bir az siyasətini dəyişməsi İran-ABŞ münasibətlərində az da olsa müsbət təsir göstərir. Hər halda bu başlanğıcdır və davam edərsə tərəflər heç nə itirməz, əksinə qazanar. Eyni zamanda, siyasi toqquşmalar azalar, ola bilər gələcəkdə bəzi məzələlər həll olunsun. Düşünürəm ki, beynəlxalq məsələlərdə İranla ABŞ-ın üst-üstə düşəcək mövqeləri var. Onlar bu kimi məsələlərdə razılığa gələ bilərlər. Onu da deyim ki, burada Çin və Rusiya məsələsi də var. İran imkan verməməlidir ki, Rusiya və Çin ondan sui-istifadə etsin. Baxmayaraq ki, onların ABŞ-la əlaqələri , eyni zamanda ixtilafları var, amma İranın əlaqəsi olmasa da, ixtilafı var. Bu da həmin ölkələrin xeyrinədir. Hər halda danışıqlar birbaşa aparılsa daha xeyir verə bilər.

- Azərbaycanın işğalçı Ermənistan üzərində qələbəsi İranın Cənubi Qafqaz siyasətində nə kimi dəyişikliklər vəd edə bilər?

- İran Cənubi Qafqazda iqtisadi cəhətdən və başqa məsələlrdən həm Türkiyə, həm də Rusiyadan geri qalıb. İran bu ölkələrlə müqayisədə Cənubi Qafqazda yoxdur. Amma onlarla birgə bəzi məsələləri həll etsə daha yaxşı ola bilər. Həm də düşünürəm ki, Azərbaycanın 44 günlük müharibədə əldə etdiyi qələbə regionda təhlükəsizliyin təmin olunmasına gətirib çıxarır. Bu da İran üçün çox önəmlidir. İran Azərbaycanın yaxın qonşu ölkəsidir və 44 günlük müharibədə Azərbaycanın İranla 132 kilometrlik sərhədi ermənilərin işğalından azad etməsi imkan verir ki, bu məsələ də Azərbaycanla İran sərhəd təhlükəsizliyini birgə qorusun. Eyni zamanda, sərhəddə bərpa işlərinin aparılmasında İran Azərbaycana yaxından dəstək ola bilər.

- Bəziləri deyir ki, regionda Rusiya və Türkiyə faktoru, sülhməramlıların yerləşdirilməsi, rəsmi Ankara ilə razılıq və s. amillər İranın regional gücünü və rolunu zəiflədib.. Buna münasibətiniz.

- Gizli deyil ki, Azərbaycanın Türkiyə ilə əlaqələri daha yaxın və daha dərindir. Son vaxtlar Ərdoğanın Qarabağa səfəri, Şuşa bəyannaməsinin imzalanması buna sübutdur. Bu əlaqələr İranla da ola bilərdi, amma o səviyyəyə çatmayıb. Bunun da müxtəlif səbəbləri var. Üçtərəfli, dördtərəfli əlaqələr yaranarsa, birlikdə iş aparılarsa pis olmazdı. Rusiya özünü orada hamıdan çox göstərdi. Rusiya istəmir ki, bölgədə başqası ondan çox görünsün, güc göstərsin. Bir yandan NATO-dan qorxur, bir tərəfdən də region ölkələrinin Avropaya meyil etməsindən narahatdır. Rusiyaya qarşı fikrim həmişə mənfi olub, Kreml başqa siyasət yürüdür. Amma İranla Azərbaycan, İranla Türkiyə arasında inam möhkəmlənməlidir. Düzdür, İranın Ermənistanla əlaqələri var, amma o qədər də yaxşı deyil. Başqa bir tərəfdən Cənubi Qafqaz ölkələri (Azərbaycan, Gürcüstan, Ermənistan), region ölkələri (İran, Rusiya və Türkiyə) arasında əməkdaşlıq həm təhlükəsizlik, həm də iqtisadi əməkdaşlıq məsələsi İran üçün də faydalıdır. İran bu məsələdə maraqlı olub, bununla bağlı təhlillər aparıb. Rusiya isə bu məsələdə maraqlı olmayıb, amma məcburiyyət qarşısında qala bilər. Rusiya istəməyib ki, Türkiyə və İran Cənubi Qafqaza nüfuz etsin. Moskva istəyir ki, bölgədə 3+1 – Azərbaycan, Gürcüstan, Ermənistan və Rusiya modeli tətbiq olunsun. Bğlgədə ölkələrin əməkdaşlığı, siyasi vəziyyətin sabitləşməsi üçün müxtəlif modellər təklif olunub. İran hətta BMT-nin də bura qoşulması modelini təklif edib. Bəziləri isə hətta Avropa Birliyini də bura qoşmaq istəyib. Yəni əməkdaşlıqla bağlı müxtəlif modellər səsləndirilib. İndi Rusiya sülhməramlı adı altında Xankəndidə oturub nə lazımdırsa edir. Bəzi proseslər var ki, İranın bura qoşulması həm Azərbaycana, həm də özünə xeyir verə bilər.

- Əfşar bəy, İran üçün hansı ölkə daha əhəmiyyətli, tərəfdaş hesab oluna bilər - güclü və qalib Azərbaycan, yoxsa zəif, məğlub və işğalçı Ermənistan?

- Əlbəttə, Azərbaycan İrana daha yaxındır. Bəzi siyasi məsələlrdə ixtilaflar var. Amma onlar İranın Azərbaycana üstünlük verməsinə mane olmur. İqtisadi, təhlükəsizlik, regional məsələlərdə, xarici siyasətdə müştərək tarix, ənənələr, əlaqələr Azərbaycanın İran üçün daha önəmli və əhəmiyyətli olduğunu göstərir.

- Azərbaycan İran üçün belə əhəmiyyətlidirsə, o zaman 44 günlük müharibədə Azərbaycanın haqlı müharibəsini niyə açıq şəkildə dəstəkləmədi, Türkiyə, Pakistan, Əfqanıstan kimi..

- İran açıq şəklidə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olmasını dəstəklədi . Əgər o qədər dərinə getməyibsə, bəlkə də İsrail-Azərbaycan əlaqələri, regionda geopolitik dəyişmə, o cümlədən Ermənistanın İranla sərhədinin itirilməsi ehtimalı və başqa amillər ola bilər. Hansı ki, bunlar da İranın strateji mövqeynin zəifləməsi ehtimalına səbəb ola bilərdi.
"Biz hər zaman İranla dostluq və əməkdaşlıq siyasətinə sadiq olmuşuq"Avrasiya.net Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin Xalqcebhesi.az saytına müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, dünən Sərdar Cəlaloğlu Elman Nəsirovla debat zamanı sizi nə zamansa Türkiyəni Rusiyadan üzr istəməyə çağırmaqda günahlandırıb. Onun bu iddiasını necə izah edərdiniz?

- Əksər insanlar yaşlaşdıqca müdrikləşir, o isə hər keçən gün ciddiliyini daha çox itirir. Ağ yalan danışmaqdan utanmayan bu böhtançı yəqin ki,1995-ci ilin noyabrında Türkiyə F-16-nın 17 saniyə ərzində Türkiyə sərhədlərini pozaraq təqribən 2 km Türkiyə ərazisinə daxil olmuş Rusiyanın Su-24 təyyarəsini vurmasına mənim o zaman sərgilədiyim münasibətə görə belə sərsəm açıqlama verib. Türkiyə Rusiyaya buna görə sonradan üzürxahlıq edib kompensasiya ödəsə də, mən belə bir çağırışla heç vaxt çıxış etməmişdim. Sadəcə söyləmişdim ki, Türkiyə və Rusiyanın həyati mənafeləri tələb edir ki, əməkdaşlıq etsinlər. Ona görə də münasibətlərə ciddi ziyan vuran hərbi təyyarənin vurulmasının yanlış qərar olduğunu söyləmişdim. Zaman mənim nə qədər haqlı olduğumu sübut etdi. Onu da söyləmişdim ki, Türkiyə qardaş ölkə kimi Rusiya ilə münasibətlərini qurarkən mütləq Qarabağın işğal altında olmasını və Azərbaycanı nəzərə almalıdır. Onu da zaman-zaman söyləyirdim ki, Türkiyə Qarabağın işğalını öz torpaqlarının işğalı kimi qəbul edib, Rusiya ilə bu istiqamətdə birbaşa danışıqlar aparmalıdır. Azərbaycan hökumətinə isə çağırış edirdim ki, Paşinyan hakimiyyətə gələndən sonra torpaqlarımızı işğaldan azad etməyimiz üçün unikal şans yaranıb. Rusiya ilə danışmalı,Qərbdən asılı olmayan, müstəqil və cəsarətli siyasəti ilə Türkiyənin regionda və dünyada maraqlarını qətiyyətlə qoruyan, milli maraqları hər şeydən üstün tutan Ərdoğanın hakimiyyətdə olmasından istifadə edib torpaqlarımızı işğaldan azad etməliyik. Hər kəs çox da uzaq olmayan həmin dövrün mətbuatına təkrar nəzər yetirməklə buna əmin ola bilər.

- İranda keçirilən prezident seçkisinin nəticəsinə - İbrahim Rəisinin prezident seçilməsinə münasibətiniz necədir?

- İranda ölkənin daxili və xarici siyasətini İranın Ali dini rəhbəri müəyyən etdiyindən prezident daha çox həmin siyasətin icrası ilə məşğul olur. İran çalışır ki, Azərbaycana münasibətdə daha çox Rusiya ilə sinxronlaşdırılmış xarici siyasət yürütsün. Hazırda Rusiya ilə münasibətlərimiz yüksək səviyyədə olduğundan, Türkiyə ilə müttəfiqlik barədə Şuşa Bəyannaməsi imzalanandan sonra narahatlıq üçün əsas yoxdur. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Türkiyə və Rusiya Prezidentləri ilə yanaşı, İbrahim Rəisini ilk təbrik edənlərdən biri oldu. Biz hər zaman İranla dostluq və əməkdaşlıq siyasətinə sadiq olmuşuq. Ümid edirəm ki, hər iki ölkənin rəhbərliyi və siyasi elitası İranda 30 milyon azərbaycanlı türkün yaşamasını, qonşu olmağımızı, eyni dini dəyərləri bölüşməyimizi, tarixi, mədəni, humanitar, iqtisadi əlaqələrimizi nəzərə alıb, daha sıx əməkdaşlıq edəcəkdir. İbrahim Rəisini prezident seçilməsi münasibətilə təbrik edir, işlərində uğurlar diləyirəm.

“Şeyx Əli Cümə işimə necə can yandırdığımı görüb dedi ki...” – Seymur NəsirovBu günlərdə sevindirici məlumat aldıq - “Vətənpərvər” Misirdə Azərbaycan Diaspor Təşkilatları Birliyinin sədri Seymur Nəsirov Ümumdünya Fətva Evləri və Heyətləri Baş Katibliyinin müşaviri seçilib. Əlbəttə, Seymur Nəsirovun simasında soydaşımızın belə bir beynəlxalq təşkilatda yüksək vəzifə tutması birmənalı şəkildə ölkəmiz və xalqımız üçün fəxrdir.

Maraqlıdır, uzun müddətdir Misirdə yaşayan və elmi sahədə böyük uğurlara imza atan, eləcə də yaratdığı diaspor təşkilatı ilə ölkəmizi layiqli təmsil edən Seymur Nəsirov sözügedən beynəlxalq təşkilatda yüksək posta necə seçilib? Təklif kimdən gəlib, namizədliyini kim verib? Suallara müsahibimizin özü cavab verir:

- Mən 26 ildir Misirdəyəm və 19 ildir ki, bu ölkədə təhsil alan əcnəbi tələbələrə rəhbərlik edirəm. Yəni bu tələbələrə yaşamaları üçün evlərin tapılmasında, yemək-içmək məsələlərinin həllində əlimizdən gələn yardım edir, hətta bir çoxlarına təqaüd də ayırırıq. Bu cür tələbələr çoxdur, dəqiq desəm, təxminən, 50 ölkədən gəlmiş mindən çox tələbəyə rəhbərlik edirəm.

Əl-Əzhər Universitetində təhsil alan xarici tələbələrdən necə alim yetişdirmək olar mövzusunda proqramlar yazırdım. Nəzərə alaq ki, bu universitetdə, təxminən, 40 min əcnəbi tələbə təhsil alır. Onlardan maksimum 10 min nəfəri təqaüdlə təmin olunur və tələbə yurdunda qalır. Qalanları ya öz hesablarına tutduqları, ya da müxtəlif şirkətlərin, müəssisələrin təklif etdiyi evlərdə yaşayırlar. 2003-cü ildən tələbələrin qeyd etdiyim problemləri ilə məşğul olmaq üçün məni rəhbər təyin etdilər. Misirin keçmiş müftisi, parlamentin din və vəqflər komissiyasının sədri, professor Şeyx Əli Cümə işimə necə can yandırdığımı görüb dedi ki, nə çətinlik varsa, həll etmək üçün dəstək verməyə hazırdırlar. Mən də təklif etdim ki, tələbələrin yaşaması üçün bir bina azdır və onun dəstəyi ilə ikinci, üçüncü, dördüncü binaları təsis elədik...

- O vaxt bir humanitar fond yaratmışdınız – Halqa Fondu. Bu, tələbələrin rifahını yaxşılaşdırmaq, daha yaxşı təhsil almalarına kömək göstərmək məqsədi güdürdü...

- Həmin Halqa Fondu bu gün də Misirdə və dünyanın bir sıra ölkələrində çox məşhurdur. Heç bir reklam və s. maraq güdməyən Fond sırf ehtiyaclı tələbələrin yüksək təhsil almasına dəstək verir. Bu gün də 6 mindən çox tələbə Halqa Fondunda təhsil almaq üçün növbə gözləyir. Hazırda Fodun yetirmələri Amerikadan İndoneziyaya qədər dünyanın hər yerində yaşayır və işləyir, bir çoxları öz işlərini qurub. Onu da əlavə edim ki, bu nailiyyətimizi görən “Qavafil əl-Xeyr və əl-Əməl” Cəmiyyəti, eləcə də “Misr əl-Xeyr” Fondu məni dəvət edərək xarici tələbələr üzrə işə rəhbərlik vəzifəsini təklif etdilər. 2008-ci ildən “Qavafil əl-Xeyr və əl-Əməl” xeyriyyə cəmiyyətində və 2011-ci ildən “Misr əl-Xeyr” Fondunun xarici tələbələrin işi üzrə baş rəhbəriyəm.

2014-cü ildə təsis etdiyim diaspor mərkəzi və 2019-cü ildə təsis etdiyimiz Misir-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətində bu gün dünyanın 31 ölkəsindən 350-dən çox tələbə ödənişsiz təhsil alır. Uzun illər gördüyüm bu fəaliyyətlərin nəticəsi olaraq, bu gün Misir başda olmaqla, dünyanın əksər ölkələrində yaxın münasibətdə olduğum elm adamları var.

- Fətva Evləri Baş Katibliyinin yaranma zərurətindən söz açın, sizin namizədliyinizi kim təklif etmişdi?

- 2015-ci ildə İŞİD Yaxın Şərqə təhlükə saçdığı bir vaxtda, Misir Prezidenti Əbdulfəttah əl-Sisinin himayəsi ilə ölkədə din alimlərinin qatıldığı beynəlxalq konfrans keçirildi. Dünyanın hər yerindən nümayəndələrin qatıldığı həmin tədbirdə təklif edildi ki, mərkəzi ofisi Misirdə yerləşməklə Dünya Fətva Evləri və Heyətlərinin Baş Katibliyi təsis olunsun. O vaxt sözügedən konfransda Azərbaycan nümayəndələri – Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi sədrinin birinci müavini Hacı Salman Musayevin rəhbərlik etdiyi nümayəndə də iştirak edirdi. Baş Katibliyin işi dünyanın bütün ölkələrində fəaliyyət göstərən müftilər, şeyxlər və dini xadimlərlə daim təmasda olaraq fikir mübadiləsi aparmaq, məsləhətləşməkdir. Fətva verərkən təhlil etmək, məsələni tam öyrənmək lazımdır. Məsələn, Misirdə oturub Azərbaycan üçün fətva vermək doğru olmaz. Yəni Azərbaycanı tam öyrənmədən, orada yaşayan insanların həyat tərzini, oradakı siyasi, iqtisadi və sair sahələrdə real durumu bilmədən bu addımı atmaq düzgün deyil, eləcə də başqa bir ölkə üçün. Fətva vermək məkan və zamana görə dəyişir. Baş Katiblik yaradılarkən ora kimlər təyin olunacaq məsələsi ortaya çıxanda, əlbəttə ki, Misirdə bütün bu potensialı özündə cəmləyən ən məşhur şəxslərdən biri, ölkənin baş müftisi, professor Şovqi Əlləm mənim namizədliyimi irəli sürdü. Daha sonra Baş katib doktor İbrahim Nəcm də mənimlə görüşdü, oturub bir sıra məsələlərə dair fikir mübadiləsi apardıq. Öz proqramımı təqdim etdim, xarici ölkələrdəki müftilər və dini sahədə məşhur olan alimlərlə əlaqə saxlamaq tapşırıldı və əlbəttə, bu tapşırığı asanlıqla yerinə yetirdim. Bundan sonra maaş da təyin olundu, ofis də ayrıldı, vəsiqəmiz də verildi. Fətva Evləri Baş Katibliyi dünyanın harasında yerləşir-yerləşsin, hansı məzhəb olur-olsun, hamısı ilə işləyir, dini, elmi araşdırmalar, fikir mübadilələri aparır. Tutaq ki, Avropa ölkələrində Fətva evləri yoxdur, amma oradakı müsəlman əhali ilə məşğul olan icmalar, elmi mərkəzlər mövcuddur. Məqsədimiz onlarla birlikdə işləyərək radikalizm və islamafobiyanın bəşəriyyətə nə qədər ziyan vurduğunu insanlara təbliğ etməkdir.

- Misirdə Ümumdünya Fətva Evləri və Heyətləri Baş Katibliyi barədə qısaca məlumat verərdiniz. 2015-ci ildə 21 ölkənin iştirakı ilə qurulduğu bəllidir. Maraqlıdır, həmin 21 ölkə hansılardır və niyə məhz 21 ölkə? Ümumiyyətlə, təşkilatın yaranması təşəbbüsü ilk olaraq kimdən gəlmişdi?

- Namizədliyimi Misir tərəfi verdi. Əsas təsisçi ölkələr Misirlə yanaşı, Səudiyyə Ərəbistanı, Livan, İordaniya, Fələstin, Nigeriya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Sudan, Maldiv, Çad, Azərbaycan, Qazaxıstan, Uqanda, Çeçenistan, Konqo Demokratik Respublikası, Yunanıstan, Filippin, Avropa Birliyi adına Fransa, Seneqal, Omandır. Eyni zamanda, fərdi şəkildə islam alimləri də vardı konfransda, haradasa 100 nəfərədək.

- Bu gün 60-dan çox ölkə üzvdür Katibliyə Onların hamısı müsəlman ölkələridir, yoxsa başqa dinlərə məxsus dövlətlər də var? Ümumiyyətlə, təşkilat sırf İslamyönümlüdür, yoxsa qapısı bütün dinlərə açıqdır?

- Misir tolerant ölkədir. Burada hansı islami konfrans keçirilirsə, xristianlar da məmnuniyyətlə iştirak edirlər. Təşkilatımıza dünyanın hər yerindən, ancaq Fətva Evləri və heyətləri üzvdür. Qeyri-müsəlman ölkələrində Fətva Evləri olmadığı üçün oradakı müsəlmanları təmsil edən icmalar, qurumlar mövcuddur. Bu da onu göstərir ki, təşkilatda dolayısı Avropa ölkələri də təmsil olunur, Afrika və Asiya da. Qapımız açıqdır, gələcəkdə dünyanın istənilən ölkəsi təşkilata üzv ola bilər.

- Bilmək istərdik: bu təşkilat indiki çətin dünyada siyasi-ictimai məsələlərə yaxşı mənada təsir etmək imkanındadır, yoxsa sadəcə alimlərin toplanış məkanıdır? Əgər siyasi-ictimai məsələlərə münasibəti varsa, bir-iki misal çəkin lütfən...

- Təşkilat hələ yenidir, indi-indi nüfuz qazanır, dünyada tanınır və sair. Pandemiya dövründə bütün tədbirlərini onlayn formada keçirib, xəstəliklə bağlı səfərlər, görüşlər baş tutmayıb. Amma bu keçicidir. Təşkilatın heç bir ölkənin iç işlərinə müdaxilə etmək kimi niyyəti yoxdur. Əsas hədəf islam alimlərini bir araya gətirərək insanlığa qulluq etməkdir. Təşkilatın bir qayəsi də radikalizmlə, islamofobiya ilə mübarizə aparmaqdır.

- Baş Katibliyin Qarabağ məsələsinə dair mövqeyi necə olub və bu gün Azərbaycanla əlaqələri varmı? Varsa hansı səviyyələrdə, kimlərlə, nə kimi işlər görülüb ölkəmizlə, yeni planlar varmı və sair?

- Təşkilatımızın Azərbaycanla sıx əlaqələri var. Bayaq dediyim kimi, Baş Katibliyin təsisçilərindən biri də məhz Azərbaycandır. Azərbaycan bütün konfranslarda fəal iştirak edir. İnşallah avqust ayında da dünyasəviyyəli konfrans keçiriləcək və Azərbaycan bu tədbirə ilk dəvət edilən ölkələrdəndir.

- Qərargah olaraq Qahirədə yerləşən təşkilatın başqa ölkələrdə şöbələri varmı və ya yoxdursa açılması planlaşdırılırmı? Əgər açılacaqsa, şöbələrdə hansı sahənin adamları oturacaq və onların seçilib təyin olunması prosesi necə aparılacaq?

- Düzdür, hazırda Baş Qərargah Qahirə şəhərindədir. Planda tutulub ki, yaxın gələcəkdə dünyanın müxtəlif ölkələrində təşkilatın filialı açılsın. Açılacaq yerli ofislərdə isə yaşadıqları ölkədə həm hökumət, həm də ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilən insanlar çalışa biləcək. Yenə deyirəm, təşkilatımız hansısa ölkənin iç işlərinə qarışmaq kimi niyyət güdmür.

Vüsal Tağıbəyli
“Gəncə sakinlərinə hüquqi, sosial və psixoloji xidmətlər göstəririk”Elmira İsmayılova: ““Əlil qadınlar” cəmiyyətinin Gəncə şəhər şöbəsinin müxtəlif səpkidə, sayından, istiqamətindən asılı olmayaraq, həyata keçirəcək layihələr üçün peşəkar İnsan Resursları yetərincə vardır”

Dövlətimizin siyasətinin əsas hədəflərindən biri olaraq regionların sosial-qtisadi inkişafı istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Eyni zamanda paytaxtla yanaşı, regionlarda da vətəndaş cəmiyyətinin qurulması uğrunda ciddi işlər görülüb. Əsas odur ki, regionlarda da insanların QHT-lərə inam və marağı var. Çünki QHT-lər də cəmiyyətlə sıx təmasda işləyir, onlara maddi və mənəvi dəstəyin göstərilməsi istiqamətində müxtəlif layihələr həyata keçirirlər. Bu baxımdan "Əlil qadınlar" cəmiyyətinin Gəncə şəhər şöbəsinin rəhbəri Elmira İsmayılova da fəallığı ilə seçilir. Gəncədə tanınmış ziyalı xanım olaraq Elmira İsmayılova uzun illərdir vətəndaş cəmiyyəti quruculuğuna öz töhfəsini verir. Elmira xanımın müsahibədə dediyi fikirlər və onun fəaliyyəti bir çox gənclərimiz üçün nümunədir.

-Elmira xanım, öncə özünüz haqda məlumat verməyinizi xahiş edirik.

-Elmira İsmayılova (Mamedova) Hümbət qızı, Daşkəsən rayonunda 06.07.1965-ci ildə ziyalı ailəsində anadan olmuşam. Atam Mamedov Hümbət Daşkəsən rayonu Peşə Məktəbində (FEZO) da Master və qaynaq üzrə Peşəkar müəllim kimi işləyib. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Gürcüstan Universitetində qiyabi təhsil almaqla Hüquqşunas ixtisası üzrə bitirmişəm. 3 övladım, iki qızım, bir oğlum, iki nəvəm vardır. 2002-ci-ildən "Əlil qadınlar" cəmiyyətinin Gəncə şəhər şöbəsinin sədriyəm. Bitərəfəm. Bacaracağım qədər dövlətimizə və dövlətçiliyimizə hər zaman xidmət edirəm. Vətənimi çox sevirəm!

-Demokratik dövlətin qurulmasında vətəndaş cəmiyyətinin nə kimi rolu var?
- Demokratik dövlətin qurulmasında vətəndaş cəmiyyəti vasitəçi rolu kimi fəaliyyətinin olmasını deyə bilərəm. Milli dəyərlərimizi qorumaqla, beynəlxalq təcrübəni və daxili ənənələrə görə formalaşma mexanizmini, dövlətlə əlaqəli şəkildə həyata keçirir. Məlumatlandırma və maarifləndirmə işləri görür. Qanunvericilikdə benefisarlara dair müassir dövrə uyğunlaşma, qanunlarda dəyişiklik və ya əlavələr paketi hazırlayır Milli Məclisə təqdim edir.

-"Əlil qadınlar" cəmiyyətinin Gəncə şəhər şöbəsi nə vaxt yaradılıb və məqsəd, məramı nədən ibarətdir?

-"Əlil qadınlar" cəmiyyətinin Gəncə şəhər şöbəsi 26.02.2002-ci ildə Baş idarəsinin 2 saylı protokoluna əsasən yaradılmışdır. Baş İdarənin sədri Məhluqə xanım Rəhimova republikamızın bir cox şəhər və rayonlarında şöbəsini yaratmışdır.

Təşkilatın məqsədi taleyinə əlillk qismət olmuş insanlara yaşından, əlilliyindən asılı olmayaraq bərabər hüquqların qorunması, ələbaxımdan uzaqlaşdıraraq öz hüquqlarına özləri qərarlı olmaları, sosial həyat tərzinin yaxşılaşdırılması istiqamətində (Təhsil, səhiyyə, sosial sahibkarlıq və s.) yaxından iştirak etməklə, ehtiyyac duyulan müxtəlif sahələr üzrə, sahibkarlıq üzrə maarifləndirmə və məlumatlandırma işləri apararaq cəmiyyətə inteqrasiyasının təmin etməkdir. Bu məsələlərin həllində daxili və beynəlxalq əlaqələrdən istifadə edərək fəlaiyyət göstəririk. Belə ki, sorğu, araşdırma nəticəsində əldə olunan nəticələr istiqamətində iş aparılır. Eyni zamanda hüquqi yardım və maarifləndimə, sahibkarlıq bacarığının artılmasıa, inteqrasiyalı, inklüziv təhsil istiqamətində fəaliyyət göstəririk. Müxtəlif yerli və beynəlxalq təcrübə mübadilə proqramlarında, sərgilərdə iştirak edirik.

-Bu vaxta kimi görülmüş işləriniz haqqında nə deyə bilərsiz?

-Təxminin 20 il ərzində Gəncədə və ətraf rayonlarda saysız layihə və tədbirlər keçirmişik. Bunlardan bir qismini diqqətinizə çatırmaq istərdim.
Öncəliklə, mütamadi olaraq Prezident Administrasiyası və Gəncə şəhər İcra Hakimiyyətinin dəstəyi ilə əlillərin əl işlərindən ibarət sərgisi və satışın təşkili, o cümlədən Azərbaycandakı bütün milli bayramlarımızı, ümumiyyətlə, əlamətdar günləri əlilliyi olan şəxslər və ziyalıların iştirakı ilə biz də Gəncədə qeyd edirik. Bundan başqa yardım kampaniyaları təşkil edirik. Belə ki, ADRA humanitar təşkilatı Gəncə ofisi tərəfindən “Gələcəyə körpü” İB ilə birgə Gəncə şəhərində, evlərdə yaşayan 204 tənha qocalara paltar yardımı paylanmışdır. ADRA humanitar təşkilatı Gəncə ofisi tərəfindən 5147 nəfər əlilliyi olan insanlara (kişi, qadın və uşaqlara) paltar yardımı verilmiş, ailə planlaşdırılması təlimləri keçirilmişdir. Təşkilatımızı tanıyan 5147 nəfərdən 3228 nəfər əlilliyi olan qadınlar üzv olmuşdurlar.

XXI Əsrin Gəncləri təşkilatın hüquqşunası və digər könüllü hüquqşunaslar tərəfindən əlilliyi olan və aztəminatlı insanlara ödənişsiz hüquqi yardım göstərilmişdir. Bu vaxata kimi 5147 nəfər əlilliyi olan şəxslərdən sorğu aparılmışdır. Kurslar təşkil olunmuşdur (kompüter, dillər, dekorativ əl işlərinin hazırlanması, rəssmlıq, toxuculuq və s.). Bu kurslarda əlilliyi olan və əlilliyi olmayan gənclərin qarşılıqlı inteqrasiyası təşkil olunuşdur. Bu günə qədər davam edir.

Gəncə Gil-Torpaq səhmdar cəmityyətinin nəzdində olan Poliklinikasından 836 nəfərin pulsuz həkim müayinəsi, müalicənin resptin yazılması (lazım gəldikdə iynənin vurulması və s.) kimi təşkilatımızın müraciəti əsasında xidmətlər göstərilmişdir. Təşkilatı ilə birlikdə ANAMA-nın maliyyə dəstəyi ilə minadan zərərçəkimiş əlillərə və təşkilatımızın üzvləri olan əlil qadınlara əlil arabaların təmənnasız çatdırılıb. “Save the Chldren” Bərdə ofisi tərəfindən aztəminatlı və əlilliyi olan qadınlara tikiş sexi təşkili olunmuşdur.

Avropa Komissiyasının PADOR sistemnə və Salto proqramına qoşulmuşuq. Şərq-Şərq proqramı çərçivəsində Çexiyada təcrübə mübadilə proqramında iştirak edilmişdir. USAİD–ın maliyyə dəstəyi və Sülh korpusu Azərbaycan nümayəndəliyi ilə birgə (nümayəndə Eleyn Bicman) Gəncədə İlk teatr trupun yaradılıb və tamaşanın Gəncə Dram teatrında nümayişi olub. Əlilliyi olan insanların cəmiyyətə inteqrasiaysına yönəlmişdir. Teatr trupunda əlilliyi olan və əlilliyi olmayan gənclər birgə iştirak ediblər. İREX –in Subqrant proqramının iştirakçısı olaraq “Media Əlillərə Dəstək” layihəsini icra etmişik. Resurs mərkəzi yaradılmışdır. Ombudsman Gəncə nümayəndəliyi ilə birgə əməkdaşlıq çərçivəsində davamlı əlilliyi olan şəxslərə ödənişsiz hüquqi yardım göstərilib. AMAK – ın təşkilatçılığı ilə 2017- ci ildə 200 nəfər (əlilliyi olan və valideyinlər) arasında tərəfimizdən sorğu keçirilmişir.

Yerli və beynəlxalq təlimlərdə davamlı iştirak edirik. Yetişdirdiyimz, kursdan faydalanmış gənclərin Sosial Sahibkarlığın qurulmasında yaxından dəstəyimiz və iştirakımız təmin olunur. Əlilliyi olan insanların və aztəminatlı ailələrə Hüquqi yardım göstərilməsinin davamlılığını Legal Standart /E Pluribus Unum tərəfindən həyata keçirilir.

Baş idarə tərəfindən və öz tərəfimizdən keçirilmiş “Əlilliyi olan insanların Seçki hüququ haqqında”, “Məişət zorakılığı” haqqında Gəncədə ictimai maarifləndirmə, dəyirmi masa təşkil etmişik. Gənclərin asudə vaxtının səmərəli, faydalı keçirilməsi üçün “Fərəh klubu” yaradılmışdır.

Baş İdarənin Gəncə şəhərində və başqa rayonlarda keçirdiyi layihələrdə fəal iştirak edirik. "Əlil qadınlar" cəmiyyətinin Gəncə şəhər şöbəsinin müxtəlif səpkidə, sayından, istiqamətindən asılı olmayaraq, həyata keçirəcək layihələr üçün peşəkar İnsan Resursları yetərincə vardır.

-Gəncədə əlillərə pisxoloji və mənəvi dəstəyin göstərilməsində QHT-lər hansı aktivlik göstərir?

-Şöbəmizin yarandığı tarixdən bu günə kimi, qarşılıqlı inteqrasiya, mənəvi-psixoloji dəstək və sosial həyat tərzinin yaxşılaşdırması istiqamətində, təhsil-peşə, sosial sahibkarlıq, beynəlxalq təcrübə proqramlarında iştirak və s. kimi fəaliyyət göstəririk. Təşkilat olaraq hər zaman, hal-hazırda da fərqli sayda könüllüləri (təcrübəli mütəxəssislər hüquqşunas, psixoloqlar, sosial işçilər, həkimlər, Təhsil-Peşə mütəxəsissləri və s. olmaqla) tərəfindən aidiyyəti üzrə hər zaman əlilliyi olan insanlara xidmətlər göstərilib və göstərilir. Bu kimi və digər problemlərin həlli üçün, ehtiyyac duyulduğu halda, aidiyyəti qurum və təşkilatlarla yönləndərək proplemlərinin həllinə dəstək oluruq.

-COVİD-19 pandemiyası başladığı dövürdən, 2021-ci ilin yanvarına ilə qədər 300-ə yaxın əlilliyi olan və aztəminatlı ailəyə pandemiya, karantin qaydalarına riayət olunması və sağlamlığımızın qorunması haqqında maarifləndirilmə, zərurət yaranmadığı halda evdən çıxmamaq (uşaqları mağaza və s. olan yerlərə, ümumiyyətlə, aparmamaq) maska taxmaq, sosial məsəfəni qorumaq, gigenik qaydalara riayət etmək, fiziki məşqələlər keçirmək (ev şəraitində və s.) kimi məlumatlar çatdırılıb. İşsiz ailələrin birdəfəlik 190 manat məbləğində pul yardımının alınması üçün müraciət edən 179 ailənin e.sosial.gov.az saytından tərəfimizdən, könüllülərlə birlikdə, qeydiyyatdan keçirilmişdir.

İnsanların psixoloji durumunu nəzərə alaraq istər yaşlı, istər gənclər, istər də uşaqlara panika vəziyyətdə olmaları ətrafımıza könüllü psixoloqların, sosial işçilərin çoxalması vacib hal oldu. Fərqli kateqoriya nümayəndələrinə əllilyi olan və ya əlilliyi olmayan insanlara ödənişsiz xidmətlər göstərlirib və göstərilir. O dövrdə iş yerlərinin bağlanması, e-icazə ilə bayıra çıxmaları, məktəblərin və baxçaların bağlanılması əlaqədar daha çox sayda olan insanlara dəstəyə ehtiyyac duyulurdu. Hərəkətli həyatın dayandırılması durumundan asılı olmayaraq çaşqın vəziyyətə düşmüşdürlər.
Həmin zaman Zəfəroğlu İnşaat MMC-nin dəstəyi ilə tərəfimizdən 30 ailəyə ərzaq yardımı verilmişdir .
Türkiyənin Gəncə baş konsulluğunun və Türk Əməkdaşlıq və Koordinasiya Agentliyi (TİKA) tərəfindən 55 ailəyə ərzaq yardımı verilmişdir.

Əraziyə görə deputat Pərvin Kərimzadə tərəfindən 20 ailəyə ərzaq yardımı verilmişdir. Ərzaq yardımları köçkün, aztəminatlı, əlilliyi olan və əlil uşaqlar olan ailələrə şamil olunmuşdur.
Müraciət edən köçkün, əlil və aztəminatlı ailələrə hüquqi yardımın göstərilməsini Legal Standart /E Pluribus Unum Gəncə ofisi hüquqşunası tərəfindən təmin edilir.

- Vətən müharibəsində Gəncə şəhəri də ermənilərin artilleriya atəşinə məruz qaldı. Həmin zamanlarda "Əlil qadınlar" cəmiyyətinin Gəncə şəhər şöbəsi olaraq əhaliyə necə dəstək ola bildiniz?

-Bəli, Vətən müharibəsində Gəncə şəhəri, ermənilərin artilleriya atəşinə məruz qalmışdır. Onsuz da pandemiya artıq insanlara şok vəziyyəti yaşadırdı. Koronavirus stress ilə yanaşı, bomba partlayışı da qorxu yaşatdı və təbii ki, istər uşaq evinin uşaqlarına, istər ali məktəb tələbələrinə, istər orta məktəb tələbələrinə, ahıllara, uşaqlara, ümumiyyətlə, əlillik kateqoriyası olan və ya əlilliyi olmayan depressiyaya düşmüş şəhid ailələrinə, şəhidlərimizin övladlarına, qazilərə və onların ailələrinə xidmətlər yüksək səviyyədə icra olunurdu. Bu gün də davam edir... Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin, qazilərimizə şəfa versin.

Təşkilatımızın nəzdində yaranmış kurslardan Tibbi Biliklər kursunun tələbələri Ağcabədi xəstəxanasında Vətən müharibəsində yaralanmış qazilərimizə könüllü tibbi xidmətlər göstərmişdirlər. Müalicə dövründə tibbi xidmət göstərən tələbələrimizdən bir xanım qazi ilə ailə (bir neçə ay əvvəl) qurmuşdurlar. Bu, xöşbəxt, sevindirici hallardan biridir.
Lakin bunlara baxmayaraq, insanlarda bombaların səsi, psixoloji stress, həyacan, panik tamamilə hamıdan getmədiyi üçün, bu gün də Gəncə sakinlərinə hüquqi, sosial və psixoloji xidmətlər göstərilir.
Vətən müharibəsində, erməni terroru nəticəsində, atılan bombadan dağılan evlərdən 13 ailəyə və 1 əlil arabasında olan xanıma, Moskvada yaşayan Gəncə sakini stilist Aytən xanım və rəfiqələri birlikdə toplam olaraq, hər ailəyə ayrı ayrılıqda 950 manatdan 14 ailəyə ofisimizdə Aytən xanımın da “Whatsapp” görüntülü iştirakı ilə nəğd pul verilmişdir.

-Perspektivdə hansı layihələri həyata keçirməyi düşünürsüz?

-Biz Qalib Xalqıq! Bunun üçün Tanrıya şükürlər olsun ki, bizə Zəfər Tarixi yazan Müzəffər Ali Baş Komandanımızı və onun rəhbərliyi ilə güclü ordumuzu bizə bəxş etmişdir. Prezidentimizin Dəmir Yumruğu düşmənə unudulmaz tarix yaşatdı. Torpaq uğrunda canından keçən şəhidlərimizə Allahdan rəhmət diləyirik, ruhları önündə baş əyirik. Borcluyuq onlara son nəfəsimizə qədər. Əziz Prezidentimizin hər zaman yanında olan gözəl ailəsi, Türkiyə dövlətinə, daxildə və xaricdən yanında olanlara, bütün vətənpərvər insanlara minnətdarıq. Deyirik: “Yaxşı ki, Varsız. VAR OLUN!”. Allahın Sevimli Xalqıyıq !

Pandemiya və 44 günlük müharibədə daha faydalı fəaliyyət göstərmək, vaxt baxımından daha səmərəli olmağı vadar edir. Olduğumuz yerdən asılı olmayaraq xidmətlərimizi daha da artırmalıyıyıq. Göstərdiyimiz xidmətlərin (Psixoloji, sosial iş, hüquqi, terapevtik, özünəməşqulluq və s.) davamlılığını təmin etmək üçün xidmətləri layihələr çərçivəsində və təsərrufat hesablı istiqamətlərdə planlaşdırırıq.

“Dövlət işini həm də mediadan aldığı siqnallara əsasən qurur”Azərbaycan milli mətbuatının banisi Həsən bəy Zərdabi vaxtilə deyirdi ki, hər bir vilayətin qəzeti həmin vilayətin aynasıdır. Bu gün region mətbuatı, onun problemləri haqqında müxtəlif səviyyələrdə ara-sıra danışılır. Rayonlarda yaşayanlar çox zaman lazım olan informasiyanı onlayn mediadan, paytaxtdan göndərilən 10-15 qəzetdən, müxtəlif saytlardan deyil, məhz yerli mətbuatdan almağa üstünlük verirlər.

“Sherg.az” olaraq “Mediaxeberleri.az” informasiya portalının baş redaktoru Ələddin Qarayevlə əlaqə saxlayıb, region mətbuatının bugünkü durumu barədə söhbət apardıq.

-Hazırda region mətbuatında vəziyyət necədir?

-Bölgələrdə mətbuatın vəziyyəti ağırdır, regionda çalışmaq, oxucuları informasiya ilə daim təmin etmək çox çətindir. Buna baxmayaraq 7 ilə yaxındır ki, “Mediaxeberleri.az”ın əməkdaşları bu işin öhdəsindən gəlməyə çalışır. İnformasiya almaq, informasiyanı dəqiqləşdirməklə bağlı bir sıra problemlər yaranır. Bəzilərini çıxmaq şərti ilə, dövlət idarələrinin saytları daim yenilənmir ki, məlumatları oradan əldə edəsən. Medianın əsas gəlir yeri reklam bazarıdır. Reklamlarla bağlı problemlərimiz var. Rayonlarda biznes rəqabəti demək olar ki, yoxdur ona görə də reklam verənlərin sayı az olur. Vətəndaşlar şikayətlərini dilə gətirməkdən ehtiyat edir, çəkinirlər. Qohumbazlıq və qorxu xəbər istehsal etməyə çətinlik yaradır. Bax, biz belə çətin vəziyyətdə xəbər istehsal etməyə məhkumuq.

-Regionda olan problemləri işıqlandıra bilirsizmi?

-Xeyr, regionlarda yeganə ümid araşdırma yazılarına qalır ki, onlar da vaxt, pul və peşəkarlıq tələb edir. Bunların da üçünü bir yerdə tapmaq çox çətindir. Region mətbuatındakı problemlərin əsas səbəblərindən biri də odur ki, kiməsə tərif yazanda o məqalə oxunmur, tənqid yazdıqda isə müxtəlif təzyiqlərlə üzləşirsən. Bu gün region mətbuatında yalnız yaşlılar fəaliyyət göstərirlər. Cavanlar isə ya paytaxta, ya da televiziyalara işləməyə gedirlər. Yəni hazırda yüksək məvacib də təklif olunsa, bölgə mətbuatında çalışmaq üçün jurnalist tapa bilməzsiniz. Region mətbuatının bizim istədiyimiz, arzu etdiyimiz şəkildə inkişafı üçün, ilk növbədə yeni düşüncə tərzi gəlməlidir. Maddi-texniki baza güclənməlidir, yenilənməlidir.

- Neçə nəfər işçiniz var?

- “Mediaxeberleri.az” informasiya portalı 2014-cü ildən fəaliyyət göstərir. Bu illər ərzində portalımızda 15 nəfərdən çox insan çalışıb, hazırda mənimlə bərabər iki nəfər çalışır.

- Ofisiniz var?

- Xeyr. İcarəyə otaq götürmüşük. Maliyyə problemimiz var, bayaq dediyim kimi rayonlarda biznes rəqabəti demək olar ki, yoxdur ona görə də reklam verənlərin sayı da az olur. Bu da bizim əsas gəlir yerimizdir.

- Hansısa mövzu ilə bağlı oxucuların müraciəti olur?

Son zamanlar koronavirus və müharibə ilə bağlı suallar çox olur. Azərbaycan cəmiyyətini maraqlandıran mövzulardan biri də, toylara nə vaxt icazə verilməsi ilə bağlıdır. Ümumiyyətlə, yazıçının, şairin, jurnalistin - bir sözlə, yaradıcı adamın həmişə axtarışında olduğu mövzu... Ancaq bu axtarışın nəticələri həmişə uğurlu olmur desək, səhv etmərik. Yəni hər şey yaradıcı adamın əldə etdiyi mövzudan, onu necə təqdim etməkdən, ona yanaşmadan və s. asılıdr. Şəxsən mövzu məni ciddi narahat etməyə başlayanda yazıram.

- Saytınıza dövlət dəstəyi göstərilirmi?

- “Mediaxeberleri.Az” informasiya portalı istifadəçilərdən heç bir maddi və mənəvi ödəniş gözləmədən xidmətini 2014-cü ildən bu yana axsatmadan davam etdirib. Bundan sonra da məqsədimiz eyni istiqamətdə xidmətimizə maddi və mənəvi heç bir mənfəət məqsədi güdmədən davam etməkdir. Bu günlərdə Medianın İnkişafı Agentliyinin Kommunikasiya şöbəsinin müdiri Səidə xanım Şəfiyeva “AzTv”nin “Telesəhər” proqramında çap və onlayn mediaya dəstək layihələrindən danışdı. İnanıram ki, çap və onlayn mediaya dəstək göstəriləcək.

- Qəzet çap etməyi düşünürsünüzmü?

- Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev bildirir ki, jurnalistlər mənim köməkçilərimdir. Bu, kifayət qədər ciddi mesajdır. Yəni bu, o deməkdir ki, dövlət öz işini həm də mediadan aldığı siqnallara əsasən qurur. Azərbaycan mediası bütün çətinliklərinə baxmayaraq, inkişafdadır. Yeniliyə can atmaq onun təbiətindən irəli gələn mahiyyətdir. Bunun üçün şərait də önəmli faktordur. Bölgə mediasının inkişafı prioritet məsələdir. Dünyanın bir çox ölkəsində yerli qəzetlər ciddi informasiya mənbəyi kimi qəbul olunurlar.

-Region mətbuatının nələrə ehtiyacı var?

-Pula.... (Gülür) Azərbaycan mətbuatı öyündüyümüz, fəxr etdiyimiz, qürur duyduğumuz dəyərlərdən biridir. Cənab İlham Əliyevin 2010-cu il 10 iyun tarixli sərəncamı Azərbaycan mətbuatının keçdiyi yolu həm xronoloji, həm də məzmun baxımından dövrləşdirməyə imkan verir. Həmin sərəncamda mətbuatın keçdiyi, oynadığı rola qısa da olsa, nəzər salınır, qiymət verilir, eyni zamanda, qarşıda dayanan vəzifələr göstərilir. Bu vəzifələr çox əhəmiyyətlidir. Çünki istənilən xalqın və millətin özünün dövlətini, ən yüksək səviyyədə insan haqlarını təmin edəcək cəmiyyətini formalaşdırmasında mətbuat çox əhəmiyyətli rol oynayır. Azərbaycan dövlətinin yeritdiyi siyasətin əsas istiqamətlərindən biri də məhz mətbuata qayğıdır, onun öz missiyasını, vəzifələrini yerinə yetirməsinə yaradılan şəraitdir. Buna görə də region mətbuatının inkişafı üçün, maddi-texniki baza güclənməlidir
Əhməd İsmayılov: Məqsədimiz Azərbaycan mediasını güclü görməkdirAzərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin (MEDİA) icraçı direktoru Əhməd İsmayılovun AZƏRTAC-a müsahibəsi.

–Əhməd müəllim, Azərbaycan mediasının müasir vəziyyəti və problemləri ilə bağlı ictimai fikrin müxtəlif səviyyələrində daim müzakirələr gedir və Milli Mətbuat Günü yaxınlaşdıqca bu istiqamətdə fikirlər daha çox eşidilməkdədir. Azərbaycan mediasının perspektiv inkişafı ilə bağlı rəhbərlik etdiyiniz Agentliyin nə kimi planları var?

–Cənab Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycan Respublikasında media sahəsində islahatların dərinləşdirilməsi haqqında” Fərmanı ilə medianın inkişafında yeni bir mərhələnin bünövrəsi qoyuldu. Medianın İnkişafı Agentliyinin yaradılmasına da məhz bu istiqamətdə həyata keçirilən quruculuq işlərinin tərkib hissəsi kimi yanaşmaq lazımdır.
Bildiyiniz kimi, Agentliyin nizamnaməsində kifayət qədər geniş spektri əhatə edən fəaliyyət istiqamətləri öz əksini tapıb. Agentlik bu kontekstdə media subyektlərinin işinin təkmilləşdirilməsinə, jurnalistlərin peşəkarlığının və məsuliyyətinin artırılmasına, onların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsinə, media sahəsində mütəxəssislərin hazırlanması və onların əlavə təhsilinin təşkilinə, habelə media savadlılığının yüksəldilməsinə yönəlmiş bir sıra layihələr üzərində işləri artıq yekunlaşdırmaq üzrədir. Qeyd olunan layihələrə dair müvafiq ətraflı məlumatlar mərhələli şəkildə ictimaiyyətə təqdim olunacaqdır.
Media sahəsində yeni informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının və innovasiyaların tətbiqinin stimullaşdırılması, vətəndaş və cəmiyyət üçün ictimai maraq doğuran layihələrin təşkili, həmçinin dövlət orqanları və qurumlarının, yerli özünüidarəetmə orqanlarının, hüquqi və fiziki şəxslərin müvafiq sahə üzrə fəaliyyətlərinin əlaqələndirilməsi MEDİA Agentliyinin əsas prioritetlərindəndir.

Qeyd etmək istərdik ki, Prezident İlham Əliyevin media islahatları ilə bağlı sözügedən Fərmanı özündə köklü dəyişiklikləri ehtiva etməklə qarşımıza yeni və daha məsuliyyətli vəzifələr qoyub. Fərmandan irəli gələn yeniliklər Azərbaycan mediasının şəffaflıq və vətəndaş məmnunluğu prinsiplərinə əsaslanan, cəmiyyətin obyektiv və peşəkar şəkildə məlumatlandırılmasına şərait yaradacaq, modernləşmə, rasionallıq, qabaqcıl texnologiyaların geniş tətbiqi, aparıcı trendlərin izlənilməsi kimi qlobal informasiya mühitinin müəyyənləşdirdiyi istiqamətlərin, innovativ yanaşmaların həyata keçirilməsinə təkan verəcəkdir.
Biz Azərbaycan mediasında mövcud problemlərin xarakteri və məzmununun müəyyənləşdirilməsi məqsədilə təhlillər aparmış və onların aradan qaldırılmasının optimal həlli yolları üzərində işləmişik. Gəldiyimiz nəticələr və mövzuya dair ətraflı fikirlərimiz yaxın müddətdə media ictimaiyyətinə açıqlanacaqdır.

–Agentlik media sahəsində islahatların dərinləşdirilməsi ilə bağlı öz üzərinə düşən vəzifələri hansı istiqamətlərdə yerinə yetirəcəkdir?

–MEDİA Agentliyi, ilk növbədə, media subyektlərinin iqtisadi müstəqilliyinin gücləndirilməsi, maddi-texniki bazalarının möhkəmləndirilməsi, infrastrukturun modernləşdirilməsi və müvafiq sahədə yeni iqtisadi modelin yaradılmasını hədəfləyir. Qurum bu istiqamətdə atılacaq addımlara dəstək göstərəcəkdir.
Digər vacib prioritetimiz dövlət-media münasibətlərinin vacib elementlərindən biri kimi hüquqi mənzərənin dəqiqləşdirilməsidir. Media subyektləri ilə cəmiyyət və dövlət arasında münasibətlərin tənzimlənməsi məqsədilə normativ-hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsinə dair təkliflər hazırlamaq, medianın işinə mane olan problemlərin həlli üzrə təkliflərini dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarına təqdim etmək də Agentliyin daim diqqətində olan məsələlərdəndir. Agentliyin də iştirak etdiyi müvafiq işçi qrup tərəfindən hazırlanmış “Media haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun layihəsi bu istiqamətdə islahatların dərinləşdirilməsi baxımından dəyərli töhfə olacaqdır.
Bundan sonrakı dövrdə Agentliyin səlahiyyət dairəsinə müvafiq olaraq istər çap mediası, istər onlayn, istərsə də audiovizual media sahəsində daha əhatəli, müasir dövrün çağırışlarına cavab verən, məzmun və forma baxımından yenilənmiş, daha uzunmüddətli hədəflərin əldə olunmasına yönələn layihələrin işlənib hazırlanması və həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Agentliyin təşkil edəcəyi müsabiqələrin formatında ictimai rəy nəzərə alınmaqla əsaslı dəyişikliklər aparmaq niyyətindəyik. Müsabiqələr ilk növbədə növündən (yəni çap, audiovizual və ya onlayn media subyektləri) asılı olmayaraq, bütün media subyektlərində çalışan jurnalistlər üçün əlçatan olacaqdır. Media subyektlərinin maliyyələşdirilməsi üçün şərtlərimiz də tamamilə yenilənib və özündə Azərbaycan mediasının bütün elementlərini birləşdirib. Təbii ki, nəzərdə tutduğumuz modellər ideal deyil və onların hansısa aspektlərini zamanla inkişaf etdirmək lazım gələcək. Bu baxımdan biz həmişə müzakirələrə açığıq. Bu çətin missiyanın məsuliyyətini üzərimizə götürməkdə bir məqsədimiz var – biz Azərbaycan mediasını güclü, beynəlxalq müstəvidə rəqabətədavamlı görmək istəyirik. Qalib ölkənin mediası da dövlətin inkişaf tempinə uyğun olmalıdır.

–İstər yerli, istərsə də beynəlxalq səviyyələrdə aparılan müxtəlif ictimai müzakirələrdə çap mediasının gələcəyi ilə bağlı heç də birmənalı qarşılanmayan proqnozlar səslənir. Sizin fikrinizcə, qəzetlər yaşayacaqmı?

–Qeyd etdiyiniz kimi, çap mediasının qarşılaşdığı problemlər bütün dünyada özünü göstərən, İKT-nin inkişafı nəticəsində informasiyanın əvvəlkindən daha sürətli ötürülməsi ilə müşayiət olunan yeni tendensiyalarla bağlıdır. Biz bütün bu kimi yeni trendləri diqqətlə izləyir və təhlil edirik. Hər cəmiyyətin özünəməxsus dəyərlər sistemi var. Azərbaycan mediası böyük bir tarixi irsin, zəngin təcrübənin daşıyıcısıdır. Azərbaycan qəzetçiliyi dövlət dilimizin ədəbi üslubunun ən çevik, rəsmi və publisistik üslublarının isə əsas ifadə vasitəsi olmaqla yanaşı, maarifləndirici, intellektual təhlil funksiyasını yerinə yetirən, informasiyanı ötürən və arxivləşdirən ciddi fikir tribunasıdır.

Çap mediasının zəifləməsi bir tərəfdən qlobal tendensiyadırsa, digər tərəfdən də redaksiyaların müasir çağırışlara çox gec uyğunlaşması və ya bəzən, ümumiyyətlə, reaksiya verməməsi kimi spesifik səciyyə daşıyan nüanslarla bağlıdır. Məhz bu səbəblər qəzetlərin geniş oxucu auditoriyasını itirməsi ilə nəticələnir. Eyni zamanda, qəzetlər üçün nəşriyyat xərcləri və mətbəələrin əksəriyyətinin texniki imkanları ilə bağlı vəziyyət arzuolunan hesab edilə bilməz.
Agentlik dünya təcrübəsini nəzərə almaqla, “E-qəzet” modelinin tətbiq olunmasını mümkün hesab edir. Belə ki, qeyd olunan platforma qəzet redaksiyalarına texniki yönümlü xərclərini azaltmağa və nəşrlərini oxuculara daha əlverişli və operativ şəkildə çatdırmağa şərait yaradacaqdır.

Agentlik olaraq konseptual yanaşmamız ondan ibarətdir ki, müasir Azərbaycan oxucusunun keyfiyyətli kontentlə təmin olunması məqsədilə bütün digər media subyektləri kimi qəzetlər də inkişaf etməlidir.
Media sahəsində islahatlarla bağlı dövlətin iradəsi və media ictimaiyyətinin istəyi üst-üstə düşür. Məhz bu həmrəyliyə güvənərək təşəbbüslərimizin səmərəli olacağına, Azərbaycan mediasının yeni keyfiyyət mərhələsinə keçidinə dəstək verəcəyinə inanırıq.