“İran Azərbaycan qarşısında diz çökəcək”Sadiq İsabəyli: “Tehranın Azərbaycana qarşı siyasətinin mayası düşmənçiliklə yoğrulub”

İranda Məhsa Əminin ölümü ilə bağlı etiraz aksiyaları səngimir. Aksiyaları dağıtmaq üçün xüsusi qüvvələr cəlb olunub. Aksiya iştirakçıları hökumət əleyhinə şüarlar səsləndirib. Təhlükəsizlik qüvvələri ilə aksiya iştirakçıları arasında qarşıdurma baş verib. Bir neçə şəhərdə eyni vaxtda başlayan aksiyalar zamanı hökumət məmurları ilə xalq arasında qarşıdurmalar yaranıb. Tehran, Kərəc, Şiraz, Rəşt, Sənəndəc, Saqqız, Məşhəd, Bukan, Ərak, Xoraseqan, Qəzvin, İsfahan və başqa şəhərlərdə öyrəncilərin və orta məktəb şagirdlərinin əvvəlkilərə nisbətən daha çox olduğu deyilir. Məhsa Əmininin doğulduğu şəhər olan Saqqızda hökumət qüvvələri nümayişçilərə qarşı zor tətbiq edib. Nəticədə toqquşmalar baş verib. Kürdüstan əyalətinin mərkəzi Sənəndəc şəhərində silahlı məmurlar nümayişçilərə odlu silahlardan atəş açıb. Bir neçə nəfərin yaralandığı və öldüyü barədə xəbər və videolar yayılıb. Bununla yanaşı universitetlərdə də başlayan öyrənci nümayişlərinin yatırılması və aksiyaların şəhərə yayılmasının qarşısının alınması üçün çox sayda xüsusi təyinatlı qüvvələr ali təhsil ocaqlarına göndərilib.
İran daxilindəki xalqın etirazını güc yolu ilə yatırmaqla yanaşı Azərbaycanla sərhədə hərbi təlimlər keçirməklə, eyni zamanda Zəngəzur vilayətinin Qafan şəhərində İranın Baş Konsulluğunun açmaqla rəsmi Bakıya “hədə-qorxu” gəlib.

Bu məsələlərlə bağlı Savalan Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, siyasi şərhçi, Güney Azərbaycan Milli Azadlıq Cəbhəsinin İdarə Heyətinin üzvü Sadiq İsabəyli “Xalq Cəbhəsi”nin suallarını cavablandırıb.

- İranda məlum hadisələr nədən xəbər veirir, sonu nə ilə nəticələnə bilər?

- İran adlanan ölkədə baş verən kütləvi etirazlar artıq ikinci aya girib və bu aksiyalar həm kütləviləşir, həm də dərinləşir. Rerjimin bütün hakimiyyət sistemini də təsir altına almaqdadır və həm ruhanilərin, həm siyasətçilərin, həm də hakimiyyətin öz içində müəyyən çatların yaranmasına gətirib çıxarır. Yavaş-yavaş bu müxtəlif yerlərdə özünü göstərir, misal üçün, dini mərkəzərdə bir sıra ayətullahların içində artıq bəzi narazı qüvvələr meydana çıxıb. Sünni məzhəbli Bəluçistanda olan ruhani şəxslərin işində gərgin bir şərait var. Əbdül Həmid adı ilə tanınan bir şəxs var ki, ona böyük hörmət göstəriblər. O cümə namazında bu rejim tərəfində öldürülən günahsız 100-ə yaxın insanın nədən öldürüldüyünü ifadə edib. Bunun da bütün məsuliyyətini İran adlanan ölkənin dini rəhbərinin üzərrinə qoyub və deyirdi ki, burada yerli icra və polis orqanları insanları sakitləşdirirlər. İnsanlar namaz üstündə öldürülüb, onların arasında uşaqlar da var, yaranlananların sayı çoxdur. Bütün bunların hamısı onu göstərir ki, rejimin ideoloji siyasəti çöküş yaşayır, həm də öz içində narazı qüvvələr ortaya çıxıb. İş o yerə çatıb ki, artıq b ir çox dövlət məmurları işə çıxmır, qaçırlar, bəzi məlumatlara görə, hətta xaricə qaçmağı planlayıblar. Bir sıra mollalar ümumiyyətlə, öz geyimlərində küçələrə çıxmırlar, çıxanların da əmmaməsi insanlar tərəfindən yerə çırpılır. Onları təhqir edirlər, ölkənin ictimai, siyasi həyatında yeni bir görüntü yaranıb. Ona görə də bunun nəticəsi rejim üçün xoşagələn olmayacaq. Hakimiyyətdaxili çatların artması, aksiyaların getdikcə genişlənməsi onu göstərir ki, rejim öz içindən çökəcək. İqtisadi sahədə də edilən cinayətlər var ki, rejim dövlət büdcəsini, ölkənin iqtisadiyyatını öz əlinə keçirib. Özləri holdinqlər qurublar, büdcəni mənimsəyir, nəticədə əhalinin sosial rifahı pisləşir. Hər beş nəfərdən üçü yoxsulluq içində yaşayır. Bu da o deməkdir ki, sosial narazılıqlar da var. Aksiyanın mahiyyətində gənclıər azadlıq istəyir, İran adlanan ölkədə qeyri fars millətlər yaşayır, 35 milyondan çox türk var, onların da milli, siyasi, iqtisadi hüquqları pozulur. Onlara qarşı 43 ildə ancaq ayrı-seçkilik olub, onlara olmazın zülmlər edilib. Güney Azərbaycanın bir çox şəhərlərində işsizlik var, insanlar məcbur olub öz yerlərini tərk edib fars bölgələrinə gediblər. Güney Azərbaycanın şəraiti elədir ki, orada gənclərin, ümumiyyətlə, insanların şəraitini yaxşılaşdırmağa imkanlar var. Bizim mədənlər, yeraltı sərvətlərimiz, kənd təsərrüfatı, turizm, ticarət imklanlarımiz genişdir. Amma onların hamısı məhdudlaşdırılır. Bu amillər həm də bəlucların, ərəblərin yaşadığı bölgələrdə də var. Bunun çox ciddi nəticələr olacaq. Daxili ixtilafların böyüməsi də nəticəsiz qalmayacaq.

- Zaman-zaman etiraz aksiyalrı İranı bürüyüb, bu, ilk deyil. Amma amansızlıqla yatırılıb. Bu aksiyalar digərlərindən hansı xüsusiyyət və tələbləri ilə fərqlənir?

- 1979-cu ildən bəri İslam İnqilabı adı altında hakimiyyətə gələn bu rejim zamanında narazılıqlar baş qaldırıb. Rejim öz müxaliflərini öldürdü, zindana saldı, bir çoxları xaricə üz tutdu. O vaxtdan bu günə kimi rejimin zülmləri davam edib. Hər bir etiraz amansızlıqla yatırılıb. Amma o dövrdə insanlar bir sıra sosial ictimai fərdi azadlıqların olması ilə bağlı hakimiyyətdə islahatların aparılmasına etiraz edirdilər. Məsələn, Xatəmi dövründə 1997-dən başlayaraq onun bir sıra vədləri vardı ki, biz ölkə daxlində çalışmalıyıq, insanların minimum hüquq və azadlıqlarını verək, insanlara elə şərait yaradılsın ki, öz sözlərini deyə bilsinlər. Amma gördük ki, vəziyyət daha da ağlrlaşdı, iş o yerə gəldi ki, mətbuat bağlandı, universitet öyrəncilərinə təzyiq edildi, həbs olundu, bir sıra ziyalılar hakimiyyət, təhlükəsizlik orqanları tərəfində evlərində öldürüldü. Bu da böyük narazılıqlara səbəb oldu. Xatəmin dediyi islahatlar aparılmadı. İnsanlar gördülər ki, Xatəmi rejimin verdiyi vədlər yerinə yetirilmir. Bu rejim insan haqlarına belə hörmət etmir. O haqqı vətəndaşına vermir. Qadınlara öz geyimlərində sərbəst olmaları belə qadağan edildi. Əxlaq polisi yaradılıb, gənc qadınlar tutulur, döyülür, son hadisələrdə bir gənc xanımın həyatının itirlməsinin nəticəsidir. Xalq Ali dini rəhbərin özünü hədəfə alıb “Ölüm olsun diktatora”, “Ölüm olsun Xameneyə”, “Qadınlara azadlıq” şüarları səslənib. Bu da onu göstərir ki, xalq bu rejimin siyasətini, vədinə artıq inanmır. İnsanlar bu rejimdən heç nə gözləmir. İndiki aksiyaların əvvəlkilərindən fərqi insan azadlıqlarının aparılması üçün islahatların tələb olunmasıdır. Amma hakimiyyət bundan qaçır. Bu mənada etirazların kütləviləşməsi qaçılmazdır.

- İran İslam Respublikası... Bu ölkədə islamı dəyərlər necə qorunur?

- Fars şiəçiliyi farsçılığa əsaslanan bir ideoloji məzhəbdən yanaşmadır. Dini baxış deyil, şəriət baxışıdır, dindən çox fərqlidir. Bəziləri düşünür ki, İranda bir dini, islamı rejim qurulub. Xeyir, bu belə deyil. Şəriəti farsçılıq əsasında həyata keçirilən rejimdir. Bunun dini yanaşması, Qrurandan təhlili olduqca fərqlidir. Siz əgər İran adlanan ölkənin ruhanilərin danışıqlarına, dərslərinə baxsanız orada çox rahat şəkildıə görəcəksiz ki, onlar Qurandan, Peyğəmbərin hədislərindən yola çıxaraq insanlara bir şey anlatmırlar. Daha çox rəvayətlər üzərindən danışırlar ki, bu rəvayətlər olduqca gülüncdür. Misal üçün, filan imamla filan heyvan danışdı. Göyərçin getdi filan imama şikayət etdi ki, bəs niyə filan yerdə bu iş olub. Yəni rəvayətlər üzündən insanlara guya din anladırlar. Bunların heç birinin dinlə, islamla əlaqəsi yoxdur, uzlaşmır. Belə olan halda insanlar artıq bu rejimin mahiyyətini dini sevən, ədaləti sevən, haqqın, ədalətin, dinin bir sıra dəyərləri üzərində qurulan hakimiyyət kimi görmür. Yaxşı olardı ki, bunu Quzey Azəraycanda da görməsinlər. Çünki, farsçılıq yanaşması terrora yönəlik yanaşmadı. Bunların tarixində də hər zaman terror, hər zaman basqı prinsipləri vardı. Bu prinsiplər üzərində siyasi hakimiyyətə nüfuz ediblər, ruhani cəmiyyətində özlərinə yer alıblar, məqsəd gəlir imkanlarını artırmaqdır. 43 ildə bunu dövlət səviyyəsində bir dini, ideoloji siyasi sistemə çeviriblər və bundan istifadə ediblər. Guya din və islam dəyərlərindən danışılır, amma mahiyyətdə farsçılıq və fars şiəçiliyi üzərindən bir sıra rəvayətlərə dayanıb gündəmə gətirirlər. Bu rejimi islam dövləti, İslami bir ölkə adlandırmaq yanlışdır, mollaların büdcədən oğurladıqları pul, insanlara etdikləri zülmləri gördükdə bu, açıq şəkildə özünü göstərir.

- Sadiq bəy, maraqlıdır başda ABŞ olmaqla, dünya İranı nüvə silahı əldə etmək istəyindən daşındıra bilmir. Amma nədənsə Vaşinqton Yaxın və Orta Şərqdə həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatları İrana tətbiq etmir...

- ABŞ İranla bağlı illərdir nüvə danışıqları aparıb, ya birbaşa, ya dolayısı yolla, müxtəlif formatlarda. Dəfələrlə müxtəlif danışıqlarda artıq razılığa gəlindiyi söylənilib, sonra alınmadığı aydın olub. Tramp dövründə bu razılaşmanın mənasız olduğunu görüb, danışıqlardan imtina etdi. Bundan sonra da razılığa gəlinməsi üçün bir sıra görüşlər oldu. Amma göründü ki, bu baş tutmadı. İran ümumiyyətlə çalışır ki, Avropa dövlətlərinin, xüsusilə Fransanın vasitəsilə bu nüvə danışıları üzərindən Qərb dövlətlərindən imtiyazlar alsın. ABŞ-dan o imtiyazları alsın ki, o razılaşmadan sonra hər hansı sanksiyanı tətbiq etməyəcəyini təsdiqləsin. İranın siyasi rejiminin dəyişdirilməsi ilə bağlı ABŞ hər hansı bir fəaliyyətdə olmasın. İran adlanan ölkənin terror şəbəkəsinə qarşı ABŞ hər hansı bir əməliyyat keçirməsin, söhbət terrorizmlə bağlı ABŞ-ın mübarizəsindən gedir. Bu sahədə İrana sərbəstlik versin. Yəni İran ancaq imtiyazlar almaq istəyir. İranın Yaxın və Orta Şərqdəki təxribatları getdikcə genişlənir. Nəzərə alsaq ki, ABŞ beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizədə bir sıra hərbi əməliyyatlar həyata keçirib. Amma İranla işi olmayıb. Bunun bir çox səbəbləri var. ABŞ çalışır, İrana göstərsin ki, bu rejimi dəyişmək istəmir. ABŞ-da bir sıra lobbi qrupları var, məsələn, NAYAK, İranın keçmiş xarici işlər naziri Cavad Zərif qurub. Bu lobbinin tərkibində çox sayda şirkətlər var ki, onların maraqları əsasında lobbiçilik bir sıra işlər görülür. ABŞ-ın xarici siyasətinə, İranla bağlı siyasətinə təsirləri var. Bütün bu təsirlərlə yanaşı, erməni lobbisi Fransanın dəstəyi ilə ABŞ-ın Demokratlar Partiyasına olan nüfuzunu nəzərə alaraq İrana qarşı siyasətinə təsir göstərirlər. Orada senatorlara, konqresmenlərə təsir edirlər ki, İranla işiniz olmasın, İran o qədər də aqressiv ölkə deyil və s. Bu səbəblərin hamısını nəzərə alanda görürük ki, ABŞ çalışır ki, İranı yola versin. Daha çox onunla anlaşsın. Barak Obama dövründə embarqoların aradan qaldırılması məsələsi gündəmə gəldi və o, İrana 150 milyard dollar pul verdi. Bu vəsait hara xərcləndi, hansı terror qrupların sərf olundu, insanların həyat səviyyəsinə nə qədər xərcləndi, bilinmədi. Ona görə də görürük, ABŞ bu məsələdə İrana hərbi əməliyyatlar tətbiq etmir. İran da bundan şirniklənir. Fikir verirsizsə, İran hətta İsrail dövlətini yox etməklə bağlı çıxışlar edir. Buna baxmayaraq, yenə də ABŞ İrana qarşı elə bir siyasət yürüdür ki, rejim geri çəkilməsin. Fransanın ABŞ-ın xarici siyasətindəki təsir gücü burada böyük rol oynayır. İraq, Suriya və Yəməndə terrorizmin genişlənməsi İran adlanan ölkədə dövlət səviyyəsində dəstəklənməsidir və bir çox qarşıdırmaların yaranmasına gətirib çıxarır. İsrail də bu aspektdən çıxış edir ki, İran təkcə ona yox, bütün dünyaya təhlükədir. Bunun nümunəsini biz Rusiya-Ukrayna savaşındada görürük ki, İran Moskvaya intihar dronlar verməklə dinc əhalinin qırılmasına səbəbkardır. Rusiya kimi İran adlanan ölkə də bu cinayətə imza atıb. Gerçəkdən lazımdır ki, İranın bu fəaliyyətləri ilə bağlı ABŞ yenidən öz siyasətinə baxsın. Onun bu rejimə qarşı mövqeyi rejimə müxalif olan qüvvələri də narahat edir. Amerikanın İran üzrə xüsusi nümayəndəsi Robert Mali deyib ki, İran insan haqları ilə bağlı yumşaq davranmalıdır. Onun bu fikri insanları hiddətləndir ki, axı İran insanlarla yumşaq davranmır, cinayət törədir. 15-17 yaşlı uşaqları öldürürlər, sonradan tibbi rapor yazırlar ki, guya onlar intihar ediblər, hansısa xəstəlikdən ölüblər. Küçələrdə insanlasr güllələnir, işgəncə altında öldürülür. Hədis Nəcəfiyə 6 güllə vurublar. 20 yaşlı qızı Kərəz şəhərində öldürdülər. Bu azərbaycanlıdır, türkdür. Bütün bu cinayətlər göz qabağında olduğu bir halda ABŞ İranda insan haqlarının qorunması məsələsinə ciddi yanaşsa yaxşı olardı.

- İranın Azərbaycana qarşı siyasətinə gələk, rəsmi Tehran bununla nə demək istəyir?

- Artıq dəfələrlə deyilib ki, İran adlanan ölkə Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini, güclənməsini, bölgədə söz sahibi olmasını istəmir. Bunu hər zaman özünə təhdid görüb. Tehran siyasətinin mayasında Azərbaycana qarşı təxribat dayanır. Azərbaycanın zəiflədilməsi üçün əlindən gələni edən İran bu istiqamətdə Ermənistana istənilən - hərbi, iqtisadi, siyasi yardımlar edib, indi də davam edir. İran 35 milyon Azərbaycan türkünə qan uddurur, amma 35 min erməniyə bütün haqlarını verir – məktəb, mədəniyyət mərkəzi , idman kompleksləri, kitabxanalar, öz dillərində mətbuat, jurnal dərc etmək hüququ verib. Erməni məktəblərində tədris olunan dərsliklərin içinə baxanda orada daşnaqların ideoloji siyasi terror baxışlarının yer aldığını görürük. Ermənilər onun əsasında tərbiyə olunurlar. “Alik” adlı bir qəzet var, başdan-ayağa daşnaq ideologiyasını təbliğ edir. İranda yaşayan ermənilər potensial terrorist kimi böyüyürlər, tərbiyə alırlar. Tehranda ermənilər qondarma soyqırım adı altında yürüşlər, Türkiyənin İrandakı səfirliyi qarşısında aksiya keçirirlər. Erməniləri bu tərzdə yetişdirən, ona qol, qanad verən İran hakimiyyətindən azərbaycanlılara xoşməramlı münasibət gözləmək olar? İran Azərbaycanda “şiəşiliyi”, fars şiəçiliyini təbliğ edir, gəncləri, yeniyetmələri aparıb Qum şəhərində oxutdurub onlara farsçılıq ideologiyası aşılıyıb Azərbaycana qarşı istifadə edir. Onlardan terrorçu yetişdirir, Azərbaycana qarşı terror fəaliyyətlərinin həyata keçirməsində onlardan istifadə etməyə çalışır. Eyni zamanda həmin gənclərlə ermənilər arasında münasibətləri yaxşılaşdırır. Həmin gənclərə gələcəkdə bölgələrdə terror şəbəkələrinin qurulması planlarında yer ayırır. Qasim Süleymani öldürüldükdən sonra Livanda, İraqda Suriyada fəaliyyət göstərən SEPAH Pasdaranın Qüds qoşunları kiçik 3-4 qrupdan ibarət mobil terror şəbəkələrinin ququlması üzərində iş apardılar. Azərbaycandan da aparılan insanlara o qruplarda yer verilib. Sonradan Azərbaycanın daxilində bu qüvvələrdən istifadə edilsin. Xatırlayırsız, bu günlərdə şəhidlərin dəfn mərasimində hüeynçilər sinə vurdular, dini şüarlar səsləndirdilər. Qüds qoşunu və onun ətrafında formalaşan hüseynçilər dəstəsinə üzv qüvvələr Azərbaycanda terror aktları törədə bilərlər. Bunun üçün həm Rusiyada yaşayan azaərbaycanlılardan, həm də Azərbaycandan İrana getmiş gənclərdən istifadə oluna bilər.
Bunlar hamısı İran adlanan ölkənin siyasətindən qaynaqlanıb. Bütün bunlar onu deməyə əsas verir ki, Tehranın Azərbaycana qarşı siyasətinin mayasında düşmənçilik durur.

- Tehranın Azərbaycanla sərhədə hərbi texnika cəmləməsi, hərbi təlimlər keçirməsi nə məqsəd daşıya bilər?

- Bunun bir neçə məqsədi var. Biri də İranda aksiyaların səngiməməsidir. Güney Azərbaycanın bu aksiyalara aktiv qoşulacağı ehtimalını nəzərə alaraq o qoşunları sərhəddə yeləşdirib. Həm də İran mediasında göstərsinlər ki, bizə qarşı xarici saldırı var və bunun içində həm də Azərbaycan və Türkiyə var. Türkə qarşı nifrət siyasəti fars rejimində o qədər təbliğ olunub ki, fikirləşirdilər ki, bu nifrətdən doğan insanların duyğuları ilə oynasınlar. Demək istəyirdilər ki, əgər İranda aksiyalar genişlənərsə o zaman türklər bundan istifadə edəcək, ölkə parçalana bilər. Ondan öncə Cavad Zərif bir müsahibəsində deyib ki, Qərb dövlətləti, özəlliklə Fransa deyib ki, nüvə danışıqlarında bir sıra güzəştlərə getməlisən. Getməsən, İran adlanan ölkə artıq iki həftə ərzindəı türklərin əlinə keçə bilər. Türklər deyəndə Güneydəki Azərbaycan türkləri nəzərdə tutulur. Güney Azərbaycanın etiraz aksiyalarına qoşulması potensialı rəsmi Tehranı əndişələndirib. Ona görə də bu rejim hərbi texnikasını həmin bölgəyə yerləşdirmək qərarına gəldi. Azərbaycana da hədə-qorxu gəlmək istədi. Amma həmin texnikaların mahiyyətinə, vəziyyətinə baxanda, görürsən ki, çox acınacaqlı durumdur. Çünki, SEPAH və ona verilən büdcənin üçdə ikisi mənimsənilib, oğurlanıb. İllik 22 milyard dollar büdcə alır, çox ehtimal ki, bu il daha da artırılacaq. SEPAH-ın çox ciddi və güclü hərbi qüvvəsi yoxdur. Onlar daha çox raket, dron və terror qruplarının gücünə güvənirlər. Amma onların hərbi təlimlərin sərhəddə keçirməsi daxilə hesablansa da, mediada Azərbaycan dövlətinə təhdid kimi göstərməyə çalışdılar. Həmin təhdidi gerçəkləşdirmək isə imkansızdır.

- İranın Qafanda konsulluq açması, sizcə, nəyə hesablanıb?

- İran çalışır ki, Azərbaycana nifrətini müxtəlif formalarda biruzə versin. Konsulluğun binası kimi İran adlanan ölkənin də siyasəti yarım yapalaqdır. O mənadakı, çalışdı bəzi Avropa ölkələrinə, xristian ölkələrinə özəlliklə Fransaya bu mesajı versin ki, mən Ermənistanın təhllükəsizliyini qorumaq imkanına sahibəm və görürsüz ki, konsulluq da açıram və gələcəkdə də Təbrizdə ermənilərin konsulluğu açılacaq. Belə bir yanaşma ilə çalışır ki, Avropa ölkələrinin maraqlarını özünə cəmləsin. Bununla da İran adalanan ölkədə cərəyan edən hadisələrin sakitləşməsinə səbəb olsun. Gələcəkdə təxribatlar törətməkdə istifadə etsin. Qarabağda, Azərbaycanda xarici sərmayələrin qarşısının alınmasında rol oynasın. Niyyətlərdən biri də budur. Bəhanələr üzərindən bunu edir, hamısı da yersizdir, əsassızdır. Çünki Azərbaycan Prezidenti bu məsələlərlə bağlı İran tərəfə konkret fikirni, özü də məntiqli və tutralı fikrini bildirib. Azərbaycanın hərbi siyasi gücü, Güney Azərbaycanın imkanları, orada Azadlıq Hərəkatının güclənməsi İranın Azərbaycan dövlətinə qarşı hər hansı təxribatının böyüməsi imkanını çox azaldır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bu günlərdə çıxışlarının bvirində deyib: Azərbaycan dövlətinin sərhədlərindən kənarda yaşayan azərbaycanlıların sayı bir neçə dəfə Azərbaycandakıdan çoxdur. Bu da birbaşa Güney Azərbaycana işarədir. Bu da o deməkdir ki, 50-60 milyon azərbaycanlı, o tərəfdən Türkiyədə yaşayan 80-90 milyon türk, bu tərəfdən Türkistan, Turana gedən türk dövlətlərinin də sayını nəzərə alanda bölgədə 300 milyondan çox türkün varlığından söhbət gedir ki, bu artıq regional deyil, qlobal gücdür. Nəzər alsaq ki, bu dövlətlərin iqtisadi gücü çoxdur. İran adlanan ölkədə bir ovuc farsın çöllüyün ortasında qalma təhlükəsi var. İranı bu qorxuya salıb. Bilir ki, Güney və Guzey Azərbaycanın coğrafi imkanları da geostrateji imkanlardır, mədəniyyət və dünya ticarətini qovuşduran imkanlardır. Ona görə də Azərbaycanın güclənməsi İranı qorxudur. Azərbaycan zəngin dövlətçilik təcrübəsi olan dövlətdir, savaşda qələbə qazanan dövlətdir, siyasi, iqtisadi , hərbi gücü var, hərbi, siyasi nöqteyi nəzərdən təcrübüəli, müdrik sərkərdəsi var. İlham Əliyevin nüfuzu bütün Avropanı fəth edib, barmaqla göstərilir ki, Qafqazda belə bir sərkərdə var. Hətta Avropanın enerji təhlükəsizliyində Azərbaycanın rolu var. Bu qədər üstünlüklər fonunda İran rejimi özü zəifləyəcək, Azərbaycan qarşsında əriyəcək, diz çökəcək...
Jurnalistlər Media Reyestrinə hansı mərhələdə və necə müraciət etməlidir?Medianın İnkişafı Agentliyinin (MEDİA) Media Reyestri xidmətinin rəhbəri Cahangir Həsənlinin APA-ya müsahibəsi

- Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarı ilə Media Reyestri şəhadətnaməsinin forması təsdiqlənib. Bu gün isə jurnalist vəsiqəsinin forması, həmçinin onun əldə edilməsi və dəyişdirilməsinə görə ödənişin məbləği və həmin vəsaitdən istifadə qaydası təsdiqləndi. Bununla da, Media Reyestrinin formalaşdırılması üçün hüquqi bazanın yaradılması mərhələsini bitmiş saymaq olarmı?

- Cənab Prezidentin “Media haqqında” Qanunun tətbiqi və bundan irəli gələn bir sıra məsələlərin tənzimlənməsi barədə” Fərmanına əsasən, Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi də daxil olmaqla, aidiyyəti qurumların üzərinə Media Reyestrinin yaradılması və onun fəaliyyətinin təmin olunması istiqamətində müvafiq tapşırıqlar qoyulmuşdu.

Nazirlər Kabinetinin “Jurnalist vəsiqəsinin forması”nın və “Jurnalist vəsiqəsinin verilməsinə və ya dəyişdirilməsinə görə ödənişin məbləği və həmin vəsaitdən istifadə Qaydası”nın təsdiq edilməsi haqqında” qərarının qəbul edilməsi ilə hüquqi təminatın yaradılması istiqamətində verilmiş tapşırıqların icrasını yekunlaşmış hesab edə bilərik.

Bundan sonrakı mərhələ internet informasiya ehtiyatı olan Reyestrin formalaşdırılması, aparılması, digər dövlət qurumlarının informasiya sistemləri və ehtiyatları ilə inteqrasiyasının təşkili məqsədilə işlərin görülməsidir. Hazırda bu proses intensiv şəkildə həyata keçirilməkdədir və inanırıq ki, yaxın günlərdə Reyestrin proqram təminatı ilə bağlı texniki-təşkilati tədbirlər tamamlanacaq və onun fəaliyyətə başlaması təmin ediləcək.

- Demək, yaxın günlərdə media subyektləri və jurnalistlər Reyestrə müraciət edə biləcəklər?

- Media Reyestri istifadəyə verildikdən sonra həm media subyektləri, həm də jurnalistlər müvafiq qaydalara uyğun olaraq müraciətlərini formalaşdıra biləcəklər. Amma burada diqqət edilməli olan bir önəmli məqam var. Belə ki, hamınıza məlum olduğu kimi, “Media haqqında” Qanunun və “Media Reyestrinin aparılması Qaydaları”nın tələblərinə əsasən jurnalistin Reyestrə daxil edilməsi üçün şərtlərdən biri onun əmək müqaviləsi və ya mülki hüquq müqaviləsi bağladığı media subyektinin Media Reyestrində olmasıdır. Yəni jurnalist Reyestrə müraciət edənə qədər artıq onun işlədiyi və ya əməkdaşlıq etdiyi media subyekti Media Reyestri şəhadətnaməsini əldə etməlidir.

Müraciət zamanı əmək müqaviləsi elektron hökumət portalından sistemə inteqrasiya olunacaq. Yox, əgər jurnalist media subyekti ilə mülki hüquq müqaviləsi əsasında əməkdaşlıq edirsə, bu zaman o, sistemə həmin müqavilə haqda məlumatlarla yanaşı, sənədin özünü də yükləməlidir. Beləliklə, onun hansı media subyekti ilə əməkdaşlıq etdiyi və həmin subyektin Reyestrə daxil edilib-edilmədiyi aydınlaşdırılacaq, müvafiq qərar qəbul ediləcək.

- Yəni, jurnalistlər Reyestrə media subyektlərindən sonra müraciət etməlidirlər?

- Jurnalistlər Reyestrə, şərti desək, ikinci mərhələdə müraciət etsələr, daha məqsədəmüvafiqdir. Yəni onlar Media Reyestrinə müraciət etmək üçün işlədikləri və ya əməkdaşlıq etdikləri media subyektinin Media Reyestri şəhadətnaməsi əldə etməsini gözləməlidirlər.

- Bütün müraciətlər tam elektron qaydada olacaq?

- Bəli, Media Reyestrinə müraciət tam elektronlaşmış şəkildə həyata keçiriləcək. Buna baxmayaraq, təcrübə göstərir ki, elektron hökumət üzərindən inteqrasiya prosesində bəzi hallarda müəyyən məlumatların mübadiləsində çətinliklər müşahidə oluna bilər. Bu da bir sıra obyektiv səbəblərə əsaslanır.

Belə ki, müvafiq sistemlər özündə bəlli bir tarixdən sonraya aid məlumatları əks etdirir. Bu kimi hallarda müraciətçi qanunvericiliyə uyğun olaraq inteqrasiya olunmayan informasiyalara dair sənədləri Agentliyə kağız daşıyıcıda təqdim edə bilər.

- Bəs, jurnalistin Media Reyestrinə düşməsi üçün başqa nələr tələb olunur?

- Bu tələblər “Media haqqında” Qanunun 74.2-ci maddəsində əksini tapıb və “Media Reyestrinin aparılması Qaydaları”nın 6.6-cı bəndində Reyestrə daxil edilmək üçün müraciət etmiş jurnalistlərin Reyestrə daxil edilməsindən hansı hallarda imtina olunacağı təsbit olunub.

Müvafiq tələblər içərisində ali təhsil və jurnalistika sahəsində ən azı 3 illik staj tələbi daha çox müzakirə olunsa da, jurnalistin fəaliyyət göstərdiyi müddət ərzində peşə etikası qaydalarına riayət etməsi, informasiyadan istifadə və istinad tələblərinə uyğun davranması, işlədiyi və ya əməkdaşlıq etdiyi media subyektinin davamlı fəaliyyət göstərməsi kimi tələblər də mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

- Reyestrə düşməyəcək və müvafiq olaraq, jurnalist vəsiqəsi almayacaq şəxslərin aqibəti necə olacaq?

- Şəxsin jurnalist kimi fəaliyyət göstərməsi üçün onun Media Reyestrinə daxil edilməsi imperativ xarakter daşımır. Başqa sözlə, bizim təqdim edəcəyimiz vəsiqə şəxsin jurnalist olduğunu təsdiqləmir, sadəcə, onun haqqında qanunla nəzərdə tutulan məlumatların Media Reyestrində olduğunu göstərir. Yəni bu vəsiqə rəsmi peşəkarlıq meyarı və ya digər vəsiqələri istisna edən sənəd kimi qəbul edilməməlidir.

Media subyektləri əməkdaşına öz redaksiya vəsiqələrini verməkdə sərbəstdirlər. Bir sözlə, jurnalistlər Media Reyestrinə daxil edilmədən və müvafiq vəsiqəni almadan da fəaliyyətlərini maneəsiz, qanunla müəyyən edilmiş bütün müdafiə mexanizmlərindən istifadə etməklə həyata keçirə biləcəklər.

- Bəs bu vəsiqələrin hansı özəlliyi var?

- Jurnalist vəsiqəsinin forması və ölçüsü beynəlxalq standartlar nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilib. Onun arxa tərəfində yerləşdirilmiş QR kod mobil cihazlar vasitəsilə oxunan zaman Media Reyestrinin informativ xarakterli veb-səhifəsinə keçid təmin olunur və vəsiqənin elektron variantı görünür. Bu, qarşı tərəfin jurnalist haqda məlumatların mötəbərliyinə əmin olmasını təmin edəcək.

Bundan başqa, vəsiqənin üzərində “Media haqqında” Qanunun 6-cı maddəsinə uyğun olaraq, jurnalistin peşə fəaliyyətinə müdaxilənin yolverilməzliyi xüsusi qeyd olunub.

Eyni zamanda, bu vəsiqə jurnalistin yerli və beynəlxalq əhəmiyyətli tədbirlərə akkreditasiya prosesinin daha operativ və asan həyata keçirilməsinə kömək edəcək.

- Vəsiqələr jurnalistlərə hansı müddətə veriləcək?

- Jurnalist vəsiqəsinin etibarlılıq müddəti 3 ildir. Jurnalist vəsiqənin etibarlılıq müddəti bitdiyi gündən ən geci 3 iş günü müddətində həmin vəsiqəni Agentliyə təhvil verməklə yenidən jurnalist vəsiqəsinin alınması üçün müraciət etmək hüququna malikdir.

Jurnalist vəsiqəsindəki məlumatlar dəyişdikdə və ya jurnalist vəsiqəsi yararsız vəziyyətə düşdükdə, yaxud vəsiqədəki məlumatların səhv olduğu aşkar edildikdə jurnalist vəsiqəsinin dəyişdirilməsi üçün müraciət etməlidir.

Əmək müqaviləsinə xitam verilmiş jurnalist sonuncu iş günündə öz vəsiqəsini çalışdığı media subyektinə təhvil verməli, media subyekti isə həmin vəsiqəni Agentliyə təqdim etməlidir.

Xidmət müqaviləsi ilə çalışan jurnalistlər Media Reyestrindən çıxarıldıqları gündən ən geci 3 iş günü müddətində jurnalist vəsiqəsini Agentliyə verməlidirlər.
"İran şirkətləri işğaldan azad edilmiş ərazilərdə işə başlayacaqlar"Avrasiya.net İranın Azərbaycandakı səfiri Seyid Abbas Musəvi "Report"a müsahibəsini təqdim edir:

- Azərbaycanla İran arasında münasibətlərin səviyyəsini, o cümlədən iqtisadi əlaqələrin durumunu necə qiymətləndirirsiniz?

- Münasibətlərin səviyyəsi çox yüksəkdir. İki ölkə prezidentlərinin Türkmənistanın paytaxtı Aşqabadda iki dəfə səmimi görüşləri olub. Azərbaycan və İranın siyasi, o cümlədən hərbi-təhlükəsizlik, eləcə də iqtisadi sahəyə məsul olan digər rəsmi şəxslərinin də mütəmadi görüşləri arasında dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin genişlənməsindən xəbər verir. Bu ilin yanvar-avqust aylarında iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin dəyəri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 23 %-dən çox artıb.

- Bir qədər əvvəl İran ərazisindən keçməklə Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu ilə Naxçıvan MR arasında yeni kommunikasiya bağlantısının yaradılması haqqında Anlaşma Memorandumu imzalanıb. Bu məqsədə nail olmaq üçün dörd körpünün, o cümlədən Araz çayı üzərində iki avtomobil körpüsünün (piyada keçidi ilə) və iki dəmir yolu körpüsünün, rabitə və enerji təchizatı infrastrukturunun tikintisi nəzərdə tutulub. Bu işlər hansı mərhələdədir?

- Bildiyiniz kimi, ötən 30 il ərzində - Azərbaycanın müstəqilliyinin ilk dövrlərindən başlayaraq İran mehriban qonşuluq, qardaşlıq, mədəni və dini ortaqlıq ruhuna ehtiram əsasında, azərbaycanlı bacı və qardaşlarına dəstək olaraq, Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan MR arasında öz ərazisindən keçməklə əlaqələrin yaradılması üçün münasib şərait yaradıb, bu marşrut Azərbaycan vətəndaşlarının gediş–gəlişi üçün həmişə ən təhlükəsiz, ən əlverişli quru marşrut hesab edilib.

İkitərəfli nəqliyyat əməkdaşlığının inkişaf etdirilməsi məqsədilə bu ilin martnda, ikitərəfli əlaqələrin 30 illiyində, Dövlətlərarası Birgə İqtisadi Komissiyasının 15- ci iclası İran ərazisindən keçməklə Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu ilə Naxçıvan MR arasında yeni kommunikasiya bağlantısının yaradılması haqqında Anlaşma Memorandumu imzalanıb. Daha sonra dəqiq nöqtənin müəyyən edilməsi və hazırlıq işlərinin aparılması üçün texniki işçi qrupları yaradılıb. Sevindirici haldır ki, bu il sentyabrın 21-də yeni körpülərin tikintisinin təməlqoyma mərasimi keçirilib və qərara alınıb ​​ki, bu layihənin birinci mərhələsində Araz çayı üzərində uzunluğu 216 metr, eni 25 metr olan iki zolaqlı beton avtomobil yol körpüsü və hər tərəfdən bir piyada zolağı salınacaq. Körpünün tikintisinin başlanması ilə bağlı texniki məsələləri diqqətdə saxlamaq üçün yaxın vaxtlarda birgə texniki işçi qrupları görüşünün keçirilməsi nəzərdə tutulub .

- Azərbaycanla İran arasında iqtisadi, ticarət və humanitar sahələr üzrə Dövlət Komissiyasının növbəti iclası nə vaxt keçiriləcək?

- Davam edən danışıqlara əsasən, komissiyanın 16-cı iclasının 2023-cü ilin əvvəlində Tehranda keçirilməsi planlaşdırılır.

- Yaxın gələcəkdə iki ölkə arasında qarşılıqlı səfərlər gözlənilirmi?

- Prezident İlham Əliyevin bu ilin sonuna qədər İrana səfəri hər iki ölkənin gündəliyindədir. Bundan əlavə, İranın iqtisadiyyat nazirinin Bakıda keçiriləcək İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının iqtisadiyyat nazirlərinin toplantısında iştirak etməsi nəzərdə tutulub. Təbii ki, gündəmdə başqa proqramlar da var ki, onlar təsdiqlənən kimi açıqlanacaq.

- İran maşınqayırma sənayesi üzrə fəaliyyət göstərən şirkəti Hacıqabulda istehsala başlayacaqmı? Bu istiqamətdə işlər hansı mərhələdədir?

-Bizim avtomobil istehsalı ilə bağlı Neftçalada birgə layihəmiz mövcuddur və şükürlər olsun ki, bu layihə uğurlu layihə olub, yaxşı avtomobil istehsalı olub. Ancaq təəssüf ki, Hacıqabulda layihənin icrası bir sıra məsələlərlə bağlı, o cümlədən koronavirus (COVID-19) pandemiyasının yayılması və Azərbaycana səfərlərin məhdudlaşması ilə əlaqədar dayandırılıb və ondan sonra nəzərəçarpacaq irəliləyiş olmayıb. Amma məsələ gündəmdədir və nəzərdən keçirilir, mən şəxsən bu barədə tərəflərlə danışmışam. Ümid edirəm ki, biz gələcəkdə bununla bağlı danışıqların bərpasının şahidi olacağıq.

- İran şirkətləri işğaldan azad edilmiş ərazilərdə fəaliyyət göstərmək istəyirdilər, bu istiqamətdə hər hansı yenilik varmı? Hazırda həmin ərazilərdə neçə İran şirkəti fəaliyyət göstərir?

- İqtisadiyyat Nazirliyi ilə əlaqəli şəkildə bəzi İran şirkətləri işğaldan azad edilmiş ərazilərdə işə başlamaq üçün hazırlıqlarını yekunlaşdırmaqdadır və tezliklə işə başlayacaqlar. Ancaq gözləntilərimiz bundan artıqdır. İran şirkətlərinin keyfiyyəti və rəqabət qabiliyyəti yüksəkdir.
"Harada aş, orada baş" olan media rəhbərləri... - DeputatAvrasiya.net Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (BAXCP) sədri, Milli Məclisin üzvü Qüdrət Həsənquliyevin Teleqraf.com-a müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, Milli Şura üzvləri, onların xaricdəki dəstəkçiləri, vaxtilə Elçibəy hakimiyyətində təmsil olunub bu gün Qərbdən siyasi dəstək gözləyən bəzi şəxslər ictimai qınaqdan qorxmayraq Azərbaycanı Ermənistanın dövlət sərhədlərini pozmaqda ittiham edirlər. Bu barədə fikirlərinizi bilmək istərdik.

- Əvvəllər də söyləmişəm, bəzi adamların hakimiyyətə gəlmək ehtirası aşıb-daşır. Onlar görürlər ki, illər keçir, ömür başa çatır, amma heç nəyə nail ola bilmirlər. Uzun illərin uğursuzluğu bu adamları sağlam düşüncədən məhrum etməklə yanaşı, həm də rəzil edib. İctimai qınaqdan qorxmamalarının səbəbi xalqın onsuz da onları dəstəkləmədiyini bilmələridir. Xalqın onların çağırışlarına cavab verməməsi bəzilərini dəli edir. Xaricdə ermənipərəst dairələrdən aldıqları pul qarşılığında öz dövlətinə böhtan atanlar da var. Bir qisim - keçmiş səfir, deputat, yaxud jurnalistlər hesab edir ki, iqtidar onları istifadə edib atıb, buna görə qisas almaq lazımdır. Eyni zamanda düşünürlər ki, ermənipərəst güclərin dəstəyi ilə ölkədə sabitliyi pozub hakimiyyətə gələ bilərlər. Bunların içərisində bəzi böyük dövlətlərin ermənipərəst mövqeyini görüb əsməcə tutanlar da var. 1993-cü ildə Gəncədə hərbi qiyam başlayanda onların çoxunun qorxudan Elçibəyi necə satması, qiyamçıları öz adları ilə çağırmaqdan necə yayınmaları yaddaşlardan heç vaxt silinməyəcək.

Bu adamların Azərbaycanda siyasi hakimiyyətə gəlməsi ölkəmizin varlığını növbəti dəfə böyük təhlükə ilə üz-üzə qoyar. Bunu sadə insanlar da, ölkədə ictimai asayişin qorunmasına, dövlətin təhlükəsizliyinə cavabdeh olan dövlət orqanları da çox gözəl bilirlər. 30 il xalqımıza zülm etmiş, 20 faiz torpağımızı işğal edib bir milyon insanı ev-eşiyindən qovmaqla dözülməz şəraitdə yaşamağa məhkum etmiş, Xocalı soyqırımını törətmiş bir dövlətin müdafiəsinə qalxanları xalqımız heç vaxt bağışlamayacaq. Son açıqlamaları ilə onlar özlərini tamamilə bitirdilər.

- Qüdrət bəy, bu cür ünsürlərə qarşı aparlan informasiya savaşının, maarifləndirmə işinin səviyyəsindən razısınızmı?

- "Harada aş, orada baş" olan bəzi media orqanlarının rəhbərləri özlərini elə aparırlar ki, sanki bu kimi məsələlərin onlara aidiyyəti yoxdur. Prezidenti tərifləmək yetərlidir, amma dövlətimizə böhtan atanlara, dövlət rəsmilərini təhqir edənlərə cavab vermək isə sanki "mətbuatın aşağı təbəqəsinə aid olanların" üzərlərinə düşür. Bu sözləri sizin saytlara aid etmək olmaz. Aynur Camalqızı başda olmaqla, sizin əməkdaşlar heç vaxt yaxalarını kənara çəkməyib, həmişə siyasəti çirkləndirən, öz ölkəsinə böhtan atan satqınların qarşısında dayanıblar. Aynur xanım zamanında çox gənc olmasına baxmayaraq, təmsil olunduğu partiyanın rəhbərlərindən fərqli olaraq barışmazlıq və nifrət siyasətinin cəmiyyətimizə və dövlətimizə vurduğu ziyanları görüb. Siyasi cəngəllikdən çıxışın doğru yolunu seçib, qarşısına çıxan kol-kos ona maneə yaratsa da, onları ayaqlayıb cığır açıb və uğurlara imza atıb. Çox gənc yaşlarında təmsil olunduğu düşərgənin və əməkdaşı olduğu qəzetin mövqeyindən çıxış edərək radikal məqalələr yazıb, amma zamanla səhvlərini anlayıb və necə özündə cəsarət tapıb o yazıları yazırdısa, yenə eyni cəsarətlə səhv etdiyini bəyan edib. Milli Məclisə seçkilərdə tanınmış və təcrübəli şəxslərə qarşı alternativ olmaqdan çəkinməyib, deputat olduğu dönəmdə də yaxşı parlamentar kimi özünü təsdiq edib. Çox təəssüf ki, ali siyasi dəyərləri tam mənimsəməmiş cəmiyyətimizdə onun gənc yaşlarında əldə etdiyi uğurları həzm edə bilməyən bəzi həmkarları, siyasi fəallar ona qarşı amansız bir qara piar kampaniyası başlatdılar və fasilələrlə həmin təbliğat bu gün də davam edir. Amma o, mətbuatımızda azsaylı şəxslərdən biridir ki,dövlətin informasiya siyasətinin müəyyənləşməsinə və həyata keçirilməsinə ciddi töhfə verə bilər. Patriarxal cəmiyyətlərdə qadınların ictimai-siyasi həyatda uğur qazanması həmişə böyük çətinliklərlə müşayiət olunur. Təəssüf ki, bu zaman, bir çox hallarda, qadınların ən böyük qənimləri elə qadınların özləri olur. Aynur xanımı tanıdığımdan əminliklə deyə bilərəm ki, iyrənc metodlarla nə onu yolundan döndərmək, nə də mübarizə əzmini qırmaq olar. O öz yazıları ilə və rəhbərlik etdiyi media qurumlarının gücündən istifadə edərək satqınların ifşasını davam etdirəcək. Bunları da ona görə dedim ki, o, yenə də haqsız və ədalətsiz hücumlara məruz qalır.
İstefa verin, qoşulun müxalifətçilik edənlərə - Millət vəkiliAvrasiya.net Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (BAXCP) sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin xalqcebhesi.az saytına müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, son vaxtlar internet TV-lərdə, sosial şəbəkələrdə ünvanınıza əsassız, bəzən yumşaq desək, etik çərçivəni aşan ittihamlar səsləndirilir. Bu barədə nəsə demək istərdinizmi?

- Belələri arasında heç bir sanballı, vicdanlı və intellekt sahibinə rast gəlməmişəm. Mən həmin rəzil adamları istifadə edənlərə acıyıram. Gör kimlərin ümidinə qalıblar. İqtidarın maliyyələşdirdiyi kanallarda iqtidarın vətənpərvərliyindən danışıb məni rusiyayönümlülükdə ittiham edənlərə və onları öyrədənlərə deyirəm ki, nə 10 noyabr, nə də 22 fevral sazişini mən imzalamamışam. Siyasət mümkün olanı əldə etmək bacarığıdır. İlham Əliyev həmin sazişləri imzalamaqla mümkün olan maksimuma nail olub. Bu gün nail ola bilmədiklərimizə sabah nail olacağıq. Sadəcə səbirlə növbəti əlverişli geosiyasi vəziyyətin yaranmasını gözləməliyik. Məhz bu səbəbdən, mən həmin sazişlərin imzalanmasını doğru, iqtidarın Rusiyaya münasibətdə yürütdüyü dostluq və müttəfiqlik siyasətini, ictimai rəyin bunu birmənalı qəbul etmədiyini bilsəm də, milli maraqlara uyğun hesab etmişəm. İqtidarın internet TV-lərindən məni ittiham edənlərin kişiliyi və cəsarəti varsa, sözünü iqtidara desin. Biz Rusiyaya münasibətdə yürüdülən düzgün siyasətin, Prezidentlərin bir-birinə olan güvəninin hesabına işğal altındakı torpaqlarımızın 80%-ni işğaldan azad etdik. Vay bunu qanmayanların halına. Sosial şəbəkələrdə mənə böhtan atanlara səslənirəm, şəhid ailələrinin, qazilərin, sadə insanların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsini, onlara diqqətin artırılmasını hökumətdən tələb edən, iqtisadi, sosial və hüquqi islahatların aparılmasının zəruriliyindən danışan və bu istiqamətdə ən çox təkliflər verən deputat və siyasətçilərdən biriyəm. Ola bilsin sizi böhtana sövq edənləri əslində narahat edən həm də budur. Qoy vicdanı olanlar mənim fəaliyyətimi araşdırsın, sonra danışsın. İntriqaçılara isə deyirəm ki, sizlər iqtidarı səviyyəli dəstəkləmək baxımından yararsız olduğunuzu bilirsiniz və bu işi daha yaxşı görənlər sizdə qıcıq doğurur, ona görə özünüz kimiləri digərlərinin üzərinə qısqırtmaqla onları nüfuzdan salacağınızı düşünürsünüz. Əslində isə iqtidarın siyasətinə qarşı çıxıb onu gözdən salırsınız. İqtidarın Rusiya siyasətini bəyənmirsinizsə, istefa verin, gedin qoşulun iqtidardan qovulub müxalifətçilik edənlərə. Öz səviyyənizdə olanların yanına gedin. Xalq hərəkatının üzə çıxardığı gerizəkalı tör-töküntülərdən, yaxud uğursuz, bir tikə çörəyə möhtac yazıq adamlardan başqalarına qarşı istifadə etməyə çalışmayın.

- Yeri gəlmişkən, iqtidarın işdən qovduğu nazirlər, səfirlər, müşavirin müşavirləri, yaxud iqtidarın deputat və ya yenidən deputat seçilməsinə dəstək vermədiyi adamlar, hökumətlə əməkdaşlıq etmiş, amma sürüşkənliklərinə görə rədd edilmiş partiya sədrləri, “siyasi fəallar”, jurnalistlər sanki yarışırmışlar kimi radikallıqları ilə fərqlənməyə, özlərini əsl müxalifət və bu iqtidarın real alternativi kimi təqdim etməyə çalışırlar. Onlar nə qədər perspektivli işlə məşğuldurlar?

- Bilirsiniz, qeyd etdiyiniz vəzifədə olmuş adamların heç biri aparılan siyasətə etiraz edib istefa verməyiblər, işdən qovulandan, yaxud deputat seçilməyəndən sonra müxalifətçilik etməyə başlayıblar. Onlar vəzifədə olanda bu iqtidarı öyüb, bu gün onların danışdıqları problemləri qaldıranları isə aşağılayıblar. Müxalifətçiliyə də işdən qovulandan dərhal sonra başlamayıblar. Hansısa möcüzənin baş verəcəyini və onlara münasibətin dəyişəcəyini xeyli gözləyiblər, bu istiqamətdə çalışıblar, amma ümidləri üzüləndən sonra başlayıblar müxalifətçiliyə. Bəzilərinin “müxalifətçiliyi”, “vicdanlılığı” isə ayrı-ayrı nazirlərin üzərinə qısqırdılmaqda ehtiva olunur. Onların “mübarizəsi” əqidə, dünyagörüş, ali dəyərlər, qanunların aliliyi uğrunda savaş, vətənpərvərlik davası deyil. Onlar vətənpərvərlik, insan haqları, demokratiya, hüquqi dövlət şüarları altında hakimiyyət uğrunda vuruşurlar, bəziləri sifariş yerinə yetirir. Bu vəzifə hərisləri istəklərinə çatmaq üçün şeytanla da əməkdaşlığa hazırdılar. Sadə insanlar siyasi baxımdan fəal olmasa da əslində nə baş verdiyini, həmin adamların əsl simasının nə olduğunu və onların nə istədiyini yaxşı başa düşür. Onların həllini gözləyən bəzi problemlərdən danışması, rəqiblərini və onlar kimi düşünməyənləri təhqir etmələri onların kimliyini və xalqın onlara olan münasibətini dəyişmir. Ona görə həmin adamlar heç vaxt xalqdan ciddi dəstək ala və bu iqtidarın real alternativinə çevrilə bilməz. Onların ümid bəslədiyi və siyasi dəstək gözlədikləri Qərb və müxtəlif xarici dairələr də bu adamların kimliyini və hakimiyyətə gələrlərsə, Azərbaycanı necə zəlil edəcəklərini də bilirlər və hərə öz marağına uyğun onlardan istifadə edir. Həm də nə xalqımızın böyük çoxluğu, nə də dövlətimiz 30 il bundan öncəki durumda deyil. Onlar gərək bunu nəzərə alsınlar.
Qərb yanıldı, Rusiyanın önünü ala bilmir - KorıbkoAmerikalı ekspert Endryu Korıbkonun Ukrayna-Rusiya müharibəsinin hazırkı gedişatı ilə bağlı Axar.az-a mühasibəsi:

- Taxıl ixracı məsələsinin həlli Ukrayna-Rusiya danışıqları üçün stimul ola bilərmi?

- Mən buna tam belə yanaşmazdım, çünki taxıl ixracı məsələsində əldə edilən irəliləyiş dondurulmuş sülh prosesinin canlanmasına heç bir töhfə vermir. Buna səbəb Kiyevin Moskva ilə danışıqlardan imtina etməsidir. Kreml iddia edir ki, bu qərar Ukraynanın amerikalı müttəfiqlərinin təkidi ilə qəbul edilib. Rusiya nümayəndələri dəfələrlə ABŞ-ın Ukraynada “son ukraynalıya qədər” döyüşmək niyəti olduğunu iddia ediblər, Kiyev isə öz növbəsində bildirib ki, bütün xarici qoşunlar Ukraynanın 2014-cü ildən əvvəlki sərhədlərinə çəkilməyənə qədər danışılacaq və müzakirə ediləcək bir şey yoxdur.

- Bildirilir ki, HİMARS Ukraynaya təhvil verildikdən sonra döyüş meydanında “keyfiyyət üstünlüyü” Ukrayna tərəfinə keçib və müharibənin gedişatını müəyyən dərəcədə dəyişir. Bəs bu vəziyət necə, Rusiyanı danışıqlara vadar edə bilərmi?

- Döyüş meydanındakı dinamikada yeganə dəyişiklik odur ki, Rusiya qüvvələri Kiyev qoşunlarını bütün Luqanskdan uğurla çıxardıqdan sonra Donbasdakı hərbi əməliyyatların ikinci mərhələsinə hazırlaşırlar. Ağır artilleriya müharibələrdə həlledici rola malikdir və bu fakt elə də yeni bir şey deyil. HİMARS kimi ağır amerikan silahlarının effektivliyi hələ ki, qeyri-müəyyən olaraq qalır, çünki onlar Kiyevin hansısa bir ərazini geri almasına və ya Moskvanın hər hansı bir siyasi məsələdə birtərəfli qaydada güzəştə getməsinə təsir göstərməyib.

- Sanksiyalardan sonra neft və qazın bahalaşması Rusiyanın gəlirlərinin artmasına səbəb oldu. Sizcə, bu, sanksiyaların təsirini heçə endirirmi?

- Qərb sanksiyaların əks-təsir göstərərək Rusiyanın resurs satışından həmişəkindən daha çox gəlir əldə etməsinə gətirib çıxaracağını gözləmirdi. Onlar Kremlin müflis olacağını və onu Ukraynadan çıxmağa məcbur edəcəklərini düşünsələr də, bu baş vermədi və təxminən yarım il davam edən münaqişədən sonra belə bunun baş vermə ehtimalı demək olar ki yoxdur.
Gülnarə Hüseynova: "Uşaqlarda özünəinam hissi artırılmalıdır"Son zamanlar cəmiyyətimizdə yaşanan sosial problemlər, pandemiya, postmüharibə dövrü, qlobal qiymət artımı və s. cəmiyyətimizin gündəlik həyatına da təsirsiz ötüşmür, müəyyən neqativ məqamları ortaya çıxarır. Bu məsələdə ən çox zərər çəkənlər isə gənclərimizdir.

Versus.az xəbər verir ki, bu istiqamətdə müsahibə verən Azərbaycan Millli Elmlər Akademiyasının əməkdaşı, “Sübhnur” Tədris Mərkəzinin təsisçisi və direktoru Gülnarə Hüseynova maraqlı nüanslara diqqət çəkib.

- Gülnarə xanım, siz ailə sevgisindən uzaq qalan uşaqlara, yaşlı insanlara müəyyən yardımların olunması ilə bağlı bir çox sosial layihələrin həyata keçirilməsində iştirak etməklə yanaşı, xeyriyyə tədbirlərinin könüllü təşkilatçısısınız. Sizi bu cür xeyriyyə tədbirləri keçirməyə sövq edən səbəb nə idi?

- Mən Akademiyada Həmkarlar təşkilatının üzvüyəm. Biz əvvəllər də institut əməkdaşları ilə birlikdə bir çox uşaq evlərində olurduq. Uşaq evləri, qocalar evinə sovqatlar aparan qrupda aktiv şəkildə iştirak edirdim. Sonralar fikirləşdim ki, mən bu layihəni İnstitutdan kənarda, öz şəxsi çevrəmdə tanıdığım insanlarla da birlikdə edə bilərəm. Düzü o evlərdə olan uşaqların, qocaların hər səfərimizdə bizə necə ümidlə baxdıqlarını görəndə, belə görüşlərin mütəmadi, daha çox, daha əhatəli təşkilatlar müstəvisində həyata keçirilməsini zəruri saydım. Müşahidələrimdə və apardığım söhbətlərdən gördüm ki, işdən kənarda çevrəmdə olan insanlar da bu prosesə qoşulmaq istəyirlər. Beləcə, institutdan kənarda insanlara yardım etmək istəyən şəxsləri bir araya gətirdim. Və biz könüllü olaraq öz hesabımızla humanitar, xeyriyyə işləri həyata keçirtdik.

Bir hadisə mənə xüsusilə stimul verdi. 2018-2019-cu ildə şəhid ailələri qalan yataqxanada oldum. Mən özüm onlara yaxınlaşdım, görüşlərimiz oldu. O qadınlar gözləri yaşlı məni qucaqlayıb, “nə yaxşı bizim də qapımızı döyüb bizim halımızı soruşan, eşidən oldu”-deyirdilər. O, qadınlar, şəhidlərin ailə üzvləri deyirdilər ki, onlara heç nə lazım deyil, sadəcə bir şəhid ailəsi kimi qapılarının döyülüb hallarının soruşulması, dərdlərinə qulaq asmağımız onları ruhlandırır, yaralarını sarıyır. Mən o zamanlar o insanlara bacardığım qədər, kiçik bir məvaciblə olsa da müəyyən sovqatlar apardım. Mənimlə birlikdə ətrafımda olan qadınlar, valideynlər, xeyriyyəçi insanlar belə görüşlərdə çox iştirak etdik. Əslində bu cür paylaşmalar, insanların bir-birinin dərdinə şərik olması, ondan “necəsən” -deyə soruşması özü böyük bir vəhdəti yaratmaqla yanaşı, gələcəyimuz üçün çox böyük mənəvi əhəmiyyəti olan örnəkdir. İnsanlar nə qədər çox paylaşarsa, nə qədər bir-birinə qarşı diqqətli olarsa sevgi bir o qədər çoxalar. Məncə bu cür könüllü ianələr, xeyriyyə işləri çoxalmalıdır. Bəlkə də, hər rayonda bir qədər diqqətdən kənar qalan insanlar qayğı, sevgi ilə əhatələnsə, heç kəs ümidsiz qalmaz...

Biz sonralar bir çox tədbirlər keçirtdik. Talasimiya, leykoz xəsətəsi olan uşaqlara yardımlar etdik. Eyni zamanda paytaxtda bir sıra uşaq evlərinə, uşaq-ana sığınacaqlarına yardımlar apardıq. Onlarla görüşlərdə insanların hansı problemlərlə, hansı dərdlərlə üz-üzə qaldığını gördük. Bir çox hallarda “maddi dəstəklə onları o çətin durumdan çıxarmaq olar”- deyə düşünürəm. Amma hər bir insanın qəlbində bir humanistlik, yardımlaşmaq istəyi olsa çox gözəl olar. Biz uşaqlara yardımlar aparanda gördük ki, onları adi bir hədiyyə ilə sevindirmək, üzlərini güldürmək mümkündür. Əlbəttə ki, hər bir insana diqqət, qayğı, sevgi lazımdır. Və biz də onu o uşaqlara, qocalara verməkdə xəsislik etmədik.

- Bəzən belə qeydlər edirlər ki, əvvəllər insanlar bir-birinə qarşı daha diqətli, bir-biri ilə yardımlaşmada daha aktiv idi. İndi insanların passivləşdiyi deyilir. Bu cür yanaşmalar nə ilə bağlıdır?

- Yəqin ki, bu məsələnin də köklü səbəbləri var. Bizim xalqımız istiqanlıdır və humanistir. Ancaq uzun illərdir torpaq itkisi ilə çox faciələr yaşadıq. Bir qədər dərdlərdən qovrulduq. Təbii ki, başqa səbəbləri də var.

Adi bir misal: bəzən görürsüz ki, avtobusda sürücü siqaret çəkir. Mən buna etiraz edirəm, amma maraqlıdır ki, başa heç kim narazılığını bildirmir. Bilmirəm, insanar sanki robotlaşıb, heç kəs neqativ məsələ barədə danışmaq istəmir. Sanki nədənsə çəkinirlər, yaxud da belə hallar sadəcə çəkilərək sosial şəbəkədə paylaşılır.

Amma hesab edirəm ki, kömək, yardımlaşmaq hissimiz ölməyib. Əvvəllər bizdən böyüklər bunu edibsə, indi bizdə edə bilərik.

Bir məqamı da qeyd etmək istərdim: çox təəssüf ki, biz bir-birimizin uğurunu görəndə bir xoş söz deməyə xəsislik edirik. “Çox sağ ol”, “nə gözəl”, “afərin”, “bunu davam et” demirik. Bu steriotipi yox etməliyik.

- Gülnarə xanım, necə hesab edirsiz, iqtisadi böhran, müharibələr, pandemiya, sosial problemlər fonunda insanların daha çox nəyə ehtiyacı var?

- İnsan hər zaman sevgiyə, diqqətə, qayğıya, nəvazişə ehtiyac duyur. Bizim ən böyük çatışmayan cəhətimiz budur...

Qeyd etdiyim kimi mən Tədris Mərkəzinin rəhbəriyəm. 2020-ci ildə açmışam. İlk missiyam o mərkəzdə uşaqların istedadlarını üzə çıxarmaqdır.

İnsanların içindəyəm və görürəm. Bəzi qeyd etdiyim neqativlər bizim gündəlik həyatımızda var.

Bir çox hallarda valideynlərimiz onun davasını edir ki, mənim uşağım mütləq oxumalıdır. Yaxud, istedadı oldu-olmadı, deyir ki, filankəsin uşağı rəqsə gedir, sən də getməlisən və sair. Sanki valideynlər də bir yarışa çıxıblar. Axı sən uşağına niyə cəza verirsən. Zatən Allah hər bir uşağı fitri istedad yaradıb. Sən öz uşağını azad, özgüvən böyüt yetər. Ona “Sən hər şeyi bacaracaqsan, sən hər şeyə qaidirsən” deməklə onu ruhlandır. Sən uşağının istedadını ortaya çıxara bilmirsənsə, qoy bunu məktəb üzə çıxarsın. Bütün hallarda hər birimiz şükr etməliyik, pozitiv olmalıyıq. Heç nəyə neqativ olmalı deyilik.

- Maraqlıdır, indiki gənclər dəyərlərə, ənənələrə necə yanaşır?

- Mən əvvəllər gənclərin ağsaqqallara olan münasibətinə çox yaxşı baxırdım. Əgər müəllim mənə bir iş deyərdisə, onu sevə-sevə yerinə yetirirdim. İşimə aid olmasa belə onu edirdim. Amma sonradan müşahidə etdim ki, bəli, gənclərimiz dəyişib. İndiki gənclərə bir söz demək olmur. Əgər xahiş etsən ki, tutaq ki, bu kitabı kitabxanaya apar, sənə deyəcəklər ki, bu mənim işim deyil. Hətta bunun üçün qarşılıq istəyir. Deyim ki, bu dəqiqə 50 faiz gənclərimiz çox sosialdır. Yəni onlar deyirlər ki, artıq liderəm, yəni sənin 40 yaşında etdiyini mən 20 yaşında edəcəm. Tutaq ki, mərkəz də açacam, hər bir şey edəcəm, bir sözlə aktivdirlər. 50 faiz gənclərimiz isə özünə qapanıqdır. Onlar heç kimi düşünmürlər, pozitiv düşünmürlər. Ola bilər ki, belə gənclər ailədə nəvaziş, qayğı görməyblər. Bir tərəfdən də pandemiya bu özgüvəni azaltdı. Amma bir çoxlarının bilik bacarıqları üzə çıxdı. Ona görə də mən valideynlərə həmişə tövsiyə edirəm ki, birinci növbədə uşağınıza bilik verin və qoy övladınız özün güvənsin.

Bir çox hallarda biz xəbərlərdə gənclərin intihar etməsi hadisələri ilə rastlaşırıq. Mən bunun da səbəbini öz güvənin olmaması ilə əlaqələndirirəm. Bir tərəfdən də qidalarımız, hava zəhərlənməsi də buna təsir edir.

Bu yaxınlarda zəngilanlıların Ağalı kəndinə köç oldu. İnanın ki, bu dədqiqə desələr ki, Gülnarə xanım gedin orda tədris mərkəzi açın, bunu sevə-sevə edərəm. Amma bizdə kontingent şəhərin mərkəzində olmaq istəyir.

Özgüvəni aşağı olan insan uğurlu ola bilmir. İnsan o zaman uğurlu ola bilir ki, biliyi potensialı ortadır, amma özgüvəni aşıb-daşır. Bəli o insan “işin arxasınca gedirəm, bu gün alınmasa da sabah alınacaq” deyir. Çünki bu insanın daxilində özgüvən var.
Hər iş şüurla əlaqədardır. İntiharın səbəbi odur ki, insanlar özlərinin gələcəyini görə bilmirlər. Yaxud da kimdənsə asılıdırlar.

Bu yaxınlarda bizim gənc alimimiz (xəyanatə uğramış ailə səbəbi üzündən) həblərdən istifadə edərək intihar etdi. Mən bunu yaxşı qarşılamadım. Axı sən layihələrini, xalqın, çevrən üçün edə biləcəyin müsbət işlərin yarımçıq qoydun. Onun bu özgüvənsizliyi, inamsızlığı faciəyə gətirdi. Bir alim özünə çıxış yolu tapmalıydı. Ümumiyyətlə həmişə bir çıxış yolu var, intihar heç də çıxış yolu deyil.

- Gənclərə nə tövsiyə edərdiz. Ümumiyyətlə ictimai mühitdə görünən insan necə olsun?

- Hər bir insan nümunəvi olmalıdır. İnsanlar bir-birinə oturuşu, duruşu, nəvazişi, diqqəti, ədəb-ərkanı ilə nümunə olmalıdır. Bunu oxumaqla, kitabla da əldə etmək olmur. Belə deyilir ki, birinci növbədə insanın daxili aləmi zəngin olmalıdır. Zənginlik pul, var-dövlətlə seçilmir. Sən bir toy məclisinə gedəndə qızıl, zinyət əşyaları taxa bilərsən, amma bu sənə heç nə verməz. Amma daxilin zəngin olarsa, sənin nurun zəngn, dolu bir insan kimi göstərər. İnsan özünəetibarı, sevgini də illərlə qazanır. Nümunəvi olmaq lazımdır. Danışığınla, əməlin üst-üstə düşməlidir. Cəmiyyəti də insanlar özləri formalaşdırır. Bu proses ailə, məktəbəqədər hazırlıq, ətraf mühit, dərsliklər, öyrənməklə, özgüvənlə inkişaf edir... Uşaqlar, övladlar öz ailəsinə, ətrafına baxıb tərbiyə olacaq...
"Nə mən pula, nə də pul mənə işləyir" - Emin ƏliyevAzərbaycan Menecment və İnvestisiya Korporasiyasının direktoru Emin Əliyev Avrasiya.net-in suallarını cavablandırıb.

- Uğur sizin üçün nə deməkdir?

- Uğur nisbi anlayışdır. Birinə uğur kimi görünən iş digəri üçün gündəlik statistik hadisə hesab edilə bilər. Məncə, əsas budur ki, insan xoşbəxt olmağı bacarsın. Əsl uğur budur.

- Şəxsi inkişafınızda sizə daha çox nə kömək edir?

- Yoldaşlarımızın təşəbbüskarlıq və yaradıcılıqları əsasında təcrübə etdiyimiz yeni işlər, gəldiyimiz yeni nəticələr və s.

- Ən vacib hədəfinizlə aranıza məsafə qoyan şey nədir? Çata bilmədiyiniz hədəfiniz var, yoxsa, bütün hədəflərinizə çatmısınız?

- Hədəflərimizlə bizi ayıran şey, adətən bizim zamana münasibətimiz olur. Zamanımızın dəyərini bilsək, hədəflərə daha tez çatarıq. Əks təqdirdə hədəflər bizdən uzaqlaşmaqda davam edəcək. Biz, adətən, özümüzə mərhələli şəkildə hədəflər müəyyən edirik. O hədəfləri əldə edib-etmədiyimizi il sonu birlikdə təhlil edirik. Amma ən böyük hədəfim hələ gələcəkdədir, ömür vəfa etsə, ümid edirəm, ona da nail olaram.

- Həyatda sizə əsas nə motivasiya (ilham) verir?

- Faydalı bir insan olduğumu hiss etmək.

- Başqalarında axtardığınız 3 əsas keyfiyyət nədir?

- Dürüstlük, dürüstlük, dürüstlük!

- Səhvlərimizdən dərs çıxarırıqsa, niyə səhv etməkdən qorxuruq?

- Mən qorxmuram. İş yoldaşlarıma da qorxmamağı tövsiyə və təlqin edirəm. Səhvlərdən qorxmaq yalanlara yol açır, yalanlar isə məhvə.

- Çox sevdiyiniz və özünüzə bir növ şüar seçdiyiniz bir kəlam varmı?

- Var. O kəlam mənim həyat missiyamdır: “İnsanlara xeyri tövsiyyə et və şərdən çəkindir!”

- Peşəkar biznes fəaliyyətinizdəki uğuru nəyə borclusunuz?

- Dostlarıma.

- İşdə məhsuldarlığınızı azalda biləcək hansı xüsusiyyət var ki, ondan daha çox çəkinirsiniz?

- Tənbəlliyə məğlub olmaq.

- Siz pula xidmət edirsiniz, yoxsa pul sizə xidmət edir?

- Bu suala inanmıram ki, kimsə “mən pula xidmət edirəm” deyə cavab versin. Amma səmimi olmaq gərəkdirsə, nə mən pula, nə də pul mənə işləyir. Zəhmət çəkirik və çəkdiyimiz zəhmətin qarşılığını əldə edirik.

- İndiki vəziyyətdə özünüzdən razısınız, yoxsa narazı?


- Razı olduğum məqamlar da var, narazı olduqlarım da. Amma özümdən razı olub təkəbbürlənməkdən və ya narazı olub özünəinamsız olmaqdan hər zaman qorxmuşam. Asan deyil bu “qızıl orta”nı əldə etmək.

- Gündə neçə saat sosial şəbəkələrdə vaxt keçirirsiniz?

- Artıq dövrün tələbləri əhəmiyyətli şəkildə dəyişib. Əvvəllər sosial şəbəkələr daha çox dostlarla ünsiyyət, yeni tanışlıqlar və əyləncə platforması idisə, indi həm biznes, həm siyasət, həm də həyatın digər əhəmiyyətli sahələri elə sosial şəbəkələrdədir. Ona görə də statistik göstəricilərə görə mən əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha çox oluram sosial şəbəkələrdə. Məncə bu normaldır.

- Özünüzə tez-tez hansı sualı verirsiniz? Hələ də cavab tapa bilmədiyiniz sual varmı?

- Tez-tez verdiyim və cavabını da tapa bilmədiyim sual var, bəli. Görəsən, mən necə insanam? Yaxşı ya pis?

- Başqalarının məsləhətlərini dinləyirsiniz? Və əməl etmədiyiniz məsləhət olub?


- Məsləhətsiz işlərimdə uğurlarım az olub. Uğurlarımın böyük əksəriyyətini məsləhətli və müzakirəli atdığım addımlarla əldə etmişəm. Amma əməl etmədiyim məsləhətlər də olub, əlbəttə.

- Etdiyiniz hansı işləriniz ilə fəxr edirsiniz?

- Ağlıma xüsusi bir iş gəlmir. Demək ki, fəxr ediləsi elə bir işim olmayıb. (gülür)

- Bəs elə işiniz olub ki peşmançılıq çəkmisiniz? Və indiyə qədər də peşmançılıq çəkirsiniz?

- Əlbəttə olub və indiyə qədər də əziyyətini çəkirəm. Yadıma düşəndə vicdanım sızıldayır. Amma xahiş edirəm, soruşmayın nədir.

- Qarabağa tez-tez gedib gəlməyinizin səbəbi qarabağlı olmağınızdır? Yoxsa işlərinizlə bir əlaqəsi var?

- Hər ikisi. Bu tarixi dövrdə millətə və dövlətə faydalı bir fərd olmaq istəyirəm.

- Hazırda Qarabağda tikinti-təmir işləri gedir. Artıq yaşayış bərpa olunandan sonra köçüb orada yaşamağı, iş qurmağı fikirləşirsiniz?

- Qarabağ və Şərqi Zəngəzur dövlətimiz üçün həssas bölgədir. Ora hər istəyənin xaotik şəkildə arzularını reallaşdıracağı bir məkan deyil və olmamalıdır da. Sahibkar və ictimai fəal şəxs kimi əlimdən gələni etmək arzusundayam azad edilmiş ərazilərimiz üçün. İri infrastruktur layihələr icra edildikdən sonra daha kiçik həcmli layihələrin icrası təcrübəlilərə həvalə ediləcəkdir.

- Hal-hazırdakı Rusiya-Ukrayna müharibəsi və dünyanı maraqlandıran ticarət məsələləri haqqında nə deyə bilərsiniz?

- Mənim Ukrayna xalqı üçün ürəyim sızıldayır. Böyük oyunların qurbanı olmaqdadırlar. Azərbaycanın mövqeyi düzgündür və bizim bu günədək xarici siyasət strategiyamıza tamamilə müvafiqdir. Açıq demək lazımdır ki, müharibə ölkəmizin və ölkə başçımızın əhəmiyyətini daha da artırır və biz bunun nəticələrini yaxın zamanlarda daha aydın hiss edəcəyik.

- Müsahibələrinizin birində ən ağır məsələlərin belə danışıq yolu ilə həll oluna biləcəyini demişdiniz. Hal-hazırda Rusiya-Ukrayna arasında olan münaqişə də ağır məsələdir, niyə danışıq yolu ilə həll olunmur?

- Bu ifadəni mən biznes münasibətlərimlə bağlı demişdim. Bundan başqa, biz 30 il danışaraq Qarabağ problemini həll etməyə çalışdıq. Nəticə olmadı və 44 günə məsələ döyüş meydanlarında həll edildi. Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin dünya ictimaiyyətinə təqdim edilən səbəblərdən baş verməsi inandırıcı deyil. Ona görə də orada müəmmalı məqamlar çoxdur.

- Sizi hal-hazırdakı qlobal vəziyyətlə bağlı ən çox nə məyus edir?

- Biz daha gözəl dünya üçün çalışmağı aşılayan mədəniyyətin varisləriyik. Dünya sülhdən çox uzaqlaşıb və gələcəkdə övladlarımızın yaşayacağı dünyanın qeyri-müəyyənliyi məyus edir məni.

- İctimai yerlərdə baş verən hər hansı haqsızlığa etirazınızı bildirməkdən çəkinirsiniz? Çəkinirsinizsə niyə?

- Çəkinmirəm. Mədəni şəkildə xəbərdar edə bildiyim halda nə üçün kobud şəkildə irad tutum ki, sonra da xoşagəlməz hal yaşansın?

- Ölkəmizdə narkotik maddə istifadəçilərinin sayı artıb. Bunun səbəbi kimi fərqli faktorlar sadalanmaqdadır. Təhsilsizlik, işsizlik və s. Siz nə düşünürsünüz bu barədə?

- Təəssüf ki, narkomaniya bəlasına təhsillilər də, işgüzarlar da qurban gedirlər. Sağlam cəmiyyət gözünü dörd açmalıdır ki, bu bəlanın qarşısının alınmasına nail olsun.

- Belə xəbərlər verilir ki, növbəti il yenidən parlament seçkiləri keçiriləcəkdir. Bir daha namizədliyinizi irəli sürəcəksinizmi?

- Yaşayarıq görərik. İndidən bu barədə konkret bir şey demək çətindir.
"Cəmiyyət bizdən aktivlik tələb edir"Dünyada gedən mövcud yenilənmə prosesinə adekvat mühitin Azərbaycan cəmiyyətində formalaşması ilə bağlı müzakirələr davam edir. Belə bir ərəfədə siyasi partiyaların fəaliyyəti və siyasətçilərin bu yöndə hansı “postu” tutub ictimai proseslərə təsir etmə imkanları qazanacağı götür-qoy edilir.

Son vaxtlar siyasi partiyaların bir sıra QHT-lər kimi ictimai şuralarda iştirakçılığı, eləcə də cəmiyyətin siyasi sifarişçisi kimi nə dərəcədə aktiv rol aldığı birmənalı qarşılanmır. Bu istiqamətdə Versus.az-a müsahibə verən ALDP sədri Fuad Əliyev maraqlı nüanslara diqqət çəkib.

- Fuad bəy, son vaxtlar gündəmə gətirilən maraqlı mövzulardan biri də İctimai Şuralarda siyasi partiya nümayəndələrinin iştirakı ilə bağlıdır. Siyasi partiyalar ictimai şuralarda təmsil olunarsa, bu cəmiyyətə nə verə bilər?

- İctimai Şuralar yeni yaranan ərəfələrdə partiya olaraq belə təkliflərlə çıxış etmişdik ki, ictimai Şuralarda siyasi partiyaların nümayəndələri də iştirak etsinlər. Qeyd etdiyimiz ən mühüm məqam, məhz Prezidentin yanında İctimai Şuraların yaradılması və orda siyasi təşkilatların da təmsil olunması idi. Amma siyasi partiyaların bu gün ictimai şuralarda olmasının cəmiyyətə, təmsil olunduğu orqanlara hansı xeyiri gətirə biləcəyi də sual altındadır. Çünki siyasi təşkilatlar bu gün cəmiyyətdə öz fəaliyyətini göstərə bilmir, aktiv deyillər. Ona görə də hesab edirik ki, bu aktivliyi təmin etmək üçün birinci proporsional seçki sistemi bərpa olunmalıdır. Proporsional seçki sistemi bərpa olunandan sonra partiya daxilində sağlam rəqabət olacaq, partiya üzvləri aktivləşəcək və daha sonra təmsil olunduğu ərazilərdə də aktiv fəaliyyət göstərəcəklər. 20 ildir proporsional seçki ləğv olunub və seçkilər mojaritar seçki sistemi ilə keçirilir. Bir çox hallarda partiya üzvləri deyirdilər ki, özlərinə problem yaranmasın deyə seçkilərdə partiyanın adından iştirak etmək istəmirlər. Yəni partiya üzvləri mojaritar qaydada -fərdi şəkildə seçkidə iştirak edirlər. Biz belə problemlərlə də üzləşirdik. Ona görə də hesab edirik ki, partiyaların ictimai şuralarda təmsil olunmsından da əvvəl seçki sistemi dəyişməlidir. Və düzü indiki şəraitdə siyasilərin ictimai şuralarda təmcilçiliyi də heç nə dəyişməyəcək. Ona görə də ictimai şuralarda siyasi partiyaların iştirakçılığı ilə yanaşı, təklif etmişik ki, proporsional seçki də bərpa olunsun. Partiya olaraq onsuz da bütün sahələr üzrə yaranan problemlərlə bağlı öz mövqeyimizi ortaya qoyur, vətəndaşlardan öz dəstəyimizi əsirgəmirik, qazilərin, şəhid ailələrinin üzləşdiyi problemlərin həllinə diqqət yönəldirik. İctimai şuralarda olsaq və partiyaların cəmiyyətdə nüfuzu artsa ən azı problemləri aidiyyatı yerlərə, şəxslərə birbaşa çatdırmaq imkanımız olar və məsələlərin həlllində daha yaxından iştirakçı olarıq. Bu da proporsional seçki sisteminin bərpasından keçir. Siyasi partiyaların nüfuzu artacaqsa bütün bölgələrdə, yerlərdə insanlar özləri bizi axtarb tapacaq və sosial - siyasi proseslərdə aktiv iştirak edəcəklər. İctimai Şurada üzvümüz olandan sonra şikayətçini birbaşa təqdim edəcəyik. Düzdür, biz bu gün o problemləri mətbuat vasitəsi ilə ictimaiyyətə, aidiyyatı orqanlara yönəldirik. Amma buna hansı reaksiyaların verilməsi sual altında qalır. Yəni proseslər bir-biri ilə zəncirvari bağlıdır.

- Siyasi partiyaların son illərdə fəaliyyətindəki boşluqları nəzərə alsaq, bu gün ictimai fikrin düzgün formalaşmasında hansı yeni addımları atmaq imkanı yaranıb. Bu gün yaşadığımız “Yeni reallıq, yeni müstəvi, iqtidar -müxalifət dialoqu” mərhələsində siyasi partiyalar nəyə riayət etməlidir?

- Hesab edirəm ki, siyasi partiya sədrləri, üzvləri öz yerləşdikləri ərazilərdə davaranışları, fəalyyətləri ilə əhali arasında nüfuz qazanmalıdır. Əks halda siyasi partiya əhəmiyyətsiz bir quruma çevriləcək. Məsələn, siyasi partiyaların iqtidarla birlikdə işğaldan azad olunmuş ərazilərə etdiyi səfərləri qeyd etmək olar. Əlbəttə ki, belə səfərlərin əhəmiyyəti böyükdür. Müharibədən çıxan və bu gün ərazilərində böyük pərpa işləri gedən, paralel Ermənistanın hələ də regionda mənfur istəklərinin qaldığı, yaxud hansısa xarici təsirlərin regiona ağalıq etmək istəyinin oduğu bir vaxtda bu birlik nümayişinə çox ehtiyac var. Bu insanlarda, xalqda siyasi partiyalara olan münasibəti də dəyişir. Xalq görür ki, belə çətin vaxtlarda partiyalar özündən çox, dövlətin təhlükəsizliyini, rifahını düşünür və bir yerdədir. Lakin hansısa partiya sədrləri işğaldan azad olunan ərazilərə birgə səfərlərdə iştrak etmir. Bu nə müxalifətçilik deyil, nə də siyasi üstünlük deyil. Bu 2-3 partiya -söhbət AXCP, Müsavat, Milli Şura üzvlərindn gedir, bu partiyalar öz nüfuzlarını itirə- itirə gedirlər. Görünən odur ki, heç kəslə münasibətlərini bərpa etmək istəmirlər. Yalandan cəmiyyətə özünü qəhrəman göstərmək, xalqa yalan danışmaq, yalançı vəd vermək dövrü keçib. İndi başqa dövrdür və yeni münasibətlərin qurulması lazımdır. Radikallıq bizə xeyir gətirməz. Eləcə də bu gün parlamentdə 2-3 partiya var ki, onlar öz fəaliyyəti ilə sübut edirlər ki, mandatı elə-belə cibinə qoyub gəzmir. Onlar bu gün aktual mövzu olan Qazilərin, Şəhid ailələrinin problemlərini, aztəminatlı ailələrin probemərini qaldırırlar. Amma belələri də azdırlar. Düşünürəm ki, proporsional seçki olsaydı, partiyalar rayonlarda da bu işi fəal şəkildə təşkil edib, cəmiyyəti düzgün maarifləndirərdilər. Amma indiki seçki sistemində bu çətindir.

- Hesab edirsiz ki, deputatın nümayəndələri vətəndaşın səsini aidiyyatı yerə çatdıra bilmir?

- Hansısa deputatın, siyasi partiya sədrinin Bakıda oturub bütün regionlardakı insanların problemlərini görə bilib həllinə çalışması çətindir. Heç vətəndaşın özü də buna inanmır. Proporsional seçkidə isə yerlərdə hər partiyanın, deputatın nümayəndəsi yerlərdə olacaq. Onlar qapıları bir-bir gəzib məsələləri yerində görüb, səslərini qaldıracaqlar. Hesab edirəm ki, bölgələr üzrə böyük bələdiyyə şəhərləri yaradılmalıdır və o bələdiyyələr kəndin, şəhərin öz parlamenti kimi fəaliyyət göstərməlidir. Bir neçə ölkədə şəhərlərin öz kiçik parlamentləri olur. Onlar daxili məsələlərə məşğuldurlar. Məsələn, tutaq ki, Avropa Parlamentini götürək, ora ayrı-ayrı dövlətlərin nümayəndələri seçilib. Bu sistem eynilə ölkə daxilində də qurula bilər. Vaxtilə bir Ali Sovetin deputatı var idi, bir də var idi şəhər deputatı. Bu gün böyük şəhərlərlərin öz deputatları var. Məsələn, Moskva şəhərinin öz parlamenti, qanunları var və ona uyğun da hərəkət edirlər. Eləcə də İctimai Şuralarda təmsil olunan QHT-lərin üzvləri azdır və regionlar üzrə demək olar ki, nümayəndələri yoxdur. Ona görə də QHT-lər bu gün nə edə bilir, heç nə. Onun Lənkəranda üzvü yoxdursa, yaxud digər cənub bölgəsində qazla bağlı yaranan problemlər varsa, onu hardan biləcək. Amma siyasi təşkilatların rayonlarda üzvləri var və onların ictimai şuralarda olması bu işin gedişini daha effektli edə bilər. Bütün hallarda şəffaf seçki, rəqabət mühiti olandan sonra cəmiyyət bundan xeyir götürəcək. Ona görə də qeyd etdiyim kimi, regionları əhatə etmək lazımdır. Belə olarsa, artıq orda olan icra nümayəndləri də məcbur olub bizimlə işlyəcəklər. Cəmiyyət bizdən aktivlik tələb edir. Bizə müraciətlər olur. Amma biz sözümüzü hər vasitə ilə çatdırsaq da, Bakıda oturub rayonlardakı problemləri həll edə bilmirik.

- Bu gün iqtidar-müxalifət dialoqu necə davam edir?

- Bizim ALDP olaraq sosial, siyasi, iqtisadi proqramlarımz var. Biz iqtdar nümayəndələri ilə görüşür, məsələləri müzakirə edirik. Getdikcə münasibətlər yaxşılaşır. İşğaldan azad olunmuş rayonlara səfərlərimiz də iqtidar-müxalifət dialoqunun tərkib hissəsidir. Bəzi siyasi partiyalar fikirləşir ki, biz belə səfərlərə gedib iqtidardan ofis istəmişik. Və buna görə də müxtəlif ironiyalar edirlər. Amma özləri də yaxşı bilirlər ki, partiyalara ofis verilməlidir, onun iş şəraiti dövlət tərəfindən təmin etməlidir. 20 ildir biz bunu istəyirdik. Məsələn, Prezident Admnistrasiyasının Siyasi partiyalar və qanunvericilik hakimiyyəti üzrə əlaqələr şöbəsinin müdiri Ədalət Vəlievlə görüşəndə bir çox problemləri önə çəkmişəm. Ədalət Vəliyev özü də bildirmişdi ki, bu günə qədər partiyalardan 200-ə qədər şikayət daxil olub və məsələlər həll olunur. Bu yaxşı haldır. Amma bizi tənqid edirlər ki, niyə ofis istəmişik. Partiyalar var ki, qeydiyyata alnmadıqlarına görə uzun illər əziyyət çəkiblər. Bu gün münasibət dəyişib. İqtidar bəzi müxalifət partiyalarını qeydiyyata alıb, bunu da günah bilirlər. Yeni reallqlara, yeni siyasi müstəviyə baxanda bu birliyə ehtiyac var. Unutmayaq ki, birlikdə görülən işlər mütləq öz müsbət həllini tapır. Biz bunu 44 günlük savaşda gördük...
“İran artıq psixoloji və ideoloji müharibəni uduzub...”Türkiyənin Tmbhaber.com saytında Zəfər Partiyasının sədri, millət vəkili Prof.Dr. Ümit Özdağla müsahibə dərc olunub. Tanınmış azərbaycanlı jurnalist Oktay Hacımusalının aldığı müsahibədə Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri, Zəfər Partiyasının Türk Dünyasına baxışı, bölgədə baş verənlər barədə danışılıb. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

-Söhbətimizə kövrək notlarla başlamaq istərdim... Bildiyimiz kimi, mərhum atanız Müzəffər Özdağ 90-cı illərdən vəfat etdiyi günə kimi Türkiyə-Azərbaycan Dostluq Dərnəyinin sədri olub. Təbii ki, bu kontekstdən çıxış etsək zatən ailənizdə bir Azərbaycan sevgisi var. Ona görə də soruşmaq istəyirəm ki, “Azərbaycan” – deyəndə cənab Ümit Özdağ nə hiss edir?

-Türkiyə mənim üçün nə deməkdirsə, Azərbaycan da elə o deməkdir. Türk dünyasını bir insan bədəni kimi qəbul etsək, gövdəsi Türküstandır, boğazı Azərbaycandır və baş isə şübhəsiz ki, Türkiyədir. Cənubu və Quzeyi ilə Azərbaycan Türk dünyasının qovuşduğu yerdir, belə deyim. Bakıda hava limanına enəndə özümü İzmirə enmiş kimi hiss edirəm, Bakının küçələrində gəzəndə elə bilirəm Muğlada gəzirəm.
Ona görə də mən Türkiyəni necə özümə doğma hiss edirəmsə, Azərbaycan haqqında da eyni hissləri keçirirəm. Azərbaycanın dərdi, sevinci, qələbəsi, məğlubiyyəti, uğuru və uğursuzluğu haqqında da eyni hissləri yaşayıram, bəli, bu, bütün ailəmizdən gələn sevgidir, amma bu, təkcə bizim ailəmizə xas olan bir durum deyil, bütün türk millətində bu sevgi var.
-Partiyanız yaranandan sonra ilk səfərinizi məhz bu səbəbdən Azərbaycana etdiniz?!...

- Bəli, Zəfər Partiyası yaranandan sonra ilk səfərimizi Azərbaycana etdik. Bu səfər zamanı biz Bakıda olduq, Gəncədə olduq, erməni faşistlərinin törətdiyi vəhşiliklərinin izlərini öz gözlərimizlə gördük, şəhidlər xiyabanını ziyarət etdik, ruhlarına dualar oxuduq və Azərbaycanın böyük qələbəsinin necə qürurla qeyd edildiyinin şahidi olduq... Və Biz də bu qələbəyə baxaraq öyündük.

- Məncə, siz Zəfər bayramı zamanı Bakıda olmusunuz, eləmi?

- Bəli, o şanlı günlərdən sonra idi.

-Cənab Özdağ, partiyanızın türk dünyası ilə bağlı çalışmaları varmı?!

- Təbii ki, türk dünyasına cavabdeh olan sədr müavinimiz var. Bundan əlavə, biz türk dünyasının məsələlərinə xüsusi önəm veririk və bundan sonra da verəcəyik. Türkiyənin və Türk dünyasının 21-ci əsrdə böyük bir sıçrayış əldə etdiyini görürük, hər şeyə rəğmən, bütün maneələrə, bütün çətinliklərə baxmayaraq, Türkiyənin içində olduğu çətinliklərin öhdəsindən necə gələcəyiksə eləcə də inanırıq ki, türklərin yüksəliş prosesi dünyada 21-ci əsrdə də artan xətt üzrə davam edəcək.

- Partiyanız hansı Türk dünyası modelini mənimsəyib? Məncə bunu sizə deməyə ehtiyac yoxdur ki, hər kəsin ağlında bir türk dünyası modeli var...

-Biz ilk növbədə hesab edirik ki, bütün türk ölkələri iqtisadi inkişafda, demokratik tərəqqidə, milli həmnrəyliyin və bütövlüyün təmin olunmasında səriştəli olmalı, xarici təhdidlərdən qorunub müdafiə oluna bilməlidirlər və hesab edirik ki, Bunun üçün türk dünyasında böyük bir həmrəylik olmalıdır. Türkiyə ilə Azərbaycan arasındaki həmrəylik bir xeyli inkişaf edib və inşaaallah daha da inkişaf edəcək. Azərbaycanın Türkiyəyə böyük investisiyaları var, media və kommunikasiya sahəsində böyük əməkdaşlıqlar əldə olunub. İndi Türkiyənin gündəmi Azərbaycanın, Azərbaycanın da gündəmi Türkiyənin gündəminə çevrilib. Hərbi əməkdaşlığımız qazanılan Zəfərlə yeni bir mərhələyə qədəm qoyub. Lakin biz hesab edirik ki, Türküstan da bu birliyə daxil olmalıdır. Məsələn, Türkiyə hökuməti bu gün Afrikada torpaq icarəyə götürür, amma bunu Qazaxıstanda etsə, daha yaxşı olar. Niyə biz Qazaxıstanda torpaq icarəyə götürmürük?! Niyə biz Özbəkistanda torpaq icarəyə götürmürük?! Bu sahədə müəyyən işlər görməliyik və görəcəyik də. Onları da planlaşdırırıq. Biz iqtisadi əməkdaşlığı inkişaf etdirməliyik. Türkiyə vətəndaşlarının Azərbaycanda, Azərbaycan vətəndaşlarının Türkiyədə və bu iki ölkə vətəndaşlarının digər türk ölkələrində rahat işləməsi imkanlarını nəzərdən keçirilməlidir. Biz ümumi əmək bazarı yaratmalıyıq. Bizdə olan məhsullar Özbəkistanda yoxdur, Özbəkistanda olanlar Azərbaycanda yoxdur və ya əksinə. Xülasə, bir-birimizin çatışmazlıqlarını tamamlamalıyıq. Düşünürəm ki, bizim birgə universitet təşəbbüslərimiz sürətlənməli və güclənməlidir. Bakı bunun üçün ideal şəhərdir. Türk dünyasının ortaq universitetini Bakıda qura bilsək, amma dünyanın qabaqcıl universitetləri ilə rəqabət aparacaq bir universitet qura bilsək, məncə bu, türk dünyasının gələcəyi üçün böyük bir dönüş nöqtəsi olar.
Fikirləşin, Türk dünyasının hər yerindən gələn gənclər Boğaziçi Universiteti, Orta Doğu Texniki Universiteti və ya dünyanın qabaqcıl universitetləri arasında olan Münhen Universiteti kimi bir universitetdə təhsil alaraq Türk dünyasının gələcəyinə töhfə verəcəklər. İnsana qoyulan investisiyalarla gələcəyimizə töhfə verəcək, bununla da biz 21-ci əsrdə türk dünyasının inkişafını təmin edəcəyik. Bu və buna bənzər bir çox layihələrimiz var. Bilirsiniz ki, biz Zəfər Partiyasını qurarkən Türküstanda Xoca Əhməd Yəsəvinin türbəsini ziyarət etməklə işə başladıq. Daha sonra türk dünyasının müxtəlif yerlərindən gəlib burada yaşayan Türkiyə Cümhuriyyətinin vətəndaşı olan qardaş və bacılarımızı partiyamıza dəvət etdik. Yəni Türk dünyası partiyası olaraq partiyamızı qurduq. Ona görə də biz türk dünyasının məsələlərinə xüsusi həssaslıqla yanaşırıq.
-Partiyanızın idarəçiliyində təmsil olunan Türk dünyasından olan qardaşlarımız varmı?!
-Təbii ki, idarə heyətində təmsil olunan dostlarımız var.
-Ümid bəy, Güney Azərbaycana həm partiya, həm də şəxsinizin münasibətini öyərnmək istərdim.
-Biz İranın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyirik. Ancaq İran sərhədləri daxilində yaşayan türklərin hüquqlarının təmin olunmasının da tərəfdarıyıq. Hesab edirik ki, İran Azərbaycanla münasibətlərini yaxşılaşdırmalı, Ermənistanla münasibətlərini isə kəsməlidir. Belə bir münasibət əslində İranın xeyrinədir, lakin İrandakı fars lobbisi məsələyə çox dar prizmadan baxır və regionda yaranacaq müsbət atmosferin əleyhinə işləyir ki, bu da ancaq onların özlərinə zərər vurur.

- Mən də mövzunu elə o yerə gətirmək istəyirdim: bilirsiniz, Qarabağ zəfərindən sonra İranla Azərbaycan arasında gərginlik mövcuddur ki, bunu əslində Azərbaycan törətmir. Bu probleminb həllini necə görürsünüz?

-Bəli, Azərbaycanın Qarabağda qazandığı qələbə İranı çox narahat edir. Bu günlərdə Türkiyədə İranın İsrail vətəndaşlarına qarşı bəzi terror aksiyaları həyata keçirəcəyi bildirilib. Sizə bir informasiya verim: İranın İsrail vətəndaşlarına qarşı törədəcəyi terror aksiyaları və Türkiyənin bu aksiyaların qarşısını almaq üçün əməliyyatlar aparması birbaşa Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri ilə bağlıdır.

-Bir başa bağlıdır, deyirsiniz, yəni...

- Birbaşa bağlıdır...

-Yaxşı, bunu nəyə əsaslanaraq deyirsiniz?!

- Məndə olan məlumatlara əsasən...

- Ayrıca, bilirsiniz ki, Azərbaycana qarşı İran xüsusi ilə məzhəbçilikdən istifadə edir...

- Bəli, İranın Azərbaycana təsir etmək üçün şiə təəssübkeşliyindən istifadə etdiyini bilirik. Biz İranın Azərbaycanın hansı bölgələrində təsirli olduğunun da çox yaxşı fərqindəyik. Mən həmin ərazilərə də baş çəkmişəm. Amma mollalar bircə şeyi başa düşmək istəmirlər ki, İranda dindən istifadənin artıq heç bir təsiri yoxdur. İran artıq psixoloji və ideoloji müharibəni uduzub. Buna görə də onlar regional və qlobal siyasətlərini yenidən nəzərdən keçirməlidirlər. Onlar başa düşməlidirlər ki, Şimalda məzhəbçilik siyasəti əsla effektiv olmayacaq. Güneydə təsirli olmayan, hətta Tehranda və digər farsların cəmləşdiyi bölgələrdə təsirli olmayan bu siyasətdən artıq imtina edilməlidir.

-Ümid bəy, Zəngəzur dəhlizi haqqında nə düşünürsünüz?!

- Ümid edirəm ki, qısa müddət ərzində gözəl xəbərləri eşidəcəyik. Biz də həmin prosesləri izləyirik, Zəngəzur dəhlizinin reallaşması üçün əlimizdən gələni edirik və edəcəyik...

Söhbətləşdi: Oktay Hacımusalı