Azərabycan dünya bazarında etibarlı qaz təchizatçısıdır Məzahir Əfəndiyev
Milli Məclisin deputatı


Azərbaycanda neft-qaz sənayesi böyük tarixə malikdir. 19-cu əsrin əvvəllərindən başlayaraq inkişaf edən bu sahə müstəqilliyimizin əsaslarından olaraq 1994-cü ildən iqtisadiyyatımız üçün prioritet səhələrindən birinə çevrilmişdir.

Müstəqilliyimizi bərpa etdikdən sonra “Azəri”, “Çıraq”, “Günəşli” və digər zəngin yataqlardan hasil olunan neft və qazdan əldə olunan gəlirlərin düzgün idarə olunması və istifadəsi yeni yataqların kəşf edilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişafı, bütövlükdə iqtisadiyyatımızın şaxələndirilməsi istiqamətində böyük kömək olmuşdur.
Keçdiyimiz gün Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə Azərbaycanın neft-qaz tarixində mühüm əhəmiyyət kəsb edəcək Bakı dərin özüllər zavodunda “Abşeron” yatağının dəniz əməliyyatlarının təməlqoyma mərasimi baş tutub.

Bu yatağın istifadəyə verilməsi Azərabycanın bundan sonra da dünya bazarında etibarlı qaz təchizatçısı olması ilə yanaşı, həmçinin neft ölkəsindən qaz ölkəsinə çevrilməyimizin bariz nümunəsidir. Eyni zamanda bu hadisə yerli və xarici investorların cəlb edilməsini, yeni yataqların işlənməsini, Dövlət Neft Şirkəti ilə əməkdaşlığın daha da dərinləşməsini zəruri edir.

Bu gün daxili tələbatın artımını nəzərə alaraq “Abşeron” yatağından çıxarılacaq qaz ilk növbədə ölkədaxili tələbatın ödənilməsi istiqamətində istifadə olunacaqdır. Həmçinin paralel olaraq yataqda kifayət qədər kondensat ehtiyyatının olması neft hasilatı və ixracını da sabit saxlayacaqdır.
Eyni zamanda onu da qeyd etmək istəyirəm ki, yeniləşən dünyamız bu sahədə də yeni çağırışlara və tendensiyalara cavab verən mükəmməl idarəçilik modelinin tətbiq olunmasını labüd edir və hərtərəfli, paralel inkişaf strategiyasının təkmilləşməsini ortaya qoyur.

Bu baxımdan Xəzər dənizində “Azəri-Çıraq-Dərinsulu Günəşli” yatağının işlənməsinin növbəti mərhələsi başlayacaq. Təqribən 7 mlrd. dollar dəyərində, gündəlik hasilat gücü 100 000 barrel olan yeni “Mərkəzi-Şərqi Azəri” platformasının 2023-cü ildə istifadəyə verilməsi gözlənilir. Bu neft-qaz sənayesi üçün tarixi bir hadisədir. Yeni layihənin başlanması həm “Əsrin müqaviləsi”nin 25-ci ildönümünə təsadüf edir, həm də yeni mənbələrdən hasilatın artacağını təmin edəcəkdir.

Ümumilikdə neft-qaz sahəsində həyata keçirilmiş işlərin nəticəsidir ki, bu gün əldə olunan gəlir qorunur və düzgün idarə olunmaqla inkişafda olan iqtisadiyyatımızın, sənayemizin tələbləri ödənilir, infrastruktur layihələri icra edilir və insanların rifahı yaxşılaşdırılır.

Azərbaycanda bir neçə bankla bağlı sərt addımlar atılacaqAzərbaycan banklarının bir neçəsinin ciddi problemləri var. Bununla bağlı yayılan məlumata görə, yaxın vaxtlarda bir neçə bankla bağlı sərt addımlar atılacaq. Bu addımlardan biri bankların birləşməsini nəzərdə tutur. İlin sonunadək problemləri olan 4-5 bankın daha yaxşı vəziyyətdə olan banklara birləşdiriləcəyi gözlənilir.

Xatırladaq ki, bu ilin aprelində bank sektorunun tənzimləyicisi olan Mərkəzi Bankın qərarı ilə 4 bankın lisenziyası geri alınıb. Bunlar “Atabank”, “Amrahbank”, AGBank və “NBCbank”dır. Bu bankların vəziyyəti ilə bağlı danışan Mərkəzi Bankının rəhbəri Elman Rüstəmov qalan bankların bəzilərində də problemlərin olduğunu bildirmişdi. Onun sözlərinə görə, Mərkəzi Bank (AMB) məcmu kapitalı müəyyən edilmiş tələbdən (50 milyon manat) az olan banklarla iş aparmağa başlayıb: “Həmin banklar sağlam banklardır, öhdəliklərini yerinə yetirirlər. Onların adekvatlığı yüksəkdir, sadəcə, məcmu kapitalları müəyyən edilmiş tələbdən aşağıdır. Bu ilin sonuna qədər həmin bankların nizamnamə kapitallarının (dolayısı ilə məcmu kapitallarının) artırılması istiqamətində iş aparırıq”.

E.Rüstəmov həmçinin bankların maliyyə hesabatlarının auditinə daha çox diqqət yetiriləcəyini deyib: “Bu, xoşagəlməz halların təkrarlanmaması üçün lazımdır. Hesab edirəm ki, Cinayət Məcəlləsinə bu kimi hallarla bağlı daha dəqiq maddələr əlavə olunmalıdır. Bununla bağlı aidiyyəti qurumlar və bank ictimaiyyəti ilə müzakirələr aparacağıq”.

Qeyd edək ki, 31 iyul 2020-ci il tarixinədək Azərbaycandakı 26 bank 2020-ci ilin ilk 6 ayı üzrə maliyyə göstəricilərini açıqlayıb. Açıqlanan məlumatlardan aydın olur ki, 2020-ci ilin ilk 6 ayını 26 bankdan 21-i xalis mənfəətlə, 5-i isə xalis zərərlə başa vurub. Ən çox mənfəət əldə edən bank Kapital Bank, Azərbaycan Beynəlxalq Bankı, PAŞA Bank, Xalq Bank və Express Bank-dır.

Ən çox xalis zərəri olan banklar isə “Yelo Bank”( 13 milyon 583 manat), “Muğanbank”(1 milyon 880 min manat), “Bank Avrasiya”dır(1 milyon 578 min manat). “Pakistan Milli Bankı”n ın Bakı filialının zərəri 233 min manat, BankBTB-ninki isə 107 min manat təşkil edib.

Zərərlə işləyənlərdən əlavə, çox cüzi gəliri olan banklar da var. Bunlar arasında ən aşağı gəliri “Azərtürkbank”(26 min manat), Bank Melli İran(461 min manat), YapıKrediBank Azərbaycan (472 min manat) və “Gunaybank”(618 min manat) əldə edib.

Bankların birləşməsi hazırkı vəziyyətdə nə qədər arzuolunan prosesdir? Bu proses bankların əmanətçiləri, onlardan kredit götürən şəxslər üçün hər hansı problem yarada bilərmi?

İqtisadçı-ekspert Samir Əliyevin dediyinə görə, aprel-mayda 4 bankın bağlanması göstərdi ki, bir çox hallarda bankların ictimaiyyətə açıqladıqları məlumatlar reallıqdan uzaqdır: “Məlum oldu ki, dörd bankın dördünün də kapitalı nəinki 50 milyon manatlıq normadan aşağıdır, hətta mənfiyə gedibmiş. Lakin biz bunu onların hesabatlarında görmürdük. Ona görə də bankların hesabatları əsasında fikir söyləmək mümkün deyil. Amma bir neçə bank var ki, onların ”reanimasiyada" olduğun söyləmək olar. Bu bankların taleyi necə olacaq - yaxşılaşıb “palata”ya köçə biləcəklər, yoxsa bağlanacaqlar, bunu söyləmək çətindir".

Ekspertə görə, vəziyyəti yaxşı olmayan bankların birləşməsi pozitiv prosesdir: “Təəssüf ki, bu təcrübədən Azərbaycanda indiyədək cəmi bir dəfə yararlanıblar. İkisi də eyni mənbəyə bağlı olan ”Atabank" və “Caspian DevelopmentBank” birləşmişdi, amma sonuc müsbət bitmədi. Bankların bağlanmasındansa, birləşmələri daha səmərəli yoldur. Bağlanmanın psixoloji yükü var, bank bağlanan əhali arasında sektora inam azalır. İkinci tərəfdən, banklara qoyulan əmanətlərin batması təhlükəsi aradan qalxır. Xüsusilə qorunmayan əmanət sahibləri üçün problem yaranmır. Çünki qorunan əmanətlərin sahibləri bank bağlananda çox cüzi zərərə düşürlərsə, qorunmayan əmanətlərin sahibləri üçün bunu söyləmək mümkün deyil. Kredit götürən şəxslər üçünsə bankın bağlanması və birləşməsi demək olar ki, təsirsiz gedir".

S.Əliyevin fikrincə, “Əmanətlərin tam sığortalanması haqqında” Qanunun icra müddəti bitənədək Mərkəzi Bank problemləri olan banklarla bağlı qəti addımlar atacaq: “Bağlanası bank varsa, dekabrın 4-dək bunu edəcəklər”.

Hüquqşünas, bank sahəsi üzrə mütəxəssis Əkrəm Həsənovun sözlərinə görə isə adətən vəziyyəti pisləşən banklar barədə məlumatlar yayıldıqdan bir qədər sonra onlar bağlanırlar: “Bankların vəziyyətini pisləşdirən bir neçə amil var. Bunların ən birincisi pandemiyadır. Pandemiya şəraitində əhali banklardan əmanətlərini çıxarır, kredit vermək imkanları məhdudlaşır və sair. Bu baxımdan, bankların durumunun daha da pisləşməsi gözləniləndir. Düşünmürəm ki, vəziyyəti pisləşən bankların birləşdirilməsi ilə uğurlu nəticə əldə etmək mümkün olsun. Səmərəni o zaman əldə etmək mümkündür ki, yaxşı işləyən bankla problemləri olan bank birləşdirilsin. Bu zaman problemli bankın çətinlikləri aradan qaldırılar və nəticədə hər iki tərəf səmərə əldə edər. Amma indiki şəraitdə belə birləşməni real görmürəm. Yeganə yol çətin vəziyyətdə olan bankların sahiblərinin onlara əlavə vəsait qoymaqla problemlərini həll etməsi ola bilər”.

Ekspertin sözlərinə görə, dövlət sistem əhəmiyyətli bankların bağlanmasına imkan verməyəcək: “Bunu Mərkəzi Bank rəhbəri Elman Rüstəmov da bəyan edib. Azərbaycanda sistem əhəmiyyətli banklar isə Beynəlxalq Bank, KapitalBank və PaşaBankdır ki, onların vəziyyəti də kifayət qədər yaxşıdır. Qalan bütün banklardan hansının vəziyyəti kəskin pisləşəcəksə, bağlanacaq. Bu baxımdan, müştərilər ehtiyatlı olmalıdılar. Bankların birləşməsi, yaxud bağlanmasının kredit götürənlərə heç bir təsiri yoxdur. Əmanətçilərə isə təsir ola bilər, xüsusilə də qorunmayan əmanətlərin sahiblərinə. Əgər bu il dekabrın 4-dən sonra hansısa bank bağlanarsa, qorunmayan əmanəti olan şəxslər üçün ciddi problemlər yaranar. Buna görə də vətəndaşlar bu amili nəzərə almalıdılar. Bankların bağlanmasından ən çox zərəri hüquqi şəxslər və müəssisələr çəkir. Onların bank hesablarında olan vəsaitlər demək olar ki, bütünlüklə itirilir. Dörd bankın bağlanması təcrübəsində biz bunu bir daha açıq gördük. Bu baxımdan, sahibkarları bank seçərkən son dərəcə diqqətli olmağa çağırıram”.(Yeni Müsavat)
"Əsrin müqaviləsi" - Neft strategiyasının əsasının qoyulması20 sentyabr 1994 cü il...

26 il əvvəl Azərbaycan Respublikasının həyatında çox əhəmiyyətli hadisə baş verdi. Məhz həmin gün ölkəmizdə Ulu öndər Heydər Əliyevin öndərliyində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Şirkəti ilə xarici ölkələrin neft şirkətləri arasında üç il davam edən danışıqlar sona çatdı. Əsrin müqaviləsinin imzalanması ilə neft strategiyasının əsası qoyuldu, bu müqavilə bizim müstəqilliyimizin təminatına, iqtisadi inkişafımızın mənbəyinə çevrildi. Beləliklə, Azərbaycanın dünya enerji və siyasi xəritəsində mövqeyi möhkəmlənmiş oldu.

"Əsrin müqaviləsi" ilə bağlı danışıqlar 1994-cü ilin yazında və yayında İstanbul və Hyustondakı son mərhələləri ağır keçdi. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, müqavilə Azərbaycanın milli mənafeyinə uyğun hazırlandı. Belə bir addım atmaqla Azərbaycan suveren hüquqlarının bərqərar olduğunu, Azərbaycanın tam müstəqil dövlət olduğunu, xalqımızın öz sərvətlərinə özünün sahib olduğunu dünyaya bir daha bu müqavilə ilə nümayiş etdirdik. Bu müqavilə dünyanın inkişaf etmiş dövlətləri, onların ən böyük şirkətləri ilə əlaqə yaratdı, Azərbaycanın dünya iqtisadiyyatına, azad bazar iqtisadiyyatına qoşulmasına əsas yaratdı. Bu müqavilə bir daha sübut etdi ki, müstəqil Azərbaycan Respublikası demokratik və hüquqi dövlətdir.
"Əsrin müqaviləsi" - Neft strategiyasının əsasının qoyulması
Ötən dövr ərzində ölkəmiz hərtərəfli inkişaf etdi, iqtisadi baxımdan böyük nailiyyətlərə imza atdıq. Azərbaycan siyasi cəhətdən dünya birliyində özünəlayiq yerini tuta bildi.
Bu müqavilə Ulu öndər Heydər Əliyevin uzaqgörənliyi , müdrikliyi, qətiyyəti, cəsarəti sayəsində imzalandı.Neft müqaviləsinin imzalanması Azərbaycana böyük həcmdə xarici sərmayənin gətilməsinə səbəb oldu. Azərbaycan adambaşına düşən xarici sərmayənin həcminə görə təkcə keçmiş sovet respublikaları arasında deyil, Şərqi Avropa ölkələri arasında da qabaqcıl mövqelərə sahib oldu.

Azərbaycan tarixdə ilk dəfə Xəzər dənizini xarici şirkətlər üçün açdı, beləliklə, Xəzər dənizində beynəlxalq kon sorsium yarandı. Müxtəlif ölkələri təmsil edən aparıcı şirkətlər Azərbaycanla çox uğurlu əməkdaşlığa başladı. Nəticədə ölkəmiz sürətlə, hərtərəfli inkişaf etməyə başladı.
Heydər Əliyevin neft strategiyasının tərkib hissəsi olan məsələlərdən biri də neftdən əldə olunan gəlirlərin Azərbaycan vətəndaşları arasında ədalətli şəkildə
bölünməsi, ölkə iqtisadiyyatının sonrakı inkişafında rol oynaması və gələcək nəsillər üçün bir əmanət kimi saxlanılmasıdır.

"Əsrin müqaviləsi" nin iqtisadi olmaqla yanaşı, onun siyasi rolu da böyükdür. Belə ki,bu müqavilə dünya dövlətləri ilə Azərbaycanın yeni münasibətlərini inkişaf etdirdi, xarici siyasətimizin güclənməsinə və inkişafına səbəb oldu.
Son zamanlarda bütün bu uğurlar bədnam qonşularımızı çox narahat edir. Azərbaycanın iqtisadi və siyasi mövqeyinin dünya arenasında möhkəmlənməsi erməniləri inanılmaz narahat edir, ona gorə də bizə qarşı təxribatlarını günü -gündən artırırlar. Tovuz hadisələri bir daha bədnam qonşularımızın uğurlarımıza, inkişafımızdan narahat olduğunu əyani şəkildə göstərdi. Bizi təxribata sürükləmək istəyi baş tutmadı. Ordumuz onların cavabını layiqincə verdi. Biz güclü dövlətik, güclü iqtisadiyyatımız, güclü ordumuz var. Bütün bunlar Ulu öndərimizin uzaqgörən siyasətinin bizə bəxş etdiyi ən böyük hədiyyəsidir.

Əziz neftçilərimizin bayramını təbrik edir, onlara bu çətin və şərəfli peşələrində uğurlar arzulayırıq.

Azərbaycan xalqı həmişə bizə bəxş etdiyi bu inkişafa, uğurlara görə Ulu Öndərə minnətdardır.

Bu gün bu müqavilə, onun uğurları imkan verir ki, dünya dövlətləri bizimlə diplomatik münasibətlər qurmaqda maraqlıdırlar.

Azərbaycan neftçiləri, mütəxəssisləri, alimləri, bir sözlə neft sahəsində çalışan bütün insanlar respublikanın neft sənayesinin inkişafı üçün fədakarcasına işləmiş, Azərbaycan tarixinə şanlı səhifələr yazmışlar. Bir daha qəhrəman neftçilərimizi təbrik edirəm, uğurlarınız bol olsun qara qızıl ustalarımız.

Rəşad Rəhmanov
YAP Siyəzən Rayon təşkilatının sədr müavini


“Əsrin müqaviləsi”nin 26 ili Bu gün Azərbaycanda Neftçilər günü qeyd olunur.

Avrasiya.net xəbər verir ki, hər il 20 sentyabr tarixi Azərbaycanda neft-qaz sahəsində çalışan işçilərin peşə bayramı günüdür. Bu günün peşə bayramı kimi qeyd edilməsi Azərbaycan xalqının ümummili lideri Heydər Əliyevin 16 avqust 2001-ci il tarixli fərmanı ilə rəsmiləşdirilib.

Məhz həmin günün bu sektorda çalışanların peşə bayramı kimi qeyd edilməsi isə 1994-cü il sentyabrın 20-də Bakıda Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən "Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) yataqlar blokunun birgə işlənməsi və hasil olunan neftin pay şəklində bölüşdürülməsi haqqında 8 ölkənin (Azərbaycan, ABŞ, Böyük Britaniya, Türkiyə, Norveç, Yaponiya, Rusiya və Səudiyyə Ərəbistanı) 13 məşhur neft şirkəti (BP, SOCAR, "Amoco", "McDermott", "Unocal", "LUKoil", "Statoil", "Exxon", TPAO, "Pennzoil", "Itochu", "Ramco", "Delta") arasında müqavilənin imzalanması ilə bağlıdır. Təxminən 400 səhifə həcmində və 4 dildə hazırlanmış müqavilə öz tarixi, siyasi və beynəlxalq əhəmiyyətinə görə "Əsrin müqaviləsi" adını alıb.

"AÇG" yatağı altı hasilat platformasından - "Çıraq-1", "Mərkəzi Azəri", "Qərbi Azəri", "Şərqi Azəri", "Dərinsulu Günəşli", "Qərbi Çıraq" və ən müasir texnologiyalarla təchiz edilmiş iki texnoloji emal, kompressiya, suvurma və texnoloji təchizat platformasından ibarət olan kompleksə malikdir.

Üç il əvvəl isə Azərbaycanın neft sənayesi üçün daha bir əlamətdar hadisə ilə yadda qalıb. Belə ki, “Azəri”, “Çıraq” yataqları və “Günəşli” yatağının dərinsulu hissəsinin (AÇG) 2050-ci ilə qədər birgə işlənməsi və hasilatın pay bölgüsü haqqında dəyişdirilmiş və yenidən işlənmiş saziş imzalanıb. Yeni saziş Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və bir qrup yüksək səviyyəli xarici hökumət və dövlət rəsmilərinin iştirak etdiyi tədbirdə Azərbaycan hökuməti adından SOCAR-ın prezidenti Rövnəq Abdullayev və tərəfdaş şirkətlərin - SOCAR, “BP”, “Chevron”, “Inpex”, “Statoil”, “ExxonMobil”, “TP”, “Itochu” və “ONGC Videsh” nümayəndələri tərəfindən imzalanıb.
""Əsrin müqaviləsi" Azərbaycanın müstəqilliyinin möhkəmlənməsində mühüm rol oynayıb"1994-cü il sentyabrın 20-də Bakıda, Gülüstan sarayında imzalanan və siyasi ritorikada "Əsrin müqaviləsi" kimi adlandırılan məşhur neft müqaviləsinin təntənəli imzalanma mərasimindən 26 il keçir. Bəs, "Əsrin müqaviləsi"ndən qazanclarımız nədir və bu müqavilə Azərbaycanı hansı təhlükələrdən qorudu, ölkəmizin inkişafı üçün nə kimi imkanlar yaratdı, perspektivlərə yol açdı, bütün bunları gözdən keçirmək, təhlil etmək çox önəmlidir.

Bunu Avrasiya.net-ə Milli Həmrəylik Partiyasının (MHP) sədri Əlisahib Hüseynov bildirib:

"Əvvəla ondan başlayaq ki, "Əsrin müqaviləsi" nədir? Bu, ölkəmizin nəhəng transmilli şirkətlərlə birgə neft hasilatı və mənfəətin bölüşdürülməsi barədə sənəddir. Müqavilənin şamil olunduğu “Azəri”, “Çıraq”, “Günəşli” yataqları Xəzərin dərin su qatlarında hissəsində yerləşdiyinə görə, o zaman Azərbaycanın bu neftı çıxaracaq texnologiyası, resursları yox idi. Odur ki, Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi iradəsinin nəticəsində uzun sürən gərgin danışıqlardan sonra Azərbaycanla 6 xarici ölkənin 10 məşhur şirkəti bu müqaviləni imzalayıb. Saziş təxminən 400 səhifədən ibarətdir və 4 dildə hazırlanıb. Bu müqavilə həmin dövr üçün böyük tarixi, siyasi və beynəlxalq əhəmiyyətinə görə "Əsrin müqaviləsi" adını alıb".

Partiya sədri bildirib ki, "Əsrin müqaviləsi" ilk növbədə Azərbaycanın müstəqilliyinin möhkəmlənməsində və daxili sabitliyin təmin edilməsində olduqca mühüm rol oynayıb. Ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində Azərbaycandakı daxili siyasi təlatümləri və eləcə də ölkəmizin müstəqilliyi üçün yaranmış xarici təhdidləri xatırlayanlar bu müqavilənin həmin dövrdə ölkəmiz üçün necə böyük əhəmiyyət daşıdığını yəqin ki, inkar etməzlər:

""Əsrin müqaviləsi" Azərbaycana xarici sərmayənin gəlməsinə imkan yaratdı, ölkədə yeni iş yerləri açıldı, müasir infrastruktur formalaşdı. Neft gəlirləri sayəsində ölkədə iribüdcəli layihələr həyata keçirildi. Eyni zamanda, məhz bu müqavilənin yaratdığı imkanların nəticəsində Azərbaycan özü də çox qısa müddətdən sonra xarici investor kimi hərəkət etmək, müxtəlif xarici layihələrə sərmayə yatırmaq imkanları əldə etdi. Bütün bunlar danılmaz həqiqətdir və bu fikirlərlə hətta bizim siyasi opponentlərimiz də, müstəqil ekspertlər də razılaşırlar. Belə ki, “Əsrin müqaviləsi” ilk növbədə ölkəmiz üçün iqtisadi mənafelərə yönələn, iqtisadi inkişafa yol açan sənəd kimi böyük əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, müqavilə imzalanandan sonra beynəlxalq səviyyədə Azərbaycanın nüfuzunun artması, Azərbaycanla bağlı müzakirələrdə onun mövqeyinin güclənməsi də faktdır".

Ə.Hüsrynovun fikrincə, odur ki, bu gün kimsə bu müqavilənin ölkəmiz üçün, müstəqilliyimiz üçün əhəmiyyətini kiçildə bilməz. "Əsrin müqaviləsi" haqqında danışarkən tənqidi fikirlər səsləndirən bəzi siyasi qüvvələr gərək o günləri də yaddan çıxarmasınlar. Həmin vaxt Azərbaycan hansı durumda idi? Biz hansı iqtisadi sıxıntılarla, ictimai-siyasi kataklizmlərlə üz-üzə idik? Bax, ilk növbədə bu suallara obyektiv cavab vermək lazımdır. O dövrdə əsl iqtisadi fəlakət yaşanırdı. Ölkə real müharibə vəziyyətində idi. Mağazalarda çörək tapılmırdı. Paytaxtda və bölgələrimizdə işıq, qaz yox idi. İnsanlar əmək haqlarını, pensiyalarını vaxtında ala bilmirdi. Lakin "Əsrin müqaviləsi"ndən sonra ölkənin social-iqtisadi durumunda böyük dəyişikliklər baş verdi. 1994-cü ildə həm Qarabağla bağlı atəşkəs müqaviləsinin, həm də yeni “neft bumu”nun başlanğıcını qoyan “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması Azərbaycana “qaranlıq tunel”dən çıxmağa, nəfəsini dərməyə və iqtisadi inkişaf üçün fürsət qazanmağa imkan verdi. Və bu günləri “Əsrin müqaviləsi” nəticəsində əldə etdiyimiz həmin neft gəlirləri Ordumuzun hərbi potensialının gücləndirilməsindən tutmuş qaçqın və məcburi köçkünlər üçün yaşayış binalarının tikilməsinə, məktəb və xəstəxanaların açılmasına qədər, ən müxtəlif sahələrdə istifadə olunur:

"Neft gəlirlərinin Azərbaycan üçün oynadığı mühüm rolu ölkə başçısının səsləndirdiyi fikirlərdən də açıq-aydın görmək mümkündür: "Bu gün "Əsrin kontraktı"nın nəticələri, sadəcə olaraq, Neft Fonduna gələn gəlirlərlə ölçülmür. Bunun çox geniş və çox böyük təsiri olub və bu gün də var. Biz "qara qızıl"ı insan kapitalına çevirə bildik". Bu fikri çıxışlarının birində qeyd edən Prezident İlham Əliyev həmçinin, Azərbaycanda neft gəlirlərindən çox səmərəli istifadə edildiyini və aparılan iqtisadi siyasət nəticəsində ölkə iqtisadiyyatının şaxələndiyini, qeyri-neft sektorunun inkişafına şərait yaradıldığını dəfələrlə vurğulayıb. Bəli, bu bir faktdır ki, bəzi ölkələrin zəngin nefti ehtiyatlarının mövcud olmasına baxmayaraq, lakin həmin ölkələr səfalət içində yaşayır, o ölkələrdə sabitlik pozulur və neft o ölkələrə fəlakət gətirir. Azərbaycanda isə neft sabitlik gətirir və təhlükəsizliyimizin qarantına çevrilir, dövlətimizin, ordumuzun gücünü artırır. Prezident tamamilə haqlı olaraq qeyd edir ki, “Azərbaycanın müstəqil ölkə kimi yaşamasında, iqtisadi potensialının formalaşmasında neft-qaz amili çox böyük rol oynayır”.

Eyni zamanda, neft müqaviləsinin Azərbaycanın Qərbə inteqrasiyasına təkan verməsində və Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində olduqca müstəsna rolu olub. Bu həqiqəti heç kim inkar edə bilməz. Odur ki, biz bu gün “Əsrin müqaviləsi”nə və bu müqavilənin nəticələrinə 26 illik zaman məsafəsinin pəncərəsindən nəzər salanda, bu müqaviləni birmənalı olaraq Ulu Öndərimiz Heydər Əliyevin siyasi uzaqgörənliyinin təsdiqi və Azərbaycanın gələcək inkişafına töhfəsi kimi qiymətləndirə bilərik".
""Əsrin müqaviləsi" respublikamızın gələcək inkişafının əsl qarantıdır”“20 Sentyabr çağdaş Azərbaycan tarixində müstəsna əhəmiyyəti olan tarixi bir gündür. 1994-cü ilin 20 sentyabrında imzalanan “Əsrin müqaviləsi” nəinki ölkə iqtisadiyyatını tənəzzüldən xilas edərək, sıçrayışlı inkişafında müstəsna rol oynadı, eyni zamanda bir dövlət kimi varlığını qoruyub saxlamasında, təhlükəsizliyinin təmin edilməsində, geosiyasi, geoiqtisadi proseslərdə aktiv iştirak etməsində Azərbaycanın yeri və rolunu müəyyən etdi.

20 sentyabr eyni zamanda Azərbaycanın müstəqilliyinə olan təhlükələrin və müstəqilliyimizin geridönməzliyini müəyyən edən gün kimi də xarakterizə edə bilərik. Bu müqavilənin imzalanmasından sonra dövlət müstəqilliyimizə təhdidlər aradan qalxdı. Bu tarix həm də Azərbaycanın özünün və dünyanın, xüsusən də Avropanın enerji təhlükəsizliyinin, həmçinin təmin olunmasında, enerji, kommunikasiya, logistika mərkəzinə çevrilməsinin bünövrəsi qoyulduğu gündür. Bu ancaq və ancaq uzaqgörən, müdrik siyasətçi, dahi lider Heydər Əliyevin iradəsi nəticəsində mümkün olub”.

Bunu Milli Məclisin Təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya komitəsinin sədri Sadiq Qurbanov deyib.

Komitə sədri bildirib ki, “Əsrin müqaviləsi” çox mürəkkəb geosiaysi bir zamanda imzalanıb. “Dahi liderin siaysi iradəsi nəticəsində imzalan bu sənəddən sonra Azərbaycan dövlətçiliyinə olan təhdidlər aradan qalxmağa, siyasi, iqtisadi sabitlik yaranmağa başladı və ölkəmiz geridönməz xarakter alan bir inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. Belə demək mümkünsə bu günkü inkişaf dövrünün bünövrəsi həmin gün qoyuldu”, - komitə sədri qeyd edib.

Komitə sədri əlavə edib ki, Ulu öndər 1993-cü ildə yenidən hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra qısa bir vaxtda "Yeni neft strategiyası" işlənib hazırlandı: “1994-cü ilin sentyabrın 20-də Azəri-Çıraq- Günəşli yataqlarının işlənməsi üzrə dünyanın 7 ölkəsinin 11 məşhur neft şirkəti ilə "Əsrin müqaviləsi" imzalandı. Bütövlükdə, "Əsrin müqaviləsi"ndən bugünkü günə qədər xarici neft şirkətləri ilə 26 neft sazişi imzalanmışdır. Bu sazişlərin nəticəsi olaraq Azərbaycanın neft-qaz sənayesinə milyardlarla dollar sərmayə qoyulub və qoyulmaqdadır ki, bu da respublikamızın gələcək inkişafının əsl qarantıdır”.

Millət vəkili bildirib ki, hazırda xalqımız bu sazişin bəhrəsini görməkdədir: “Bünövrəsi Ulu öndər Heydər Əliyev tərəfindən qoyulan neft strategiyası onun layiqli davamçısı cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Bu siyasət çağdaş dövrün tələb və şərtlərinə uyğun şəkildə yeni formada icra olunur. Cənab Prezident İlham Əliyev neftdən gələn gəlirləri xalqın sosial rifah halında yaşamasını təmin edilməsi üçün qeyri neft sektoruna yönəldib, ölkənin davamalı iqtisadi inkişafını təmin edilməsi istiqamətinə yönəltməklə yanaşı, digər enerji növü olan qaz faktorundan çox məharətlə istifadə etdi: “ Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi uğurlu enerji siaysəti nəticəsində Azərbaycan bölgədə müxtəlif transmilli enerji, iqtisadi, logistika, kommunikasiya layihələrinin təşəbbüsçüsü olmaqla, Azərbaycan həmin layihələrin icrasında aktiv iştirakçı oldu. “Əsrin müqaviləsi” imzalanması ilə işə düşən “Azəri-Çıraq-Günəşli” yatağından sonra davamalı olaraq digər transmilli layihələr icrasına başlanıldı. Bakı-Tiflis-Ceyhan, Baki-Tiflis-Ərzurum qaz kəməri, TAP, TANAP, Cənub Beynəlxalq Qaz Dəhlizi, Bakı-Tiflis-Qars dəmiryolu, “Şimal-Cənub” Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlisi, “Qərb-Şərq” tarixi İpək yolunun bərpası və sair kimi Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə mövqeyinin möhkəmlənərək, nüfuzunun artmasına, xalıqn rifah halında yaşamasına, gözlənilən təhlükələri aradan qaldırılmasına xidmət edən çoxsaylı layihələr icra olundu və olunmaqdadır. Prezident İlham Əliyevin enerji layihələrindən əldə olunan gəlirlərin imkanlarından istifadə etməklə dövlətimizin etibarlı formada inkişafını təmin edəcək qlobal çağrışlara çevik reakisya yürütdüyü siyasət nəticəsində Azərbaycan təkcə enerji qovşağına deyil, eyni zamanda nəqliyyat, transit yükdaşıma, kommunikasiya, logistika mərkəzinə çevrilib və bu istiqamətdə işlər uğurla davam etməkdədir. Bu layihələrin icrası Azərbaycanın gücünə və qüdrətinə əlavə güc qatmaqda, dünyadakı mövqeyinin möhkəmlənməsinə ölkə iqtisadiyyatının inkişafına öz töhfəsini verməkdədir”.
Komitə sədri onu da qeyd edib ki, müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin inkişafında mühüm rola oynayan bu günün tarixi əhəmiyyətini nəzərə alan Ulu öndər Heydər Əliyevin 20 sentyabrı neftçilər günü kimi qeyd olunması barədə fərman imzalayıb.

20 Sentyabr - “Neftçilər Günü” münasibətilə Azərbaycan neftçilərini təbrik edir, onlara uzun, sağlam və mənalı həyat arzu edirəm!
Baş Nazirin müavini İran səfiri ilə görüşdüAzərbaycan Baş Nazirinin müavini, Azərbaycan-İran Birgə İqtisadi Komissiyasının həmsədri Şahin Mustafayev İranın Azərbaycandakı səfiri Seyid Abbas Musəvi ilə görüşüb.

Avrasiya.net xəbər verir ki, tərəflər iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələr və əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə etmək üçün ötən gün görüşüblər.

Görüşdə ikitərəfli münasibətlərin, xüsusilə iqtisadi, ticarət sahəsindəki son vəziyyəti, birgə layihələr və iki dost və qonşu ölkə arasındakı əlaqələrin və əməkdaşlığın genişləndirilməsi yolları nəzərdən keçirilib.

İki saat davam edən görüş zamanı, tərəflər iki ölkə arasındakı birgə iqtisadi əməkdaşlıqla bağlı hazırkı prosesləri, inkişaf və maneələri müzakirə ediblər.

Həmçinin, çərşənbə günü İran və Azərbaycanın Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin rəhbərləri arasında onlayn danışıqlar aparılıb.
"Ölkəmizdə korrupsiyaya qarşı mübarizənin yeni mərhələsi başlayır"Dövlət başçısının bu məsələyə dair ciddi iradəsi ortadadır. Prezident İlham Əliyev tərəfindən həyata keçirilən dərin islahatlar kursu milli maraq və mənafelərimizə xidmət edir və bu islahatlar Azərbaycanda korrupsiya, rüşvətxorluq, bürokratiya, süründürməçilik, digər neqativ halların aradan qaldırılmasını prioritet kimi, əsas hədəflərdən biri kimi nəzərdə tutur. Məqsəd ölkəmizdə iqtisadiyyatın liberallaşdırılması, bürokratik əngəllərin aradan qaldırılması, məmur-vətəndaş münasibətlərinin sağlam zəmində qurulması, şəffaflığın və hesabatlılığın təmin edilməsi nə nail olmaqdır.

Bunu Avrasiya.net-ə Milli Həmrəylik Partiyasının (MHP) sədri Əlisahib Hüseynov bildirib.

Onun fikrincə, görünən budur ki, ölkə rəhbərinin bu məsələdə heç kimə güzəşt etmək fikri yoxdur. Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikasının Baş prokuroru Kamran Əliyevi videoformatda qəbul edərkən birmənalı şəkildə vurğuladı ki, bu gün ən vacib vəzifələrdən biri korrupsiyaya və rüşvətxorluğa qarşı mübarizədir: “Hesab edirəm ki, prokurorluq orqanları bu istiqamətdə daha fəal iş aparmalıdırlar. Bu xoşagəlməz hallara qarşı Azərbaycanda çox ciddi mübarizə aparılır: "Mən bu məsələ ilə bağlı dəfələrlə öz fikirlərimi bildirmişdim. Bütün dövlət məmurlarını xəbərdar etmişdim və hətta demişdim ki, əgər hansısa dövlət məmuru öz işində düzəlişlər edə bilmirsə, yaxud da ki, istəmirsə, qoy özü könüllü şəkildə dövlət işindən istefa versin. Amma əfsuslar ki, mənim sözlərim bəziləri üçün dərs olmadı və bunun nəticəsində indi Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti bir neçə əməliyyat keçirərək rüşvətxorları, yüksək vəzifə sahiblərini ifşa etdi və onlar artıq cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmişlər. Ağstafa, Biləsuvar, Yevlax, Neftçala rayonlarının icra başçıları həbs edilmişdir, ictimaiyyətə bu məsələ ilə bağlı ətraflı məlumat verilmişdir və bundan sonra da ətraflı məlumat veriləcəkdir”.

Partiya sədri bildirib ki, MHP olaraq cənab Prezidentin korrupsiyaya və rüşvətxorluğa qarşı ciddi mübarizə aparılması istiqamətində tutduğu bu cür prinsipial mövqeyini alqışlayır və dəstəkləyirik: "Əminik ki, bundan sonra korupsiyaya qarşı mübarizə işi daha da səmərəli aparılacaq. Çünki korrupsiyaya qarşı mübarizə artıq keyfiyyətcə tamamilə yeni müstəviyə keçib. Hazırda dövlət orqanlarının fəaliyyətində şəffaflığın daha da artırılması üçün ictimai nəzarət mexanizmlərinin tətbiqi genişləndirilir, o cümlədən ictimai şuraların fəaliyyətinin genişləndirilməsi üçün önəmli tədbirlər görülür".

Sevindirici haldır ki, ölkə vətəndaşlarının da bu istiqamətdə görülən işlərə münasibəti, reaksiyaları adekvatdır. Belə ki, dövlət orqanlarının fəaliyyətində müşahidə olunan operativlik, ictimai rəyə, vətəndaşların problemlərinə həssas yanaşılması, bürokratik əngəllərə, korrupsiya, rüşvətxorluq və digər neqativ hallara qarşı kəskin mübarizə aparılması əhali tərəfindən təqdir olunur. İnsanlarımız ölkə başçısının məmurlara qarşı prinsipial mövqeyini rəğbətlə qarşılayır:

" Təsadüfi deyil ki, Prezident İlham Əliyev bu və ya digər yeni kadrları vəzifələrə təyin edərkən idarəetmə strukturlarındakı mövcud neqativ hallarla, məmur özbaşınalıqları ilə əlaqədar öz iradlarını onların diqqətinə çatdırır və yeni kadrlara bu cür hallara yol verməmələri barədə məsləhət və tövsiyələrini, ciddi tapşırıqlarını verir. Eyni zamanda onlara xəbərdarlıq edir ki, əgər yeni təyin olunanlar verilən tapşırıqları icra edə bilməsələr, cəzalanacaqlar. Prezidentin bu addımı artıq öz müsbət nəticəsini göstərməkdədir. Dövlətin və xalqın mənafelərinə zərər vuranların, hökumətin fəaliyyətinə kölgə salanların, vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə edənlərin sayı get-gedə azalır".

İnanırıq ki, Azərbaycan Respublikasının Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Komissiyasının yeni tərkibinin fəaliyyəti də korrupsiya hallarının qarşısının alınması işinə öz töhfəsini verəcəkdir. Yeni tərkibin sentyabrın 15-də videoformatda keçirilən ilk iclasında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının rəhbəri, Komissiyanın sədri Samir Nuriyevin öz çıxışında səsləndirdiyi fikirlər belə düşünməyimizə əsas verir. Belə ki, Komissiya sədri vurğuladı ki, korrupsiyaya qarşı mübarizə sahəsində müasir çağırışlara uyğun səmərəli mexanizmlərin tətbiqi üçün yeni təşəbbüslərin irəli sürülməsi zəruridir. Bu sahədə icra edilən tədbirlər korrupsiyaya şərait yaradan halların səbəblərinin müəyyən edilməsinə və bu kimi mənfi halların qarşısının alınması üçün səmərəli mexanizmlərin yaradılmasına yönəldilməlidir:

"İclasda korrupsiyaya qarşı mübarizə sahəsində bu günədək görülən işlər nəzərdən keçirilib və növbəti illərdə bu sahədə reallaşdırılması zəruri olan tədbirlərin vahid strateji çərçivəsini müəyyənləşdirmək, prioritetləri önə çəkmək və bu tədbirlərin ölkədə gerçəkləşdirilən islahatlar kursuna cavab verməsini təmin etmək məqsədilə yeni Milli Fəaliyyət Planının əsas istiqamətləri müzakirə olunub, Milli Fəaliyyət Planının layihəsinin hazırlanması barədə tapşırıqlar verilib".

MHP sədri bildirib ki, korrupsiyaya, rüşvətxorluq hallarına qarşı mübarizə nə üçün vacibdir? Bu mübarizə nəyə görə dövlət siyasətinin prioritetinə çevrilib? Çünki korrupsiyanın, rüşvətxorluğun genişlənməsi ölkənin iqtisadi inkişafını əngəlləyir, çeşidli sosial layihələrin həyata keçirilməsinə süni maneələr yaradır, cəmiyyətin mənəvi sağlamlığını zədələyir:

"Cənab Prezident də məhz bu kimi məqamları nəzərdə tutaraq hər zaman vurğulayıb ki, korrupsiya, rüşvətxorluq halları ölkənin ümumilikdə inkişaf tempinə zərbə vurur. Ona görə də, korrupsiya, rüşvətxorluğun qarşısı mütləq alınmalıdır. Düşünürəm ki, ölkənin bütün siyasi qüvvələri bu prosesə dəstək verməlidirlər".
"Sumqayıt Cənubi Qafqazda ikinci sənaye mərkəzinə çevrilib"Məzahir Əfəndiyev
Milli Məclisin deputatı

Azərbaycan müstəqilliyini əldə etdikdən sonra bütün sahələrdə olduğu kimi, iqtisadi sahədə də mühüm nailiyyətlər əldə etmişdir. Prezident İlham Əliyev tərəfindən iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən ardıcıl tapşırıqların verilməsi iqtisadiyyatın dayanıqlılığını təmin etməkdədir.

21 dekabr 2011-ci il tarixli 548 nömrəli fərmanla Sumqayıt Kimya Sənaye Parkının yaradılması Sumqayıtı nəinki Azərbaycanda, bütövlükdə Cənubi Qafqazda ikinci sənaye mərkəzinə çevirmişdir.

2019-2020 – ci illərdə bir mlrd. manatdan artıq məhsul istehsal edilib ki, bunların da təqribən 33 faizi ixrac olunub, bu da öz növbəsində Azərbaycan iqtisadiyyatında Sumqayıt Kimya Sənaye Parkının xüsusi yerinin olduğunun bariz nümunəsidir.

Hal-hazırda həmin parkın ərazisində fəaliyyət göstərən müəssisələrdə altı minə yaxın insanın daimi işlə təmin olunması sosial sahədə də rifahın yaxşılaşmasına köməklik göstərir.

Nəzərə alsaq ki, iqtisadi siyasətin əsas hədəfi ölkədaxili tələbatın yerli istehsal vasitəsi ilə təmin olunmasını, habelə Azərbaycanda istehsal olunan malların ixracını təşkil etmək, Azərbaycan brendinin dünya bazarlarında qərarlaşması və yer tutmasıdır, bu halda atılmış addımların yaxın vaxtlarda müsbət nəticələrini görəcəyik.

Cənab Prezidentin Peşə Təhsili Mərkəzinin açılışında iştirakı bir daha onu göstərir ki, iqtisadi subyektlərin fəaliyyətində peşəkar kadrların hazırlanması, yeni müasir, innovativ yanaşmaların öyrənilməsində bu tədris müəssisəsinin xüsusi təsiri olacaqdır.

Eyni zamanda burada yeni iş yerlərinin yaradılması gənc nəslin xüsusi peşəyə sahiblənərək özlərinə asanlıqla konkret iş tapması Azərbaycan vətəndaşının həyat şəraitinə daha da yaxşı, müsbət təsir göstərəcəkdir.




Baş nazirin sədrliyi ilə növbəti iclas keçirildi - FotoAzərbaycan Respublikasının Baş Naziri, Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin (AİH) Müşahidə Şurasının sədri Əli Əsədovun sədrliyi ilə Şuranın növbəti iclası keçirilib.

Avrasiya.net xəbər verir ki, iclasda AİH-nin Müşahidə Şurasının və İdarə Heyətinin üzvləri iştirak ediblər.

İclasda Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 07 avqust 2020-ci il tarixli Fərmanından irəli gələn tapşırıqlar ətraflı müzakirə olunub.

Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin fəaliyyətinin təşkil olunması istiqamətində görülmüş işlər barədə hesabat dinlənilib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2020-ci il 07 avqust tarixli 1120 nömrəli Fərmanının 5.2-ci bəndinə əsasən Holdinqin idarəetməsinə veriləcək dövlət müəssisələri ilə bağlı təkliflər müzakirə olunub.

AİH-nin fəaliyyət prinsipləri və dövlət üçün iqtisadi dəyərin yaradılması mövzusunda təqdimat dinlənilib və müzakirələr aparılıb.