“Şeirlərimi dərc etdirmək üçün Kəlbəcərin cökə balını, nehrə yağını redaksiyalara daşımamışam”Özünəməxsus düşüncələri, yazı üslubu, yanaşması olan qələm adamlarını başqalarından fərqləndirən xüsusiyyət təkcə yazmaq bacarığı deyil. İlk kim deyib bilmirəm, belə bir ifadə var ki, şairlər Tanrının seçdiyi bəndələrdir. Boşuna deyilməmiş bu ifadənin başqa bir variantı da şairlərin Tanrının yerdəki elçiləri olmasıdır. Bu da var ki, hər iki ifadə eyni zamanda peyğəmbərlərə şamil olunub. Demək, Tanrı şairləri söz elçiləri kimi yer üzünə bəxş edib... Haqqında söhbət açdığım və suallarımı cavablandıracağına ümid etdiyim şəxs də məhz Yaradanın seçdiyi elçilərdəndir.

O yalnız bir türkçü deyil, türkdür, türkün özüdür. Türk olmanın qürurverici böyüklüyünə sadiqliyi, amalı, əqidəsilə bütöv Azərbaycan, Türk dünyası xilqətinə bağlılığı, sevgisi şəxsiyyətinin, xarakterinin sərgilədiyi hər halından bəllidir. Necə ki, deyir:” İçimdə Türk sevdası var, bütün sevdalardan öndə...” Ruhundan doğan poeziya nümunələrində də əbədi yola cığır salan işıq seli kimidi o möhtəşəm TÜRK adı:

Çəkmədiyim zillət yox,
daha öndə zülmət yox.
Türkdən böyük millət yox,
Tanrı Türkü qorusun!

Beləliklə, həmsöhbətim uzaq məsafələri bir sevgidə birləşdirən, yaxın edən, ruhun danışdığı, duyğuların dilləndiyi, hisslərin ayrıca bir havada rəqs etdiyi SÖZ adlı dünyanın sakini, şair, jurnalist Namiq Dəlidağlıdır.


-Salam, Namiq müəllim! Söhbətimizin maraqlı alınacağına ümidliyəm. Siz necə?

-Əleykümsalam. Mən də çalışacam ki, sizin ümidinizi doğruldum.

- “Dəlidağlı” təxəllüsünü başqaları da seçib. Ancaq “Dəlidağlı” deyəndə ilk siz yada düşürsünüz.

- Dəlidağı bir neçə yaradıcı adam özünə təxəllüs götürüb. Hətta, onların arasında aşıq da var. Bu da normal haldı. Ancaq onu da qeyd edim ki, “Dəlidağlıların” əksəriyyəti bu təxəllüsü Kəlbəcər işğal olunandan -Dəlidağ yağı əlinə keçəndən sonra özünə təxəllüs seçib. Mətbuatda isə bu imzayla ilk dəfə mən çap olunmuşam. Bu da 80-ci illərin ortalarına təsadüf edir. Yetər ki, adı doğruldasan…

-Şairlik bir vergidi desəm, təkrarlanmış bir fikri ifadə etmiş olacam bəlkə də. Ancaq bu bir həqiqətdir. Vergili olduğunuzu nə vaxt hiss etdiniz?

- Deyildiyi kimi, “gərək anadan şair doğulasan”. Bu “doğuluşun” “fəsadlarını” orta məktəbin aşağı siniflərində oxuyanda hiss etdim. Məni narahat edən hissin adını dəqiq deyə bilmərəm: vergiydi, təbiydi, nəydi, bilmədim… Ancaq narahat olduqca cızmaqaralar eləməyə başladım və hər dəfə bu hal şeir doğuluşundan sonra rahatçılığıma səbəb oldu. Və sonralar belə bir şeir yarandı:

-Şeir yazanda istəmirəm
kimsə məni görsün.
Sözləri mızıldaya-mızıldaya
təkrarlayanda kimsə eşitsin.
Mən təbimlə macəra dolu
eşq yaşayıram şeir yazanda.
Hamıdan gizlənirəm,
hamıdan utanıram o an...
Sonra şeir doğulur.
Şeirin də xoşbəxti,
bədbəxti olur,
yaşayanı da var,
öləni də.

-“Kəlbəcərli olasan, şeir yazmayasan?!.” Bir az sual, bir az xitab, bir az da təsdiq var bu ifadədə. Artıq el deyiminə çevrilmiş bu yanaşmaya münasibətiniz necədi?

-“Xalqımız şair xalqdı” deyimi də var. Ancaq bu fikrin rişxənd, lağ-lağı kimi təqdim edilməsini qəbul etmirəm. Dilimizin şirinliyi, genişliyi, axıcılığı və bir çox məziyyətləri ürəyimizdən keçənləri şeir, bayatı, şəklində çatdırmağa imkan verir. Ancaq yazılan və deyilənlərin hamısını ciddi poeziya nümunəsi kimi xalqa sırımağın da əleyhinəyəm. Qanında şairlik “virusu” olmayan kəslərin şairlik iddası - bax, bu, şair xalqıq düşüncəsini gözdən salır.
Kəlbəcərlilər də bu xalqın bir parçasıdı və bu camaatın hamısına şair demək doğru deyil. Kəlbəcərlilərin dili şirin, yüyrək ola bilər. Ancaq hamısı şeir yazmır. Bir çox bölgələrimizlə müqayisədə bəlkə də əsl şair adlandırılacaqlar daha azdı. Şeir qoşan, şeir əzbər bilən, ümumiyyətlə, poeziyaya marağı olanlar çoxdu. Əsl ədəbiyyatla, ciddi poeziya ilə məşğul olanlar barmaqla sayılacaq qədərdi. Məni həmişə bir məsələ narahat edir: Kəlbəcərliləri bir çox hallarda dilə yatımlı, yaddaqalan, gəlişigözəl şeirlər, nəğmələr qoşan kimi təqdim edirlər. Əslində bu doğru deyil. Şəxsən bu gün bu yanlış düşüncəni kökündən dəyişmək üçün mən öz üzərimə düşən missiyanı yerinə yetirməyə çalışıram. Kəlbəcərlilərin yaradıcılıq potensialı ona imkan verir ki, biz ciddi ədəbiyyat yaradaq, əsl poeziya ilə məşğul olaq. Kimlərisə əyləndirmək, onlara xoş gəlmək üçün yüngülayaq söz yığınının vaxtı arxada qaldı.
Elə bölgələrimiz var ki, orada səs Tanrı vergisidi, Kəlbəcərdə isə əsasən SÖZ… Ancaq bu “qonşudan geridə qalma” ənənəsinə çevriləndə ”Kəlbəcərli olasan, şeir yazmayasan?!.” fikri dəyərini itirir. Təəssüflər olsun ki, bu hal mövcuddu və Kəlbəcər ədəbi mühitinə daxil olanların (olmaq istəyənlərin) arasında qaragüruhçular çoxluq təşkil edir. Bunu da zamanın ixtiyarına buraxaq…

-Əsrarəngiz təbiəti, əzəmətli dağları, saymaqla bitməyən gözəllikləri ilə hər görəni valeh edən Kəlbəcər illərdir yağı nəfəsindən iyrənir. Bu baharı da Kəlbəcərsiz qarşıladıq. Artıq 27 -ə çatdı ağrımızın yaşı...

-27 il bir igidin ömrüdü. Doğma yurd -yuvadan ayrıldığımız bu illər ərzində nələri itirmədik: o yerlərə bağlı olan əzizlərimizi, gəncliyimizi, bütövlükdə bütün dəyərlərimizi. Böyük bir boşluq, dərin bir uçurum ağuşunda, ifadə edə bilməyəcəyim sıxıntı və psixoloji gərginlik içindəyəm. Artıq xatırlayıb ovunduğum yerlərin adı yaddaşımdan silindikcə içimdə dəhşətli qorxu hissi baş qaldırır, sanki hər şeyin sonudu düşünürəm. Bundan belə ömrümün 27 illik boşluğunu dolduracaq heç nə olmayacaq. Günü sabah Kəlbəcərə dönsəm belə... Ancaq dönüm, bütün itirdiklərimə rəğmən son nəfəsimi orada vermək və torpağıma qovuşmaq üçün...dönüm.

-”Yolları, izləri qar bağlayıbdı,
bu fəsil bir kəndin qışı üşüyür...”

O kənd bizim kəndimizdi… əlçatmaz, ünyetməz, doğma nəfəslərdən uzaq … Göynəyən yaramız, inləyən ruhumuzdu o kənd. İllərdir yurd ağrısıyla qovrulduğumuzdan bilirəm ki, bu yara qaysaq tutmur, hər gün təzələnir və bu göynəyi sözlə ifadə etmək çox çətindi...

-Artıq 27 ildi O kənd bütün fəsillərdə üşüyür. Ancaq bu “üşümələr”in sazağı, soyuğu hələ də bizim canımıza çatmayıb, ruhumuzu üşütmür. Üşüsəydik, yurd-yuvamızın isti qucağına getməyə can atardıq. Heç nəyə baxmadan şirin vədlərə, pafoslu çıxışlara bəsdir, deyərdik. Burda oturub bulaqların-yaylaqların şəninə şeir-zad qoşmazdıq. “Lazım gələndə” kimi sərsəm ifadələr işlətməz, gülüş obyektinə çevrilməzdik…

-Bildiyim qədər məktəb illərindən dərc olunmağa başlamısınız. O illərdə şeirlə yanaşı məqalə və müxtəlif yazılarla da mətbuatda görünmüsünüz. Sizi ilk kim “kəşf etdi” və yaxud ilk şeirinizi kimə oxumusunuz?

-Anam şeirə-sözə bağlı adam idi, poeziyanı çox sevirdi. Yaddaşında xeyli söz saxlancı var idi. Sonradan biləcəydim ki, atam da ara-sıra şeir yazıb. Və anam yaddaşında qalan həmin şeirlərin bəzi bəndlərini söyləyirdi.
Əvvəl bu “sirri” gizli saxlamağa çalışdım. Və cızma - qaralarımı başqa müəllifin adına bağlayıb “yaxşıdı”, “halaldı” kimi ürəkləndirici, xoş sözlər eşidəndən bir müddət sonra həmin yazıları üzə çıxarmağa başladım.
Atamı erkən itirdiyim üçün həmkarım anam oldu və ilk yazılarımı ona oxudum. Məni şair doğan da, şeirlərimi ilk dinləyib sevinən də anam olub. İlk “uğurlu yol”u ondan aldım.
Bir məqama da toxunum: orta məktəbdə oxuyurdum. Bir gün Kəlbəcərdə çıxan “Yenilik” rayon qəzetində belə bir elana rast gəldim: ““Dəlidağın nəğmələri ” Ədəbi Birliyinin növbəti yığıncağı (məşğələsi) filan vaxtı redaksiyanın binasında keçiriləcəkdir. Maraqlananlar iştirak edə bilər". Həmin gün müəllimim, həm də doğma əmim oğlu Hümbət müəllimlə bir yerdə getdik rayon mərkəzinə. O da şeir yazırdı. Yolda redaksiyaya gedəcəyini dedi, ancaq mən məqsədimi bildirmədim. Rayonun mərkəzində avtobusdan düşəndən sonra aradan çıxdım. Bir az düşünəndən sonra redaksiyaya getməyi qətiləşdirdim. Həyəcanlı halda redaksiyanın ikinci mərtəbəsinə, tədbirin keçiriləcəyi otağa yaxınlaşdım. Çəkinə-çəkinə qapını döydüm, “buyur” kəlməsindən ürəklənib içəri daxil oldum. İlk dillənən əmim oğlu oldu: “Gəl, gəl. Şeir həvəskarıdı, yəqin qulaq asmağa gəlib”, - dedi. Şövkət adlı xanım şair bir az qırağa çəkilib yanında mənə yer elədi. Köynəyimin altında gizlətdiyim şabalıdı rəngli ümumi dəftərimi çıxarıb indi də dizimin üstündə daldaladım. Şairlər növbə ilə şeir oxuyur, ardınca müzakirələr edilirdi. Bəyənilən şeirlər ““Dəlidağın nəğmələri ” Ədəbi Birliyi təqdim edir” adı altında “Yenilik” qəzetinin bütöv bir səhifəsində oxucuların ixtiyarına veriləcəkdi. Mənim yanımda əyləşən şairin ağzından sonuncu misra çıxan kimi “mən də şeir oxumaq istəyirəm”, dedim və kiminsə “oxu” sözündən sonra təbiətə aid 2 bəndlik şeirimi udquna-udquna oxudum. “Hardansa köçürməmisən, ədəbiyyat müəllimin baxıbmı?..." kimi bir neçə sualdan sonra həmin şeiri yazıb verməyimi dedilər. Barmaqlarım titrəyə-titrəyə şeiri kağıza köçürüb verdim. Qısa bir zamanda şeir qəzetin səhifəsində dərc edildi. Və sonralar bir vaxtlar əlçatmaz saydığım qəzet və jurnallarda şeirlərim dərc edildi. Ancaq “Yenilik” qəzetinin səhifəsində yer alan həmin şeirin sevincini təkrar yaşamadım. Qeyd edim ki, həmin məclisdə şeirlərini sevə-sevə oxuduğum Yaqub Cabbarov, Şamil Əsgərov, Əlqəmə, Mirsəyyaf Zamanlı və başqaları ilə tanış oldum. Onu da vurğulayım ki, elə o vaxtdan qəzetlə sıx əməkdaşlıq etdim. Şeir və məqalələrim mütəmadi olaraq "Yenilik" qəzetində dərc edildi. Xeyli vaxt həmin qəzetin ştatdankənar müxbiri kimi fəaliyyət göstərdim. Jurnalistlik fəaliyyətimdə bu redaksiyanın çox böyük təsiri oldu. O günləri və qəzetin baş redaktoru Zimistan Həsənov, əməkdaşlardan Məhəmməd Nərimanoğlu, Amil Novruzov, Qəhrəman Nağıyev, Qənifə Səmədova və digərlərini hər zaman ehtiramla xatırlayıram. Dünyasını dəyişənlərə rəhmət, qalanlara can sağlığı diləyirəm.

-Həm şair, həm də jurnalist kimi hələ gənc yaşlarınızdan imzanızı tanıtmağa müyəssər olmusunuz. İstedadla yanaşı çalışqanlığınızın da rolu var yəqin ki, tanınmağınızda?

-Tanınmaq, populyar olmaq əslində ciddi yaradıcılığa mane olur. Çünki dediyimin hər ikisində fikir və düşüncəndə hər yerdə, hər an görünmək məramı (şakəri) var. Bu da yaradıcılığa öz mənfi təsirini göstərməklə yanaşı, insanı ucuz şöhrətə sürükləyir. Ancaq zaman keçdikcə imzanın tanınması da təbii haldı. Oxucun çoxalır, müəyyən dairədə qəbul olunursan. Jurnalistlik bir ictimai peşə kimi işləməyi, çalışmağı sevir. Şairlik isə, axtarışı, mütaliəni, özündən narazılığı tələb edir… Əslində ikisi də axtarışı sevir…

-Deyəsən, nə o illərdə, nə də indi dərc olunmaq problemi ilə üzləşməmisiniz.

-Dərc olunmağın tapşırıq və tanışlıq, 40 yaşa kimi “gənclik” dövrünü yaşamamışam. Yuxarıda vurğuladığım kimi, ilk şeirlərim və məqalələrim orta məktəbin aşağı sinfində oxuyanda rayonda çıxan “Yenilik” qəzetində mütəmadi olaraq dərc edilib. Sonrakı illər isə müstəqillik dövrünə təsadüf etdiyi üçün qarşıma heç bir problem çıxmayıb. Qədərincə çap edilmək imkanım olub.
Bir sözlə, şeirlərimin dərci üçün Kəlbəcərin cökə balını, nehrə yağını və axtarma motal pendirini də redaksiyalara daşımamışam.

- Maşallah, qısa tanıtmayla, yəni tərcümeyi-halınızla tanış olanda məlum oldu ki, özünüzün təsis etdiyiniz, redaktoru olduğunuz, müxbir kimi çalışdığınız qəzet və dərgilərin sayı- hesabı yoxdu.

-Müxtəlif dövlət və müstəqil mətbuat orqanlarında çalışmışam. Bu yol Kəlbəcərdə fəaliyyət göstərən “Yenilik” qəzetində ştatdankənar müxbirlikdən başlayıb. Sonralar müxbir, parlament müxbiri, şöbə müdiri, baş redaktor olaraq davam edib. Hazırda bu sahədə fəaliyyətimi davam etdirirəm və təsisçisi olduğum saytlar var.

-Ötkəm və açıq sözlüsünüz. Kəskin, bəzən də satirik ifadə və ya statuslarla hədəfi nişan alırsınız, deyim ki, istədiyinizə nail olursunuz da. Xarakterdən irəli gələn bir amil olduğunu, bir az da peşənizlə bağlılığını düşünürəm.

-Adamın xarakterində elə məqamlar var ki, özü onu hiss etmir. Kənardan daha yaxşı dəyərləndirmək olur. Müşahidələrinizdəki müsbət tərəflər mənə xoş gəldi. Buna görə sağ olun. Sosial şəbəkənin verdiyi imkanlar ürəyimizi boşaltmaq üçün yaxşı fürsətdi (gülür). Bir çox hallarda hansısa qəzetə, jurnala uzun-uzadı yazmağa ehtiyac qalmır. Fikirlərimizi bir-iki cümlə ilə də ifadə edə bilirik. Buna nə dərəcədə nail olmuşam, deyə bilmərəm.

-Bir az söz dünyanıza səyahət edəkmi? Yaddaşınızın üst qatında “cilvələnən” misraların nazını çəkin bir zəhmət...

-Son duamı oxudum
ayrılıqlar üzünə.
Ayrılıqlar qibləsinə
dayanıb.
Bütün ayrılıqların səmti birdi,
ahı ürəkdən qopur.
...Ayrılıqlar oxudum,
bu aylı gecənin səssiz
xatirəsinə...
Ayrılıq duaları dəli sevdaların
ruhuna bağışlanır.
Bütün ayrılıqların qibləsi
eynidi:ağrısı soldan başlanır.

-Çağdaş ədəbiyyatımızın halından məmnunsunuz?

-Ədəbiyyatın “halını” müəyyənləşdirmək və durumunu analiz etmək təbii ki, mənim işim deyil. Ancaq göz yumduğumuz, yer göstərdiyimiz şair və yazıçılar var ki, bu gün oxucu zövqünü korlamaqla məşğul olurlar. Nə qədər soyuqqanlı olsam da, etiraf edim ki, bu məsələ məni son vaxtlar çox narahat edir. Bütün söz qoşanlar “tanınmış”, “böyük”, “istedadlı şair”, yazıçı adı altında oxucuya təqdim edilir və həmin cəfəngiyatçılar cızmaqaralarını oxucuya sırıyırlar. Və onların növbənöv titulları, rəngarəng fəxri fərmanları, diplomları oxucunu çaşdırır. Bu onların aləmində bir şair obrazı formalaşdırır... Sonda söz ölür. Uzun söhbətdi, yazmaqla, danışmaqla bitən deyil…

-Düşünürəm ki, ənənəvi, standart, çərçivəli şeirdən postmodern üsluba keçid ruhunuzun tələbi idi. Eyni zamanda müasir oxucunun zövqünü oxşamaq, düşüncələrinə yaxın olmaq da var. Ancaq bu yeniliklə qəbul olunmamaq, qınanılmaq “təhlükə”si də qaçılmazdı. Bütün bunların fonunda siz yenilikçi oldunuz.

-Yenliyə can atmaq, təzə nəsə söyləmək çabası dünəni qamçılamaq, pisləmək kimi başa düşülməməlidi. Ölkəmiz müstəqillik qazanandan sonra Azərbaycan poeziyasında yeniləşmə meyillərinin artması qabarıq hiss olunmağa başladı. Postmodern poeziya çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatında daha çox özünü göstərməyə başladı. Və həmin dövr gənclik illərimə təsadüf etdiyi üçün postmodern şeir üslubunda mən də qələmimi sınamağa cəhd etdim. Demək olar ki, bu gün müasir oxucunun zövqünü oxşamaq, istədiyini ona vermək üçün sərbəstliyi, azadlığı qazana bildim.
Postmodern üslubda qələmə alınan qafiyəsiz poetik nümunələr bu gün çağdaş Azərbaycan poeziyasını qafiyə “virusundan” təmizləməkdədi. Və bu, müasir Azərbaycan ədəbiyyatının dünya ədəbi düşüncəsinə, tələbinə uyğunlaşma prosesinə bir başlanğıcdı. Mən də bu uğurlu yolda olduğum qənaətindəyəm.

-Qələminizi nəsrdə sınamısınız və nə vaxtsa iri həcmli bir əsər yazmaq istəyiniz varmı?

-Sınamaq deməzdim. Sadəcə 2-3 kiçik hekayə yazdım və üzə çıxarmadım. Belə bir fikrim yoxdu, ancaq ola da bilər...

-Ağ dəvələr ağ gecədə
ağ yollarla yön almışdı
üzü Qərbə.
Ağ yuxular, ağ arzular
çin olmuşdu bu ağ gecə.
Bir ağ karvan yol gedirdi
ağ günlərin işığına…
...Ağ ümidlər, ağ gümanlar ağ
dağlara aparırdı ağ karvanı.
Bu gecənin ağ həsrəti,
ağ hicranı əriyəcək.
Ağ vüsala qovuşacaq, bu ağ karvan.
...Bu bir ağ nağılıydı,
bu nağılda ağ elədim,
buna heç kim inanmaz.
”Ağ gecənin nağılı”nı danışıb sonda da ağ elədiyinizi deyirsiz.Yəni bu qədər ümidsiz?

-Bu qədər “ağlar”dan sonra indi gərək mən Kəlbəcərdə olaydım. Bu ağ yalanıma görə üzr istəmək durumuna düşərdim, yaxşı ki, sonda özüm öz yalanıma inanmadığımı anlamışam və oxucuya doğrunu demişəm. Belə demək mümkünsə, özüm-özümü “sığortaladım”. 27 ildi ağ dəvələr ağ yollarla üzü Qərbə yön almadı.. “Ümid sonda ölür”ü nəzrdə tutursunuzsa, mən hələ yaşayıram…

-Kəpənəklərin sevgisini də müşahidə etməyə macal tapmısınız. Müşahidə və duyumunuzdan bir möhtəşəmlik yaranıb:
...Sənin sevgin dünyada ən ilahi bir eşqdir!
və ya
...Ən ağrılı ölüm belə ağlatmır kəpənəkləri.
Kəpənəklər güllərin sevdasından özləri ölür!

- Kəpənəklərin dayanmadan güldən-gülə, çiçəkdən-çiçəyə qonmalarını müşahidə eləmək çox maraqlıdı. Onların sevgisi bir çimdik çanlarından dəfələrlə böyükdü. Və bu qansız bədəndə bu qədər sevgi, eşq hardandı görəsən?.. Şeirdə deyildiyi kimi, axı qansızda sevgi olmaz…

- Zamanla ayaqlaşmaq, zamanın tələbinə uyğunlaşmaq, peşənizdən irəli gələn operativlik və hərəkətlilik, üstəlik, məişət qayğıları, problemlər... daimi məşğulsunuz. Bəs nə vaxt dincəlirsiniz, ümumiyyətlə, dincəlirsinizmi?

- Yəni asudə vaxtımı necə keçirirəm?(gülür). Bunu çox plansız vəziyyətdə həyata keçirirəm. Siz dediyiniz kimi, məişət qayğıları, maddi sıxıntılar və qeyri-sabit iş rejimi… Bütün bunların fonunda istirahət etmək, dincəlmək mümkün deyil. Ömrüm-günüm qaçhaqaç, qovhaqovda, qayğı və problemlər girdabında sıxılmaqda, məhv olmaqda davam edir.

-İllər öncə, daha dəqiq desək, 23 yaşınızda yazdığınız bir şeir var:
...Dərd qalaqdı, eh, ürəyim boş deyil,
Necə axı, mən doluya boş deyim?
İyirmi üç il, bu azacıq yaş deyil-
Nə etmişəm bu yaşacan, axı, mən!

İtirmişəm mən özümü özümdə,
Axtarıram mən özümü özüm də!
Bu suala cavab alım özümdən,
Nə etmişəm bu yaşacan, axı, mən!
Şikayətlənmək üçün erkən yaş deyildimi? Cavab ala bildinizmi? İllər sonra, yəni indi bu yaşınızda da o sualı verirsinizmi özünüzə?

-Yenə o fikirdəyəm. Nə dəyişdi ki?… Yurd-yuva işğalda, can xəstə, maddi-mənəvi sıxıntılar…
Çox danışmayım deyə, bu sualın ardını bir neçə il öncə yazdığım bir cavabla tamamlamaq istəyirəm:
“Yaman basıb-bağlayırdın,
bağ belə, bostan belə”…
Bostanın uralandı,
bağını da aldılar.
Dağ üstə dağ qoyacaqdın,
bu istəyin cəhənnəmə,
torpağın paralandı,
dağını da aldılar.
…Özgələrə vəd vermədin,
sən özünü aldatdın,
nə qazandın, nə uddun?!
”Ağzın isti yerdəydi”,
yerə-göyə sığmırdın,
öz içinə sığışdın,
taleyinlə barışdın.
…Bu qədər yalan olmaz,
çox şeyləri demirəm.
...Bilmirdin ki, qarşına
namərd-nadan çıxacaq,
zalım dövran çıxacaq?!...
“Özü yıxılan ağlamaz”,
dur, çırp üstünü-başını,
sil gözlərinin yaşını.
Yaşamağa “öyrənginən”,
bu dövran sevmir “naşını”

-Çox gözəl sevgi şeirləriniz var, həsrət örtüklü, ayrılıq libaslı, nisgil dolu... Ruhunuzun biçimi budu, ya həsrət çəkdirənin dönüklüyü şeirlərinizə qəm yükü gətirib?

- Sevgi adı ilə başlayan hər şey gözəl olur... Elə onun həsrəti, hicranı da… Sualı o qədər gözəl qurmusunuz ki, dönüklük də, vəfasızlıq da, cəfa da mənə çox gözəl göründü…
Əzizinəm, şirin dil,
Şirin söhbət, şirin dil.
Çəkdikcə ləzzət verir
Zülmün baldan şirindir.
“Niyyətin hara, mənzilin ora” deyiblər… Deməli, qədərim “ruhumun biçiminə” uyğundu…

-Şeirlərdə etiraflarınız da az deyil. Realda necə, etiraf etməyi bacarırsınız?

- Bir çox məqamlarda etiraf adama yüngüllük gətirir. Həm də qarşıdakını “sındırmaq” üçün bir qılıq vasitəsi, xoş niyyətlə atılan addımdı… Məsələ etiraflıqdırsa, reallıqda da bunu edirəm…

-”Ağ gecənin nağılı”, “Otel otağından reportaj” adlı iki şeirlər toplusunun, bir neçə publisistik kitabın müəllifi və həmmüəllifisiniz. Yəqin ki, bunlarla kifayətlənmək fikriniz yoxdu. “Evsiz” şeirlərinizin sevincinə şahid olacağımız günü gözləyək?

-Kitab çap etdirmək hər bir yaradıcı adamın istəyidi, o cümlədən də mənim. Bu il seçilmiş şeirlərimdən ibarət bir kitab çap etdirmək fikrindəyəm. Tanrı möhlət versin və pul yetirsin.

-Sosial şəbəkələr sirr saxlamır, bir bacarığınızı da oradan aşkarladım. Sən demə siz həm də yaxşı ovçuymuşsunuz, daha dəqiq desək balıqçı...

-Yaxşı deməzdim, mənim kimi adamların dədə-babadan adı var-“həvəskar”. Balıq ovlamağı sevirəm və az-çox bcarıram. Yayda bir müddət Qəbələdə oluruq. Ötən il daha çox balığa getmək imkanım oldu. Bunu istirahət, həm də elə əsəb və gərginliklə silələnən beynimin bir dincliyi kimi qəbul edirəm.

-Robot adamlar, məddah şairlər sizi o dərəcədə hiddətləndirdi ki, sözlə çəkdiniz onların şəklini?

-Bütün dövrlərdə məddahlar, yaltaqlar meydan sulayır, hər şeyin yaxşısını-yağlısını qapırlar. Bu cəhənnəmə, cəmiyyətdə ikrah hissi yaradan, nifrətlə qarşılanan yaltaq zümrə həm də vicdanlı, əqidəli adamların yolunu kəsir, bir çox hallarda onlara mane olmağı bacarırlar. Təəssüflər olsun ki, onlara “yaşıl işıq” yandıranlar daha çox olur. Beləliklə, cəmiyyətdə mənəvi axsamalar, nadanlıq, alçaqlıq baş alıb getməkdədi. Yaradıcı adamların isə məddahlığı, yaltaqlığı, yarınmağı mənə daha çox təsir edir. Belə tiplərə qarşı mübarizə aparmaq hər vicdanlı adamın işidi. Belələri mənim də qarşıma tez-tez çıxır və əməllərinə, atdıqları addımlara biganə qala bilmirəm…

-İllər əvvəl demisiniz:
Keçdim dünyanın içindən,
boşca qəfəsmiş demə.
Qulaqları batıran,
quruca səsmiş demə.
İllər sonra yenə o düşüncədəsiniz?

-Dünya həmən dünyadı…

-Düşünürəm ki, çox səmimi, həm də maraqlı söhbətimiz alındı. Boş olmayan vaxtınızdan bizə zaman ayırdığınıza və içdənliyinizə görə sizə təşəkkür edirəm...

- Bu sualı “Evdəqal” kampaniyasından əvvəl yəqin ki, düşünmüsünüz. Ev "dustaqlığı"ndan sonra kifayət qədər vaxtım var. Düzdür, saytların işi, informasiya ovu, bütün bunlar vaxtımı alır, darıxmağa macal vermir. Ancaq yenə də evdə vaxt keçmir, gün çox uzun gəlir adama. Mən də söhbətimizin maraqlı alındığı fikrindəyəm. Sağ olun!

Söhbətləşdi: Sevinc Qərib
“Rusiyanın görkəmli azərbaycanlıları” adlı müsabiqəsinin seçim mərhələsinin vaxtı uzadıldıAzərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı və A. M. Qorçakov adına İctimai Diplomatiyaya Dəstək Fondu ilə birgə “Rusiyanın görkəmli azərbaycanlıları”adlı ssenari müsabiqəsinə start verdiyi barədə məlumat vermişdik.

Xatırladaq ki, ssenarilərin qəbul müddəti 20 May 2020-ci ilədək uzadıldı.

Müsabiqənin məqsədi uzun illərdir ki, Rusiyada yaşayıb-yaradan görkəmli azərbaycanlıların həyat yolununun səlnaməsini yaratmaq, gənc nəslə onların nailiyyətlərini çatdırmaqdan ibarətdir.

Müsabiqənin şərtləri:

Sənədli filmlərin ssenariləri (52 dəqiqədən çox olmamaq şərtilə) kinoesse, kinoportret, kino araşdırması janrlarında, XIX-XX əsrlərdə Rusiyada yaşayıb-yaratmış görkəmli azərbaycanlıların taleyindən bəhs etməlidir.

Ssenarilər Azərbaycan və rus dillərində qəbul edilir.

Müsabiqəyə təqdim olunan ssenarinin hüquqları müəllifə məxsus olmalı, orijinal və ekranlaşdırılmamış olmalıdı.

Ssenarilər 20 May 2020-ci ilədək elektron formada [email protected] ünvanına göndərilməlidir.

Münsiflər heyəti tərəfindən müəyyənləşdirilən qaliblər diplom və pul mükafatı ilə təltif ediləcəklər.

Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı
QALİB ŞƏFAHƏT: SANDIQ romanından bir parça
Bugün; 31 mart, bu millətin həqiqi mənada çox ağır, faciəli bir günüdür. Hətta bu ağır gündən ermənilər çox sevincəkdilər. Bugünə qarabağda prezident və parlament seçkilərini salıblar.

Sözüm onda deyil; elə götürəndə ondadır. Hələ millət kimi haqqımızı qaytara bilməmişik, hələ gözləyirik.

Bilirsiz əsas fikrim nədi? Azərbaycan siyasətində cır-cındırlar meydan sulayan kimi, Azərbaycan ədəbiyyatında da meydan sulayanlar nə qədər desən var. Həqiqi mənada "Sandıq" adında roman yazdım. Bu roman hər zaman Azərbaycan həqiqətlərini özündə cəmləşdirə bilir. Düzdü,Qarabağ mövzusunda çox əsər yazılıb, amma erməni xislətini içdən təhlil edən kitab ilk dəfədir ki, qələmə alınır. Buna baxmayaraq hələlik nə Azərbaycan ədəbiyyatı nə də Höküməti buna biganədi.
Bu günləri bir sayıta göndərdim. Çox biganə yanaşdılar. Yanaşsınlar, mən borucumdan çıxdım və yazdım. Nə qədər biganə qalsalar da yaxşı əsər küncdə, bucaqda qalsa da nə vaxsa zaman özü üzə çıaxaracaq. Gözləməyin, nə Anar , nə də Əkram Əyisli yazmayacaqlar. Ona görə ki, belə əsər yazmaq onlara sərf elmir və eləməyəcək.

Romandan bir parça vaxtı ilə Yenises.az da gedib onu sizə yenidən təqdim edirəm.

Anuş xala axşamdan bəri özünə yer tapa bilmirdi, sanki rahatlığı əlindən alınmışdı. Özünü çox narahat hiss edirdi. Yuxusu gözündən qaçaq düşmüşdü. Yerində səhərə kimi o yana, bu yana eşələnmişdi. Elə bil yatağına qor dolmuşdular, səhəri dirigözlü açmışdı. Beyni zoqquldayırdı. Canında küt ağrı hiss edirdi. Yerində qurcalanıb deyinməyə başladı:

– Bu nə bəla idi mən düşdüm, elə bil bədənim qırılır. Canım sızım-sızım sızıldayır. Yerimdən durmağa belə taqətim qalmayıb.

Sinəsində çırpıntı hiss edirdi. Yerində oturub əlini sürətlə çırpınan sinəsinə sıxdı:

– Daha ürəyim də sözümə baxmaq istəmir, elə bil yerindən çırpınıb çıxacaq. Ufuldanıb dərindən nəfəs aldı: – Ehhh, görünür, mənim də qismətim belə imiş. Ömür boyu səksəkə içində çarpışıb vuruşdum, səksəkə içində yaşadım. Heç vaxt özümdə bir rahatlıq, dinclik tapa bilmədim. Sonralar elə bildim hər şey yaxşılığa doğru gedəcək, sən demə, yenə də yanılmışam. Yel qanadlı illər gah böyür-başımda tufan qopardı, o tufandan qorunmaq üçün öz qara taleyimin əllərindən möhkəm-möhkəm yapışıb bir təhər dözüb yerimdə qalmağa çalışdım, gah da illərin ölümcül sakitliyinin yanımdan çay kimi axıb getdiyini hiss edirdim. Tufan olanda sakitliyə çəkilib daldeylənməyə çalışdım, sakitliyin içində darıxanda tufana tərəf can atırdım. Keşməkeşli həyat məni həmişə öz burulğanında atıb-tuturdu. Nədən belə olduğunun, niyə belə olduğunun fərqində belə ola bilmədim. Başım elə bir qatmaqarışıqlar içində oldu ki, heç nədən zövq almaq gücündə deyildim. Həyatda qazanıcımın-dirəncimin nə olduğunun fərqində ola bilmədim.

Yataqda oturub başını küsülü adam kimi önə əymişdi. Əlini sifətində gəzdirib alnını ovuşdururdu. Başını yelləyib dərindən köks ötürdü:

– Həəə, demək belə! Əvvəli yaxşı gətirməyənin, axırının da yaxşı olacağını düşünmək əbəs imiş... Onsuz da mən əvvəldən bir gün-güzaran görmədim. Nə əvvəlim yaxşı oldu, nə də ki, axırım. Həmişə qaçaqaçda, qovhaqovda oldum. Özümdə heç cürə dinclik, rahatlıq tapa bilmədım. Keçmişin külündə eşələnmək mənə çox ağır gəlirdi . Ha çalışırdım, ha vuruşurdum, bu gərginliyin, bu ağrı-acının içində itib-batmayım, onu da bacarmadım ki, bacarmadım... Keçmiş həmişə addımbaaddım məni təqib elədi, qarabaqara məni izlədi. Keçmişlə çarpışa-çarpışa, vuruşa-vuruşa gəlib bu yaşa çatdım. Bu vicdansız da son vaxtlar məni lap cızığımdan çıxarır. Adamda insaf yaxşı şeydir. Bir insafın, mürvətin olsun! Heç olmasa, sən imkan verəydin, bu qoca yaşımda öldüyüm yerdə öləydim.

Qəfildən dərin xəyaldan ayrıldı. Dediyi sözdən yuxu görürmüş kimi diksinib sifətini turşutdu:

– Yox, yox, hələ ölüb eləməyim. Söz yox, ölməkdən-zaddan qoruxmuram. Mənim qorxum başqa şeydi. Öləndə də gərək insan kimi öləsən. Deyəsən, o da mənə qismət olmayacaq. Ölənin yaxını, simsarı yanında olar, çətin vaxtında əlindən, ayağından yapışar, amma mənim yanımda heç kəsim yoxdu. Sahibsiz kimi bir şeyəm. Ölüb-eləsəm biabırçılıq olacaq, bilən də olmaz ki, mən ölmüşəm, ya sağam. Bu xaraba qalmış evdə indi özümdən başqa kimim var ki, mənim?.. Allah bilir, o da nə vaxt gələcək, ya gəlməyəcək. Bu əcəl də çox kəmfürsətdi, vaxt, vədə tanımır. Çağrılmamış qonaq kimi kefi istəyən vaxt gəlib adamın qapısını döyür, qılığına girir, ya da beyqəfil yaxasından yapışır. Çalış, yaxanı Əzrayılın əlinə vermə, elə ki, yaxandan yapışdı, daha əl çəkən deyil. Heç özünü toxtamağa macal verməyəcək.

Ona elə gəlirdi ağrıdan beyni bu andaca paramparça olub üzü üstə yerə səriləcəkdi. Bədənində soyuq tər hiss edirdi. Soyuqlamış adam kimi titim-titim titrəyirdi. Əlini alnında, sifətində gəzdirdi. Sağ ovcu ilə alnının tərini sildi. Yerindən durmaqdan qorxurdu. Qorxurdu ki, durub bircə addım atsa, ürəyi qəflətən dayanacaq. Allah bilir, ondan sonra aqibəti necə olacaq?

Gecə ha istəmişdi yatıb gözünün acısını alsın, bəlkə yadından çıxara, yata bilməmişdi. Gözlərini yummaqdan qorxmuşdu. Bir azca gözlərinə yuxu gedən kimi ananın fəryadı, ah-naləsi qulağının içində uğuldayırdı. Elə bil, bu anda beyni deşiləcəkdi, səs iti alət kimi beyninə işləyirdi. O anlar kino lentı kimi gözünün qarşısından canlanırdı.

Divarın küncünə qısılmış ana körpə qızcıqazı köksünə basıb, başını körpəyə tərəf əyib ilan dili çıxararaq yalvarır. Heç kim ananın yalvarışına məhəl qoymur. Ana yalvardıqca içəridə olan bir neçə nəfər – içkidən keflənmiş saqqallı adamlar qəh-qəh çəkib gülürlər. Birisi səsinin tonunu qaldırıb deyir: – "Bunun murdar səsi beynimizi apardı. Səsini biryolluq batırmaq lazımdır. Daha nəyi gözləyirik?”

Anuş xala diqqətini toplayıb sifətini turşudur:

– Bu o alçaq Vartanyanın səsidir. Elə biryolluq sənin səsin bataydı, mən də bu müsibətləri görməyəydim, – deyib deyindi.

Başqa birisi hırıldaya-hırıldaya deyir:

– Ara, gərək düşmənin fəryadından, ah-naləsindən ləzzət ala biləsən. Qoy özü üçün nə qədər çığır-bağır salır salsın. Ha, hha, ha. Ara, onu da ona çox görürsən? Bilirsən, onun o eybəcər səsi mənim ruhumu necə sakitləşdirir, necə ləzzət alıram.– Dişlərini ağardıb hırıldayırdı:– Haa, ha! Hardan biləsən ki? Gərək duyumun olsun ki, onu duyasan. Ara, bilirsən necə zövqümü oxşayır o murdar səs. Həmişə türkün murdar səsini eşidəndə təlaş keçirib diksinirdim, bədənim ürpəşirdi, amma bu dəfə elə zövq alıram ki! Ən məlahətli, həzin musiqi səsi belə bu eybəcər səs qədər mənim ruhuma sakitlik gətirə bilməz. Off, necə ləzzət alıram! Dəymə! Dəymə! Qoy yalvarsın hələ! Görək bu yalvarıb-yaxarmaq ona nə verəcək?

Anuş xala gözünü bir nöqtəyə zilləyib kinoya baxırmış kimi deyindi: "Bu da o itsifət Mıkırtıçyandı, – dedi. – İt oğlu elə it sifətindədir. Onun hərəkətindən, oturuşundan-duruşundan murdarlıq yağır. O qədər murdar xasiyyəti var ki, adam axtarır bir yerindən it kimi qapsın. Onu yaxşı tanıyıram, bir neçə dəfə Zoriklə bizə də gəlmişdi. Onda da beləcə saqqalda idi. Deyəsən, elə bu həmişə saqqalda olur. Bəlkə də o murdar sifətini gizlətmək üçün saqqal saxlayır. Amma heç fərq eləmir, əksinə, saqqal onun o murdar sifətini bir az da eybəcərləşdirir. Ondan elə o vaxtdan zəhləm gedirdi. Özündən çox razı, yekəxana danışığı vardı. Həm də haraya qədər desən həyasızın biridi”.

Ana göynəyə-göynəyə yalvar-yaxar edir:

– Allahınız varsa, sizi and verirəm o bir olan Allaha, balamdan uzaq durun, balama toxunmayın! Məni öldürün, lap diri-diri odda yandırın, tikə-tikə doğrayın, necə istəyirsiniz işgəncə verin, o körpədir, ona yazığınız gəlsin, bircə ona dəyməyin, toxunmayın!

Yazıq qızcığaz sanki ağlamaqdan da qorxurdu. Göz yaşını içində gizlətməyə çalışırdı. Anasının fəryadını, ah-naləsini eşitdikcə balaca qızcığaz kuklasını sinəsinə basıb özünü anasının köksünə sıxırdı.Sanki bununla təhlükədən qorunurmuş kimi həm özünü, həm də kuklasını gizlətməyə çalışırdı.

Zorik:

– Daha bunu heyvan kimi mələtməyə ehtiyac yoxdu, – deyib içki stolunun arxasından durur, dişlərini ağarda-ağarda anaya yaxınlaşır: – Türkə aman vermək olmaz, türkün kökünü qazımaq lazımdır” – deyib ananın qucağındakı körpəni dartışdırır. Üzünü onlar tərəfə tutub dişini ağardaraq deyir:

– Gərək bu türk küçüyünü anasının gözünün qabağında diri-diri yandırasan ki, ağılları başlarına gəlsin.

Anuş xala yenə öz-özünə deyinməyə başladı: "Axı, bu körpənin nədir günahı? O, bu yaşda nə bilir düşmənçəlik nə olan şeydir? Sizin bədnam niyyətinizdən onun nə xəbəri var?! Nə bilsin ki, kim hansı niyyətlə yaşayır. Bu körpəcik hardan bilsin ki, Qarabağ kimin olub, indi kimin olmalıdır? Niyə, nə üçün müharibə edirlər?” – Ufuldanıb başını yellədi: – "Uşağın öz uşaqlıq dünyası var, onu paramparça edəni Allah da bağışlamaz”. Xeyli vaxt idi ki, fikrə getmişdi. Başını bir azca qaldırıb deyindi:

– Bəlkə də elə ən böyük günah mənimkidir?! – deyib sifətini turşutdu. – Kaş ki, vaxtı, vədəni geri qaytarmaq mümkün olaydı. Çox şeyi çalışardım ki, yenidən qurub yaradım, amma təəssüf ki, çox-çox gecdir. Nə zamanı geri qaytarmaq mümkündür, nə də ki buna ömür vəfa edər.

Bir vaxtlar türklərdən eşitdiyi misal yadına düşdü. Elə düz deyirlər, dedi: "İlan zəhəri kərtənkələdən alır, amma insanın bədəninə zəhəri ilan yeridir, kərtənkələ yox”. Heç nəyi gizlətmək yox, etiraf etmək lazımdır. Burda mənim də günahım çoxdur. Elə bütün erməni analarının günahı böyükdür. Vaxtında düzgün tərbiyə versəydik, təbliğatı başqa cür aparsaydıq, bəlkə də bu faciələrə heç yol açılmazdı. Bunun kökündə biz erməni qadınların türk kişilərinə qarşı intiqam hissi dayanır. Amma məqsədimizi gizlətsək də, istəklərimizi həyata keçirə bilirik. Hələ başqaları bir yana, mən özüm boynuma alıram, amma neyləyim ki, açıb-ağarda bilmirəm. Bizim türk kişilərinə qarşı nifrətimizdən qaynaqlanır hər şey. Düzdü, əvvəlcə onlara qarşı sevgi hisslərimiz baş qaldırır, böyük eşq yaşayırıq. Aramızda nələr olmur, nələr baş vermir? Hansı duyğular içimizdə baş qaldırmır? Sonra da aramız pozulanda bu sevgi hissi bir andaca nifrətə çevrilir. Onu da düz deyiblər, "sevgi ilə nifrət arasında bir addım yol var”. Elə ki, aramızdakı körpü qırıldı, sənin ayaqların hansı tərəfdə – nifrət tərəfdəmi, sevgi tərəfdəmi qalıbsa, başlayırsan elə o tərəfdən addımlamağa. Nifrət tərəfdən başladınsa böyüyüb-böyüyüb içində böyük bir nifrət dağı olacaq. Belə bir faciələrə, bəlalara gətirib çıxaracaq”.

Uşaq ananın köksünə qısılır, başını ananın sinəsinə sıxır. Zorik onu ananın sinəsindən qoparmağa çalışır. Uşaq başını anasının köksündə gizlədib ayağının arxası ilə Zoriki itələyib ağlaya-ağlaya: – Get, get, dəymə mənə, – deyir. Zorik tərəfə baxmamağa çalışır.

Anuş xala yenə ofuldanıb deyinir:– "Yazıq, yazıq körpə, başını anasının köksünə sıxıb gizlənməklə elə bilir bu qaniçənin əlindən qurtula biləcək. Neyləsin məsum körpə, edə biləcəyi başqa bir etiraz əlaməti, arxalanmağa başqa bir dayağımı var? Bu məsum körpə qaniçənə qarşı başqa cür necə etiraz edə bilər? Etirazını ayağı ilə itələməklə bildirir”.

Ana körpəni daha da bağrına sıxır. O, körpəni zorla ananın sinəsindən qoparır. Körpə ucadan çığırıb-bağırır. Zorik körpənin kürəyindən yapışıb əlində sallaya-sallaya ocağın yanına gətirir. Üzünü anaya tərəf çevirib dişlərini ağarda-ağarda, – "Siz türk it uşağına hələ bu da azdır” deyib uşağı yanan ocağın içərisinə atır. Körpə qız uşağının çığır-bağırtısı ananın fəryadına qarışıb beynində uğuldayırdı, onu rahat buraxmırdı.

Yatağında oturub Zorikin qarasıyca deyindi:– "Gerçəkdən bunun içərisi şeytan xisləti ilə dopdolu imiş. Bunda insanlıq adından bir şey qalmayıb. Eşitmişdim, amma inana bilmirdim, deyirdilər, şeytan adamın içərisinə girib mələyi qovur. Ondan sonra həmin adam şeytanla təmas qurur. Şeytan həmişə çalışır ki, onu pis yola, pis əmələ çəksin. Şeytanın əməlinə uyan adam şeytandan da betər olur. Bunun bu bəd əməllərinin şahidi oldum. Bəlkə də anası olduğum üçün bu bəd əməlləri oğluma yaraşdırmırdım, ona görə də inanmağım gəlmirdi. Daha inamım birə-beş artdı. O, nifrətə layiqdir. Belə olmasaydı, o, bu əməlləri törətməzdi. Bu nə müsibətdi! İnsan olan kəs bu qədər də qəddar, qaniçən olarmı? Vicdanı olan, qanında, canında bir balaca insanlıqdan payı olan bu vəhşiliyi törədə bilərmi?

Kaş o kitabı heç oxumayaydım. Heç bu müsibətdən xəbərim olmayaydı. Onun belə bir vəhşi olduğunu heç bilməyəydim. Bəlkə onda rahat olardım. Öləndə də rahat ölərdim. Bilmirəm, mən niyə o kitabı əlimə alıb oxudum, o kitab nədən məni özünə cəkdi, o kitab haradan əlimə keçdi! İndən sonra belə bir əməlin sahibi olan insanı mən necə bağışlaya bilərəm?!”


***

Canındakı sıxıntı hələ keçməmişdi. Axşamkı yuxunun havası başını dumanlandırırdı. Dərin düşüncələr onu özündən çox uzaqlara aparıb-gətirirdi. Bir yanda bənd alıb otura bilmirdi. Gah bayıra çıxıb həyət-bacada fırlanır, gah da otağa qayıdıb beynində nəyisə ölçüb-biçirdi: "Eh! Otağa girirəm, elə bilirəm, divarlar üstümə yeriyir, bayıra çıxıram dünya başıma fırlanır. Belə də şey olar? Həyət-bacaya baxanda yağı görsə yazığı gələr. Daha əvvəlki vaxtlarım deyil, dizimin o taqəti qalmayıb, canım tutmur ki, nəsə bir işin qulpundan yapışım. Yerimdən zorla qalxıram. Heyif deyil cavanlıq, heyif deyil o günlər”.

Təəssüflə başını yelləyib deyindi:

– Demək mən də qocalmışam! Hərdən oturub fikirləşəndə cavanlığım özümə xəyal kimi görünür. Arada öz-özümə deyinib dururam. Başqa kimim var, kimə deyim, ən böyük dərdimi-sərimi də, elə sevincimi də özümlə bölüşürəm. Deyirəm, eh, Anuş, sənin də gözəgəlimli vaxtların, gözəl çağların olub. Atlını atdan salan baxışların var idi. Yeriyəndə elə bilirdin, ayağının altında yer titrəyəcək. Bığıburma cavanlar arxanca həsrətlə baxıb köks ötürərdilər. Sən də çox vaxtı gördüyünü görməməzliyə, eşitdiyini qulaq ardına vurardın. Belədi də, elə ki, əldən, ayaqdan düşdün daha səni saya salmırlar. Hələ kənardakılar bir yana qalsın, heç özününkülər səni vecinə alıb it yerinə qoyur ki?! Deyən yoxdu burda bir qançıq anam var, yaxud nənəm var. Hərə başını götürüb bir çəhənnəmə əkilib. Həyət-baca da, ev-eşik də elə mənim kimi yiyəsiz, kimsəsız qalıb. Vaxt var idi, işə də gedirdim, ev-eşiyə də baxırdım. Həyət-baca gül qoxuyurdu. Bağa-baxçaya girəndə adam zövq alırdı. Nə işimdən narazılıq edən var idi, nə də evdən-eşikdən əlimi soyudurdum. Ən çətin doğuşda məni çağırırdılar. Bilirdilər ki, Anuşsuz kündələri küt gedəcək. Amma haqq üçün hörmətimi də saxlayırdılar. İndi dövran dəyişib, bu xaraba qalmış evin altında tək qalmışam. Zorikin də kefinə düşəndə gəlib çıxır evə, kefinə düşməyəndə də daşı atılır, aylarla evdə tapılmır. Bilmirsən, haraya cəhənnəm olur. Deyirəm, a bala, haralardasan? Mənə nə desə yaxşıdı, "işim-gücüm başımdan aşır, mühüm işlərlə məşğulam”. Bilmirsən hansı mühüm işlərlə məşğuldur? Heç bunun əməlindən baş açan varmı? Allah da bunun əməlindən baş aça bilməz! Bu boyda ev-eşik xarabaxana qalıb, elə bil, burda adam yaşamır. Hamı qırılıb, tək-tənha quru yurdda qalmışam. Ölsəm heç kimin xəbəri də olmaz ki, mən ölmüşəm ya diriyəm. Vallah, aylarla meyidim evin bir küncündə qalacaq. Gecələr çaqqalların ulaşmasından qulaq tutulur, səhərə kimi yatmaq da olmur. Gündüzlər həyat-bacada lal sükut baş alıb gedir. Elə bilirsən, dörd bir yanın yasa batıb. Nə çağıran var, nə səsinə hay verən var. Yayda yenə bir təhər dözmək olur. Elə ki, qış gəldi gecələr çox ölgün keçir. Elə bilirsən, bir gecən bir ilə bərabərdi.

Vaxt var idi, buralarda bir şənlik var idi, gəl görəsən. Türk erməniyə, erməni türkə qarışmışdı. Azdan, çoxdan ruslar da olurdu, başqa millətlərdən də var idi. İndi buralarda ermənilər bayquş kimi tək qalıb, tək yaşayırlar.

Hərənin öz işi-gücü var idi. Heç kəs heç kimin işinə baş soxmazdı, hamı öz işiylə-gücüylə məşğul olurdu. Bir yerdə əkər-becərərdik. Heç kəs cınqırını da çıxara bilməzdi. Səsi çıxanın boğazına qurğuşun əridib tökərdilər, bir də dilinə başqa söz gətirməzdi. Vallah, elə belə yaxşı idi. Bu nədir? Hər tərəfdə elə bil bayquş ulayır. Elə onda da görürdün ki, arada bir bu zibil ermənilər araya şuluqluq salırdılar. Bunların bünövrədən şuluqluq qatmaq, ara qarışdırmaq peşəsidi, canında-qanında var axı. Belə də şey olar?! Yaşamayacaqdınızsa bu bədbəxt insanları niyə yerindən-yurdundan didərgin saldınız? Nəyinizə gərəkdir bu xarabaxana qalmış yurd-yuva? Nəyinizə gərəkdir viran qoyduğunuz Qarabağ? Heç bu boyda qan tökməyə dəyərdimi? Kim qalıb qoca-qoltaxdan, bir də imkansız, yazıq-yuzuqdan savayı?

Qırılmışlar, hərəsi gətirib bir qoca-qoltağı buraya atıb, cəhənnəm olublar, hərə öz kefində, damğındadı. Kim öldü, kim qaldı nəylərinə gərəkdi. Mən də ağzımı açıb bir söz deyəndə nə desələr yaxşıdı? – "Sən qocaldıqca nə çox deyinib-danışırsan, otur oturduğun yerdə, niyə bizim işimizə qarışırsan? Sənin nəyinə gərəkdir biz hara gedirik, hardan gəlirik? İndi dövran dəyişib. Gərək zamanə ilə ayaqlaşa biləsən. Qapılıb burada ömrümüzü-günümüzü çürüdəsi deyilik ki”.

İki ildən çoxdur ki, üzlərini gor görmüşlərin üzlərini də görə bilmirəm. Gələndə də kefə-damağa gəlirlər. Beş-on gün dəm-dəsgah qurub, sonra hərəsi bir tərəfə əkilirlər.

Görmüsəm arvad-uşaq evində-eşiyində olar. Düşənini götürər, qaçanını teyləyər. Bunlar eləməz! Bunlarda tam başqa cürdü. Oğul gedib Fransada veyillənir, arvad da gedib oğlunun yanını kəsdirib, guya ki, oğlunu çox istəyir, ondan ayrı dura bilmir. Külümü qoyum sənin arvad başına, səninki oğuldu, başqasınınki oğul deyil?! Denən ki, canıma əziyyət vermək istəmirəm, rahatlığa qaçıram. Bunun danışdığı sözə bir bax, sən Allah! Qız da ki, Amerkadadı hardadı, heç doğru-dürüst yerini-yurdunu da bilmirəm. Bu da ki heç”.

Əlini stolun oturacaq hissəsinə dirəyib ayağa durdu. Əsanı əlinə alıb dodağının altından deyinə-deyinə çölə çıxdı.


***


Maşın qalxan istiqamətdə yol dikəldikcə dərə də dərinləşirdi. Dərədən sol tərəfdə həyət evləri görünürdü. Həyatyanı məhlələrdə təzəcə puçurlamağa başlayan, bəziləri çiçəkləyib ağ duvağa bürünmüş gəlin kimi diqqəti cəlb edən meyvə ağacları gözə çarpırdı.

Dərə ilə əkin sahəsini çox sıx olan qaratikan kolları ayırırdı. Qaratikan kollarının arasından söyüd ağacları göyə boy verirdi.Yol qalxıb sağa dönən istiqamətdə nazık sısqa çay yola qoyulan körpüdən dərə uzunu axırdı. Yol sağa döndükdə, ona paralel istiqamətdə əkin yeri dəmir torla hasarlanmışdı. Hasardan yola tərəfə qaratikan kolları sıx-sıx əkilmişdi.

Hündür qaratikan kollarından ev görünməz olmuşdu.

Evə sağa dönən yoldan, məhlənin orta hissəsindən yol ayrılırdı. Həyətə göy rəngli dəmir darvaza qoyulmuşdu. Darvazanın göy rəngi artıq soluxmuşdu. Çox yerdən rəngi tökülüb pas atmışdı. Hiss olunurdu ki, çoxdan qoyulmuş darvazadır.

Evlə darvaza qapı arasındakı məsafə 150 metrə qədər olardı. Evə gedən yolda – yolun kənarına həm sağ tərəfdə, həm də sol tərəfdə alma ağacları əkilmişdi. Ağacların hündürlüyündən bilinirdi ki, ən azı 20 ilin ağaclarıdı. Evin yerləşdiyi yer söt olduğundan, iki otaqlı, qarşıda eyvanı olan ev aşağı hissədən iki mərtəbəli, yuxarı başdan bir mərtəbəli görünürdü. Yuxarıdan evin qarşısından xeyli qabağa çıxan balaca eyvanın qapısı birbaşa həyətə açılırdı. Həyətlə məhlə dəmir torla ayrılmışdı. Eyvanın çıxacağı ilə üzbəüz böyük bir alma ağacı var idi. Ağacın dibinə əldəqayırma stol bərkidilmişdi.

Məhlə ilə yolun arası hündür idi. Məhlə yoldan xeyli çökəklikdə yerləşirdi. Görünür, yol çəkiləndə əlavə daş, torpaq töküb yolu hündürləşdirmişdilər.

Əkin yerində də çoxlu ağaclar gözə çarpırdı. Çılpaq ağaclar sanki keşikçi kimi ətrafa nəzər salıb məsum, yazıq bir görkəm almışdı. Baxımsızlıq ucundan ağacların ətrafını kol-kos basıb. Bağdan çox meşəyə bənzəyirdi. Maşınla gəlib keçənlər Zorikin evi olduğuna görə o evə göz ucu baxıb keçirdilər.

Həyət-bacada arada-sırada bir yaşlı qadın görünürdü. Burdan keçənlər qadını görəndə onun haqqında deyinib keçərdi:

– Bu ev də onların evidir. Görəsən indi haralardadır? Xarabasında olmaz əşi. O nə vaxt xarabasında tapılır ki? İndi nə bilirsən daşı hayana atılıb, – deyərdilər.
Flora Kərimovanın səhhəti pisləşib – Telefonla danışa bilmirXalq artisti Flora Kərimovanın səhhətində problem yaranıb.

Bu barədə Yenisabah.az saytına müğənninin yaxınları məlumat verib. 78 yaşlı sənətçinin günlərdir yüksək təzyiqdən əziyyət çəkdiyi bildirilib. Bu səbəbdən o, telefonla danışa da bilmir.

Qeyd edək ki, Xalq artisti bir neçə ay öncə də təzyiq və baş gicəllənmə səbəbindən ailəsi tərəfindən xəstəxanaya aparılmışdı.

Xanım sənətçi 4 dəfə mini insult keçirib.
Elza Seyidcahan koronavirusdan ELƏ ŞEİR YAZDI Kİ... - “İt kimi tutub, yıx yerə”Əməkdar artist Elza Seyidcahan koronavirus haqqında şeir yazıb.

Publika.az xəbər verir ki, özünəməxsus tərzi ilə seçilən sənətçi koronaya həsr etdiyi şeiri ilə də diqqət çəkib. O, “Taclı eybəcər” adlı yeni şeirini instaqramda paylaşıb.

Deyək sənə nöş gəlmisən?!
Yoxsa, deyək xoş gəlmisən?
Sən ey taclı eybəcər.
İçində bir insaf varsa,
Nə olar çıx get.
Vicdansız olmaz əcəl,
Yaşama qarğadan betər!
Tacın sənə qalxandırsa,
Qalxanını öz başında,
Edəcəyik tikə - tikə.
Biz olaq əkə, sən bizə ləkə,
Virusunla virusları
Silkələ - məhv elə.
Elə elə ki, ulasınlar.
İt kimi tutub, yıx yerə - qap.
Döyəclə, göyərt , yırğala, - cap.
Sillələ, sillələ...
Dondurmavirus.
Sən hərdən gəl,
Qanımızı, südümüzü,
Təmizlə.
Dostumuza hörmət elə,
Düşmənimizi kənizlə,
Zinamızı düyünlə
Qorxunc səsin-küyünlə.
Sədası xoşdur düzü,
Təmiz vicdan səsinin əks-sədasıdır özü.
Koronavirus.
Sirus əmi, düyümüzü, ətimizi,
Pilus əmi, paklığımızı, səmtimizi,
Sən isə, bizim axırımızı?
Rahat yatmaq istəyənlər,
Öldü yüzü.
Açıldı üzü, dirildi quzu.
Qanlıvirus.
Sən bizə dürüst, biz sənə sürük.
O mənə düşük, mən ona küsük.
Hər birimiz tükdən nazik "Qıl körpüsü".
Koronavirus,
İstəyirəm vicdan rahatlığım gəlib,
Şükran rahatlığım olsun.
Ləkəli vicdan, hamı üçün,
Keçmiş olsun.
Təmiz vicdan,
Əyləncələr yanğısının məşəli olsun.
İstəyirəm, gözləyirəm, ağlayıram,
Mən onu çox istəyirəm,
Hallıların amanı gəlsin özlərinə.
Yamanların yaxşısı girsin gözlərinə.
Sərvətimin qiymətidir vicdanlığım.
Vicdanımın külündən bəhrələndim.
İnsaf dinin yarısıdır, ləkəli virus.
Onsuz da sən nifrətlərə dönəcəksən.
Vaxt gələcək öləcəksən,
Sənin kimi ölənləri,
Basdıran da olmayacaq!
Xalq artisti dünyasını dəyişdi
Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Rauf Babayev vəfat edib.

Avrasiya.net Trend-ə istinadən xəbər verir ki, müğənni 82 yaşında dünyasını dəyişib.

Rauf Babayev 1937-ci ildə Leninakanda (Gümrü) anadan olub. 1956-cı ildə Bakı Musiqi Texnikumunu, 1962-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını bitirib. 1961-ci ildən "Qaya" vokal instrumental qrupunun üzvü olub. 1995–2001-ci illərdə "Bəri bax" vokal qrupunun bədii rəhbəri işləyib. 2001-ci ildən "Qaya" Dövlət Ansamblının bədii rəhbəridir. Bir çox xarici ölkələrdə qastrol səfərində olub.

1978-ci ildə Azərbaycan SSR əməkdar artisti, 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti fəxri adına layiq görülüb. 2017-ci ildə "Şöhrət" ordeni alıb.
Əməkdar rəssam Rəşid Şerif vəfat edib
Azərbaycan Dövlət “YUĞ” Teatrının baş rəssamı, Əməkdar rəssam Rəşid Şerif (Həsənov) vəfat edib.

Avrasiya.net xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycan Dövlət “YUĞ” Teatrının ədəbi-hissə müdiri Elçin Cəfərov məlumat verib.

Onun sözlərinə görə, R.Şerif martın 26-da vəfat edib.

R.Şerif Yuğ teatrı yarandığı gündən bu teatrda çalışıb. Bu illər ərzində teatrda hazırlanmış 50-yə qədər tamaşaya, o cümlədən bir sıra xarici ölkələrin teatrlarında hazırlanmış tamaşalara tərtibat verib.

Allah rəhmət eləsin
Elza Seyidcahan koronavirus duası OXUDU — VİDEOƏməkdar artist Elza Seyidcahanın sosial şəbəkədə maraqlı videosu yayılıb.

Videoda ifaçının koronavirusdan qorunmaq üçün dua oxuduğu görüntüləri yer alıb. Video "İnstagram" səhifələrinin birində paylaşılıb. O, bu xəstəlikdən qorunmaq üçün koronavirus qüsulu vermək lazım olduğunu bildirib.

Ətraflı videoda izləyə bilərsiz:
Aşıqlar Birliyinin sədri vəfat etdi
Gürcüstan Aşıqlar Birliyinin sədri, ictimai xadim, tanınmış şair- publisist Osman Əhmədoğlu vəfat edib.

“Mirvari Dilbazi Məclisi”nin sədri Güllü Eldar Tomarlı bildirib ki, Osman Əhmədoğlu bu gün səhər saatlarında qəfil dünyasını dəyişib.

Qeyd edək ki, Osman Əhmədoğlu 1948-ci ildə Borçalı mahalında Dəmirçi Hasannı sancaqlığının Keşəli bölgəsində anadan olub. O, Babakişioğulları (Babakişilli) soyundandır. Şair "Borçalıda yanan ocaq", " Mənim söz karvanım" və digər kitabların müəllifidir. "Qeyrət" xalq hərəkatının ilk qurucularından olan Osman Əhmədoğlu Borçalıda Aşıqlar Birliyinin sədri, “Dərviş” cəmiyyətinin qurucusu və rəhbəri olub. O, həmçinin Tiflisdə nəşr olunan "Dədə Qorqud" dərgisinin sahibi və baş yazarı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Gürcüstanın "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunmuş ilk türk şairidir.