Novruz –  insan və təbiəti birləşdirən halqaQ.Əli Purmərcan
İranın Azərbaycandakı Səfirliyinin
Mədəniyyət Mərkəzinin sədri


Bir daha Novruz küləyi mənqətədə əsməyə başlamışdır. Bahar və həyat ətri Novruz sahibi olan ölkələrin hər yerini bürümüşdür. Təbiət aləmi yenidən dirçəlir və qışdan sonra onlara şadlıq və həyat qayıdır. Bu həyatın yenilənməsi bu yerlərə yeni həyat ümidi bağışlayır. İnsanlar Novruzu və baharı görməklə axirəti xatırlayırlar, necə ki, öldükdən sonra yenidən dirilirlər. Bu Novruzun bərəkətlərindəndir ki, mənəviyyat və aqibəti düşünməni özü ilə gətirir. Novruz İran və İran sivilizasiyası ölkələrinin müştərək mədəniyyətinin (Əfqanıstan, Pakistan və Hindistanın bir hissəsi, Sinkyank Kyank, Mərkəzi Asiya, Qafqaz və hətta bəzi ərəb ölkələri) əsas hissələrindəndir ki, min illər boyu onu əziz tutmuş və o, bu millətlərin vəhdət nöqtəsi olmuşdur.

Bu qədim bayramda mənəvi adətlər, o cümlədən müxtəlif mərasimlər keçirilir. Novruzda fars, kürd, türk, bəluç, özbək, talış, rus və bəzi ərəb ölkələri birləşir və bu millətlərin sayı bu gün 300 milyon nəfərə çatır.
Novruz bu bayramın qeyd olunduğu ölkələrin sivilizasiya, tarix və mədəniyyətlərinin digər dünya xalqlarına çatdırılması üçün mühüm amildir. İran tarixində olan dostluq, məhəbbət, şadlıq, qardaşlıq mədəniyyəti Novruz vasitəsilə digər xalqlara ötürülür. Novruzun uzun illərdən bəri olan mesajı sülh, məhəbbət, eşq, yaxınlarına baş çəkmək, dostluq, paklıq, təmizlik olmuşdur. Elə buna görə də İslam dini bu adəti təsdiq edib onun doğru olduğunu bildirmişdir. Novruzun daimi qalmasının səbəblərindən biri də budur.

Novruz insanları rəhmətə və insanlığa dəvət edir. O, adətlərin möhkəmlənməsi, insanlar arasında əlaqə qurmasına kömək edir. Çünki onun kökü insan hissiyatındadır və qohumlar arasında olan birlik ruhunu oyadır. Bir çox insanlar müxtəlif ixtilaflardan sonra Novruzda barışırlar. Bundan öncə söhbət etməyə belə hazır deyildilər. Bu qədimlərdən qalan və insanlar arasında qardaşlıq yaradan bir adətdir. Bu bayram birlikdə olmaq fürsəti, ibrət almaq, dəyərləri qorumaq, mədəni və təbii miras, təbiətə və özünə diqqətdir. Novruzun əsas mesajı birləşdirməkdir.

Baxmayaraq ki, tarix boyunca millətlərin siyasi coğrafiyasının dəyişməsilə bölünmələr baş vermişdir, lakin Novruz kimi adət-ənənə və mədəniyyətləri onların pak fitrətlərndən götürülmüşdür və bu hələ də öz yerindədir. Bu millətlər arasındakı bağlılığı göstərir.
Keçən illər ərzində Novruz adətləri digər millətlərə getmiş və insanın pak fitrətindən götürüldüyünə görə onların qəlbində özünə yer tutmuşdur. Onlar bu adətlər ilə tanış olmuş və onlardan bəhrələnmişlər. Beləliklə, Novruz süfrəsi özəl bir süfrədir və onun İranın qədim süfrəsi ilə ortaq cəhətləri vardır. Novruz bəzi Avropa ölkələrində, hətta Birləşmiş Millətlər Təşkilatında da bayram kimi qeyd olunur.

Bayramı qeyd edən xalqlar arasında Novruz mədəniyyəti tanınmışdır və onlar bununla fəxr edirlər. Görəsən bu adətlər həmin xalqlar arasında necə birliyə səbəb ola bilər? Ümumi və mədəni diplomatiya çərçivəsində deyilən bu suala cavab vermək üçün bir neçə məqamı qeyd edirəm:

1. Novruzu indiki və gələcək nəsillərə tanıtmaq Novruz mədəniyyəti olan ölkələrin xalqları və dövlətləri üçün qaçılmaz bir zərurətdir. Bunu gənclərə və yeniyetmələrə öyrətmək yolu ilə mümkündür. Nəzərə almaq lazımdır ki, heç bir mədəniyyət yerində durmur və onları qeydə almaq lazımdır. Novruzun YUNESKO siyahısına salınması müxtəlif nəsillər arasında bağlılıq yaratmaq və həmçinin, adətləri qorumaqdır.

Novruzun mesajlarını ötürmək nəsillər arasında olan dialoqdur. Novruzun sülh və təbiəti qorumaq mesajı min illər boyu davam etmiş və bugünkü cəmiyyətin ona daha çox ehtiyacı vardır. Bu ölkələrin elm və siyasi mərkəzləri bu mövzularla bağlı işlələr görə bilərlər. Buna görə xüsusi layihəyə ehtiyac yoxdur, sadəcə il boyu bu mövzu müxtəlif mərkəzlərdə müzakirə edilər bilər.

Mühit və mədəniyyətlərə əsasən adət-ənənələrin çoxluğu və Novruzun mənəvi mesajları İran sivilizasiyası və Novruz qeyd olunan ölkələrin mədəniyyətində çox əhəmiyyətlidir. Türkmənistanda at çaparaq su üzərindən tullanmaq, Əfqanıstanda İmam Əli (ə) bayrağı qaldırmaq və ya dəvə sürmək, Azərbaycanda Novruz şeirləri və tapmacaları demək, digər adətlərin olması Novruzun müxtəlifliyini və eyni zamanda da vəhdətini gəstərir. Bu mədəniyyət və adət-ənənə müxtəlifliyinin dinlə heç bir təzadı yoxdur. Çünki Allah-taala Qurani-kərimin Hücurat surəsinin 13-cü ayəsində insanları millət və adət müxtəlifliyi ilə səsləyir, ancaq onların ən yaxşısının təqvalı olanlar olduğunu bəyan edir. Buna görə də Novruzun bu mesajı və adət-ənənələri gələcək nəsillərə çatdırılmalıdır.

2. Novruz YUNESKO-da bir neçə millətin iştirakı ilə qeydə alınan il bayramıdır. İlk olaraq 7 ölkə (İran, Azərbaycan, Özbəkistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Hindistan, Pakistan və Türkiyə) bununla bağlı işə başlamışlar. Fevral ayının yeddisi BMT də Novruz qətnaməsi qəbul edildi və Novruz beynəlxalq gün kimi dünya sülh mədəniyyətində qeydə alınaraq rəsmiləşdi. Əlbəttə daha sonralar bu ölkələrin sayı 12-yə çatdı və bu da region ölkələrinin Novruz mədəniyyətində olan böyük potensialının göstəricisidir.

3. Novruz region ölkəlrinin mədəniyyətlərini digər millətlərə tanıtmaqda mühüm rol oynaya bilər və buna görə də ölkələr ciddi addımlar atmalıdırlar.

4. Novruz mədəniyyəti iqtisadi əməkdaşlıqlara da müsbət təsir edir. Misal üçün EKO Təşkilatı , Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı və ya İran və Azərbaycan iqtisadi əməkdaşlıq təşkilatı Novruzun vətəni kimi böyük rol oynaya bilərlər.

5. Mədəniyyət yumşaq bir gücdür və Novruz İranla Azərbaycanı tanıtmaq baxımından mühüm mədəni mexanizm ola bilər. Bu mədəni mexanizm iqtisadi, siyasi və digər sahələrdə əməkdaşlıqlara təkan verə bilər. Beləliklə Novruz mədəniyyəti mexanizmi dost ölkələrdə iqtisadi fəaliyyət üçün mühüm amil ola bilər.

6. Novruz kimi qədim ayinlər regional əməkdaşlıq sahəsidir. Çünki Novruz regionda böyük potensiallar yarada bilər. Bəzi ölkələr artıq bu işə başlamışlar. İpək yolu insanları öz ətrafında toplamağa çalışıraq iqtisadi imkanlardan istifadə etməyə çalışırsa nə üçün Novruz olduğu ölkələr özləri üçün belə bir çərçivə qurmasınlar. Bilirik ki bu ölkəlrdə böyük potensiallar mövcuddur. Bunlar Novruz ailəsinin içində olan mədəni və iqtisadi imkanlardır.

7. Qeyd etmək lazımdır ki region ölkələrinin bu sahədəki ilkin fəaliyyətləri çox yaxşı olmuşdur və 2011-ci ildə Tehranda ilk beynəlxalq Novruz festivalı keçirilmişdir. Tehran festivalın katibliyi kimi tanınmış və hər il bir ölkə bu festivala ev sahibliyi edir. Ümid edirik ki, bu qərar ciddi şəkildə həyata keçirilsin və regionun daha da yaxınlaşmasına səbəb olsun.

8. Novruz ölkələrinin mədəni kimliyi daha çox Novruz ayinlərinə bağlıdır. Necə ki fars dilini qorumaq İran üçün, Azərbaycan dilini qorumaq Azərbaycan üçün, Urdu dilini qorumaq Hindistan və Pakistan üçün mühüm olduğu qədər də Novruz ayinlərini qorumaq bütün bu ölkələr üçün tarixi və mədəni kimliyi qorumaq baxımından mühümdür. Zaman keçdikcə bunlar unudulması ilə cavanlar Qərb və yerli olmayan mədəniyyətə cəlb olunmamalıdırlar.

9 Novruzun gözəl adətlərindən biri də yaxınlar arasında gediş gəlişdir və bu adət bu gün də davam edir. Bundan əlavə İranda və bəzi ölkələrdə insanlar bir ya iki həftə Novruz tətilinə gedir və digər şəhərlərin adət ənənəsi ilə tanış olurlar. Bir neçə il öncə bu səfərlər beynəlxalq şəkil almışdı. Region ölkələri bu gediş gəlişləri gücləndirməklə Noruz ölkələri arasında turizmin inkişafına kömək edə bilərlər. İran, Türkiyə və Azərbaycan arasında qarşılıqlı səfərlər turizmi gücləndirə və bir-birinin adətləri ilə daha da yaxından tanış olmalarına səbəb ola bilər. Region xalqları bu səfərlər nəticəsində gəlir əldə edə bilər bu da Novruzun bərəkətlərindən sayıla bilər.

10. Sonda qeyd etmək lazımdır ki, Novruz gözəllik və yaxşılıqlar ilə doludur. Qaranlıq və pisliyin Novruzda heç bir mənası yoxdur. Buna görə də daha çox çalışıb Novruzun nur və işığını yaymalı, pislik və qaranlıqlardan çəkinməliyik. Çalışıb Novruz adət-ənənələrimiz qorumalıyıq. Ümid edirəm ki, elə bir gün olacaq ki, Novruz qeyd olunan ölkələr Novruz mədəniyyət ittifaqı yaratmaqla bir-birinin ətrafında toplaşacaq və əlaqələrin hər sahədə genişlənməsini əldə edəcəklər. İnşallah.

Hər gününüz Novruz olsun.
ABŞ-da masaj salonlarına hücum edildi, 7 nəfər ÖLDÜRÜLDÜABŞ-ın Atlanta şəhərində (Corciya ştatı) bir neçə silahlı hücum baş verib.

Publika.az TASS-a istinadən xəbər verir ki, ilk hücum Atlanta yaxınlığında Çeroki dairəsində yerləşən masaj salonuna edilib. Silahlı şəxs salona daxil olaraq odlu silahdan 3 nəfəri qətlə yetirib, 2 nəfər xəsarət alıb. Hadisəni törədən şəxs ərazidən uzaqlaşa bilib.

Bundan başqa şəhərin şimal hissəsində yerləşən daha iki masaj salonunda da analoji hadisə baş verib. Bu hücumlar zamanı dörd nəfər həyatını itirib.

Artıq hüquq mühafizə orqanlarının əməkdaşları avtomobil yollarını bağlayıb, cinayəti törədənlər axtarılır.


Türk donanması ABŞ-la rəqabətə girəcək - İtalyan ekspertTürkiyə donanması yaxın zamanda ABŞ, İngiltərə və Çin donanmasına bərabər gücdə ola bilər.

Axar.az xəbər verir ki, bu sözləri italiyalı ekspert Alberto de Sanktis deyib.

O, Türkiyənin son dönəmlərdə hərbi donanma sahəsində böyük irəliləyişlər əldə etdiyini bildirib:

“Yaxın zamana qədər türklər modern hərbi gəmi inşasında gərəkli infrastruktura sahib olmadıqları üçün almanlardan və amerikalılardan təchizat almaq məcburiyyətində idilər.

Türkiyənin hərbi-dəniz proqramları artıq hərbi donanmanın bütün sferalarını əhatə edir. Hazırda freqat və korvetlərdən danışsaq da, sabah yüngül destroyerlər, sualtı qayıqlar və təchizat gəmi proqramlarını da görəcəyik. Sadəcə regionda deyil, gələcəkdə Türkiyə donanmasının ABŞ, İngiltərə, hətta Çinlə rəqabət apara biləcək gücdə olacağını deyə bilərik”.
11 ölkə bu vaksinin istifadəsini dayandırdıAlmaniya, İtaliya və Fransa koronavirusa qarşı “AstraZeneca” vaksinin istifadəsi müvəqqəti olaraq dayandırılıb. Bu, sözügedən vaksinin qanda laxtalanma riski yaratması ilə əlaqədardır. Almaniya Səhiyyə nazirliyinin məlumatına görə, ölkədə peyvənd məsələsində səlahiyyətli olan Paul-Erlik İnstitutunun bu istiqamətdəki tövsiyəsi ilə bu qərar alınıb: “Vaksin qanda laxtalanma riski yaratması səbəbindən müvəqqəti olaraq tətbiq edilməyəcək. Avropa Dərman Agentliyi (EMA) yeni araşdırmaların vaksinin tanınmasına təsir edib-etməyəcəyinə qərar verəcək”.

İtaliya da bu vaksinin istifadəsini müvəqqəti olaraq dayandırıb. Bundan başqa, Fransa Prezidenti Emmanuel Makron peyvəndin istifadəsinin sabah günortaya qədər dayandırıldığını açıqlayıb.

Qeyd edək ki, bu vaksinin istifadəsini təxirə salan ölkələrin sayı 11-ə çatıb. Bunlar Niderland, İrlandiya, Norveç, Danimarka, İslandiya, Rumıniya, İndoneziya, Bolqarıstan, İtaliya, Fransa və Almaniyadır.
Uşaqların oyun hüququPandemiyanın çətinlikləri fonunda, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri cəmiyyətin bütün üzvlərini, o cümlədən uşaqları dəstəkləməyə davam edir. BƏƏ inanır ki, xoşbəxt uşaqlar xoşbəxt ölkə deməkdir.

BƏƏ-nin Azərbaycandakı səfirliyindən Avrasiya.net-ə verilən məlumata görə, beləliklə, 2021-ci ilin BƏƏ Uşaqlar Gününün mövzusu oyun hüququdur.

Ümum Qadınlar Birliyinin sədri, Analıq və Uşaqlıq üzrə Ali Şuranın sədri, Ailə İnkişafı Fondunun Ali sədri Şeyxa Fatimə bint Mübarəkin göstərişləri altında illik qeyd edilən bu Günün məqsədi uşaqlar üçün oyunun vacibliyi barədə cəmiyyət üzvlərini maarifləndirməkdir.
Bu mövzunun əsas mesajı aşağıdakılardan ibarətdir:
Oyun, uşaqların qidalanma, qorunma və təhsil kimi əsas ehtiyacları kimi eyni dərəcədə vacibdir. Oyun anadan olandan etibarən uşaq beyninin inkişafının əsas hissəsidir

Oyun uşaqlar üçün lazımi həyat bacarıqlarını inkişaf etdirməyin və gücləndirməyin açarıdır

Oyun fiziki və zehni sağlamlığı təşviq edən əsas vasitədir və zorakılıq, istismar və laqeydlik qurbanı olan uşaqların inteqrasiyası üçün təsirli bir müalicədir.
BƏƏ uşaqlara qayğı göstərmək və onların əsas hüquqlarını qorumaq mərhələsindən gələcək nəsillərin gücləndirilməsi və gələcəyini formalaşdırma mərhələsinə qədər irəliləyib. Bu baxımdan, aşağıdakı link, bu gün üçün xüsusi olaraq Əmirlik fəaliyyətlərini öyrənmək üçün faydalıdır.

https://ecd.gov.ae/

Vurğulanmalıdır ki, BƏƏ-Azərbaycan ikitərəfli münasibətləri ildən-ilə müxtəlif sahələrdə, o cümlədən sosial məsələlərdə inkişaf edir. Beləliklə, BƏƏ-nin Bakıdakı səfirliyi öz növbəsində mütəmadi olaraq uşaqlara həsr olunmuş təşəbbüslər həyata keçirir. Ötən illər ərzində Səfirlik cəmiyyətin kiçik üzvlərinə məktəb ləvazımatları hədiyyə edib, onları ziyarət edərək, ünsiyyətdə olub. Beləliklə, Azərbaycandan olan tərəfdaşlarımızla birlikdə möhtərəm liderlərimizin yaratdığı dostluq körpüsünü möhkəmləndirməyə davam edirik.
Rusiyanın ABŞ-a cavabı... - Tokio narahatdırRusiya XİN rəhbəri Sergey Lavrov Amerikaya məxsus orta mənzilli raketlərin Yaponiyada yerləşdirilməsini Rusiya üçün ciddi təhlükə hesab edir.

Axar.az xəbər verir ki, bu barədə Yaponiyanın “Yomiuri Simbun" qəzeti məqalə dərc edib.

Qəzet yazır ki, Lavrov 12 mart tarixində səsləndirdiyi “Əgər Birləşmiş Ştatlar Yaponiya ərazisində orta mənzilli raketləri yerləşdirərsə, bu hərəkətlərə şübhəsiz ki, bizim adekvat cavabımız olacaq" sözləri ilə Yaponiyaya müvafiq cavab tədbirləri barədə xəbərdarlıq edib.

“Beləliklə, ABŞ-ın bu hərəkətləri qlobal və regional sabitliyin ciddi şəkildə pozulması faktorlarından birinə çevrilə bilər. Rusiyalı nazir isə ABŞ-ın qarşısını almaq cəhdlərini nümayiş etdirib. Rusiyanın cavab addımlarına gəlincə, güman etmək olar ki, bu addımlar Rusiyanın Uzaq Şərq ərazisində yeni yerüstü raketlərin yerləşdirilməsi ilə bağlı ola bilər”, - materialda qeyd olunub.
Virus bu ölkədə sürətlə yayılırBu gün braziliyalı həkim Migel Nikolelis Braziliyanın, COVID-19-a səbəb olan və xəstəliyə nəzarət edilmədiyi halda mutasiya oluna biləcək SARS-CoV-2 virusunun yeni ştammlarının episentri olduğunu bəyan edib.

Publika.az xəbər verir ki, həkim və neyrobioloq Migel Nikolelis, həmçinin ABŞ-ın Dyuk Universitetinin professorudur və “Scientific American” jurnalının tərtib etdiyi dünyanın ən böyük alimləri siyahısına daxildir.

M. Nikolelisin sözlərinə görə, Braziliya və ya Amazon variantı kimi tanınan ölkədə qeydə alınmış yeni ştamm, daha ötürücüdür, lakin onun ölümlə nəticələnəcəyi haqqında hələ ki, dəqiq məlumat yoxdur. Bu xəbərdarlıq əlamətidir, çünki ötürülmə mutasiya oluna və koronavirusun yeni növlərinin ortaya çıxmasına səbəb ola bilər. Təhlükə ondan ibarətdir ki, koronavirus Braziliyada sürətlə yayılır və gündə 70 mindən 80 minə qədər insanı yoluxa bilir, bu isə virusda inanılmaz sayda mutasiyalar yaradır.

Braziliyada COVID-19-un ötürmə sürəti 1,1 təşkil edib.

Braziliya Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına görə, ümumilikdə ölkədə yoluxanların sayı 11,4 milyon nəfərdən çoxdur, 277 mindən artıq insan vəfat edib.
Günlük yoluxma 461 mini ötdü - ÜSTDünyada koronavirusa yoluxanların sayı son sutka ərzində 461 mindən çox artıb.

Avrasiya.net TASS-a istinadla xəbər verir ki, bu barədə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının gündəlik hesabatında deyilir.

Məlumata əsasən, ötən sutka ərzində 461 105 nəfər yeni koronavirusa yoluxub, 8 419 nəfər isə dünyasını dəyişib. Yoluxanların ümumi sayı 119 220 681, ölənlərin isə 2 642 826 nəfərə çatıb.

Qeyd edək ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının hesabatı yalnız rəsmi göstəricilər əsasında hazırlanır.
İrlandiya da “AstraZeneca” peyvəndindən İMTİNA ETDİİrlandiya Oksford Universiteti və "AstraZeneca" tərəfindən hazırlanmış COVİD-19 əleyhinə peyvəndin qan laxtalanmasına səbəb olduğu səbəbindən istifadəsini dayandırıb.

Avrasiya.net xarici KİV-ə istinadla xəbər verir ki, bu barədə İrlandiya səhiyyə naziri Stephen Donnelly məlumat verib.

Nazir bildirib ki, Milli İmmunlaşdırma Komitəsindən (NIAC) yeni məlumatlar səbəbiylə belə bir qərara gəliblər.

İrlandiyada indiyə qədər verilən bütün dozaların təxminən 20 faizinin "AstraZeneca" peyvəndi olduğu və 110 mindən çox insana tətbiq olunduğu ifadə edilib.

Qeyd edək ki, İrlandiya ilə "AstraZeneca" peyvəndinin istifadəsini dayandıran ölkələrin sayı 11-ə yüksəlib.

Buna qədər Avstriya, İtaliya, Bolqarıstan, Rumıniya, Estoniya, Litva, Lüksemburq, Latviya, Norveç və İslandiya "AstraZeneca" peyvəndinin istifadəsini dayandırıb.
Bu dərmanı qəbul edənlər koronavirusa yoluxmur? – İsrail həkimlərindən AÇIQLAMAİsrail alimləri aspirinin pandemiyada müsbət təsiri barədə açıqlama edib. Preparat koronavirusa yoluxmadan qoruya bilər.

Avrasiya.net medicina.az-a istinadən xəbər verir ki, elmi tədqiqatlar nəticəsində hər gün 75 mq aspirin qəbul etdikdə orqanizm koronavirusa qarşı səfərbər olur, yoluxma az olur. Yoluxma olsa da xəstə ağır keçirmir.

Alimlər birinci dalğada PZR test vermiş 10 477 nəfərin məlumatlatını analiz ediblər. Onlar hər gün ürək-damar xəstəlikləri ilə bağlı hər gün aspirin içən xəstə qrupunu ayırıblar.

Nəticələr göstərib ki, aspirin qəbul edənlərdə koronavirusa yoluxma riski 29% az olub. Yoluxanlarda isə sağalma 2 dəfə etz baş verib.

Reanimasiyaya düşən xəstələr arasında da illərdir aspirin içənlərdə ölüm daha az olub.

İsrail həkimləri bildirir ki, pandemiyadan xilas yolu vaksin göstərilsə də, bu 100% qorunma demək deyil. Ona görə bu fonda insanların aspirin qəbul etməsi də virusdan qorunmanı artıra bilər.