Tariximizdən  silinməyən Xudafərin səhifəsiƏkrəm Bəydəmirli

Xudafərin körpüsü haqqında hər zaman kitablardan oxumaqla, bəzi video görüntüləri seyr etməklə kifayətlənirdik. Nəhayət həmin tarixi məkana Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin dəstəyi ilə səfər etmək imkanı yarandı. Onu da xatırlatmaq istərdim ki, Silahlı Qüvvələrimiz Xudafərin körpüsünün yerləşdiyi Cəbrayıl rayonunu 4 oktyabr 2020-ci ildə, Xudafərin körpüsünü isə 18 oktyabr 2020-ci il tarixində işğaldan azad edib.

Tarixi yurd yerlərimizə, işğaldan azad olunmuş torpaqlarımıza gedərkən hər zaman şüküranlıığımı bildirirəm. Çünki həmin məkanlara səfərimiz nəticəsində ruhumuza rahatlıq gətirən qəribə hisslər insanı bürüyür. Bu duyğular maddiyyatla mənəviyyatın, faniliklə əbədiliyin, insanlıqla vəhşiliyin və digər tərsmütənasibliklərin mahiyyətini ortalığa çıxarır.
Erməni küfründən qurtulan Xudafərin körpüsü Cənubla Şimal arasında Azərbaycanın orta əsr şəhərlərini birləşdirən karvan yolunun üstündə tikilmiş mühüm keçid məntəqəsi olub. O həm də mühüm hərbi-strateji əhəmiyyət daşıyııb. Tarixi mənbələrə görə, Araz çayının ən dar, qayalıqla əhatələnən yerində inşa edilmiş ilk körpü VIII əsrin sonu — IX əsrin əvvəllərindən başlayaraq, XIX əsrə kimi fəaliyyət göstərmişdir. Kərpic körpü isə XII əsrdə tikilmişdir.

Araz çayı üzərində tarixən çox körpülər tikilib. Lakin bunlardan ən etibarlısı Xudafərin olub. Erməni küfrü hətta Xudafərini də çox qəhərləndirib. Ancaq sakit axan Araz çayı təmkinini pozmadan həm bizə, həm də Xudafərinə təskinlik verir. Körpünün kənarındakı Xudafərin kəndində, həmçinin digər yaşayiş yerlərimizdəki uçulub dağıdılmış evləri görəndə əliqabarlı azərbaycanlılar, beli bükülmüş ev sahibləri gözümün qabağına gəldi. Axı orta statistik bir azərbaycanlının bir evi tamamilə inşa etməsi neçə illərin hesabına başa gəlirdi. Nəisə, tariximizdən silinməyən Xudafərin səhifəsinə keçmiş olsun deyərək geri dönrürük.

Geri dönüş zamanı Cəbrayıl rayonundakı "Dostluq" bulağını ziyarət etdik. Ancaq anlaya bilmədim bu bulağa niyə dostluq adı verilib. Axı tarix boyu sadəlövh dostluq, unutqanlıq, milli dəyərlərə biganəlik bizə fəlakət gətirib.

Arazboyu gəldikcə bir vacib məqam diqqətimi cəlb edirdi. Çayın o biri tərəfində, Güney Azərbaycandakı obalardan bizi seyr edən soydaşlarımız, xüsusilə azyaşlılar bizə əl edib, Vətəndən Vətənə salam göndərirdilər. Sanki onlar da Xudafərinin azadlığına sevinirdilər. Nəhayət geri dönərkən Arazın o tayındakı türk obalarında yanan işıqlar gözümüzdən yayınmır. Ümid edirik ki, erməni işğalından azad olumuş bizim bütün obalarımızda o işıqlar yanacaq.

Nəhayət işğaldan azad olunmuş ərazilərimizə təşkil olunan səfərlərin əhəmiyyəti haqqında qısaca bəzi məqamları qeyd etmək istərdim. İstər xarici qonaqların, istərsə də yerli nümayəndələrin belə səfərləri çox zəruridir. Bu yalnız gedib orada şəkil çəkdirib sosial şəbəkələrdə paylaşmaqdan ibarət deyil. Həmin məkanlarda gördüklərimiz yaddaşımıza silinməz bir informasiya ötürür. Bu məlumatlar paylaşılır, dünyaya çatdırılır.

Digər tərəfdən biz işğaldan azad olunmuş əraziləri gördükcə reallığı daha dərindən dərk etmək imkanı yaranır. Düşmən tərəfdən dağıdılmış şəhərləri, kəndləri gördükcə, biz millət olaraq haradan-haraya gəldiyimizi, nəyin necə baş verdiyinin, başımıza hansı bəlaların gəldiyinin fərqində oluruq. Ona görə, bu müqəddəs torpaqlarımızda bu vaxta qədər baş verənlərin bir daha baş verməməsi haqqında hər zaman düşünməliyik.
Belə dönəmlərdə milli kimliyimizə, dəyərlərimizə, dövlətçilik ənənələrinə zərbə vuran qollar
qandallanmalı, əxlaqa zidd ideoloji layihələr düşüncə sərhədimizə, könül dünyamıza yaxın buraxılmamalıdır. Onu da ututmamalıyıq ki, milli kimliyini, dəyərlərini itirən xalqların başı hər zaman dərddə olur.

İşğaldan azad edilmiş yurd yerlərimizlə bağlı informasiya yayımı işini daha peşəkar və davamlı istiqamətə yönəltmək olar. Orada səfərdə olan QHT, media nümayəndələrinin və müxtəlif sənət adamlarının potensialından düzgün istifadə edərək işğaldan azad olunan hər şəhər, hər kənd haqqında sənədli, bədii filmlər çəkmək mümkündür. Bir daha onu qeyd etmək istərdim ki, bu işləri kampaniyaçılıqdan, uraçılqdan uzaq olub, yalnız peşəkarların iştirakı ilə etmək mümkündür. Əks təqdirdirdə səfərlərin və görülən işlərin effekti o qədər hiss olunmaz.
“Sanki Şuşanı üzərində saxlayan qayalara bu ayaqlarla dırmanmışdım” - Ülvi MəmmədovHeydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti, IDEA İctimai Birliyinin təsisçisi və rəhbəri Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən “Gənclərin Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərinin ekoloji qiymətləndirilməsində iştirakı” layihəsi uğurla davam etdirilir.

Dekabrın 13-də gənc ekoloqlar Şuşa şəhərinə səfər edib, ərazinin radiasiya fonu və hava keyfiyyəti üzrə ölçmə işlərinin aparılması, eləcə də su və torpaq nümunələrinin götürülməsində iştirak ediblər. Bununla yanaşı, səfər zamanı gənclərin iştirakı ilə “Qarabağı qoru” şüarı altında kütləvi ağacəkmə aksiyası keçirilib.

Layihə iştirakçısı, Azərbaycan Skautlar Assosiasiyasının Baş katibi Ülvi Məmmədov öz feysbuk sosial şəbəkəsində təəssüratlarını ifadə edərək paylaşımda qeyd edib:

“Şuşaya gedirdik. Sprinterin sürücüsü, öz qubalım Bəhruzla Quba xatirələrindən danışaraq yol gedirdik. Söhbətimiz o qədər xoş idi ki, hər sözdən doğmalıq hiss edirdim. Pəncərədən görünən doğma Vətən mənzərələrini bağrıma basaraq, indiyə qədər getdiyim bütün yolları xatırlamağa çalışıram.

Həyatımın ən unudulmaz səfərlərini yaddaşımın saxlancından çıxarıb, mirvari dənələri kimi bir-bir gözlərimin önündən sıralayıram, baxıram. Lakin hiss edirəm ki, indiyə qədər ömrümə yazılmış bütün yollardan, həyəcan, maraq və xoş təəssüratlar dolu güzarlardan heç biri bu qədər olmayacaq.

Bu yol - müqəddəs ziyarətgaha aparan yoldur və ömrümün ən gözəl yoludur. Quba haqqında danışdığımız doğmalıq söhbətlətindən də doğma və müqəddəs idi. Bilmirəm. Bunu ilk dəfə idi hiss edirdim. Dünyanın harasında olsam da, hansı ölkəsində olsam da bu cür hiss etməmişdim.

Kim bilir, bəlkə bu qədər ömrü elə bu yolu getməkdən ötrü yaşayırmışam. Sprinterdən düşən kimi ayaqlarıma ağırlıq gəldi. Sanki Şuşanı üzərində saxlayan qayalara bu ayaqlarla dırmanmışdım. Bəlkə də, buranı azad etmək üçün canından, qanından keçən qardaşlarımızın ruhunu incitmək qorxusu idi bu?! Hər addımda “Gözəldir, çox gözəldir!” deyə-deyə deyingən qoca kimi danışırdım. Hər daşa baxanda Məmməd Arazın avazı ilə Vətən daşı olan ölkə vətəndaşlarımızı xatırlayıb, ruhlarına dualar oxuyurdum. Haqqınızı bizə halal edin, gözəl qəlbli qardaşlarımız!”
Azad edilən ərazilərdə 2025-ci ilədək görüləcək işlər açıqlanıbİşğaldan azad edilmiş ərazilərdə 2025-ci ilədək 11 hidroloji, 8 meteoroloji, 1 radiometeoroloji (radar), 4 radioekoloji, 2 hava keyfiyyəti üzrə kompleks avtomatik ölçmə stansiyaları və 1 aerozond stansiyasının quraşdırılması nəzərdə tutulub.

Avrasiya.net xəbər verir ki, bu barədə işğaldan azad edilmiş ərazilərində məsələlərin mərkəzləşdirilmiş qaydada həll edilməsi üçün yaradılmış Əlaqələndirmə Qərargahının nəzdində fəaliyyət göstərən İdarələrarası Mərkəzin Ekoloji məsələlər üzrə İşçi Qrupun iclasında bildirilib.

Qeyd edilib ki, Şuşa, Kəlbəcər, Ağdam, Zəngilan və Füzuli rayonlarında 5 meteoroloji stansiyanın quraşdırılması ilə bağlı tədbirlər görülür. Su ehtiyatlarının qiymətləndirilməsi məqsədilə 2022-ci ilin aprel ayınadək 10 çay üzərində 11 hidroloji avtomat stansiyanın qurulması işləri başa çatdırılacaqdır.
Şuşada iki nəfər minaya düşərək öldüŞuşanın Daşaltı kəndində iki nəfər minaya düşərək ölüb.

Bu barədə Avrasiya.net-ə Daxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat Xidmətindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, iki mülki şəxs mina partlaması nəticəsində həlak olub.

Faktla bağlı prokurorluq əməkdaşları tərəfindən araşdırma aparılır.

***

DİN-in Mətbuat Xidmətinin Bərdə regional qrupundan verilən məlumata görə, dekabrın 9-da səhər saat 9 radələrində Şuşa rayonunun Daşaltı kəndi ərazisində bərpa və quruculuq işləri ilə məşğul olan şirkətlərin əməkdaşları - İsmayıllı rayon sakini Vüsal Qəndiyev və Qobustan rayon sakini Orxan Xanatov xidməti işlərini yerinə yetirərkən erməni hərbi birləmələri tərəfindən basdırılmış mina partlaması nəticəsində həlak olublar.
Ağdam 4-cü böyük şəhərə çevriləcəkAğdamın Baş planına əsasən 2040-cı ilədək şəhərin coğrafi əhatəsi 3 dəfəyə yaxın artacaq. Bunun üçün 1 750 hektara yaxın ərazi nəzərdə tutulub.

Avrasiya.net xəbər verir ki, bu barədə Qarabağ iqtisadi rayonuna daxil olan işğaldan azad edilmiş ərazilərdə (Şuşa rayonu istisna olmaqla) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Emin Hüseynov rəsmi mətbuata müsahibəsində bildirib.

O, qeyd edib ki, Ağdam Azərbaycanda əhalisinin sayına görə 4-cü böyük şəhərə çevriləcək:

“Yəni 100 min əhali sayına malik olacaq. Şəhərin ərazisində bir çox müxtəlif sosial, mədəni, fiziki, iqtisadi infrastruktur obyektləri inşa olunacaq. Ağdamda əhalinin orta sıxlığı bir hektara təxminən 57 nəfər nəzərdə tutulub. Müqayisə üçün deyək ki, məsələn Sumqayıt şəhərində bir hektara 230 nəfər adam sayı düşür. Amma ikinci böyük şəhərimiz olan Gəncədə orta sıxlıq bir hektara 61 nəfərdir. Yəni Ağdam öz müasirliyi və urbanizasiya səviyyəsinə görə, simasına görə daha çox müasir bir şəhər təəssüratı yaradacaq. Yəni Bakının indiki müasir görünüşü necədirsə elə. Amma belə desək, sıxlığına, konsentrasiyasına görə daha çox Gəncə təəsüratını yaradacaq. Bakı ilə Gəncə arasında, Sumqayıtla Bakı və Gəncə arasında bir simbioz təşkil edəcək. Çox maraqlı bir layihədir baş plan”.

Baş planın hazırlanmasında yerli memarlarla yanaşı, xarici ölkələrin tanınmış layihələndirmə institutları birgə çalışıblar:

“Ağdam şəhərində çoxlu müasir tipli binalar olacaq. Şəhər ağıllı şəhər konsentrasiyasına uyğun inşa olunacaq. Şəhərin 20 faizi yaşıllıqla əhatə olunacaq. Şəhərdə 4 meşə massivi, 23 şəhərtipli park və şəhərin içində yollar kifayət qədər geniş zolaqlı olacaq. Dünyada ən geniş şəhər küçələrindən biri Lissabon şəhərinin küçələridir, eni 60 metrdir. Ağdam şəhərində iki belə böyük küçə nəzərdə tutulur ki, onun da birinin eni 60 metr, digərinki isə 55 metr olacaq. Bu o deməkdir ki, küçələr boyu həm yaşıllıq olacaq, həm də avtobus, piyada və velosiped yolları.

Avtomobillərin park edilməsi üçün yerlər çoxluq təşkil edəcək. Yəni elə planlaşdırmağa çalışdıq ki, insanlar fərdi maşınları olsa da belə, o maşınlardan istifadəyə ehtiyac qalmasın. Şəhərin ekologiyasını qorumaq üçün istifadə olunan ictimai nəqliyyat daha çox təmiz yanacaq üzərində fəaliyyət göstərsin. Burada həm elektrik, həm təmiz dizel və ya sıxılmış qazdan istifadə edən nəqliyyat vasitələri olsun”.

Eyni zamanda şəhərdə yeni elementlərlə yanaşı, mövcud elementlər də yer alacaq:

“Biz istəyirik ki, vaxtilə Fərhadın buradakı məşhur, əzəmətli heykəlini bərpa edək. Ora tamamilə darmadağın olunub. Dram teatrını bərpa etmək istəyirik. Digər əlamətdar obyektlərdən biri məşhur çay evidir ki, onu da bərpa etmək istəyirik. Sonra məşhur Ağdam bazarını bərpa etmək istəyirik”
Ermənilər Qarabağdakı qəbirlərdə qızıl diş axtarırdıBirinci Qarabağ müharibəsinin döyüşlərində iştirak etmiş ermənilər yaşadıqlarından və etdiklərindən dürüst və açıq şəkildə danışırlar. 40 yaşlı veteran mənə danışdı ki, müharibə zamanı komandiri azərbaycanlıların məzarlarını qazıb, orda qızıl dişləri axtarmaq üçün onlara əmr vermişdi. Veteranın sözlərinə görə, komandirin və əsgər yoldaşlarının acgözlük və "məzar həvəsi" çox qorxuducu idi.

Axar.az xəbər verir ki, bu barədə erməni publisist və bloger Nairi Axverdi öz sosial şəbəkə hesabında yazıb.
Hərbçilərimiz Hadruta hansı yolla gedib? - VideoƏslən Cəbrayıldan olan jurnalist, Azərsu ASC-nin mətbuat xidmətinin rəhbəri Anar Cəbrayıllı illər sonra ata-baba yurdunu ziyarət edib.

Avrasiya.net xəbər verir ki, A.Cəbrayıllı hərbçilərimizin Hadruta hansı yolla getdiyindən danışıb.

Paylaşımda Süleymanlı, Qışlaq, Sur, Şişqaya kəndlərinin və oradakı yüksəkliklərin Hadrutun işğaldan azad olunmasındakı önəminə diqqət çəkilib.
Yaxşı ki, Tanrı və zaman bizə ulu və şərəfli bir millət olaraq işğal təqvimini Zəfər təqvimi ilə əvəzləməyə imkan verdi. 44 günlük Vətən müharibəsində Şanlı Azərbaycan Ordusunun əldə etdiyi qələbələr işğalçı Ermənistanı kaputilyasiya sənədini imzalamağa məcbur etdi. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, Rusiya lideri Vladimir Putin və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın imzaladığı 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata əsasən, Laçın rayonu dekabrın 1-də heç bir döyüş əmliyyatı keçirilmədən, itki vermədən mənfur düşməndən təmizlənərək Azərbaycana geri qaytarılıb. Bu şəhidlərimizin şücaətinin, qazilərimizin qəhrəmanlığının nəticəsində mümkün oldu. Ağdam və Kəlbəcərdən sonra Laçının da döyüşsüz azad edilməsi Ali Baş Komandan İlham Əliyevin siyasi-diplomatik mübarizəsinin məntiqi yekunu idi. Bu qeyri-adi bir mübarizə idi. Dünya hərb tarixində bu cür mübarizə nümunələrinə müstəsna hallarda rast gəlinir. Çox nadir müharibələr var ki, onlar tarixə illərlə işğal altında qalan ərazilərin bir qisminin real hərbi əməliyyatlar nəticəsində, digər qisminin isə diplomatik savaş sayəsində azad edilməsi ilə düşüb. 44 günlük müharibə də məhz belə müharibələrdən biridir və biz bunu hər yerdə qürurla vurğulaya bilərik.

Laçın 18 may 1992-ci ildə Ermənistan silahlı birləşmələri tərəfindən işğal edilməsi millətçi-şovinist erməniləri necə sevindirmişdisə, 28 illik aradan sonra Laçının yenidən öz tarixi sahibinə qovuşması da bu xəstə təfəkkürlü toplumu ikiqat artıq məyus etdi. Çünki onlar vaxtilə Şuşanın ardınca Laçını işğal etməklə bu rayonun ələ keçirilməsinin onlar üçün necə böyük strateji əhəmiyyətə malik olduğunu göstərirdi. Təcavüzkar qonşularımız əhəmiyyətli geostrateji mövqeyə malik olan Laçınını işğal etməklə həm Azərbaycanın digər rayonlarını işğal etmək üçün əlverişli mövqe qazanmaq imkanı əldə etmişdilər, həm də iqtisadiyyatımıza ciddi ziyan vurmuşdular. Laçın rayonu həmin vaxt Azərbaycan iqtisadiyyatının formalaşmasında mühüm paya malik olan rayonlarımızdan biri sayılırdı.

İşğaldan öncə Laçın Azərbaycanın ən inkişaf etmiş rayonlarından biri olub. Erməni qəsbkarları işğal dönəmində bu rayonun bütün iqtisadi infrastrukturunu, mədəni-məişət obyektlərini, tarixi abidələrini, məktəblərini, məscidlərini dağıdaraq talan ediblər. Bu onların iç üzünü, faşist xislətini göstərməklə bərabər, həm də bizə qarşı etnopsixoloji zəmində nifrətlərini təsdiqləyir. İrqçiliyə, milli zəmində nifrətə, türkofobiyaya söykənən erməni faşizmi bəşəriyyətə ağır zərbə vurmuş alman faşizmindən də daha qəddar və amansızdır. Bunun əyani təsdiqini bu gün işğaldan azad edilmiş rayonlarımıza səfər edən istənilən əcnəbi qonaq gedib öz gözləri ilə görə bilər.

Ermənilər vəhşi qəbilələr, vandallar kimi Qarabağda, Şərqi Zəngəzurda, o cümlədən Laçın rayonunda hər şeyi yerlə-yeksan ediblər, müasir dövrümüzdə misli görünməmiş barbarlığa imza atıblar. Lakin şükürlər olsun ki, Müzəffər Azərbaycan Ordusu 30 ilə yaxın davam edən bu barbarlığa 44 günlük müharibə ilə son qoydu və erməni faşizmini cəzalandırdı, torpaqlarımızı işğaldan azad etdi. Laçın rayonunun işğaldan azad olunması tarixi ədalətin bərpa edilməsidir. Biz tarixi ədalətin qalib gələcəyinə inanırdıq. Bütün Azərbaycan xalqı buna inanırdı. Yurd həsrəti ilə yaşayan laçınlılar da buna qeyd-şərtsiz inanırdılar. Və budur, indi laçınlıların böyük səbr və mətanətlə dözdüyü yurd həsrətinə artrıq son qoyulmaqdadır.

Bu gün Laçının işğaldan azad edilməsinin birinci ildönümü tamam olur. İndi Laçın ikinci həyatına başlayır. Prezident İlham Əliyev ötən bir il ərzində Laçın rayonuna iki dəfə - 14 fevral və 16 avqust tarixlərində səfər edib və işğalın ağır nəticələrinin aradan qaldırılması, bərpa və yenidənqurma işlərinin aparılması üçün bütün lazımi tapşırıqlarını verib. Hazırda Laçında çox ciddi quruculuq və bərpa işləri gedir. Laçın istiqamətində dövlət sərhədləri möhkəmləndirilir və böyük infrastruktur layihələri reallaşdırılır. Bir sözlə, Laçın yenidən qurulur, laçınlılar isə Böyük Qayıdış gününə hazırlaşırlar. İnşAllah Laçın tezliklə öz əvvəlki gözəlliyinə, bənzərsizliyinə qovuşacaq. Amma biz bədnam qonşularımızın bu son 30 ildə bizə qarşı törətdiyi vəhşilikləri bundan sonra heç zaman unutmamalıyıq. Biz bundan sonra qalib xalq kimi hər zaman torpaqlarımızı göz bəbəyi kimi qorumalıyıq!

Əlisahib Hüseynov,
Milli Həmrəylik Partiyasının sədri
ABŞ və Britaniya səfirləri Ağdama gediblərBu gün ABŞ səfiri Li Litzenberqer və Böyük Britaniya səfiri Ceyms Şarp Ağdama birgə səfər edib.

Avrasiya.net xəbər verir ki, bu barədə Ağdam şəhəri daxil olmaqla Ağdam rayonunun işğaldan azad edilmiş hissəsində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Emin Hüseynov “Twitter”də bildirib.

“Bu gün ABŞ və Böyük Britaniya səfirləri ilə birlikdə Ağdama ortaq ziyarət təşkil etdik. Səfər çərçivəsində qonaqlara dağıdılan yerlər göstərildi və şəhərin gələcək quruculuq işləri barədə məlumat verildi”.
"Tuqay meşələrindən əsər-əlamət də qalmayıb"Leyla xanım Əliyevanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən "Gənclərin işğaldan azad olunmuş ərazilərin ekoloji qiymətləndirilməsində iştirakı" layihəsi çərçivəsində ilk səfərim Cəbrayıl rayonuna oldu.

Orada müşahidələr apardım və ekoloji qiymətləndirmədə iştirak etdim. Təəssüf olsun ki, müşahidə etdim ki, erməni vandalizmi nəticəsində Araz çayının qırağı ilə sıx Tuqay meşələrindən əsər-əlamət də qalmayıb. Arazboyu düzənliklərin torpaqları yüksək məhsuldarlığa malik tünd şabalıdı torpaqlardır. Məhsuldar olan Arazboyu torpaqlarda Cəbrayılın iri kəndləri — Böyük Mərcanlı, Soltanlı, Əmirvanlı və başqa kəndlər yerləşir. Hər 3 kənddə olduq. Hər tərəfdə dağıdılmış, uçurulmuş, yandırılmış evlərin qalıqları, başı kəsilmiş, gövdələri yandırılmış ağaclar var.

Böyükmərcanlı kəndində məhv edilmiş tut bağlarını tətdiq etdim. Böyük Mərcanlı sakinləri baramaçılıqla, üzümçülüklə məşğul olublar. Yolun sağı da, solu da aqrotexniki qulluq edilmədiyi üçün cılızlaşan və əksər hissəsi quruyan üzümlüklər tut bağları, üzüm plantasiyaları idi. ETSN-nin əməkdaşının bildirdiyinə görə tut bağları bura baramaçılıq üçün salınmışdı. İndi nə o tut bağları var, nə də üzümlüklər.

Cəbrayılda da işğaldan azad olunan digər rayonlarımızda olduğu kimi çox ciddi şəkildə minatəmizləmə əməliyyatları həyata keçirilir. “Ohanyan səddi”nin bir hissəsi Cəbrayılın ərazisinə düşür.

Tut bağlarından sonra yolumuz Əmirvanlı kəndinə oldu. Erməni işğalından əvvəl rayonda yaşı 400–500 olan 14 iri diametrli çinar ağacı, 104 kəhriz və 99 bulaq olub. ETSN-nin əməkdaşının dediklərinə görə Cəbrayılın 24 min hektarlıq meşə ərazisinin 23 min hektarı məhv edilib. Ermənilər Cəbrayılın meşələrini qırıb, rayon ərazisindəki bütün qiymətli ağacları kəsərək Ermənistana daşıyıb. Qiymətli Araz palıdı meşə sahələrinə qarşı xüsusi amansızlıq göstərilib. Zəngilanda olduğu kimi, Cəbrayılda da 100-200 il, hətta Əmirvarlı kəndində təbiət abidəsi hesab olunan, yaşı 800 il olan ağacı belə kəsiblər. Əmirvanlı kəndində əsas gövdəsi kəsilmiş və yandırılmış Şərq Çinarına baxış keçirdik. Bu Şərq Çinarı təbiət abidəsi statusludur. 3 metrə yaxın diametri olan gövdəsini də yandırıblar. İndi həmin gövdənin kənarlarından 12 Araz çinarı boy verib, uzanıb, qollu budaqlı olublar.

Əmirvanlı kəndindən çıxıb 3 km qət edərək Soltanlı kəndinin qum yatağına baxış keçirdik. Qarabağın yenidən qurulmasında bu qum yatağının yüksək tikinti əhəmiyyəti vardır. Sabah Füzuli rayonuna səfər edəcəyik. Səfərimlə bağlı fikirlərimi sizinlə paylaşacağam.



Ülvi Məmmədov / 30.11.2021