Bakı qlobal böhran dövründə dialoq mərkəzi rolunda

Müasir dünya mürəkkəb və ziddiyyətli bir keçid dövrünü yaşayır. Qlobal siyasi sistemdə yeni güc balansları formalaşır, regional münaqişələr və təhlükəsizlik riskləri isə beynəlxalq münasibətlərin əsas gündəm mövzularına çevrilir. Belə bir şəraitdə dövlətlər arasında dialoqun təşviqi, fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması və əməkdaşlıq mühitinin formalaşdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan XIII Qlobal Bakı Forumu qlobal və regional böhranların müzakirəsi və onların həlli yollarının tapılması üçün mühüm beynəlxalq platforma kimi çıxış edir.

Qlobal Bakı Forumu artıq illərdir ki, nüfuzlu beynəlxalq tədbir kimi tanınır və dünyanın müxtəlif ölkələrindən siyasətçiləri, ekspertləri, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələrini bir araya gətirir. Forumun əsas məqsədi qlobal problemlərin müzakirəsi, qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına töhfə verməkdir. Bu il keçirilən forumun gündəliyi də olduqca genişdir və burada qlobal təhlükəsizlik, regional sabitlik, iqtisadi əməkdaşlıq, nəqliyyat bağlantıları və davamlı inkişaf kimi vacib məsələlər müzakirə olunur.

Hazırda dünyada baş verən hadisələr göstərir ki, təhlükəsizlik və sabitlik hər bir dövlət üçün əsas prioritet olmalıdır. Çünki təhlükəsizlik təmin edilmədən iqtisadi və sosial inkişafın davamlı olması mümkün deyil. Bir çox ölkələr uzun illər ərzində qurduqları inkişaf modelinin yeni təhlükələr qarşısında ciddi risklərlə üzləşdiyini görürlər. Bu baxımdan beynəlxalq dialoq və əməkdaşlıq platformaları, xüsusilə Qlobal Bakı Forumu kimi tədbirlər böhranlı vəziyyətlərin həlli üçün mühüm imkanlar yaradır.

Azərbaycan üçün regional təhlükəsizlik və sabitlik hər zaman əsas prioritetlərdən biri olub. Uzun illər ərzində ölkə ərazisinin təxminən 20 faizinin işğal altında olması Azərbaycanın qarşısında ciddi siyasi və humanitar problemlər yaradıb. Otuz ilə yaxın davam edən bu vəziyyət beynəlxalq hüququn tətbiqində selektiv yanaşmanın mövcud olduğunu da göstərirdi. BMT Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi qətnamələr uzun müddət kağız üzərində qaldı və münaqişənin sülh yolu ilə həlli mümkün olmadı.

2020-ci ildə baş vermiş 44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində Azərbaycan öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa etdi. Daha sonra isə siyasi dialoq yolu ilə regionda sülhün təmin olunmasına nail olundu. Azərbaycan və Ermənistan arasında əldə edilən sülh razılaşması müasir beynəlxalq münasibətlər tarixində nadir hallardan biri hesab edilir. Bu proses göstərdi ki, güclü siyasi iradə və real siyasi qərarlar münaqişələrin qısa müddətdə həllinə imkan verə bilər.

Bu gün regionda sülhün bərqərar olması artıq öz müsbət nəticələrini göstərir. Sərhəddə sabitlik hökm sürür, iqtisadi əlaqələr bərpa olunur və yeni əməkdaşlıq imkanları yaranır. Azərbaycan Ermənistanla ticarət əlaqələrinin bərpası və enerji məhsullarının ixracı kimi addımlar ataraq regionda uzunmüddətli və davamlı sülhə sadiqliyini nümayiş etdirir. Bu yanaşma Azərbaycanın sülhsevər siyasətinin və konstruktiv mövqeyinin göstəricisidir.

Qlobal Bakı Forumunun əhəmiyyəti həm də ondan ibarətdir ki, bu platforma münaqişələrin həlli ilə bağlı real təcrübələrin paylaşılması üçün imkan yaradır. Azərbaycan öz təcrübəsini beynəlxalq ictimaiyyətlə bölüşərək göstərir ki, ədalətə və beynəlxalq hüquqa əsaslanan siyasət nəticə verə bilər. Bu isə digər münaqişə regionları üçün də müəyyən nümunə rolunu oynaya bilər.

Forumun müzakirə etdiyi mühüm mövzulardan biri də qlobal nəqliyyat və logistika əlaqələrinin inkişafıdır. Müasir dövrdə münaqişələr və siyasi gərginliklər ənənəvi nəqliyyat marşrutlarının fəaliyyətinə ciddi təsir göstərir. Azərbaycan isə strateji coğrafi mövqeyi və həyata keçirdiyi infrastruktur layihələri sayəsində Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin mühüm iştirakçısına çevrilib. Bu dəhlizlər təkcə region üçün deyil, həm də qlobal ticarət və logistika sistemi üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.

Ermənistanla sülh əldə edildikdən sonra yeni nəqliyyat marşrutlarının açılması perspektivi də gündəmə gəlib. Bu layihələr Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında nəqliyyat və enerji əlaqələrinin bərpasına, eyni zamanda regionda iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsinə şərait yaradacaq. Belə təşəbbüslər bütün region ölkələri üçün qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq imkanları yaradır.

Qlobal Bakı Forumunun digər mühüm tərəfi isə Bakının beynəlxalq dialoq mərkəzi kimi formalaşmasıdır. Azərbaycan müxtəlif mədəniyyətlər və sivilizasiyalar arasında körpü rolunu oynayaraq beynəlxalq münasibətlərdə yumşaq güc siyasətindən səmərəli istifadə edir. Humanitar diplomatiya, multikultural dəyərlərin təşviqi və dialoq platformalarının yaradılması Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artmasına mühüm töhfə verir.

Beləliklə, XIII Qlobal Bakı Forumu yalnız müzakirə platforması deyil, həm də qlobal və regional problemlərin həlli üçün ideyaların formalaşdığı mühüm beynəlxalq məkandır. Dünyada artan gərginlik və münaqişələr fonunda bu cür dialoq platformaları dövlətlər arasında etimadın möhkəmlənməsinə və sülhün təşviqinə xidmət edir. Bakı isə öz humanitar və dialoq siyasəti ilə qlobal əməkdaşlıq üçün vacib mərkəzlərdən birinə çevrilərək beynəlxalq münasibətlərdə yumşaq güc nümunəsi kimi çıxış edir.

Müşfiq Məmmədli
Milli Məclisin deputatı