“Like” ilə yaşayan nəsil - Əli Əhədzadə yazır

Son illərdə sosial media sadəcə ünsiyyət vasitəsi olmaqdan çıxaraq insanların özünüqiymətləndirmə mexanizminə çevrilib. Xüsusilə gənc nəsil üçün “like” (bəyənmə) artıq adi bir rəqəm deyil, sosial qəbulun, diqqətin və dəyərin göstəricisi kimi qəbul olunur. Paylaşılan şəkillər, videolar və fikirlər getdikcə daha çox real həyatda yaşanan anlardan çox, sosial mediada necə görünəcəyi üzərindən planlaşdırılır. Bu da “like ilə yaşayan nəsil” anlayışını formalaşdırır.

Araşdırmalar göstərir ki, bəyənilmə aldıqda beyində dopamin ifraz olunur və bu, qısa müddətli məmnunluq hissi yaradır. Nəticədə insan bu hissi yenidən yaşamaq üçün daha çox paylaşım etməyə, daha diqqətçəkici görünməyə və bəzən süni davranışlara meyl göstərir. Bu proses tədricən asılılıq xarakteri ala bilər. Paylaşım az “like” aldıqda isə insanda özünə inamsızlıq, narahatlıq və dəyərsizlik hissi yarana bilir.

“Like” mərkəzli düşüncə tərzi sosial münasibətlərə də təsir edir. İnsanlar getdikcə real əlaqələrdəki dərinlikdən çox, virtual təsdiqə önəm verməyə başlayırlar. Dostluqlar, uğurlar və hətta kədər belə bəzən səmimi paylaşım üçün deyil, daha çox diqqət toplamaq məqsədilə nümayiş olunur. Bu isə şəxsiyyətin təqdimatında süni obrazların yaranmasına, real “mən” ilə onlayn “mən” arasında uçurumun dərinləşməsinə səbəb olur.

Digər tərəfdən, sosial mediada bəyənilmə almağın tamamilə mənfi olduğunu demək də düzgün olmaz. “Like” insan üçün motivasiya, dəstək və sosial bağlılıq hissi yarada bilər. Xüsusilə yaradıcı fəaliyyətlə məşğul olanlar üçün bu, əməyin görünməsi və dəyərləndirilməsi baxımından müsbət rol oynayır. Problem “like”ın məqsədə deyil, məqsədin “like”a çevrildiyi anda başlayır.

Nəticə olaraq, “like” ilə yaşayan nəsil anlayışı müasir cəmiyyətin psixoloji portretini əks etdirir. Sosial media insanlara imkanlar açsa da, şəxsi dəyərin yalnız rəqəmlərlə ölçülməsi təhlükəli tendensiyadır. Sağlam balansın qorunması, real münasibətlərin və daxili məmnunluğun önə çıxarılması bu nəsil üçün ən vacib çağırışlardan biridir.


Əli Əhədzadə
Müvəkkil Hüquq Mərkəzi Departament Baş Koordinatoru