Kerkük kızı: İlk türkmen kadın ses santҫısı Selime Ahmet
Hazırlayan : Nebil Küzeci
Selime Ahmet ,1928 yılında Kerkük’ün Avcılar Mahallesi'nde doğdu. Türkmeneli bölgesinde Kerkük Kızı adıyla tanındı.
1960 yılarında Bağdat Radyosu'nun Türkmence Bölümü'nden sesini duyurdu. Irak Türklerinin ilk kadın ses sanatkârıdır. Hoyrat tarzında muçula ve muhalif usullerini büyük bir ustalıkla icra etti.
Kerkük Belediyesi muhasebecisi Salih Efendi’nin eşidir. Üçü kız, ikisi erkek beş çocuk annesidir.
Keşfedilişi ve Sanatsal Doğuşu
Onun yeteneği çevresindekiler için bir sır değildi; "Selime Hanım" hassas bir müzik kulağına ve nadir bulunan güçte, güzellikte bir ses tonuna sahipti. Eşi ile birlikte dev sanatçılar; müzisyen Cemil Beşir ve Türkmen müziğinin öncüsü Abdulvahit Küzecioglu’nun da bulunduğu tarihi bir aile toplantısında sesi ilk kez yankılandı. Bu büyük üstatlar, işlenmeyi ve gün ışığına çıkmayı hak eden sanatsal bir mücevherle karşı karşıya olduklarını hemen anladılar.
Kerkük Kızı: İsim ve Misyon
Müzisyen Cemil Beşir’in ısrarıyla, ilk kez 1960 yılında Kerkük Kızılay Cemiyeti yararına düzenlenen hayır konserinde sahneye çıktı. O dönemin katı toplumsal kuralları gereği ve aile mahremiyetini spot ışıklarından uzak tutmak amacıyla, halkın onu tanıyıp seveceği sanatsal kimliği olarak "Kerkük Kızı" lakabı seçildi.
Ölümsüz Radyo Mirası
Irak Cumhuriyeti Radyosu – Türkmence Bölümü’nün müzik kütüphanesini sanat hazineleriyle zenginleştirdi:
* 45 radyo kaydı: Besteler, Hoyratlar ve Makamlar arasında çeşitlenen zengin bir repertuvar.
* Nadir ses kayıtları: Türkmen sanatının asaletini somutlaştıran, arşivlerde korunan eserler.
*Kerkük kızının Bağdat Radyosu - Türkmence bölümüne kaydettiği Hoyrat ve türkülerden örnekler aşağıda:
Muhalif Usûlü:
Baba bu gün….
Sürme meni
Çek göze sürmemeni
Gözlerim ağam…
Eskiden emekdarım
Kapuvdan sürme meni
Aman aman aman aman aman
Aman aman elivden
Hiç bilmem hara gedim
Baba bu gün…
Göze daim
Çek sürme göze daim
Gözlerim ağam…
Nahsı yoldan gelisen
O yola göz edeyim
Aman aman aman aman aman
Aman aman elivden
Hiç bilmem hara gedim
Muçula Usûlü:
Zalim zalim zalim zalim
Harab adım
Dost atar Harab adım
Rakipler yığnağ etti
Koydular harab adım
Ah men yoh sen
Düşkünüvem bu günde men zalim
Zalim zalim zalim zalim
Harab adım
Dost demez Harab adım
Avcını dağdan eder
Bir yavlış harab adım
Ah men yoh sen
Mahsübüvem zalım
KERKÜK'GÜN ATRAFI
Kerkük'gün atrafı dümanlı dağlar
İҫerim yanırı (Anam) gözlerim ağlar
Ayrılık ataşı ciğerim dağlar
Gezme ceylan bu dağlarda seni avlarlar
Neneden babadan yardan ayrı koyarlar
Ceylan seniv tekin yüreğim yara
Cihanda bulmadım (Anam) derdime ҫare
Kimselerim yoktu söylesin yare
.
Belgeli verileri :
Kerkük Kızı'nın belgeli varlığı – Bağdat Radyosu'nun Arsivinde bulunuyor onlar:
Kerkük'gün Atrafı-
Nisan Mayıs Ayları-
Salla Mendilimi-
Umit-
Dün Yağmur Yağırdı-
Mendilim-
Gelin Bizim, Toy Bizim-
Remazan-
Sönmez Aşk Ataşı-
Bir Güzeli Sevdim-
Muҫula Horyatları-
Muhalif Horyatlar-
Narıncım Var-
Öter Bülbül-
Hasta Düştüm-
Batan Gün Kana Benziyur-
Al Mendili-
Bahҫada Mişmiş-
Bağvanım Sor Halımı-
Gamgin Gözüm Kan Ağlar-
Güldür Meni-
Oy Gelin-
Beyat Makamı-
Ağlar Gözüm-
Annam Ağlar-
Zalim Zalim-
Hangı Bağın Bağvanısan-
Fincanin Atrafı-
Olaydı Yar Olaydı-
İncili Sedef Kolbağı-
Erekҫinv Ҫin Ҫini -
Olaşaydım Köprüye-
Hiҫ Gülmeyecek-
Müberek Ay-
Helliden Dağlar Kamiş-
Al İpek yişil İpek-
Aman Yolla-
Bu Ne Sevgi Ah-
Kara Kaş-
-Yar Bularam
Mecnun Oldum-
Damla Damla-
Beyat Makamı ve Besteler-
-Beyat Gazel
HAKKINDA YAZILANLAR :
Radyoda ilk kes bir Türkmen kadın sanatkârının sesini duyurması, Türkmeneli halkı, özellikle de Kerküklerin sevinçle karşılanmış ve ırak Türklerinin gönlünde taht kurmuştur. Türkiye’mizin Sanat çevrelerinde de beğenilen Kerkük kızı, ırak Türkmen kültürü ile büyük benzerlik taşıyan şanlıurfa’da da büyük bir üne kavuşmuştur.
Bağdat Radyosunun Türkmence bölümünde okuduğu şarkı ve türkülerle sanat hayatını yaşatmış ve hoyrat tarzında Muçula ve Muhalif usûllerini büyük bir ustalıkla icra etmiştir. Sosyal hayatımızda kadının konumu ile ilgili eski ananeyi ilk yıkan, cesur ve müstesnâ bir kadın olarak tanınmıştır.
Uzun hava türü olan bu usûlleri okudukça, Kerküklüler tarafından daha da çok sevilmiş, hatta Ona Kerkük kızı adını vererek ödüllendirilmiştir
Kerkük kızı, Kerkük’te kadınlara mahsus birkaç konser vermiştir. Bir sohbette kendisini anlatırken, müziğe küçük yaşta ilgi duyduğunu ve Türkmen sanatçılarından dinlemiş olduğu mani ve hoyratları ezberlediğini söylemişti.
Değerli ses sanatkârımız Abdülvahit Küzeçioğlu’nun yardımıyla bir çok hoyrat ve türküyü Radyo Evi için kaydetmeye muvaffak olmuştur.
Gizlilik perdesinden çıkmayan ve sesiyle, diğer kadın türkücülere iyi bir örnek olan sanatkârımız, bu sahada başarılı adımlar atmıştır. Bu eşi görülmemiş adımlar takdire şâyandır. Ümidimiz, güzel sese sahip olan çekingen bayanlarımızın da bir an önce Kerkük kızı kadar cesur olup onun izinden yürümeleridir.
Gerçekten de Selime hanım 1960 yılarında karşımıza bir kadın ses sanatçı olarak çıkmış , o tarihlerde irak Türkmen toplumunda bu alanda ender görülen öncü kadın sanatçıların listesine hem Kerkük kızı adını altın harflerle yazdırmış hem de Türkmeneli müziğini kadın sesiyle dünyaya duyurmuştur.
Uzun seneler geçmesine rağmen Türküleri ve Hoyratları Türkmeneli halkınca hala haz alarak dinlenen, narin sesiyle, Hoyrat okuma ustalığıyla Türkmeneli klasiklerinde yer edinmiştir.
Türkmenelinin mümtaz evladı olan Kerkük Kızı’nı, Türkmeneli ses sanatında kadınların da yer alması gerekliğini bize bilfiil bu görevi üstlenerek gösterdiği için ve Türkmen toplumun önemli bir eksikliği giderdiği için de ona her zaman minnettarız.
Görevini başarıyla yerine getiren sanatçımızı her zaman hatırlayacağız ve Yüce Allah'tan ruhuna rahmet etmesini ve onu geniş cennetinde bir yere yerleştirmesini niyaz ediyoruz.
Vefatı :
Irak'ın Ünlü Türkmen Kadın Ses Sanatçısı "Kerkük Kızı" Olarak da Bilinen Selime Ahmed, 16 Mayıs 2008 tarihinde Kerkük'te vefat etti.
Mazarım taşına yazsınlar adım
Dağlar taşlar dinler feryadım
Allah rahmet eylesin ve onu cennete kabul etsin.
-------------------------------------------------
Kaynaklar:
1 –Kerkük Hoyratları ve Manileri –Atâ Terzibaşı.
Ötüken Yayın evi. Nu.95.Kültür Serisi:8 . Birinci Cilt .Üçüncü Baskı 1975-İstanbul.
Kerkük Kızı . Sevilen Kerkük Manileri -Ahmet FİKRİ 1961- Kerkük 2-
3- ırak Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği – Genel merkezi , kadın kollarının yayın organı olan Türkmen Bohçası dergisinde yıl2:1sayı kasım –aralık 2002 Yayınlanmıştır.
4- BARIŞ Dergisi – Sayı 42- Temuz 2008 – Erbil
5- PINAR Dergisi - Sayı 16 – Hiziran 2008 – Kerkük
