Unutmaq təhlükədir, xatırlamaq isə qorunmaqdır

31 Mart: qan yaddaşının harayı və gələcəyə çağırış
Tarix sadəcə keçmişin izləri deyil, həm də millətin . dövlətin yaddaşı, qüruru və gələcəyidir. Azərbaycan xalqı üçün 31 Mart məhz belə bir tarixdir. Bu gün yalnız bir faciənin anım günü deyil, həm də yaddaşın, ədalətin və milli iradənin sınaq günüdür.

1918-ci ilin mart hadisələri təsadüfi qarşıdurma deyildi. Bu, böyük geosiyasi maraqların, imperiya siyasətinin və etnik nifrətin qovuşduğu nöqtədə baş verən planlı bir faciə idi. Birinci Dünya müharibəsinin sonlarında yaranmış xaosdan istifadə edən silahlı qüvvələr dinc azərbaycanlı əhaliyə qarşı sistemli qırğın həyata keçirdilər. Bakıdan Şamaxıya, Qubadan Qarabağa qədər uzanan geniş ərazilərdə minlərlə günahsız insan yalnız kimliyinə görə hədəf seçildi.

Yandırılan kəndlər, dağıdılan şəhərlər, məhv edilən mədəniyyət ocaqları… Bunlar sadəcə maddi itkilər deyildi. Bu, bir xalqın ruhuna, yaddaşına, tarixinin özünə vurulan zərbə idi. Məqsəd təkcə insanları məhv etmək deyildi – məqsəd xalqı yaddaşsız qoymaq idi.
Lakin tarix sübut etdi ki, yaddaşı məhv etmək mümkün deyil.

Faciənin miqyası barədə müxtəlif rəqəmlər səslənsə də, bir həqiqət dəyişmir: bu, kütləvi qırğın və məqsədli soyqırımı siyasəti idi. Xarici tədqiqatçıların belə bu hadisələrin dəhşətini etiraf etməsi göstərir ki, 31 Mart yalnız milli deyil, beynəlxalq miqyasda da araşdırılmalı olan bir tarixdir.

Bu qanlı səhifə bizə təkcə kədər yox, həm də dərs verir. Tarix yalnız xatırlanmaq üçün deyil – nəticə çıxarmaq üçündür. Əgər keçmişin faciələrindən nəticə çıxarılmazsa, onlar təkrar olunur. 1905-ci ilin acıları unuduldu, 1918 baş verdi. 1918 lazımi şəkildə dərk olunmadı, daha sonra yeni faciələr yaşandı.
Deməli, unutmaq təhlükədir, xatırlamaq isə qorunmaqdır.

Bu gün Azərbaycan artıq fərqli bir reallıqda yaşayır. Güclü dövlət, möhkəm ordu və milli birlik sayəsində tarixi ədalət bərpa olunub. Prezident İlham Əliyev rəhbərliyi ilə əldə olunan qələbələr göstərdi ki, xalqın iradəsi sarsılmazdır. İşğal altında olan torpaqlar azad edildi, suverenlik tam təmin olundu.

Bu gün azad Qarabağda həyat yenidən dirçəlir. Dağıdılmış şəhərlərin yerində yeni şəhərlər qurulur, viran qalmış kəndlərdə ocaqlar yenidən alışır. Bu, sadəcə quruculuq deyil – bu, tarixə verilən cavabdır.
Qubada aşkarlanan kütləvi məzarlıq və bu gün fəaliyyət göstərən Quba Soyqırımı Memorial Kompleksi isə bu həqiqətlərin susmayan şahididir. Hər daş, hər sənəd bir şeyi deyir: bu tarix unudulmamalıdır.

1998-ci ildə Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən verilən siyasi-hüquqi qiymət isə bu yaddaşın dövlət səviyyəsində qorunmasının başlanğıcı oldu. Bu, təkcə keçmişə baxış deyil, həm də gələcək üçün möhkəm dayaq idi.

31 Mart bizə bir daha xatırladır:
xalq yalnız öz tarixini bildikdə güclü olur, yalnız bir olduqda qalib gəlir və yalnız yaddaşını qoruduqda gələcəyini təhlükəsiz qurur.

Bu gün azad torpaqlarda dalğalanan bayraq, yenidən qurulan şəhərlər, doğma yurda qayıdan insanlar 31 Mart qurbanlarının ruhuna verilən ən böyük cavabdır.
Azərbaycan yaşayır. Azərbaycan qalibdir. Və Azərbaycan öz tarixini heç vaxt unutmayacaq.

İlham Məmmədov
Milli Məclisin deputatı