Kerkük ağzı araştlrnaları görüp yaşadıklarım

Ord. Prof Dr. Ҫoban ULUHAN ( BEŞİRLİ)
2.Cilt , Kerkük 2026

Kültürün temel taşlarından biri ve en önemlisi hiç şüphesiz dildir. Toplumların mill kimliğini biçimlendiren, ona ruh veren ve varlığını kuşaktan kuşağa devam ettiren dildir. Irak Türkmenlerinin konuşma dili saf, duru ve akıcı bir Türkçedir. Yazı dilinde ise Türkmenler Türkiye Türkçesini tercih etmişlerdir.

Zengin bir varlık olan Irak Türkmen Türkçesinin günümüze kadar bit bütünlük halinde incelendiğini söylemek durumunda değiliz. Bu alanda yapılan çalışmaların az olmasının başlıca sebepleri arasında, ülkede demokratik bir yönetimin olmayışıdır. Bu yüzden bilim insanlarına ve araştırmacılara, Irak'ta Türkmenlerin yaşadığı sahaları dolaşıp inceleme ve araştırma yapma izni verilememiştir.

Ancak bu alanda 1974'ten beri Türkmen ağızları üzerinde çalışmalarımı sürdüren Beşirlinin çalışması sayesinde Irak Türkmen Türkçesinin söz varlığı ve zenginliği ortaya çıkmaktadır. Elinizde bulunan bu eser de ömrünü bu alana adayan Prof. Dr. Çoban ULUHAN'NIN sabırlı çalışması ile hazırlanmıştır. Kerkük ağzı araştırmaları başlığını taşıyan bu çalışma, Kerkük ağzında kullanılan ziraatçılık, hayvancılık ve günlük hayatlarında kullanılan değişik terimleri içermektedir. Bu tür çalışmalar, literatürümüze kaynak bir eser kazandırmıştır.

Kitabın yazarı, kitabının önsözünde şunları ifade etmektedir :

((Bu eserin hazırlanmasındaki asıl amaç, Kerkük ağzının söz varlığının zenginliği kaybolmadan tespit edilmesidir. Eserde gerçek kelimeler tek tek ele alınmış, kelimelerin kökleri belirtilmeye çalışılmıştır.

Şunu belirtmek isterim ki, ben köylü ve çiftçi bir ailenin çocuğuyum. Araştırmada ele aldığım bütün konuları pratik olarak uygulamış bulunmaktayım. Tarımda saban sürmekten harmandan saman taşımaya kadar pek çok işle meşgul oldum. Hayvancılıkta ise büyük baş ve küçük baş hayvanlarımız vardır ve hayvanların toynaklarına nasıl nal çakıldığını çok iyi bilirim. Kısacası, araştırmada geçen bütün konuları günlük hayatımda uygulayan bir Türkmenim.

Bu tür çalışmaların Türkoloji alanında büyük bir boşluğu dolduracağı kanaatindeyim. Eğer bu çalışmamız söz varlığı araştırmalarına bir katkı sağlayabildiyse, kendimizi sonsuza dek bahtiyar ve mutlu sayarız.- Prof. Dr. Çoban ULUHAN (BEŞİRLİ).))