Əsrin faciəsindən 34 il ötür
Ötən əsrdə xalqımıza qarşı Erməni şovinistlərinin törətdiyi ən qanlı və faciəvi soyqırım hadisəsi olan Xocalı soyqırımından 34 il keçir. 1992-ci il ilin fevral ayının 25-dən 26-na keçən gecə Ermənistan Silahlı Qüvvələri keçmiş sovet ordusunun Xankəndidə yerləşən 366-cı alayının iştirakı ilə beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərini kobudcasına pozaraq Xocalı şəhərinə hücum etdi və dinc əhaliyə misli görünməmiş qəddarlıqla divan tutdu.
Bu soyqırım nəticəsində 106 qadın, 63 uşaq və 70 yaşlı insan olmaqla 613 nəfər qətlə yetirildi, 1275 sakin girov götürüldü, 150 nəfərin taleyi isə bu günədək naməlum qalıb. Şəhər yerlə-yeksan edildi. Həmin faciəvi gecə zamanı 76 nəfəri uşaq olmaqla 487 nəfər Xocalı sakini ciddi şəkildə şikəst edildi, 8 ailə tamamilə məhv edildi, 25 uşaq hər iki valideynini və 130 uşaq isə bir valideynini itirdi.
Ermənilərin insanlığa sığmayan dəhşətli cinayət əməlləri nəticəsində Xocalı şəhərində 105 sosial-məişət obyekti, 3200 fərdi yaşayış binası, 14 məktəb, 21 klub, 29 kitabxana, üç mədəniyyət evi və bir tarix-diyarşünaslıq muzeyi və digər tarixi və mədəni abidələr dağıdılıb.
Xocalı soyqırımından danışan iraqlı tarixçi, İraq Respublika Strateji Tədqiqatlar Mərkəzinin direktoru və İraq-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətinin rəhbəri Mötəzz Muhi Əbdülhəmid (Mutaz Mohi Abdulhamid) deyib ki, hər il, fevralın 26-da Azərbaycan xalqı ermənilərin Xocalı şəhərində dinc ailələrə qarşı törətdikləri qırğını və soyqırımı xatırlayır. Ermənilərin bu bölgədə törətdikləri qətl və soyqırımı üsulları uzun illər davam edib və biz 1905-1907-ci illər arasında ermənilərin Azərbaycan xalqına qarşı ən dəhşətli cinayətlər törətdikləri, irimiqyaslı hərbi əməliyyatlar həyata keçirdiklərini xatırlayanda başa düşürük ki, bu soyqırımın tarixi keçmişə gedib çıxır. İrimiqyaslı qanlı aktlarlar nəticəsində yüzlərlə kənd dağıdılıb və yer üzündən silinib, Azərbaycan xalqının minlərlə dinc sakini isə Böyük Ermənistan dövləti yaratmaq cəhdi ilə xüsusi amansızlıqla qətlə yetirilib:
“Ermənilərin azərbaycanlılara qarşı törətdikləri bu cinayətlər və soyqırımlar nəticəsində Ümummilli Lider Heydər Əliyev 19 iyul 1991-ci ildə Sov.İKP-nin tərkibindən çıxaraq demişdir: "Rusiya ermənilərin, xüsusən 1948-1953-cü illər arasında Moskvadakı lobbisinin təhriki ilə azərbaycanlılara hücum etməsinə imkan verməkdə böyük rol oynamışdır. İosif Stalin bir neçə fərman verdi ki, ona əsasən 150 mindən çox azərbaycanlı Ermənistan bölgələrindən qovuldu və Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına sürgün edildi, habelə beynəlxalq hüquq normalarına zidd olan bu qərarların icrası ilə əlaqədar çox sayda azərbaycanlı köçürüldü)”.
İraqlı alim qeyd edib ki, 26 fevral 1992-ci ildə Azərbaycanda yerləşən Xocalı şəhəri və onun sakinləri bütün məlum müharibə qaydalarını aşan misli görünməmiş qırğına məruz qaldılar. Xocalı soyqırımı kimi tanınan bu qanlı faciə yüzlərlə azərbaycanlının məhvi ilə nəticələndi və şəhər yer üzündən silindi. 25-26 fevral 1992-ci il tarixində keçmiş Sovet İttifaqının 366-cı alayının əsasən ermənilərdən ibarət piyada bölmələrinin dəstəyi ilə erməni silahlı qüvvələri Xocalı şəhərini ələ keçirdi. Şəhərdə tələyə düşmüş sakinlər təcavüz başlayandan sonra ən yaxın yaşayış məntəqələrinə aparan yollara çıxmaq ümidi ilə evlərini tərk etməyə çalışırdılar. İşğalçılar Xocalını tamamilə dağıtdıqdan və dinc əhaliyə qarşı misilsiz qəddarlıqla qırğınlar törətdikdən sonra da rahat durmadılar:
“Yüzlərlə Azərbaycan vətəndaşı yalnız azərbaycanlı olduqları üçün öldürüldü və işğal zamanı qadınlar belə sağ qalmadı. Bu barədə BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə erməni işğalçıları tərəfindən mülki əhaliyə qarşı qanun pozuntularını və hücumları pisləyən qətnaməsində deyilir.
Qırğınların ildönümündə Prezident İlham Əliyev məcburi köçkün düşmüş Xocalı sakinlərinə müraciət edərək dedi: "Xocalı qətliamı ilə bağlı bu faktı beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmaq üçün çox səy göstərdik və bütün dünyadan ədalət tələb etdik.
Bu gün Xocalı azadddır, gözəlləşir, canlanır, uzun ayrılıqdan sonra sakinlərini sevinclə qarşılayır. Bu sevinc Azərbaycanın misilsiz qələbəsi fonunda baş verir. 28 ildən çoxdur ki, Azərbaycan rəhbərliyi öz problemlərini Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin köməyi ilə tez həll edi. Ordunu bütün Qarabağ bölgəsinin və onun ən mühüm şəhərlərinin qələbəsinə və azad edilməsinə aparan Prezident İlham Əliyevin rəhbərlik etdiyi Azərbaycan xalqı, əhalisi azad edilən rayonların simasını erməninin təhqirindən sonra dəyişdirib. Torpaqları azad etmək və Vətənin çiçəklənməsi üçün canlarını ödədilər. Onların ölməz xatirəsi Vətən və müstəqillik uğrunda fədakarlıq əlaməti olaraq Azərbaycan övladlarının yaddaşında əbədi qalacaqdır. Xalq vətənlərini xilas etmək üçün canlarını vermiş şəhidlərin əzəməti ilə fəxr edirlər.”.
