"Tərəfdaşlıq, üç ölkənin iqtisadiyyatını stimullaşdıracaq"
Bəzi KİV-lərin məlumatına görə, Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında müdafiə sazişinə qoşulmaqda maraqlıdır.
Fakt budur ki, Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanı müsəlman dünyasında fərqli qrupları və istiqamətləri təmsil edir və bu razılaşmada onları birləşdirən yeganə şey hər iki ölkə ilə yaxşı münasibətləri olan Pakistandır? Bu vacib sualdır!
Bəli! əlbəttə, üstünlüklər var ki, bu üç ölkə birləşəcək, onların maliyyə mənbələri, ekspertləri, silahları, Silahlı Qüvvələri güclü blok təşkil edəcəklər. Bu, şübhəsiz ki, regional təhlükəsizliyi və sabitliyi gücləndirəcəkdir:
Bunu Avrasiya.net-ə Pakistanın tanınmış ictimai-siyasi xadimi Tazeen Akhtar deyib:
“Türkiyə güclü bir müdafiə sənayesinə sahibdir. Müdafiə istehsal potensialı, nüvə potensialı və güclü silahlı qüvvələri olan Pakistan, maliyyə mənbələri və Asiya ilə Afrika arasında coğrafi mövqeyi olan Səudiyyə Ərəbistanı, Yaxın Şərqdə sabitliyi təşviq edərək regional münaqişələrin həllinə və gərginliyin azaldılmasına kömək edəcək güclü bir ittifaq yarada bilər".
Onun fikrincə, bu tərəfdaşlıq üç ölkəyə Qərb güclərindən asılılığını azaltmağa və strateji muxtariyyəti təşviq edərək öz təhlükəsizlik mexanizmlərini inkişaf etdirməyə imkan verərdi. Şimali Atlantika İttifaqı kəşfiyyat mübadiləsinə və regionda terrorizm və ekstremizmə qarşı birgə hərbi təlimlərin keçirilməsinə kömək edə bilər:
"Tərəfdaşlıq, üç ölkənin iqtisadiyyatını stimullaşdıracaq müdafiə istehsalı və ticarət də daxil olmaqla iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsinə səbəb ola bilər.
Bununla birlikdə, bəzi analitiklər bu ittifaqın Yaxın Şərqdəki güc balansını əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirə bilməyəcəyinə inanırlar, çünki bölgədəki təhlükəsizlik dinamikası mürəkkəbdir və bir çox amillərdən asılıdır. Bundan əlavə, alyansın uğuru üç ölkənin fikir ayrılıqlarını aradan qaldırmaq və birlikdə səmərəli işləmək qabiliyyətindən asılı olacaq”.
Bu ittifaqın potensial problemləri və nəticələri bunlardır:
1. Üç ölkənin fərqli təhlükəsizlik prioritetləri var: Pakistan Hindistan və Əfqanıstan, Türkiyə kürdlərin, Suriya və Yunanıstanın döyüşkənliyindən, Səudiyyə Ərəbistanı isə İran, Yəmən və regional rəqabətdən narahatdır.
2. Pakistan bizi qıcıqlandıracaq vəziyyətdə deyil. Pakistan İrandan ucuz neft idxal etmir. İttifaq ABŞ və İsrail ilə münasibətləri potensial olaraq çətinləşdirə bilər, xüsusən də bu, onların bölgədəki təsirinə təhlükə kimi qəbul edilərsə.
3. Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanının bir çox regional və Afrika məsələlərində fikir ayrılıqları var. Pakistan artıq müdafiə sektorunda hər iki ölkə ilə əməkdaşlıq edir.
Ümumiyyətlə, Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı arasında təklif olunan üçtərəfli müdafiə sazişi regional təhlükəsizlik və sabitliyi gücləndirmək potensialına malikdir, lakin onun uğuru üç ölkənin birlikdə səmərəli işləmək və Yaxın Şərqdəki mürəkkəb təhlükəsizlik dinamikasını idarə etmək qabiliyyətindən asılı olacaq.
Səudiyyə Ərəbistanı tərəfindən 2015-ci ilin dekabrında elan edilən Pakistan, Türkiyə, Malayziya və Körfəz ölkələri kimi Afrika, Yaxın Şərq və Asiya ölkələrindən ibarət olan "34 ölkə ittifaqı" İslam Hərbi Koalisiyası (IMC), İŞİD də daxil olmaqla terrorizmlə mübarizə aparır. Bu, üç ölkənin adıçəkilən Müdafiə Alyansına doğru irəliləməsi üçün baza təmin edir.
