“Şeyx Əli Cümə işimə necə can yandırdığımı görüb dedi ki...” – Seymur NəsirovBu günlərdə sevindirici məlumat aldıq - “Vətənpərvər” Misirdə Azərbaycan Diaspor Təşkilatları Birliyinin sədri Seymur Nəsirov Ümumdünya Fətva Evləri və Heyətləri Baş Katibliyinin müşaviri seçilib. Əlbəttə, Seymur Nəsirovun simasında soydaşımızın belə bir beynəlxalq təşkilatda yüksək vəzifə tutması birmənalı şəkildə ölkəmiz və xalqımız üçün fəxrdir.

Maraqlıdır, uzun müddətdir Misirdə yaşayan və elmi sahədə böyük uğurlara imza atan, eləcə də yaratdığı diaspor təşkilatı ilə ölkəmizi layiqli təmsil edən Seymur Nəsirov sözügedən beynəlxalq təşkilatda yüksək posta necə seçilib? Təklif kimdən gəlib, namizədliyini kim verib? Suallara müsahibimizin özü cavab verir:

- Mən 26 ildir Misirdəyəm və 19 ildir ki, bu ölkədə təhsil alan əcnəbi tələbələrə rəhbərlik edirəm. Yəni bu tələbələrə yaşamaları üçün evlərin tapılmasında, yemək-içmək məsələlərinin həllində əlimizdən gələn yardım edir, hətta bir çoxlarına təqaüd də ayırırıq. Bu cür tələbələr çoxdur, dəqiq desəm, təxminən, 50 ölkədən gəlmiş mindən çox tələbəyə rəhbərlik edirəm.

Əl-Əzhər Universitetində təhsil alan xarici tələbələrdən necə alim yetişdirmək olar mövzusunda proqramlar yazırdım. Nəzərə alaq ki, bu universitetdə, təxminən, 40 min əcnəbi tələbə təhsil alır. Onlardan maksimum 10 min nəfəri təqaüdlə təmin olunur və tələbə yurdunda qalır. Qalanları ya öz hesablarına tutduqları, ya da müxtəlif şirkətlərin, müəssisələrin təklif etdiyi evlərdə yaşayırlar. 2003-cü ildən tələbələrin qeyd etdiyim problemləri ilə məşğul olmaq üçün məni rəhbər təyin etdilər. Misirin keçmiş müftisi, parlamentin din və vəqflər komissiyasının sədri, professor Şeyx Əli Cümə işimə necə can yandırdığımı görüb dedi ki, nə çətinlik varsa, həll etmək üçün dəstək verməyə hazırdırlar. Mən də təklif etdim ki, tələbələrin yaşaması üçün bir bina azdır və onun dəstəyi ilə ikinci, üçüncü, dördüncü binaları təsis elədik...

- O vaxt bir humanitar fond yaratmışdınız – Halqa Fondu. Bu, tələbələrin rifahını yaxşılaşdırmaq, daha yaxşı təhsil almalarına kömək göstərmək məqsədi güdürdü...

- Həmin Halqa Fondu bu gün də Misirdə və dünyanın bir sıra ölkələrində çox məşhurdur. Heç bir reklam və s. maraq güdməyən Fond sırf ehtiyaclı tələbələrin yüksək təhsil almasına dəstək verir. Bu gün də 6 mindən çox tələbə Halqa Fondunda təhsil almaq üçün növbə gözləyir. Hazırda Fodun yetirmələri Amerikadan İndoneziyaya qədər dünyanın hər yerində yaşayır və işləyir, bir çoxları öz işlərini qurub. Onu da əlavə edim ki, bu nailiyyətimizi görən “Qavafil əl-Xeyr və əl-Əməl” Cəmiyyəti, eləcə də “Misr əl-Xeyr” Fondu məni dəvət edərək xarici tələbələr üzrə işə rəhbərlik vəzifəsini təklif etdilər. 2008-ci ildən “Qavafil əl-Xeyr və əl-Əməl” xeyriyyə cəmiyyətində və 2011-ci ildən “Misr əl-Xeyr” Fondunun xarici tələbələrin işi üzrə baş rəhbəriyəm.

2014-cü ildə təsis etdiyim diaspor mərkəzi və 2019-cü ildə təsis etdiyimiz Misir-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətində bu gün dünyanın 31 ölkəsindən 350-dən çox tələbə ödənişsiz təhsil alır. Uzun illər gördüyüm bu fəaliyyətlərin nəticəsi olaraq, bu gün Misir başda olmaqla, dünyanın əksər ölkələrində yaxın münasibətdə olduğum elm adamları var.

- Fətva Evləri Baş Katibliyinin yaranma zərurətindən söz açın, sizin namizədliyinizi kim təklif etmişdi?

- 2015-ci ildə İŞİD Yaxın Şərqə təhlükə saçdığı bir vaxtda, Misir Prezidenti Əbdulfəttah əl-Sisinin himayəsi ilə ölkədə din alimlərinin qatıldığı beynəlxalq konfrans keçirildi. Dünyanın hər yerindən nümayəndələrin qatıldığı həmin tədbirdə təklif edildi ki, mərkəzi ofisi Misirdə yerləşməklə Dünya Fətva Evləri və Heyətlərinin Baş Katibliyi təsis olunsun. O vaxt sözügedən konfransda Azərbaycan nümayəndələri – Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi sədrinin birinci müavini Hacı Salman Musayevin rəhbərlik etdiyi nümayəndə də iştirak edirdi. Baş Katibliyin işi dünyanın bütün ölkələrində fəaliyyət göstərən müftilər, şeyxlər və dini xadimlərlə daim təmasda olaraq fikir mübadiləsi aparmaq, məsləhətləşməkdir. Fətva verərkən təhlil etmək, məsələni tam öyrənmək lazımdır. Məsələn, Misirdə oturub Azərbaycan üçün fətva vermək doğru olmaz. Yəni Azərbaycanı tam öyrənmədən, orada yaşayan insanların həyat tərzini, oradakı siyasi, iqtisadi və sair sahələrdə real durumu bilmədən bu addımı atmaq düzgün deyil, eləcə də başqa bir ölkə üçün. Fətva vermək məkan və zamana görə dəyişir. Baş Katiblik yaradılarkən ora kimlər təyin olunacaq məsələsi ortaya çıxanda, əlbəttə ki, Misirdə bütün bu potensialı özündə cəmləyən ən məşhur şəxslərdən biri, ölkənin baş müftisi, professor Şovqi Əlləm mənim namizədliyimi irəli sürdü. Daha sonra Baş katib doktor İbrahim Nəcm də mənimlə görüşdü, oturub bir sıra məsələlərə dair fikir mübadiləsi apardıq. Öz proqramımı təqdim etdim, xarici ölkələrdəki müftilər və dini sahədə məşhur olan alimlərlə əlaqə saxlamaq tapşırıldı və əlbəttə, bu tapşırığı asanlıqla yerinə yetirdim. Bundan sonra maaş da təyin olundu, ofis də ayrıldı, vəsiqəmiz də verildi. Fətva Evləri Baş Katibliyi dünyanın harasında yerləşir-yerləşsin, hansı məzhəb olur-olsun, hamısı ilə işləyir, dini, elmi araşdırmalar, fikir mübadilələri aparır. Tutaq ki, Avropa ölkələrində Fətva evləri yoxdur, amma oradakı müsəlman əhali ilə məşğul olan icmalar, elmi mərkəzlər mövcuddur. Məqsədimiz onlarla birlikdə işləyərək radikalizm və islamafobiyanın bəşəriyyətə nə qədər ziyan vurduğunu insanlara təbliğ etməkdir.

- Misirdə Ümumdünya Fətva Evləri və Heyətləri Baş Katibliyi barədə qısaca məlumat verərdiniz. 2015-ci ildə 21 ölkənin iştirakı ilə qurulduğu bəllidir. Maraqlıdır, həmin 21 ölkə hansılardır və niyə məhz 21 ölkə? Ümumiyyətlə, təşkilatın yaranması təşəbbüsü ilk olaraq kimdən gəlmişdi?

- Namizədliyimi Misir tərəfi verdi. Əsas təsisçi ölkələr Misirlə yanaşı, Səudiyyə Ərəbistanı, Livan, İordaniya, Fələstin, Nigeriya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Sudan, Maldiv, Çad, Azərbaycan, Qazaxıstan, Uqanda, Çeçenistan, Konqo Demokratik Respublikası, Yunanıstan, Filippin, Avropa Birliyi adına Fransa, Seneqal, Omandır. Eyni zamanda, fərdi şəkildə islam alimləri də vardı konfransda, haradasa 100 nəfərədək.

- Bu gün 60-dan çox ölkə üzvdür Katibliyə Onların hamısı müsəlman ölkələridir, yoxsa başqa dinlərə məxsus dövlətlər də var? Ümumiyyətlə, təşkilat sırf İslamyönümlüdür, yoxsa qapısı bütün dinlərə açıqdır?

- Misir tolerant ölkədir. Burada hansı islami konfrans keçirilirsə, xristianlar da məmnuniyyətlə iştirak edirlər. Təşkilatımıza dünyanın hər yerindən, ancaq Fətva Evləri və heyətləri üzvdür. Qeyri-müsəlman ölkələrində Fətva Evləri olmadığı üçün oradakı müsəlmanları təmsil edən icmalar, qurumlar mövcuddur. Bu da onu göstərir ki, təşkilatda dolayısı Avropa ölkələri də təmsil olunur, Afrika və Asiya da. Qapımız açıqdır, gələcəkdə dünyanın istənilən ölkəsi təşkilata üzv ola bilər.

- Bilmək istərdik: bu təşkilat indiki çətin dünyada siyasi-ictimai məsələlərə yaxşı mənada təsir etmək imkanındadır, yoxsa sadəcə alimlərin toplanış məkanıdır? Əgər siyasi-ictimai məsələlərə münasibəti varsa, bir-iki misal çəkin lütfən...

- Təşkilat hələ yenidir, indi-indi nüfuz qazanır, dünyada tanınır və sair. Pandemiya dövründə bütün tədbirlərini onlayn formada keçirib, xəstəliklə bağlı səfərlər, görüşlər baş tutmayıb. Amma bu keçicidir. Təşkilatın heç bir ölkənin iç işlərinə müdaxilə etmək kimi niyyəti yoxdur. Əsas hədəf islam alimlərini bir araya gətirərək insanlığa qulluq etməkdir. Təşkilatın bir qayəsi də radikalizmlə, islamofobiya ilə mübarizə aparmaqdır.

- Baş Katibliyin Qarabağ məsələsinə dair mövqeyi necə olub və bu gün Azərbaycanla əlaqələri varmı? Varsa hansı səviyyələrdə, kimlərlə, nə kimi işlər görülüb ölkəmizlə, yeni planlar varmı və sair?

- Təşkilatımızın Azərbaycanla sıx əlaqələri var. Bayaq dediyim kimi, Baş Katibliyin təsisçilərindən biri də məhz Azərbaycandır. Azərbaycan bütün konfranslarda fəal iştirak edir. İnşallah avqust ayında da dünyasəviyyəli konfrans keçiriləcək və Azərbaycan bu tədbirə ilk dəvət edilən ölkələrdəndir.

- Qərargah olaraq Qahirədə yerləşən təşkilatın başqa ölkələrdə şöbələri varmı və ya yoxdursa açılması planlaşdırılırmı? Əgər açılacaqsa, şöbələrdə hansı sahənin adamları oturacaq və onların seçilib təyin olunması prosesi necə aparılacaq?

- Düzdür, hazırda Baş Qərargah Qahirə şəhərindədir. Planda tutulub ki, yaxın gələcəkdə dünyanın müxtəlif ölkələrində təşkilatın filialı açılsın. Açılacaq yerli ofislərdə isə yaşadıqları ölkədə həm hökumət, həm də ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilən insanlar çalışa biləcək. Yenə deyirəm, təşkilatımız hansısa ölkənin iç işlərinə qarışmaq kimi niyyət güdmür.

Vüsal Tağıbəyli
“Gəncə sakinlərinə hüquqi, sosial və psixoloji xidmətlər göstəririk”Elmira İsmayılova: ““Əlil qadınlar” cəmiyyətinin Gəncə şəhər şöbəsinin müxtəlif səpkidə, sayından, istiqamətindən asılı olmayaraq, həyata keçirəcək layihələr üçün peşəkar İnsan Resursları yetərincə vardır”

Dövlətimizin siyasətinin əsas hədəflərindən biri olaraq regionların sosial-qtisadi inkişafı istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Eyni zamanda paytaxtla yanaşı, regionlarda da vətəndaş cəmiyyətinin qurulması uğrunda ciddi işlər görülüb. Əsas odur ki, regionlarda da insanların QHT-lərə inam və marağı var. Çünki QHT-lər də cəmiyyətlə sıx təmasda işləyir, onlara maddi və mənəvi dəstəyin göstərilməsi istiqamətində müxtəlif layihələr həyata keçirirlər. Bu baxımdan "Əlil qadınlar" cəmiyyətinin Gəncə şəhər şöbəsinin rəhbəri Elmira İsmayılova da fəallığı ilə seçilir. Gəncədə tanınmış ziyalı xanım olaraq Elmira İsmayılova uzun illərdir vətəndaş cəmiyyəti quruculuğuna öz töhfəsini verir. Elmira xanımın müsahibədə dediyi fikirlər və onun fəaliyyəti bir çox gənclərimiz üçün nümunədir.

-Elmira xanım, öncə özünüz haqda məlumat verməyinizi xahiş edirik.

-Elmira İsmayılova (Mamedova) Hümbət qızı, Daşkəsən rayonunda 06.07.1965-ci ildə ziyalı ailəsində anadan olmuşam. Atam Mamedov Hümbət Daşkəsən rayonu Peşə Məktəbində (FEZO) da Master və qaynaq üzrə Peşəkar müəllim kimi işləyib. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Gürcüstan Universitetində qiyabi təhsil almaqla Hüquqşunas ixtisası üzrə bitirmişəm. 3 övladım, iki qızım, bir oğlum, iki nəvəm vardır. 2002-ci-ildən "Əlil qadınlar" cəmiyyətinin Gəncə şəhər şöbəsinin sədriyəm. Bitərəfəm. Bacaracağım qədər dövlətimizə və dövlətçiliyimizə hər zaman xidmət edirəm. Vətənimi çox sevirəm!

-Demokratik dövlətin qurulmasında vətəndaş cəmiyyətinin nə kimi rolu var?
- Demokratik dövlətin qurulmasında vətəndaş cəmiyyəti vasitəçi rolu kimi fəaliyyətinin olmasını deyə bilərəm. Milli dəyərlərimizi qorumaqla, beynəlxalq təcrübəni və daxili ənənələrə görə formalaşma mexanizmini, dövlətlə əlaqəli şəkildə həyata keçirir. Məlumatlandırma və maarifləndirmə işləri görür. Qanunvericilikdə benefisarlara dair müassir dövrə uyğunlaşma, qanunlarda dəyişiklik və ya əlavələr paketi hazırlayır Milli Məclisə təqdim edir.

-"Əlil qadınlar" cəmiyyətinin Gəncə şəhər şöbəsi nə vaxt yaradılıb və məqsəd, məramı nədən ibarətdir?

-"Əlil qadınlar" cəmiyyətinin Gəncə şəhər şöbəsi 26.02.2002-ci ildə Baş idarəsinin 2 saylı protokoluna əsasən yaradılmışdır. Baş İdarənin sədri Məhluqə xanım Rəhimova republikamızın bir cox şəhər və rayonlarında şöbəsini yaratmışdır.

Təşkilatın məqsədi taleyinə əlillk qismət olmuş insanlara yaşından, əlilliyindən asılı olmayaraq bərabər hüquqların qorunması, ələbaxımdan uzaqlaşdıraraq öz hüquqlarına özləri qərarlı olmaları, sosial həyat tərzinin yaxşılaşdırılması istiqamətində (Təhsil, səhiyyə, sosial sahibkarlıq və s.) yaxından iştirak etməklə, ehtiyyac duyulan müxtəlif sahələr üzrə, sahibkarlıq üzrə maarifləndirmə və məlumatlandırma işləri apararaq cəmiyyətə inteqrasiyasının təmin etməkdir. Bu məsələlərin həllində daxili və beynəlxalq əlaqələrdən istifadə edərək fəlaiyyət göstəririk. Belə ki, sorğu, araşdırma nəticəsində əldə olunan nəticələr istiqamətində iş aparılır. Eyni zamanda hüquqi yardım və maarifləndimə, sahibkarlıq bacarığının artılmasıa, inteqrasiyalı, inklüziv təhsil istiqamətində fəaliyyət göstəririk. Müxtəlif yerli və beynəlxalq təcrübə mübadilə proqramlarında, sərgilərdə iştirak edirik.

-Bu vaxta kimi görülmüş işləriniz haqqında nə deyə bilərsiz?

-Təxminin 20 il ərzində Gəncədə və ətraf rayonlarda saysız layihə və tədbirlər keçirmişik. Bunlardan bir qismini diqqətinizə çatırmaq istərdim.
Öncəliklə, mütamadi olaraq Prezident Administrasiyası və Gəncə şəhər İcra Hakimiyyətinin dəstəyi ilə əlillərin əl işlərindən ibarət sərgisi və satışın təşkili, o cümlədən Azərbaycandakı bütün milli bayramlarımızı, ümumiyyətlə, əlamətdar günləri əlilliyi olan şəxslər və ziyalıların iştirakı ilə biz də Gəncədə qeyd edirik. Bundan başqa yardım kampaniyaları təşkil edirik. Belə ki, ADRA humanitar təşkilatı Gəncə ofisi tərəfindən “Gələcəyə körpü” İB ilə birgə Gəncə şəhərində, evlərdə yaşayan 204 tənha qocalara paltar yardımı paylanmışdır. ADRA humanitar təşkilatı Gəncə ofisi tərəfindən 5147 nəfər əlilliyi olan insanlara (kişi, qadın və uşaqlara) paltar yardımı verilmiş, ailə planlaşdırılması təlimləri keçirilmişdir. Təşkilatımızı tanıyan 5147 nəfərdən 3228 nəfər əlilliyi olan qadınlar üzv olmuşdurlar.

XXI Əsrin Gəncləri təşkilatın hüquqşunası və digər könüllü hüquqşunaslar tərəfindən əlilliyi olan və aztəminatlı insanlara ödənişsiz hüquqi yardım göstərilmişdir. Bu vaxata kimi 5147 nəfər əlilliyi olan şəxslərdən sorğu aparılmışdır. Kurslar təşkil olunmuşdur (kompüter, dillər, dekorativ əl işlərinin hazırlanması, rəssmlıq, toxuculuq və s.). Bu kurslarda əlilliyi olan və əlilliyi olmayan gənclərin qarşılıqlı inteqrasiyası təşkil olunuşdur. Bu günə qədər davam edir.

Gəncə Gil-Torpaq səhmdar cəmityyətinin nəzdində olan Poliklinikasından 836 nəfərin pulsuz həkim müayinəsi, müalicənin resptin yazılması (lazım gəldikdə iynənin vurulması və s.) kimi təşkilatımızın müraciəti əsasında xidmətlər göstərilmişdir. Təşkilatı ilə birlikdə ANAMA-nın maliyyə dəstəyi ilə minadan zərərçəkimiş əlillərə və təşkilatımızın üzvləri olan əlil qadınlara əlil arabaların təmənnasız çatdırılıb. “Save the Chldren” Bərdə ofisi tərəfindən aztəminatlı və əlilliyi olan qadınlara tikiş sexi təşkili olunmuşdur.

Avropa Komissiyasının PADOR sistemnə və Salto proqramına qoşulmuşuq. Şərq-Şərq proqramı çərçivəsində Çexiyada təcrübə mübadilə proqramında iştirak edilmişdir. USAİD–ın maliyyə dəstəyi və Sülh korpusu Azərbaycan nümayəndəliyi ilə birgə (nümayəndə Eleyn Bicman) Gəncədə İlk teatr trupun yaradılıb və tamaşanın Gəncə Dram teatrında nümayişi olub. Əlilliyi olan insanların cəmiyyətə inteqrasiaysına yönəlmişdir. Teatr trupunda əlilliyi olan və əlilliyi olmayan gənclər birgə iştirak ediblər. İREX –in Subqrant proqramının iştirakçısı olaraq “Media Əlillərə Dəstək” layihəsini icra etmişik. Resurs mərkəzi yaradılmışdır. Ombudsman Gəncə nümayəndəliyi ilə birgə əməkdaşlıq çərçivəsində davamlı əlilliyi olan şəxslərə ödənişsiz hüquqi yardım göstərilib. AMAK – ın təşkilatçılığı ilə 2017- ci ildə 200 nəfər (əlilliyi olan və valideyinlər) arasında tərəfimizdən sorğu keçirilmişir.

Yerli və beynəlxalq təlimlərdə davamlı iştirak edirik. Yetişdirdiyimz, kursdan faydalanmış gənclərin Sosial Sahibkarlığın qurulmasında yaxından dəstəyimiz və iştirakımız təmin olunur. Əlilliyi olan insanların və aztəminatlı ailələrə Hüquqi yardım göstərilməsinin davamlılığını Legal Standart /E Pluribus Unum tərəfindən həyata keçirilir.

Baş idarə tərəfindən və öz tərəfimizdən keçirilmiş “Əlilliyi olan insanların Seçki hüququ haqqında”, “Məişət zorakılığı” haqqında Gəncədə ictimai maarifləndirmə, dəyirmi masa təşkil etmişik. Gənclərin asudə vaxtının səmərəli, faydalı keçirilməsi üçün “Fərəh klubu” yaradılmışdır.

Baş İdarənin Gəncə şəhərində və başqa rayonlarda keçirdiyi layihələrdə fəal iştirak edirik. "Əlil qadınlar" cəmiyyətinin Gəncə şəhər şöbəsinin müxtəlif səpkidə, sayından, istiqamətindən asılı olmayaraq, həyata keçirəcək layihələr üçün peşəkar İnsan Resursları yetərincə vardır.

-Gəncədə əlillərə pisxoloji və mənəvi dəstəyin göstərilməsində QHT-lər hansı aktivlik göstərir?

-Şöbəmizin yarandığı tarixdən bu günə kimi, qarşılıqlı inteqrasiya, mənəvi-psixoloji dəstək və sosial həyat tərzinin yaxşılaşdırması istiqamətində, təhsil-peşə, sosial sahibkarlıq, beynəlxalq təcrübə proqramlarında iştirak və s. kimi fəaliyyət göstəririk. Təşkilat olaraq hər zaman, hal-hazırda da fərqli sayda könüllüləri (təcrübəli mütəxəssislər hüquqşunas, psixoloqlar, sosial işçilər, həkimlər, Təhsil-Peşə mütəxəsissləri və s. olmaqla) tərəfindən aidiyyəti üzrə hər zaman əlilliyi olan insanlara xidmətlər göstərilib və göstərilir. Bu kimi və digər problemlərin həlli üçün, ehtiyyac duyulduğu halda, aidiyyəti qurum və təşkilatlarla yönləndərək proplemlərinin həllinə dəstək oluruq.

-COVİD-19 pandemiyası başladığı dövürdən, 2021-ci ilin yanvarına ilə qədər 300-ə yaxın əlilliyi olan və aztəminatlı ailəyə pandemiya, karantin qaydalarına riayət olunması və sağlamlığımızın qorunması haqqında maarifləndirilmə, zərurət yaranmadığı halda evdən çıxmamaq (uşaqları mağaza və s. olan yerlərə, ümumiyyətlə, aparmamaq) maska taxmaq, sosial məsəfəni qorumaq, gigenik qaydalara riayət etmək, fiziki məşqələlər keçirmək (ev şəraitində və s.) kimi məlumatlar çatdırılıb. İşsiz ailələrin birdəfəlik 190 manat məbləğində pul yardımının alınması üçün müraciət edən 179 ailənin e.sosial.gov.az saytından tərəfimizdən, könüllülərlə birlikdə, qeydiyyatdan keçirilmişdir.

İnsanların psixoloji durumunu nəzərə alaraq istər yaşlı, istər gənclər, istər də uşaqlara panika vəziyyətdə olmaları ətrafımıza könüllü psixoloqların, sosial işçilərin çoxalması vacib hal oldu. Fərqli kateqoriya nümayəndələrinə əllilyi olan və ya əlilliyi olmayan insanlara ödənişsiz xidmətlər göstərlirib və göstərilir. O dövrdə iş yerlərinin bağlanması, e-icazə ilə bayıra çıxmaları, məktəblərin və baxçaların bağlanılması əlaqədar daha çox sayda olan insanlara dəstəyə ehtiyyac duyulurdu. Hərəkətli həyatın dayandırılması durumundan asılı olmayaraq çaşqın vəziyyətə düşmüşdürlər.
Həmin zaman Zəfəroğlu İnşaat MMC-nin dəstəyi ilə tərəfimizdən 30 ailəyə ərzaq yardımı verilmişdir .
Türkiyənin Gəncə baş konsulluğunun və Türk Əməkdaşlıq və Koordinasiya Agentliyi (TİKA) tərəfindən 55 ailəyə ərzaq yardımı verilmişdir.

Əraziyə görə deputat Pərvin Kərimzadə tərəfindən 20 ailəyə ərzaq yardımı verilmişdir. Ərzaq yardımları köçkün, aztəminatlı, əlilliyi olan və əlil uşaqlar olan ailələrə şamil olunmuşdur.
Müraciət edən köçkün, əlil və aztəminatlı ailələrə hüquqi yardımın göstərilməsini Legal Standart /E Pluribus Unum Gəncə ofisi hüquqşunası tərəfindən təmin edilir.

- Vətən müharibəsində Gəncə şəhəri də ermənilərin artilleriya atəşinə məruz qaldı. Həmin zamanlarda "Əlil qadınlar" cəmiyyətinin Gəncə şəhər şöbəsi olaraq əhaliyə necə dəstək ola bildiniz?

-Bəli, Vətən müharibəsində Gəncə şəhəri, ermənilərin artilleriya atəşinə məruz qalmışdır. Onsuz da pandemiya artıq insanlara şok vəziyyəti yaşadırdı. Koronavirus stress ilə yanaşı, bomba partlayışı da qorxu yaşatdı və təbii ki, istər uşaq evinin uşaqlarına, istər ali məktəb tələbələrinə, istər orta məktəb tələbələrinə, ahıllara, uşaqlara, ümumiyyətlə, əlillik kateqoriyası olan və ya əlilliyi olmayan depressiyaya düşmüş şəhid ailələrinə, şəhidlərimizin övladlarına, qazilərə və onların ailələrinə xidmətlər yüksək səviyyədə icra olunurdu. Bu gün də davam edir... Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin, qazilərimizə şəfa versin.

Təşkilatımızın nəzdində yaranmış kurslardan Tibbi Biliklər kursunun tələbələri Ağcabədi xəstəxanasında Vətən müharibəsində yaralanmış qazilərimizə könüllü tibbi xidmətlər göstərmişdirlər. Müalicə dövründə tibbi xidmət göstərən tələbələrimizdən bir xanım qazi ilə ailə (bir neçə ay əvvəl) qurmuşdurlar. Bu, xöşbəxt, sevindirici hallardan biridir.
Lakin bunlara baxmayaraq, insanlarda bombaların səsi, psixoloji stress, həyacan, panik tamamilə hamıdan getmədiyi üçün, bu gün də Gəncə sakinlərinə hüquqi, sosial və psixoloji xidmətlər göstərilir.
Vətən müharibəsində, erməni terroru nəticəsində, atılan bombadan dağılan evlərdən 13 ailəyə və 1 əlil arabasında olan xanıma, Moskvada yaşayan Gəncə sakini stilist Aytən xanım və rəfiqələri birlikdə toplam olaraq, hər ailəyə ayrı ayrılıqda 950 manatdan 14 ailəyə ofisimizdə Aytən xanımın da “Whatsapp” görüntülü iştirakı ilə nəğd pul verilmişdir.

-Perspektivdə hansı layihələri həyata keçirməyi düşünürsüz?

-Biz Qalib Xalqıq! Bunun üçün Tanrıya şükürlər olsun ki, bizə Zəfər Tarixi yazan Müzəffər Ali Baş Komandanımızı və onun rəhbərliyi ilə güclü ordumuzu bizə bəxş etmişdir. Prezidentimizin Dəmir Yumruğu düşmənə unudulmaz tarix yaşatdı. Torpaq uğrunda canından keçən şəhidlərimizə Allahdan rəhmət diləyirik, ruhları önündə baş əyirik. Borcluyuq onlara son nəfəsimizə qədər. Əziz Prezidentimizin hər zaman yanında olan gözəl ailəsi, Türkiyə dövlətinə, daxildə və xaricdən yanında olanlara, bütün vətənpərvər insanlara minnətdarıq. Deyirik: “Yaxşı ki, Varsız. VAR OLUN!”. Allahın Sevimli Xalqıyıq !

Pandemiya və 44 günlük müharibədə daha faydalı fəaliyyət göstərmək, vaxt baxımından daha səmərəli olmağı vadar edir. Olduğumuz yerdən asılı olmayaraq xidmətlərimizi daha da artırmalıyıyıq. Göstərdiyimiz xidmətlərin (Psixoloji, sosial iş, hüquqi, terapevtik, özünəməşqulluq və s.) davamlılığını təmin etmək üçün xidmətləri layihələr çərçivəsində və təsərrufat hesablı istiqamətlərdə planlaşdırırıq.

“Dövlət işini həm də mediadan aldığı siqnallara əsasən qurur”Azərbaycan milli mətbuatının banisi Həsən bəy Zərdabi vaxtilə deyirdi ki, hər bir vilayətin qəzeti həmin vilayətin aynasıdır. Bu gün region mətbuatı, onun problemləri haqqında müxtəlif səviyyələrdə ara-sıra danışılır. Rayonlarda yaşayanlar çox zaman lazım olan informasiyanı onlayn mediadan, paytaxtdan göndərilən 10-15 qəzetdən, müxtəlif saytlardan deyil, məhz yerli mətbuatdan almağa üstünlük verirlər.

“Sherg.az” olaraq “Mediaxeberleri.az” informasiya portalının baş redaktoru Ələddin Qarayevlə əlaqə saxlayıb, region mətbuatının bugünkü durumu barədə söhbət apardıq.

-Hazırda region mətbuatında vəziyyət necədir?

-Bölgələrdə mətbuatın vəziyyəti ağırdır, regionda çalışmaq, oxucuları informasiya ilə daim təmin etmək çox çətindir. Buna baxmayaraq 7 ilə yaxındır ki, “Mediaxeberleri.az”ın əməkdaşları bu işin öhdəsindən gəlməyə çalışır. İnformasiya almaq, informasiyanı dəqiqləşdirməklə bağlı bir sıra problemlər yaranır. Bəzilərini çıxmaq şərti ilə, dövlət idarələrinin saytları daim yenilənmir ki, məlumatları oradan əldə edəsən. Medianın əsas gəlir yeri reklam bazarıdır. Reklamlarla bağlı problemlərimiz var. Rayonlarda biznes rəqabəti demək olar ki, yoxdur ona görə də reklam verənlərin sayı az olur. Vətəndaşlar şikayətlərini dilə gətirməkdən ehtiyat edir, çəkinirlər. Qohumbazlıq və qorxu xəbər istehsal etməyə çətinlik yaradır. Bax, biz belə çətin vəziyyətdə xəbər istehsal etməyə məhkumuq.

-Regionda olan problemləri işıqlandıra bilirsizmi?

-Xeyr, regionlarda yeganə ümid araşdırma yazılarına qalır ki, onlar da vaxt, pul və peşəkarlıq tələb edir. Bunların da üçünü bir yerdə tapmaq çox çətindir. Region mətbuatındakı problemlərin əsas səbəblərindən biri də odur ki, kiməsə tərif yazanda o məqalə oxunmur, tənqid yazdıqda isə müxtəlif təzyiqlərlə üzləşirsən. Bu gün region mətbuatında yalnız yaşlılar fəaliyyət göstərirlər. Cavanlar isə ya paytaxta, ya da televiziyalara işləməyə gedirlər. Yəni hazırda yüksək məvacib də təklif olunsa, bölgə mətbuatında çalışmaq üçün jurnalist tapa bilməzsiniz. Region mətbuatının bizim istədiyimiz, arzu etdiyimiz şəkildə inkişafı üçün, ilk növbədə yeni düşüncə tərzi gəlməlidir. Maddi-texniki baza güclənməlidir, yenilənməlidir.

- Neçə nəfər işçiniz var?

- “Mediaxeberleri.az” informasiya portalı 2014-cü ildən fəaliyyət göstərir. Bu illər ərzində portalımızda 15 nəfərdən çox insan çalışıb, hazırda mənimlə bərabər iki nəfər çalışır.

- Ofisiniz var?

- Xeyr. İcarəyə otaq götürmüşük. Maliyyə problemimiz var, bayaq dediyim kimi rayonlarda biznes rəqabəti demək olar ki, yoxdur ona görə də reklam verənlərin sayı da az olur. Bu da bizim əsas gəlir yerimizdir.

- Hansısa mövzu ilə bağlı oxucuların müraciəti olur?

Son zamanlar koronavirus və müharibə ilə bağlı suallar çox olur. Azərbaycan cəmiyyətini maraqlandıran mövzulardan biri də, toylara nə vaxt icazə verilməsi ilə bağlıdır. Ümumiyyətlə, yazıçının, şairin, jurnalistin - bir sözlə, yaradıcı adamın həmişə axtarışında olduğu mövzu... Ancaq bu axtarışın nəticələri həmişə uğurlu olmur desək, səhv etmərik. Yəni hər şey yaradıcı adamın əldə etdiyi mövzudan, onu necə təqdim etməkdən, ona yanaşmadan və s. asılıdr. Şəxsən mövzu məni ciddi narahat etməyə başlayanda yazıram.

- Saytınıza dövlət dəstəyi göstərilirmi?

- “Mediaxeberleri.Az” informasiya portalı istifadəçilərdən heç bir maddi və mənəvi ödəniş gözləmədən xidmətini 2014-cü ildən bu yana axsatmadan davam etdirib. Bundan sonra da məqsədimiz eyni istiqamətdə xidmətimizə maddi və mənəvi heç bir mənfəət məqsədi güdmədən davam etməkdir. Bu günlərdə Medianın İnkişafı Agentliyinin Kommunikasiya şöbəsinin müdiri Səidə xanım Şəfiyeva “AzTv”nin “Telesəhər” proqramında çap və onlayn mediaya dəstək layihələrindən danışdı. İnanıram ki, çap və onlayn mediaya dəstək göstəriləcək.

- Qəzet çap etməyi düşünürsünüzmü?

- Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev bildirir ki, jurnalistlər mənim köməkçilərimdir. Bu, kifayət qədər ciddi mesajdır. Yəni bu, o deməkdir ki, dövlət öz işini həm də mediadan aldığı siqnallara əsasən qurur. Azərbaycan mediası bütün çətinliklərinə baxmayaraq, inkişafdadır. Yeniliyə can atmaq onun təbiətindən irəli gələn mahiyyətdir. Bunun üçün şərait də önəmli faktordur. Bölgə mediasının inkişafı prioritet məsələdir. Dünyanın bir çox ölkəsində yerli qəzetlər ciddi informasiya mənbəyi kimi qəbul olunurlar.

-Region mətbuatının nələrə ehtiyacı var?

-Pula.... (Gülür) Azərbaycan mətbuatı öyündüyümüz, fəxr etdiyimiz, qürur duyduğumuz dəyərlərdən biridir. Cənab İlham Əliyevin 2010-cu il 10 iyun tarixli sərəncamı Azərbaycan mətbuatının keçdiyi yolu həm xronoloji, həm də məzmun baxımından dövrləşdirməyə imkan verir. Həmin sərəncamda mətbuatın keçdiyi, oynadığı rola qısa da olsa, nəzər salınır, qiymət verilir, eyni zamanda, qarşıda dayanan vəzifələr göstərilir. Bu vəzifələr çox əhəmiyyətlidir. Çünki istənilən xalqın və millətin özünün dövlətini, ən yüksək səviyyədə insan haqlarını təmin edəcək cəmiyyətini formalaşdırmasında mətbuat çox əhəmiyyətli rol oynayır. Azərbaycan dövlətinin yeritdiyi siyasətin əsas istiqamətlərindən biri də məhz mətbuata qayğıdır, onun öz missiyasını, vəzifələrini yerinə yetirməsinə yaradılan şəraitdir. Buna görə də region mətbuatının inkişafı üçün, maddi-texniki baza güclənməlidir
Əhməd İsmayılov: Məqsədimiz Azərbaycan mediasını güclü görməkdirAzərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin (MEDİA) icraçı direktoru Əhməd İsmayılovun AZƏRTAC-a müsahibəsi.

–Əhməd müəllim, Azərbaycan mediasının müasir vəziyyəti və problemləri ilə bağlı ictimai fikrin müxtəlif səviyyələrində daim müzakirələr gedir və Milli Mətbuat Günü yaxınlaşdıqca bu istiqamətdə fikirlər daha çox eşidilməkdədir. Azərbaycan mediasının perspektiv inkişafı ilə bağlı rəhbərlik etdiyiniz Agentliyin nə kimi planları var?

–Cənab Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycan Respublikasında media sahəsində islahatların dərinləşdirilməsi haqqında” Fərmanı ilə medianın inkişafında yeni bir mərhələnin bünövrəsi qoyuldu. Medianın İnkişafı Agentliyinin yaradılmasına da məhz bu istiqamətdə həyata keçirilən quruculuq işlərinin tərkib hissəsi kimi yanaşmaq lazımdır.
Bildiyiniz kimi, Agentliyin nizamnaməsində kifayət qədər geniş spektri əhatə edən fəaliyyət istiqamətləri öz əksini tapıb. Agentlik bu kontekstdə media subyektlərinin işinin təkmilləşdirilməsinə, jurnalistlərin peşəkarlığının və məsuliyyətinin artırılmasına, onların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsinə, media sahəsində mütəxəssislərin hazırlanması və onların əlavə təhsilinin təşkilinə, habelə media savadlılığının yüksəldilməsinə yönəlmiş bir sıra layihələr üzərində işləri artıq yekunlaşdırmaq üzrədir. Qeyd olunan layihələrə dair müvafiq ətraflı məlumatlar mərhələli şəkildə ictimaiyyətə təqdim olunacaqdır.
Media sahəsində yeni informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının və innovasiyaların tətbiqinin stimullaşdırılması, vətəndaş və cəmiyyət üçün ictimai maraq doğuran layihələrin təşkili, həmçinin dövlət orqanları və qurumlarının, yerli özünüidarəetmə orqanlarının, hüquqi və fiziki şəxslərin müvafiq sahə üzrə fəaliyyətlərinin əlaqələndirilməsi MEDİA Agentliyinin əsas prioritetlərindəndir.

Qeyd etmək istərdik ki, Prezident İlham Əliyevin media islahatları ilə bağlı sözügedən Fərmanı özündə köklü dəyişiklikləri ehtiva etməklə qarşımıza yeni və daha məsuliyyətli vəzifələr qoyub. Fərmandan irəli gələn yeniliklər Azərbaycan mediasının şəffaflıq və vətəndaş məmnunluğu prinsiplərinə əsaslanan, cəmiyyətin obyektiv və peşəkar şəkildə məlumatlandırılmasına şərait yaradacaq, modernləşmə, rasionallıq, qabaqcıl texnologiyaların geniş tətbiqi, aparıcı trendlərin izlənilməsi kimi qlobal informasiya mühitinin müəyyənləşdirdiyi istiqamətlərin, innovativ yanaşmaların həyata keçirilməsinə təkan verəcəkdir.
Biz Azərbaycan mediasında mövcud problemlərin xarakteri və məzmununun müəyyənləşdirilməsi məqsədilə təhlillər aparmış və onların aradan qaldırılmasının optimal həlli yolları üzərində işləmişik. Gəldiyimiz nəticələr və mövzuya dair ətraflı fikirlərimiz yaxın müddətdə media ictimaiyyətinə açıqlanacaqdır.

–Agentlik media sahəsində islahatların dərinləşdirilməsi ilə bağlı öz üzərinə düşən vəzifələri hansı istiqamətlərdə yerinə yetirəcəkdir?

–MEDİA Agentliyi, ilk növbədə, media subyektlərinin iqtisadi müstəqilliyinin gücləndirilməsi, maddi-texniki bazalarının möhkəmləndirilməsi, infrastrukturun modernləşdirilməsi və müvafiq sahədə yeni iqtisadi modelin yaradılmasını hədəfləyir. Qurum bu istiqamətdə atılacaq addımlara dəstək göstərəcəkdir.
Digər vacib prioritetimiz dövlət-media münasibətlərinin vacib elementlərindən biri kimi hüquqi mənzərənin dəqiqləşdirilməsidir. Media subyektləri ilə cəmiyyət və dövlət arasında münasibətlərin tənzimlənməsi məqsədilə normativ-hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsinə dair təkliflər hazırlamaq, medianın işinə mane olan problemlərin həlli üzrə təkliflərini dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarına təqdim etmək də Agentliyin daim diqqətində olan məsələlərdəndir. Agentliyin də iştirak etdiyi müvafiq işçi qrup tərəfindən hazırlanmış “Media haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun layihəsi bu istiqamətdə islahatların dərinləşdirilməsi baxımından dəyərli töhfə olacaqdır.
Bundan sonrakı dövrdə Agentliyin səlahiyyət dairəsinə müvafiq olaraq istər çap mediası, istər onlayn, istərsə də audiovizual media sahəsində daha əhatəli, müasir dövrün çağırışlarına cavab verən, məzmun və forma baxımından yenilənmiş, daha uzunmüddətli hədəflərin əldə olunmasına yönələn layihələrin işlənib hazırlanması və həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Agentliyin təşkil edəcəyi müsabiqələrin formatında ictimai rəy nəzərə alınmaqla əsaslı dəyişikliklər aparmaq niyyətindəyik. Müsabiqələr ilk növbədə növündən (yəni çap, audiovizual və ya onlayn media subyektləri) asılı olmayaraq, bütün media subyektlərində çalışan jurnalistlər üçün əlçatan olacaqdır. Media subyektlərinin maliyyələşdirilməsi üçün şərtlərimiz də tamamilə yenilənib və özündə Azərbaycan mediasının bütün elementlərini birləşdirib. Təbii ki, nəzərdə tutduğumuz modellər ideal deyil və onların hansısa aspektlərini zamanla inkişaf etdirmək lazım gələcək. Bu baxımdan biz həmişə müzakirələrə açığıq. Bu çətin missiyanın məsuliyyətini üzərimizə götürməkdə bir məqsədimiz var – biz Azərbaycan mediasını güclü, beynəlxalq müstəvidə rəqabətədavamlı görmək istəyirik. Qalib ölkənin mediası da dövlətin inkişaf tempinə uyğun olmalıdır.

–İstər yerli, istərsə də beynəlxalq səviyyələrdə aparılan müxtəlif ictimai müzakirələrdə çap mediasının gələcəyi ilə bağlı heç də birmənalı qarşılanmayan proqnozlar səslənir. Sizin fikrinizcə, qəzetlər yaşayacaqmı?

–Qeyd etdiyiniz kimi, çap mediasının qarşılaşdığı problemlər bütün dünyada özünü göstərən, İKT-nin inkişafı nəticəsində informasiyanın əvvəlkindən daha sürətli ötürülməsi ilə müşayiət olunan yeni tendensiyalarla bağlıdır. Biz bütün bu kimi yeni trendləri diqqətlə izləyir və təhlil edirik. Hər cəmiyyətin özünəməxsus dəyərlər sistemi var. Azərbaycan mediası böyük bir tarixi irsin, zəngin təcrübənin daşıyıcısıdır. Azərbaycan qəzetçiliyi dövlət dilimizin ədəbi üslubunun ən çevik, rəsmi və publisistik üslublarının isə əsas ifadə vasitəsi olmaqla yanaşı, maarifləndirici, intellektual təhlil funksiyasını yerinə yetirən, informasiyanı ötürən və arxivləşdirən ciddi fikir tribunasıdır.

Çap mediasının zəifləməsi bir tərəfdən qlobal tendensiyadırsa, digər tərəfdən də redaksiyaların müasir çağırışlara çox gec uyğunlaşması və ya bəzən, ümumiyyətlə, reaksiya verməməsi kimi spesifik səciyyə daşıyan nüanslarla bağlıdır. Məhz bu səbəblər qəzetlərin geniş oxucu auditoriyasını itirməsi ilə nəticələnir. Eyni zamanda, qəzetlər üçün nəşriyyat xərcləri və mətbəələrin əksəriyyətinin texniki imkanları ilə bağlı vəziyyət arzuolunan hesab edilə bilməz.
Agentlik dünya təcrübəsini nəzərə almaqla, “E-qəzet” modelinin tətbiq olunmasını mümkün hesab edir. Belə ki, qeyd olunan platforma qəzet redaksiyalarına texniki yönümlü xərclərini azaltmağa və nəşrlərini oxuculara daha əlverişli və operativ şəkildə çatdırmağa şərait yaradacaqdır.

Agentlik olaraq konseptual yanaşmamız ondan ibarətdir ki, müasir Azərbaycan oxucusunun keyfiyyətli kontentlə təmin olunması məqsədilə bütün digər media subyektləri kimi qəzetlər də inkişaf etməlidir.
Media sahəsində islahatlarla bağlı dövlətin iradəsi və media ictimaiyyətinin istəyi üst-üstə düşür. Məhz bu həmrəyliyə güvənərək təşəbbüslərimizin səmərəli olacağına, Azərbaycan mediasının yeni keyfiyyət mərhələsinə keçidinə dəstək verəcəyinə inanırıq.
"Bölgəmizdə ermənilər və İran hər zaman təxribat törətmək üçün fürsət axtarıb"Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımıza qarşı bir həftə əvvəl start götürən təxribat bu ölkədə etnik problemlərin hələ də qalıcı olaraq çözülmədiyini ortaya çıxardı. Burada dövlətin düzgün etnik siyasət yürütmədiyi də açıqdır. ortada gəzib-dolaşan təxribatçıların hər an gözlənilən hücumunun qarşısını anında alabilmə bacarığının da olmadığı göründü. Elə isə bütün bunlar niyə baş verir, torpaqlarının bir hissəsi separatçı rejimlərin bayrağı altında Rusiyanın əsiri olan, buna baxmayaraq Avropaya inteqrasiya istiqaməti seçən, reallıqda dolanışığını Azərbaycanın hesabına tamamlayan Gürcüstanda niyə qalıcı asayiş tətbiq edilmir, niyə milli məsələlərdə dövlət səviyyəsində buraxılan boşluqlar doldurulmur ki, ölkədaxili və xarici düşmən ünsürlər bu amillərdən yararlanmasın? Suallar çoxdur və bir qisminə Gürcüstan Azərbaycanlıları Konqresinin sədri Hüseyn Yusubovla söhbət əsnasında cavab tapmağa çalışdıq:

- Hazırda Dmanisidə tam sakitlikdir, hər kəs öz işində-gücündədir. Hadisələrlə bağlı hazırda istintaq gedir. Biz də Gürcüstan Azərbaycanlıları Konqresi olaraq tələb etmişik ki, məsələ ciddi araşdırılsın, cinayət törədən şəxslər tapılsın və mütləq cəzalandırılsın. Bu istiqamətdə işlər gedir və əminik ki, günahkarlar etnik kimliyindən, dini və siyasi baxışlarından asılı olmayaraq cəzalarını alacaqlar.

- Bir qrupun dükana və qarşısında dayanan azərbaycanlılara hücumu ilə başlayıb münaqişə. Araşdırılma aparılırmı ki, həmin qrupu ora kim göndərib, məqsəd-plan nəymiş? Onların ölkədə yaşayan ermənilərin və ya Ermənistandan kimlərinsə təsiri altında bu münaqişəni yarada bilməsi mümkündürmü?I

- Hadisələrdə birbaşa ermənilərin təxribat izini aramaq mümkün deyil. Bizə görə, burada daha çox Rusiya izi görünür. Əlbəttə, bölgəmizdə ermənilər və İran hər zaman təxribat törətmək üçün fürsət axtarıb. Bu bəzən alınır, bəzənsə yox, amma onlar hər zaman öz çirkin əməllərinin arxasında dayanıblar. Burada bir məqam var: istər Azərbaycan, istərsə də Gürcüstan bilməlidir ki, düşmənlərimiz hər zaman ətrafımızdadırlar və təxribat törətmək üçün fürsət arayırlar. Ona görə də hər addımı ölçüb-biçərək atmalıyıq. Siz də bilirsiniz ki, Gürcüstanın iki böyük ərazisi Rusiya tərəfindən işğal edilib. Bu azmış kimi, 1918-ci ildən bəri Gürcüstanın Lori bölgəsi də Ermənistan tərəfindən qəsb edilib. Həmin iki qüvvə birlikdə Azərbaycan torpaqlarının 20 faizini 30 ilə yaxın bir müddətdə işğalda saxlamışdı. İran isə həmişə bu qüvvələrə dəstək verib və bu gün də eyni mövqedədir.

- Deyirlər, toqquşmanın yaranmasında svanlar günahkardır. Ən pisi odur ki, Gürcüstan hökuməti onları məhz azərbaycanlıların sıx yaşadığı bölgələrdə yerləşdirib və ya yerləşdirməyə qərarlıdır. Bu məsələ haqda nə deyərdiniz?

- Bilirsiniz, svanlar öz dilləri olan, amma yazılı əlifbaları olmayan gürcü dil qrupuna daxil xalqdır. Ölkənin əsasən dağlıq bölgələrində yaşayan bu azsaylı xalq 1990-cı illərdə təbii fəlakət yaşandığı üçün öz yerlərindən köçərək, ölkənin bütün ərazilərində, o cümlədən Borçalıda məskunlaşıblar. Məcburi köçkün kimi imtiyazları var, dövlətdən yardım alan bu insanlara ərazimizdə məskunlaşdığı dönəmdə azərbaycanlılar tərəfindən çox böyük köməkliklər olunub. Necə deyərlər, ev olmalarında, ayaqüstə duraraq özlərinə gəlmələrində soydaşlarımızın köməyi əvəzsizdir. Onlar təbii fəlakətdən silinməz yara alaraq qurtulmuşdular – bir çoxları ailə üzvlərini itirmişdilər və əminəm ki, bütün olanlara baxmayaraq, biz yenə də bu xalqa yardım göstərməyə hazırıq. Biz türkük, qafqazlıyıq, çətin duruma düşən insanlara yardım göstərmək içimizdən gəlir. Təəssüf ki, günümüzdə baş verən hadisələr Gürcüstanda son 30 ildə yürüdülən inteqrasiya siyasətinin yanlış olduğunu üzə çıxardı. Hesab edirəm ki, bu müstəvidə daha böyük büdcəyə malik proqramlar həyata keçirilməlidir. Özü də təkcə Reinteqrasiya Nazirliyində yox, digər nazirlik və dövlət qurumları səviyyəsində də.

- Gürcüstanda fəaliyyət göstərən Azərbaycan səfirliyi və Azərbaycan diaspor təşkilatlarının rəhbərləri, o cümlədən siz, hadisə yerinə getmisinizmi? Ümumiyyətlə, baş verənlərlə bağlı nə kimi addımlar atılıb?

- Hadisə baş verən gün Konqres olaraq tam səfərbər idik. Azərbaycan səfirliyinin əməkdaşları da bütün günü orada olub, insanlarla, yerli rəhbərliklə görüşlər keçirib, nə baş verdiyini araşdırıblar. Səfirlik, həmçinin bizimlə də əlaqə quraraq məlumat mübadiləsi edib.

- Azərbaycanın torpaqlarını işğaldan qurtarması, Zəngəzur dəhlizinin açılması planının qüvvədə olması ilə Gürcüstandakı soydaşlarımıza qarşı törədilənlər arasında bir bağ ola bilərmi sizcə? Yəni təxribat, Gürcüstanla Azərbaycan arasında münasibətlərdə gərginlik yaratmaq istəyi...

- Qeyd edim ki, 44 günlük Vətən müharibəsi bizi çox sevindirdi. Müharibə gedən müddətdə Gürcüstan hakimiyyəti ərazisindən Ermənistana gedən yolları bağlayaraq, silah və hətta ərzaq yüklənmiş maşınların keçidinə icazə vermədi. Bundan əlavə, Gürcüstan müharibə ərzində hava məkanını da qapatdı ki, Ermənistana silah və hərbi texnika daşıyan təyyarələr uça bilməsin. Necə deyərlər, Gürcüstan tam mənada Azərbaycana dəstək verdi. Belə deyərdim: təxribatçılar var, amma ölkələrimiz arasında əlaqələr elə güclüdür ki, onu sarsıtmaq mümkün deyil.

- Zəngəzur dəhlizinin nə zamansa açılma ehtimalı bütün mənalarda Gürcüstanın rəsmi və ictimai dairələrində narahatlıq yaradırmı? Axı bu dəhliz işə düşərsə Gürcüstanın mövqeyi xeyli zəifləyə bilər? Bu mənada, bəlkə rəsmi Tiflis özü bilərəkdən baş verən məlum olaylar kimi təxribat yaratmaqla “mən də varam” deyə xatırlatmaq istəyir...

- Zəngəzur dəhlizinin açılması Gürcüstan üçün də maraqlı ola bilər. Çünki bu layihənin perspektivləri çox böyükdür. O ki qaldı Gürcüstanın bu məsələyə münasibətinə, heç bir narahatlığa əsas görmürük. Gürcüstanın iştirak etdiyi layihələr beynəlxalq miqyaslıdır və əvəzsizdirlər. Üstəlik, Gürcüstanın Azərbaycanla dost münasibətlərə sahib olduğunu da nəzərə alsaq, Bakı heç vaxt Gürcüstandan keçən yolun strateji əhəmiyyətini gözardı etməyəcək. Gürcüstanda hamı anlayır ki, Zəngəzur dəhlizinin gələcəkdə işə düşməsi bölgəmizin rifahına müsbət təsir edəcək. Yəni Gürcüstandan keçən megalayihələr olduğu kimi icra ediləcək - bunlar ziddiyyət təşkil etmir.

Vüsal Tağıbəyli
"DYP-nın icazəsiz şəkil çəkməsi və video çəkilişlər aparması yolverilməzdir"Avrasiya.net SİA-ya istinadən yazıçı-publisist İlham Əliyevin müsahibəsini təqdim edir:

- Son illərin ən çox danışılan mövzularından biri də sürücülərin polislər tərəfindən tez-tez cərimələnməsidir. Bu paradoksallığı nə ilə izah edərdiniz?

- Bütün dünyada olduğu kimi Azərbaycanda da qəbul edilən qanunlar insanların daha rahat yaşaması üçündür. Problemlər varsa, o problemlərin aradan qaldırılması üçün birgə səy göstərilməlidir. Hər bir vətəndaş üzərinə düşən vəzifəni yerinə yetirməli, öz vicdanı ilə özünə sual verməlidir ki, dövlət mənim üçün bu işləri görüb, bəs mən dövlətimin inkişafı üçün nə etməliyəm? Bəzən insanlar qanunlardan öz iddialarını reallaşdırmaq üçün istifadə edirlər. Məsələn, polis haqqında qanun var. Eyni zamanda sürücülərin yol hərəkəti haqqında qanununda 32-ci maddəsində sürücülərin vəzifələri və onların üzərinə düşən vəzifələr var. Bütün bu qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq istər sürücü, istər polis bu vəzifələri yerinə yetirsə sürücü polis münasibətlərində normal inkişaf olar.

- Bəzən mütəmadi şəkildə polislərin özləri də qanunu pozur. Bu barədə nə deyərdiniz?

- Konstitusiyanın 32-ci maddəsinə görə hər bir şəxsin toxunulmazlıq hüququ var. Yəni, onun icazəsi olmadan hər hansı bir şəkil və video çəkilişlər aparmaq yolverilməzdir. Amma bəzən bu çəkilişlər polis xidməti vəzifəsindədir. Bu zaman hər hansı bir çəkiliş aparılması polisə şəxsi zəmində problem yaratmamalıdır. Çünki bu onun şəxsi işi deyil, xidməti vəzifəsidir.

- Pulsuz parkinq yerlərində hətta zolaqlar çəkilib ki, burada pulsuz şəkildə maşın saxlayıb istirahət etmək olar. Amma baxırıq ki, burada qanunsuz şəkildə pul yığılır. Bütün bunlar niyə baş verir?

- Avropanın bir sıra şəhərlərində hər hansı bir maşın saxlanılmasına görə cərimələr yazılmır və insanlar yolun sağ tərəfində, bəzən də sol tərəfində də maşınlarını saxlayıb işinin dalınca gedə bilər. Azərbaycanda, deyək ki, Bakıda avtomobillərin saxlanılmasına görə kimdənsə rüsum tələb etməsi qeyri-qanunidir, kobud da olsa talançılıqdır.

- Ölkəmizdə taksi fəaliyyətini necə dəyərləndirirsiniz?

- Taksi fəaliyyəti ilə məşğul olmaq müəyyən qurumun öhdəlikləridir, yəni, lisenziya alıb taksi fəaliyyəti ilə məşğul olmaq olar. Çox təəssüflər olsun ki, Bakı şəhərində bu gün elə insanlar var ki, ya işsizdir, ya da işi var və gecə hansısa işdən sonra taksi fəaliyyəti ilə məşğul olmağa meyl göstərir. Bəzən taksi sürücüləri idarə etməni kobud şəkildə həyata keçirirlər. Sərnişinlərə təhlükə yaratmağa çalışırlar. Bu da yolverilməzdir.



"Real vəziyyətə uyğun olaraq rahat oturmamalıyıq"525-ci qəzet"in "Siyasi dialoq" rubrikasının növbəti qonağı Azərbaycan Liberal Demokrat Partiyasının (ALDP) sədri Fuad Əliyevdir.

- Fuad müəllim, bildiyiniz kimi, bir ildən çoxdur ki, hakimiyyətlə siyasi partiyalar arasında dialoq başlayıb. Prezident Administrasiyasının Siyasi partiyalar və qanunvericilik hakimiyyətilə iş şöbəsinin müdiri Ədalət Vəliyev mütəmadi olaraq siyasi partiya liderləri ilə görüşür, onların fikirlərini, təkliflərini dinləyir. Siz ümumilikdə bu prosesi necə qiymətləndirirsiniz?

- Bəli, 2019-cu il noyabr ayında Prezident Administrasiyasında kadr islahatı baş verdi. Struktur dəyişikliyindən sonra Prezident Administrasiyasında Siyasi partiyalar və qanunvericilik hakimiyyətilə iş şöbəsi yarandı. 2020-ci il fevral ayında həmin şöbənin rəhbəri Ədalət Vəliyevlə ilk görüşümüz oldu. Elə fevral ayından başlayaraq demək olar ki, iqtidar-müxalifət dialoquna start verildi. Hesab edirəm ki, pandemiya şəraitinin mövcudluğuna baxmayaraq, dialoqun qurulması çox uğurlu alındı və inkişaf etməkdə davam edir. Ədalət Vəliyevlə görüşlərimizdə fikir mübadilələri aparmışıq. Görüşlər zamanı partiya olaraq bir sıra təkliflər irəli sürmüşük. Çox müsbət haldır ki, bizim partiyamızın verdiyi təkliflərin bir neçəsi həyata keçirilib. Eləcə də bu müddət ərzində bir neçə videokonfrans şəklində görüşlərimiz oldu. Bu görüşlərdə 50-dən çox partiya iştirak edib. Hesab edirəm ki, bu inkişaf, ölkədə aparılan iqtidar-müxalifət dialoqu siyasi sistemin inkişafına öz müsbət təsirini göstərəcək. Bu istiqamətdə atılan addımlar milli həmrəyliyə və sağlam dialoqa xidmət edir. Sözsüz ki, siyasi dialoqun daha da inkişaf etdirilməsində Prezident Administrasiyasının Siyasi partiyalar və qanunvericilik hakimiyyəti ilə əlaqələr şöbəsi öz səmərəli fəaliyyəti ilə xüsusi rol oynayır.

- Bəzi həmkarlarınız ötən müddət ərzində artıq müəyyən nəticələrə nail olunduğunu bildirir. Siz necə düşünürsünüz, dialoqun nə kimi nəticələri olub?

- Bu görüşlərin nəticəsi olaraq siyasi partiyaların sayı çoxalıb. Keçən il təxminən 8 partiya qeydiyyatdan keçib. Partiyalara qurultayların keçirilməsinə imkanlar yaradılmışdı. Siyasi partiyaların dövlət tərəfindən ofislə təmin olunması qanunla nəzərdə tutulan məsələdir. 27 il ərzində bu qanun işləmirdi. Amma bu il yanvar ayından başlayaraq, 20-dən çox partiya ofislə təmin olunub. Əlbəttə ki, siyasi partiyalarla bağlı prosesin bu cür inkişafı çox müsbət haldır. Siyasi partiyalara fəaliyyət göstərmələrinə geniş imkanlar yaradıldı. Əvvəllər belə imkanlar yox idi. Biz özümüz ofis məsələmizi hələ bir neçə il qabaq dəfələrlə Dövlət Əmlak Komitəsinə etdiyimiz müraciətlərə etinasız yanaşılması nəticəsində məhkəmə vasitəsi ilə həll edə bildik. Amma bu bir il həm dialoqun baş tutması, həm ofislərin verilməsi, həm də siyasi partiyaların dövlət televiziyalarında çıxışları ilə müşahidə olundu. Bunlar çox müsbət haldır.

- Siyasi partiyalar dialoq çərçivəsində müxtəlif təkliflərlə çıxış edirlər. Siz də verdiyiniz təkliflərin bir neçəsinin həyata keçirildiyini bildirdiniz. Rəhbərlik etdiyiniz partiya nə kimi təkliflər verib və onların hansı reallaşıb?

- Bu təkliflər çərçivəsində korrupsiyaya qarşı mübarizə, seçki islahatının aparılması, parlament və digər seçkili hakimiyyət orqanlarının formalaşdırılması, siyasi dialoq mühitin yaradılması, "siyasi məhbus" problemilə bağlı təkliflər olunub. Həmçinin, dövlət başçısının yanında İctimai Şuranın yaradılması təklifini irəli sürmüşük. Misal üçün seçki islahatlarıyla bağlı olan təklifimizi oxucularınıza açıqlaya bilərəm.

Təklif edirik ki, seçkilər proporsional və majoritar qaydada keçirilsin, ilkin olaraq parlament seçkiləri yarı proporsional, yarı majoritar qaydada keçsin. Bir seçkidən sonra 100 faiz proporsional keçirilməsinin tərəfdarıyıq.

Partiyaların maliyyəşməsinə gəlincə, maliyyənin bölüşməsini, seçkilərdə iştirak edən partiyalar nəzərdə tutulur. O ayrılan maliyyə parlamentdə təmsil olan və olmayan partiyalar arasında bölünsün. Parlamentdə təmsil olunmayan partiyalara və seçkilərdə 3 faizdən yuxarı səs toplayanlara ayrılan vəsaitdən 5 faiz bölünsün. İndiki halda isə 100 faiz majoritar qaydada keçirilən seçkilərdə qazanılan faizləri əsas götürüb partiyaların maliyyələşməsi düzgün deyil. Partiyaların maliyyələşməsi ancaq proporsional qaydada keçirilən seçkilərdə olur.

Bəzi təkliflərimiz həyata keçib. Yuxarıda qeyd etdiyim partiyaların qeydiyyat və ofislə təmin olunması məsələsi, qurultayların keçirilməsi. Təklif etdiyimiz sosial məsələlərə aid olunan bəzilərinin artıq tətbiq edilməsinin şahidi olmuşuq. Mən başa düşürəm ki, verdiyimiz təkliflər ola bilər ki, təkcə bizim təkliflərimiz deyil. Əsas odur ki, vətəndaşların sosial problemləri həll olunsun, cəmiyyətimiz inkişafa doğru irəliləsin.

- Vətən müharibəsində iqtidar-müxalifət birliyinə şahidlik etdik. Əldə edilmiş qələbədən sonra, sizcə, bu həmrəyliyin davam etməsi nə dərəcədə vacibdir?

- Böyük Vətən müharibəsi bizim qələbəmizlə başa çatıb. Amma regiondakı cərəyan edən proseslər bizim bundan sonra daha ayıq olmamızı tələb edir. Biz rahat oturmamalıyıq. Diplomatik müstəvidə mübarizə aparılmaqla yanaşı, ictimai-siyasi təşkilatlar da öz fəaliyyətləri daxilində mübarizəsini davam etdirməlidir. Məlum məsələdir ki, üçtərəfli bəyannaməyə əsasən, erməni silahlıları dekabrın 1-ə qədər torpaqlarımızdan çıxmalı idi. Lakin hadisələrin gedişi göstərir ki, dekabrın 1-dən sonra bir qrup erməni bu qərara uymur. Onlara qarşı antiterror əməliyyatları aparılmalıdır və hesab edirəm ki, bu əməliyyatlar lokal şəkildə aparılır. Real vəziyyətə uyğun olaraq rahat oturmamalıyıq. Bu gün Azərbaycana qarşı informasiya müharibəsi gedir. Bu informasiya müharibəsində ermənilərin təxribatçı, qıcıq doğuran məlumatları ilə tez-tez rastlaşırıq. Düşmənin təxribatlarına qarşı soyuqqanlı yanaşmaqla cavabları layiqincə verilməlidir və verilir. Nəzərə almaq lazımdır ki, qonşu Rusiyada erməni və ermənipərəst qüvvələr, ermənipərəst mətbuat çoxluq təşkil edir. İctimaiyyət, cəmiyyət olaraq ayıq olmalı və informasiya müharibəsində əldə etdiyimiz uğurları daha da çoxaltmalıyıq. Siyasi partiyalar olaraq bu işdə fəallıq göstərməliyik. Bizim partiya 44 gün ərzində beynəlxalq təşkilatlara müharibə ilə bağlı çoxsaylı məlumatlar göndərmişdi. Biz bu fəaliyyəti indi də davam etdiririk. Hazırda işğaldan azad olunan torpaqlar, ərazilərin bərpa olunması ilə bağlı məlumatları yayırıq. Ermənilər öz təxribatlarını davam etdirirlər. Ona görə də beynəlxalq təşkilatlarla əlaqəsi olan partiyalar bu işlə məşğul olmalıdır. Qarabağda yaşayan soydaşlarımız öz evlərinə qayıdana qədər daima bu məsələləri gündəmdə saxlamalıyıq. Çünki bizim mənfur qonşumuz olan Ermənistan özünün bu məğlub vəziyyəti ilə barışmaq istəmir. Azərbaycan cəmiyyəti ilk növbədə 44 gün ərzində qurduğu birliyi bu gün də qorumalıdır. İstər Rusiya, istər Fransa, Amerikadan yayılan erməni və ermənipərəst qüvvələrin xəbərləri bizim üçün mühüm xəbər olmamalıdır. Çünki o xəbərlərin hansı məqsədlə yayıldığını bilirik. Amma bununla yanaşı, biz cəmiyyət olaraq öz sözümüzü də deməli, düşmənin yalanlarına uymamalıyıq.

- Ölkəmizdə aparılan siyasi islahatlar, yaradılan dialoq mühiti partiyaların cəmiyyətdəki roluna, iştirakçılığının artmasına necə təsir göstərib?

- Hesab edirəm ki, az da olsa öz təsirini göstərib. Son bir il ərzində bizi TV-lərə dəvət edirlər. Bu da istər-istəməz partiyaların cəmiyyətdəki rolunu, nüfuzunu artırıb. Artıq cəmiyyətin böyük bir hissəsi bizi görür, dinləyir, kimin səhv, kimin isə düz olduğunu ayıra bilir. ALDP olaraq bu imkanlardan yararlanaraq yeni üzvlər qazanıb. Bu da dolayısı ilə partiyanın inkişafına gətirib çıxarır.

- Dialoq prosesinin gələcəyini necə görürsünüz? Ümumiyyətlə, bu proses hara qədər davam edəcək?

- Hesab edirəm ki, bu, müddətsiz bir prosesdir. Cəmiyyət inkişaf etdikcə, həll olunan problemlərin əvəzinə digər problemlər ortaya çıxır. İqtidar-müxalifət dialoqu bu problemlərin həllində təkan verir, daha da sürətləndirir. Bütün demokratik ölkələrdə belədir.

- Əvvəllər də ölkəmizdə dialoq adına müxtəlif təşəbbüslər olub. Və bu prosesdə bəzi xarici dairələr - ATƏT, ABŞ səfirliyi vasitəçilik etməyə çalışıb. Sizin fikrinizcə, kənar müdaxilə olmadan aparılan dialoqun hansı üstünlükləri var?

- İqtidarla müxalifət arasında əlaqələr, dialoq xarici dövlətlərin səfirləri və beynəlxalq təşkilatların vasitəçiliyi ilə keçirilməməlidir. Biz bir ölkənin vətəndaşıyıq. Və müxalifət olaraq ölkənin inkişafını istəyirik. Baxışlarımız ola bilər ki, fərqli olsun. Bu fərqliliyi dialoq vasitəsilə aradan qaldırmaq olar. Bunun başqa yolu yoxdur. Lakin bunun üçün köklü siyasi islahatların aparılması lazımdır. Şəxsən mən başqa yol görmürəm. Kimlərsə vasitəçilik edəcəksə, onlar bizim Vətənimizi və vətəndaşlarımızı fikirləşməyəcəklər, onlar öz dövlətlərinin maraqlarını güdəcəklər.

- Bu prosesin daha da dərinləşməsi üçün qarşıda hansı addımların atılmasına ehtiyac var?

- Köklü siyasi islahat deyəndə, yuxarıda qeyd etdiyim proporsional seçkinin bərpası, sosial-iqtisadi islahatların aparılması, icra strukturlarının ləğvi, müxalifət nümayəndələrinin hakimiyyət strukturlarında təmsil olunması və s. kimi məsələlər, ölkəmizin daha da demokratikləşdirilməsi istiqamətində müsbət addım olar.

- Bəzi siyasi dairələr prosesə qatılmayıb. İmtina mövqeyini hələ də davam etdirirlər. Dialoqda iştirak edən partiyalara qarşı isə müxtəlif ittihamlar səsləndirirlər. Məsələn, Ağdam səfərində "avtobus müxalifəti" və s. kimi iddialar səsləndirdilər. Bu mövqeyi necə qiymətləndirirsiniz?

- Ağdama səfərə dəvət aldım və təşkil olunan tədbirdə iştirak etdim. Digər təşkilatların bu dəvəti qəbul edib və yaxud imtina etməsi onların hüquqlarıdır. Amma bu formada şərh edilməsini düzgün hesab etmirəm. Birincisi, bir güzgüyə baxsınlar, sonra başqaları haqqında nəsə desinlər. Bunlar hələ də 80-ci illərdə qalıblar. İllər boyu bunlar siyasi oyunda iştirak ediblər, hakimiyyətlə siyasi alver edərək, parlamentdə "təmsil" olunublar. Xalqı yox, öz şəxsi maraqlarını fikirləşiblər. Məgər Vətən müharibəsində dövlətin yanında olmağımız siyasi oyundur? Qarabağ bizi, iqtidar-müxalifəti birləşdirən məsələdir. Bunlar isə həmişə müxalifəti parçalayan partiyalar olub, sifarişlə işləyən partiyalardır. Sifariş gələndə bir yerdə olurlar, bir müddət keçəndən sonra ayrılırlar. İqtidar qalıb kənarda, bizim fəaliyyətimizi müzakirə edirlər, öz aləmlərində gözdən salırlar. Bizim Qarabağa səfərimiz sizə niyə belə toxunur? ALDP olaraq hakimiyyətlə açıq şəkildə mübarizə aparır və açıq şəkildə dialoqda iştirak edirik. Sizin kimi, illər boyu gündüz hakimiyyəti tənqid edib, axşam isə onlarla görüşməmişik. Sizlər xalqın son ümidini bununla da qırdınız. Amma xalqımız hər şeyi görür. Xalq lazımi qiyməti verəcək, orada iştirak edənlərə də, etməyənlərə də. Bizim işimiz isə sizinlə deyil. Biz hakimiyyətlə mübarizə aparırıq. Və bu mübarizəni xalqın rifahına görə aparırıq, sizin kimi şəxsi maraqlara görə yox.
"Rusiya Qarabağda özünü işğalçı dövlət kimi aparacaqsa..."Avrasiya.net Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (BAXCP) sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, ermənilərin 44 günlük savaş zamanı Gəncəyə ballistik raketlə zərbə endirməsi nəticəsindəonlarla günahsız insan həyatını itirdi və yaralandı. Hadisədən dərhal sonra Araik Aratunyan bəyan etdi ki, bu barədə əmri o verib. Hərbi cani kimi Azərbaycan tərəfindən beynəlxalq axtarışa verilmiş birisinin Moskvaya dəvət olunması hansı zərurətdən qaynaqlana bilər?

- İnanmıram ki, onun sərəncamında ballistik raket olub. Çox böyük ehtimalla o başqalarının hərbi cinayətini öz üzərinə götürüb və həmin adamlar da indi onun Moskvaya səfərini təşkil edirlər. Təşkilatçılar, çox böyük ehtimalla, müharibə zamanı Rusiyanı müharibəyə qatmaq istəyən bəlli dairədi. Rusiya XİN-in sözçüsü Mariya Zaxarova Moskvanı barış istəyən qüvvə kimi göstərmək üçün bir yandan tərəfləri sərt ritorikadan çəkinməyə çağırır, o biri tərəfdən Araik Moskvaya çağrılır. Bundan sonra kim onların səmimiyyətinə inanar? Rusiyada ümumdünya ermənilərinin təsiri altında olan və ölkənin siyasətinin müəyyənləşəsində iştirak edən müəyyən dairələr Rusiyanın beynəlxalq imicini daha da korlamaq və onun Azərbaycanla münasibətlərini gərginləşdirmək üçün əllərindən gələni edirlər. Bu, dünyadan Rusiyanın təcrid olunması siyasətinin davamına oxşayır. Çünki çox gözəl başa düşürlər ki, Azərbaycanla münasibətlərin gərginləşməsi Türkiyə ilə də münasibətlərə ciddi şəkildə mənfi təsir göstərəcək. Bununla həm də keçmiş sovet respublikalarının inteqrasiya siyasətinə zərbə vururlar. Sübut etməyə çalışırlar ki, kimsə özünü aldatmasın, siz bizə dost kimi baxa bilərsiniz, amma biz ruslar sizi və Sovet İttifaqında yaşamış digər xalqları öz təbələrimiz hesab edirik və sizlərlə istədiyimiz kimi davrana bilərik. Onlar bütün imkanları ilə Rusiya sülhməramlılarını işğalçı ordu kimi təqdim etməyə, Azərbaycanı bununla aşağılamağa və barışdırmağa çalışırlar.

- Azərbaycan bu vəziyyətlə barışa bilərmi?

- Bəzi məsələlərə aydınlıq gələnə qədər təmkin nümayiş etdirə bilərik, amma həmişəlik, bu heç vaxt baş verməyəcək. Rusiya Qarabağda özünü işğalçı dövlət kimi aparacaqsa, itirən daha çox Rusiya olacaq. Kiçik bir əraziyə görə Rusiyanın Azərbaycanı itirəcəyinə inanmaq istəmirəm. Zamanında erməniləri inandıra bilmədik ki, onların destruktiv mövqeyi yeni müharibəyə səbəb ola bilər. Onlar bizim dediklərimizi daxili auditoriyaya hesablanmış çıxışlar hesab edirdilər və ciddiyə almırdılar. İndi də Rusiyadakı bəlli dairələr eyni səhvi buraxır və bizim etirazları ciddi qəbul etmirlər. Biz onları inandırmalıyıq ki, yaxşı münasibətlər üçün Azərbaycanın suverenliyinə hörmət edilməlidir. Putinin ətrafındakı sağlam düşüncəli və Rusiyanın maraqlarından çıxış edən insanlarla daha intensiv işləməklə yanaşı, münasibətlərin korlanmaması üçün Rusiya Prezidentinə müraciət edilməlidir. Belə görünür ki, hazırda mövcud olan xoşagəlməz vəziyyəti yalnız o aradan qaldıra bilər.

- Belə bir vəziyyətdə Azərbaycan Avrasiya İttifaqının zirvə toplantısına qatıla bilərmi və bu nə dərəcədə bizim xeyrimizə olar?

- Mənim mövqeyim həmişə ondan ibarət olub ki, əgər Rusiya bizə Qarabağ üzərində suverenliyimizin bərpa olunmasına mane olmasa biz Rusiyanın liderliyi ilə yaradılmış bütün regional təşkilatlara üzv ola bilərik. O cümlədən Avrasiya İttifaqına. İndi də həmin mövqeyimdə qalıram. Belə bir dəvət varsa orda iştirak etməli, Rusiya ilə həm təklikdə, həm digərlərinin iştirakı ilə açıq söhbət edilməlidir.

- Qüdrət bəy, Qarabağda baş verənlər Sizdə Rusiyanın ora buraxılmasının yalnış olması qənaəti yaratmır ki?

- Qətiyyən. Əminəm ki, əks halda Rusiya işğal altındakı torpaqlarımızdan 1 kv. sm. də azad etməyə imkan verməyəcəkdi. 44 günlük savaşdan sonra Paşinyan bəyan etdi ki, onların səhvi bir qarış da olsa işğal altındakı torpağı Azərbaycana qaytarmamaq siyasəti olub. Problemin sülh yolu ilə həlli üçün Ermənistana heç kim təzyiq etmək istəmirdi. Lukaşenkonun açıqlaması və ermənilərin açıqladığı səs yazısı da təsdiq edir ki, müharibədən yayınmaq üçün Prezident İlham Əliyev Ermənistana hətta milyardlarla dollar pul təklif edib, amma bunun da xeyri olmayıb. Kiçik istisna ilə hamı, o cümlədən Minsk qrupu gözləyirdi ki, Azərbaycan bir gün məcbur olub Qarabağın müstəqilliyini tanıyacaq. Ona görə də işğal altındakı torpaqların 80 %-ni azad etmək üçün 20 %-nə rus qoşunlarının gəlməsinə icazə vermək yeganə çıxış yolu idi. Həm də Qarabağda erməni sakinlərin qalıb yaşaması üçün sülhməramlılara ehtiyac var idi.aşqa variantda, hətta nəzəri baxımdan olsa belə,Qərb bizə etnik təmizləmə siyasəti apardığımız üçün ciddi sanksiyalar tətbiq edəcək, Ermənistana hərbi yardım göstərəcəkdi. Bu zaman Qarabağın müstəqilliyini də tanıya bilərdilər. İlham Əliyev ən düzgün qərarı qəbul edib.



"Həm Rusiya, həm də Ukrayna Türkiyəyə səmimi tərəfdaş kimi minnətdar olmalıdır"Avrasiya.net Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin “Xalq cəbhəsi” qəzetinə müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, Milli Parkda, açıq havada Hərbi Qənimətlər Parkının yaradılması bəlli şəxlər tərəfindən ciddi tənqidlə üzləşdi. Əsas tənqidlərdən biri də odur ki,niyə erməni hərbçilərin manikenlərində onların burnu yekədir. Sizin fikrinizi bilmək istərdik.

- Həmin manikenlərdə ermənilərinin fiziki antropologiyasına uyğun sifətlərinin xarakterik cizgiləri öz əksini tapıb. Həm də insanlıq əleyhinə ağır cinayətlər törətmiş işğalçı ordunun əsgəri necə göstərilməli idi ki? Bir qrup adam var ki, hökumət nə etsə, fərq etməz, onlar əleyhinə danışacaq. Ona görə də əhəmiyyət vermək lazım deyil, qoy ermənilərlə ağız-ağıza verib nə qədər istəyirlər danışsınlar. Bu adamlar bilərəkdən və ya bilməyərəkdən daima, yerli-yersiz Qarabağdan, sülhməramlılardan danışmaqla ictimaiyyətin diqqətini hazırda ölkəmiz üçün daha vacib olan iqtisadi islahatlar prosesindən yayındırırlar.

- Rusiya sülhməramlılarının Qarabağda parad keçirəcəyinə necə baxırsınız?

- Dünyanın heç yerində sülhməramlılar nə təlim, nə də parad keçirmirlər. Belə bir beynəlxalq təcrübə də yoxdur. Sülhməramlı hərbçilər tez-tez əvəz olunurlar, onların ailələri də xidmət keçdikləri münaqişə zonasına gətirilmir. Sülhməramlıların işi münaqişə tərəfləri arasında dayanıb atəşkəsə nəzarət etməkdir. Amma Rusiya sülhməramlıları səlahiyyət hədlərini aşır, ermənilərə xoş gəlmək, bizi isə, yalnış olaraq özlərini bölgənin sahibi kimi aparmaqla qıcıqlandırmaq istəyirlər. Səbrlə Ermənistandakı növbədənkənar seçkilərin başa çatmasını gözləməliyik.

Əslində Rusiya üçün gözəl imkan yaranıb ki, Azərbaycanın suverenliyinə hörmət etməklə bizimlə oxşar problemlər yaşayan digər keçmiş sovet respublikalarına göstərsin ki, Rusiya ilə dost olmaqla problemləri həll etmək olar. Bu olmayacaqsa, hamı Rusiyanı özünün ərazi bütövlüyünə təhlükə görəcək və Rusiyadan uzaqlaşmağa, yeni müttəfiqlər tapmağa çalışacaq. Bunu başa düşmək o qədər də böyük ağıl tələb etmir.

- Qüdrət bəy, Rusiyanın Türkiyə ilə hava əlaqəsini kəsməsi, Qarabağda - başqa dövlətin ərazisində, parad keçirmək istəyi Türkiyənin Ukraynanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləməsi ilə bağlı ola bilərmi?

- Düşünmürəm. Türkiyə həmişə dövlətlərin ərazi bütövlüyünü dəstəkləyib. Bundan başqa Türkiyə Ukrayna Prezidentini Ankaraya dəvət edib inandırmağa çalışdı ki, Qərbə güvənib müharibə etmək olmaz, münaqişənin hərbi yolla həlli çox təhlükəlidir və Ukrayna ərazi bütövlüyünə danışıqlar yolu ilə nail olmağa çalışmalıdır. Zaman-zaman Ukrayna, Gürcüstan, Moldava da bizə deyirdi ki, ərazi bütövlüyünüzü tanıyırıq, amma problemi danışıqlar yolu ilə həll edin. Mən 10 il NATO PA-da bir dəfə görmədim ki, qeyd etdiyim üç ölkədən bir nəfər çıxış edib bizi müdafiə etsin və desin ki, Qarabağ problemi Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll olunmalıdır. Bizim onları dəfələrlə müdafiə etməyimizə baxmayaraq. Elə dünən Avronest Parlament Assambleyasında da biz bunu müşahidə etdik. Bunları yeri gəlmişkən söylədim. Türkiyədəki danışıqlardan sonra biz Ukraynanın davranışlarında sərt ritorikadan imtinanı müşahidə etdik. Hesab etmirəm ki, hazırda Rusiyaya Ukrayna ilə böyük müharibə lazım idi və Türkiyə onun planlarını pozub. Ona görə də həm Rusiya, həm də Ukrayna Türkiyəyə səmimi tərəfdaş kimi minnətdar olmalıdır.

- Dünyada və ölkəmizdə COVID-19-la mübarizəni effektli saymaq olarmı?

- Virus kasıb ölkələrin günahı ucbatından dünyada yayılmayıb. Bəşəriyyət böyük bir faciə yaşamaqdadır. İnsanlar əzizlərini itirir. 3 milyondan artıq insan həyatını itirib, digərlərinin rahat həyatı əlindən alınıb. Çox təəssüf ki, nə qədər əxlaqa zidd olsa da bu faciədən də varlanmaq istəyən ölkələr və şirkətlər var. Hesab edirəm Azərbaycan Qoşulmayanlar Hərəkatı adından vaksin istehsalına başlamış ölkələrə müraciət etməlidir ki, təcili olaraq vaksinlərin hazırlanması formulası açıqlansın, dünyada texnoloji imkanlara malik olan bütün farmakoloji şirkətlər vaksin istehsalına başlasın. Kasıb ölkələr üçün vaksinlərin hazırlanması xərclərini virusun yayıldığı Çin Xalq Respublikası öz üzərinə götürməlidir. Vaksinlər çox az gəlirlə satışa çıxarılmalıdır. Hər gün minlərlə insan virusa görə həyatını itirir.

Azərbaycana gəldikdə isə vaksinləşmə prosesi bir çox ölkələrlə müqayisədə qənaətbəxş hesab olunsa da, ümumən yetərli deyil. Bizim maliyyə vəziyyətimiz imkan verirdi ki, vaxtında dünyanın qabaqcıl şirkətləri ilə vaksin alınmasına dair müqavilələr bağlayaq. Müvafiq qurumlar zaman-zaman bizi inandırırdılar ki, dünyanın qabaqcıl şirkətləri ilə bu istiqamətdə danışıqlar aparılır. Amma zaman göstərdi ki, deyilənlər həqiqəti əks elətdirmirmiş. Müvafiq vəzifəli şəxslər buna görə həm Prezident, həm xalq qarşısında məsuliyyət daşımalıdırlar. Onlar vəzifələrini layiqincə yerinə yetirsəydilər indi mövcud durum daha ürəkaçan olardı.
Azərbaycan Zəngəzuru da götürə bilər - Həsənquliyevdən şokAvrasiya.net deputat, BAXCP sədri Qüdrət Həsənquliyevin Musavat.com-a müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, son illərdə sizin davamlı şəkildə səsləndirdiyiniz bir fikir var idi ki, biz Ermənistanla yox, Rusiya ilə danışmalıyıq. Ermənistanın kapitulyasiya sənədinə imza atmasından sonra bölgədə yeni reallıq yaranıb və Azərbaycan Rusiya ilə danışır. Ancaq Şuşaya atılan “İsgəndər” raketlərilə bağlı xüsusatlar ortaya çıxandan sonra Moskvaya ünvanlı suallarımız var ki, hələlik onlara cavab verilməyib, dövlət başçımız da bu barədə açıq danışır. İndiki durumu necə dəyərləndirirsiniz və perspektiv üçün nə gözləyirsinz?

- Rusiya bu istiqamətdə araşdırma aparır. Yəqin, bir müddətdən sonra bununla bağlı məsələyə aydınlıq gələcək ki, nə baş verib: qaçaqmalçılıq olub, yoxsa hərbi-sənaye kompleksinin əməkdaşlarının özfəaliyyəti? Cənab prezidentin də söylədiyi kimi, artıq bununla əlaqədar Rusiya tərəfinə məktub və sübutlar təqdim edilib. Məsələnin mahiyyətində təkcə o raketin atılması dayanmır. Burada Rusiya və Ermənistanın müəyyən dairələrinin cinayətkar əlaqəsindən söhbət gedir. Məhz bu faktora görə Azərbaycan bu məsələni qabartdı. Yoxsa əvvəl biz bəyan etmişdik ki, elə bir məlumatımız yoxdur. Rusiya Müdafiə Nazirliyi də bu məlumatı təkzib etmişdi. Amma görünür bizim kəşfiyyat orqanlarının əldə etdiyi hansısa daha ciddi məlumatlar var. Buna görə də yenidən bu məsələnin üzərinə gedildi və qabardıldı. Çox böyük ehtimalla bu məsələlərə aydınlıq gətiriləcək. Artıq Rusiyanın da bəzi mətbuat orqanlarında, ayrı-ayrı hərbi-siyasi ekspertlər bu istiqamətdə açıqlamalar verirlər ki, burada məqsəd Türkiyə ilə Rusiyanı konfliktə cəlb edib Qərbin bölgəyə müdaxiləsini təmin etmək olub. Məncə, məsələnin mahiyyətində dayanan daha çox budur. Ona görə də məsələlər araşdırılacaq ki, bu təxribatlarda Rusiya və Ermənistan tərəfdən kimlər iştirak edib. Aydındır ki, Ermənistan tərəfdən Paşinyan və ən yaxın ətrafı burada iştirak edib. Ümid edirəm bu məsələlərə aydınlıq gələcək və məsuliyyəti olan şəxslərin dairəsi dəqiqliklə müəyyən olunacaq, o təxribatın da üstü açılacaq. Rusiya marağında olmalıdır ki, bu şəbəkəni aşkarlasın. Hansı ki, onlar 44 gün ərzində Rusiya dövlətinin maraqlarından yox, Ermənistanın, yaxud hansısa Qərb dairələrinin maraqlarından çıxış ediblər.

- Türkiyə-Rusiya münasibətlərində soyuqlaşma hiss olunur, artıq qarşılıqlı olaraq uçuşlar dayandırıldı, baxmayaraq ki, məsələnin siyasi olmadığı deyilir. Prosesin davamı Bakı-Moskva münasibətlərinə də təsir göstərə və Qarabağla bağlı gərginliyin artmasına səbəb ola bilərmi?

- Rusiya Azərbaycanın müraciətinə, təqdim etdiyi sübutlara obyektiv yanaşmayacaqsa, bu, münasibətlərə təsir edəcək, sözsüz ki. Amma mən o fikirdəyəm ki, Rusiya prezidenti kifayət qədər təcrübəli və ağıllı bir adamdır. O bilir ki, ermənilər satqın millətdirlər. Onlar vaxtilə yaşadıqları Osmanlı imperiyasına xəyanət etdilər. Sonra onlara bizim torpaqlarda dövlət qurmuş və onları himayə edən, torpaqlarımızın 29 il işğal altında qalmasında əsas faktor olan ölkəyə də xəyanət etdilər. Ermənilər elə hesab etdilər ki, daha hər şey bitib, torpaqları işğal ediblər, oturublar, artıq onlara Rusiya lazım deyil, yeni texnologiya, investisiya lazımdır. Odur ki, çox asanlıqla arxalarını Rusiyaya çevirdilər və Qərbə üz tutdular. Bu proses Sərkisyandan başladı və daha sonra Paşinyan tərəfindən davam etdirildi. Yəni bu millətin xəyanətkar olmasını Rusiyada hamı bilir. Tarixən rus ədibləri, ziyalıları, şair-yazıçıları, diplomatlarının erməni milləti haqqında da yazdıqlarına baxın, bizim haqqımızda yazdıqlarına da. Bizi qonaqpərvər, mərd, sözünü tutan, dostluqda möhkəm millət kimi təqdim edirlər, erməniləri isə yaltaq, riyakar, xəyanətkar, satqın və sair olaraq. Buna görə də əgər Rusiya istəyirsə ki, Cənubi Qafqazda möhkəm dayaqları olsun, Azərbaycanla dostluq etməlidir. Çünki Azərbaycanla dostluq həm də Türkiyə ilə dostluqdur. Türkiyə regionun böyük dövlətidir, müasir texnologiyaya sahib bir ölkədir.

İkincisi, MDB məkanında türk dövlətləri, Rusiya Federasiyasında türk respublikaları, müsəlmanlar var. Yəni bu bölgədə Türkiyə faktoru həmişə olub, olacaq. Ona görə də Rusiya nə qədər Türkiyə ilə yaxşı, dost, əməkdaşlıq münasibətləri qursa, hər iki dövlət bundan faydalanar, həm Rusiya, həm Türkiyə. Türkiyənin Cənubi Qafqaza kifayət qədər təsir gücü var və bu, çox genişdir. Hansısa fikirayrılıqları ola bilər. Türkiyənin Ukraynanın ərazi bütövlüyünə verdiyi açıq dəstək ola bilsin Rusiyanı qıcıqlandırıb. Amma geniş anlamda mən əminəm ki, bu, iki dövlət arasında münasibətlərin korlanmasına gətirib çıxarmayacaq. Çünki hər iki dövlət fərqindədir ki, onların regional və beynəlxalq miqyasda apardığı siyasət Qərb dairələrini qane etmir. Ona görə də onların kənar təzyiqlərə qarşı birlikdə dayanması zəruridir. Düşünürəm ki, jurnalistlər, siyasətçilər, diplomatlar da məsələni qızışdırmaq istiqamətində yox, problemlərin anlaşıqlı olaraq çözülməsi istiqamətində fəaliyyət göstərməlidirlər.

- Azərbaycan Prezidentinin son çıxış və bəyanatları gündəmin əsas müzakirə mövzularındandır. Xüsusilə də Zəngəzur, Göyçə və İrəvanla bağlı dedikləri mesajları Ermənistanda da geniş əks-səda doğurub. Siz bir hüquqşünas kimi, Ermənistan adlanan tarixi Azərbaycan torpaqlarının hüquqi yolla qaytarılmasını mümkün hesab edirsinizmi?

- Açıq söyləyim ki, bölgənin gələcəyi türk xalqları ilə bağlıdır. Bir çox tarixi mənbələrdə də qeyd olunur ki, erməni xalqı deyilən xalq yoxdur, bunlar Hindistan qaraçılarıdır. Vaxtilə köçəri həyat yaşayıblar və gəlib bu bölgədə məskunlaşıblar. Bu gün mövcud olan erməni dövləti də faktiki olaraq Azərbaycan torpaqlarında formalaşdırılıb. Bu, tarixdir, prezident də bunu söyləyir. Biz indi erməniyə görə tarixi saxtalaşdırmalı deyilik ki. Deyirik ki, bəli, bu torpaqlar bizim olub, İrəvan türk şəhəri olub, tarix boyu orda türklər yaşayıblar. Amma sonradan orda məskunlaşma siyasəti aparıblar, ermənilər müxtəlif bölgələrdən köçürülüb, həmin əraziyə gətiriliblər. Rus imperiyasının dağılmasından sonra isə orada erməni dövləti formalaşdırılıb. Prezident gənclərimizə tövsiyə edir ki, tarixi öyrənin! Onu da deyir ki, biz İrəvana qayıdacağıq, amma biz Ermənistana qarşı hər hansı ərazi iddiası ilə çıxış etmirik. Bu da o deməkdir ki, əgər sülh sazişi olacaqsa, o zaman mədəni, humanitar əlaqələr yaranacaqsa, düşmənçiliyə son qoyulacaqsa - sözsüz ki, düşmənçiliyə son qoyulacaq, bütün tarix boyunca xalqlar, qonşular bir-biri ilə müharibə aparıblar, amma sonda barışıblar - azərbaycanlılar dədə-babalarının, əcdadlarının yaşadığı ərazilərə qayıdacaqlar. Orada məskunlaşacaqlar, biznes quracaqlar, yaşayacaqlar. Ermənilərin də böyük hissəsi bu bölgədən köçüb gedəcəklər. Onlar fərqindədirlər ki, yaşadıqları torpaqlar onların deyil. Məsələyə daha qlobal yanaşsaq, 100 il qabağa baxsaq, görəcəyik ki, doğrudan da azərbaycanlılar o torpaqlara qayıdacaq, yaşayacaqlar. Hüquqi baxımdan hazırda bunun yolu yoxdur. Artıq Ermənistan BMT tərəfindən bir dövlət kimi tanınıb, mövcud sərhədlər çərçivəsində. Azərbaycan da həmin sərhədləri tanıyıb. Görürsünüz ki, 70-ci illərdə Ermənistan SSR və Azərbaycan SSR arasında mövcud olan sərhədlər hal-hazırda demarkasiya olunur. BMT-yə üzv olanda hər bir dövlət bu quruma üzv olan bütün dövlətlərin ərazi bütövlüyünü tanıyır. Bu BMT-yə üzvü olan dövlətlərin hər birinin əməl etməli olduğu əsas prinsipdir. Azərbaycan da 1992-ci ildə müstəqillik əldə etdiyi dövrə qədər olmuş Azərbaycan SSR ərazisi çərçivəsində BMT-yə üzv olub. Yəni bu məsələlərlə bağlı hüquqi müstəvidə heç bir perspektiv yoxdur.

- Bəs, Ermənistan revanşist əməllərdən əl çəkməsə, o zaman qeyri-hüquqi, konkret halda hərbi müstəvidə ədalət bərpa oluna bilməzmi?

- Söhbət ondan gedir ki, Ermənistan beynəlxalq öhdəliklərini yerinə yetirməsə və Qarabağda hansısa hərbi əməliyyat keçirmək fikrinə düşsə, o zaman, sözsüz ki, Azərbaycan Zəngəzuru da götürə bilər. Yəni 2020-cu ilin 9 noyabr tarixdə imzalanmış birgə bəyanatın müddəalarını təmin etmək üçün Azərbaycan ordusu Zəngəzura nəzarəti götürərək, dəhlizi özü yarada və özünün təhlükəsizliyini təmin edə bilər. Ondan sonra da necə ki, biz 30 il beynəlxalq təşkilatlarda ərazi bütövlüyümüz üçün mübarizə apardıq, qoy Ermənistan da getsin yüz illərlə mübarizə aparsın. Ermənistanın hansısa revanşist addımları olacaqsa, Azərbaycan tərəddüd etmədən, dərhal Zəngəzuru azad etməlidir! Bu, həm tarixi ədalətin bərpa olunması olar - bu torpaqlar Azərbaycanın tarixi əraziləridir - həm də ki, 10 noyabr sazişinin müddəalarının təmini.

- Paşinyan yenidən Qarabağla bağlı iddia səsləndirib. Deməli, sakit oturmaq niyyəti yoxdur. Bəs, o halda nə etməliyik?

- Hesab edirəm ki, Paşinyanın bütün cəhdləri əbəsdir. O, bəyanat verib ki, onların ordusu müstəqil ordu olmayacaq, Rusiya ordusu ilə birlikdə olacaq. Paşinyan çalışır ki, hansısa formada Rusiyanın “qəlbini” oxşasın və Kremlin dəstəyini alsın, növbəti seçkilərdə qalib gəlsin. Amma Rusiya onun xəyanətkar olduğunu bilir və ona görə də hansı addımı atmasından asılı olmayaraq, Paşinyan hakimiyyətdən gedəcək. Çox təəssüflər olsun, bizdə bəziləri Paşinyanın hakimiyyətdə qalmasının bizə lazım olduğunu söyləyir. Bunlar kökündən yanlışdır. Rusiya Paşinyanla bölgədə heç bir ciddi iş qurmayacaq. Paşinyan getməlidir ki, Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh olsun. O istəsə də, Rusiyanın razılığı olmadan Azərbaycanla sülh sazişi imzalaya bilməz. Söhbət tək Paşinyandan yox, qərbyönümlü siyasətin Ermənistanda iflasa uğramasından gedir. Ona görə də əgər Paşinyan öz xalqını xilas etmək istəyirsə, bölgədə sülhün yaranmasının tərəfdarıdırsa, o, özü çəkilməlidir kənara və tamamilə yeni, əli Azərbaycan türklərinin, gənc əsgərlərimizin qanına batmamış bir adam hakimiyyətə gəlməlidir. Özü də elə bir adam ki, nə cinayətkar Qarabağ klanına bağlı olmasın, nə də Paşinyanın “sorosçular” dəstəsinin təmsilçisi olmasın. Tamamilə yeni qüvvə, Rusiya, Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə ilə normal iqtisadi, siyasi, mədəni əlaqələr qurmaq istəyən bir adam hakimiyyətə gəlməlidir. Yalnız o halda Azərbaycanla Ermənistan arasında yüksək səviyyəli dialoq baş tuta bilər. Halbuki Paşinyanın hakimiyyətdə olacağı dövrdə mən bunu təsəvvür etmirəm. Gördünüz ki, yanvardakı üçtərəfli görüşdə heç tərəflər bir-birinə əl də uzatmadılar. Buna görə də Paşinyan hərbi cani, cinayətkar kimi Ermənistanın rəhbərliyindən getməlidir. O halda biz Rusiyanı da razı salıb, Ermənistanla sülh sazişi imzalaya bilərik. O zaman Ermənistan Türkiyə ilə də saziş imzalaya bilər. İndiki halda Ermənistanın hazırki siyasi elitası - əgər orada yeni bir insan qabağa çıxmayacaqsa, - bizimlə və Türkiyə ilə əməkdaşlıqdan qorxacaq. Qorxacaqlar ki, Rusiya bizim əlimizlə onları cəzalandırmaq fikrinə düşə bilər, Azərbaycan və Türkiyə də vəziyyətdən yararlanıb, onları cəzalandıra bilər. Ona görə də Paşinyan qaldıqca ermənilər Azərbaycana münasibətdə davakar mövqedən çıxış edəcəklər. Bu da o deməkdir ki, bizim sülh haqda düşünməyimiz mənasız olacaq, konflikt yenə də bəlkə uzun onilliklər ərzində davam edəcək. Vəziyyəti dəyişmək üçün Azərbaycan Paşinyanın Ermənistandan hərbi cinayətkar kimi rədd olub getməsinə çalışmalıdır.

- Bəs Xankəndi və ətrafındakı ərazilərdə olan erməni terrorçularla işimiz necə olmalıdır?

- Kiçicik bir təxribat olacağı təqdirdə ona çox sərt cavab olmalıdır! Əgər sülhməramlılar o təxribatın qarşısını ala bilmirsə, deməli, Azərbaycan ona sərt cavab verməlidir. Bu zaman sülhməramlıların da nə deyəcəyinin bizimçün əhəmiyyəti olmamalıdır. Ümumiyyətlə, sülhməramlılar özlərini doğrudan da sülhməramlı kimi aparmalıdırlar. Hazırda o, Muradov özünü sülhməramlıların komandirindən daha çox, bölgənin general-qubernatoru kimi aparır. Gedir iş adamları ilə görüşür və s. Sən kimsən? Sən orda əsgərsən, qoyma tərəflər arasında problem yaransın. Amma onlar orda nə ilə məşğuldurlar, bir Allah bilir. İkincisi də Laçında bizim Ermənistanla dövlət sərhədinin müəyyən olunmamasının, sərhədin Azərbaycan əsgəri tərəfindən qorunmamasının əsas səbəbkarları da onlardırlar. Onlar 10 noyabr sazişini özləri istədiyi kimi təqdim edirlər və Azərbaycan tərəfi də gərginliyə səbəb olmamaq üçün hələlik bu məsələnin üzərinə ciddi şəkildə getmir. Amma əminəm ki, nə vaxtsa bu məsələ ciddi şəkildə gündəmə gələcək, dəhliz adlanan ərazidə bizim dövlət sərhədçilərimizin, gömrük xidmətinin fəaliyyətə başlaması təmin ediləcək. Buna bir az zaman lazımdır. Biz bu istiqamətdə işləməliyik.