"Ermənistanda hər kəs anlamalıdır ki..." - General-polkovnik Nəcməddin SadıqovAzərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Baş qərargah rəisi, general-polkovnik Nəcməddin Sadıqov "Milli Məclis" jurnalına geniş müsahibə verib. Azərbaycan ordusunda son illərdə aparılan islahatlar və döyüş meydanında əldə olunan nailiyyətlər barədə danışıb, Ermənistanın indiki rəhbərliyinə mesajlar verib. Bu, belə demək olar ki, Nəcməddin Sadıqovun ilk geniş müsahibəsidir. Həmin müsahibənin stenoqramını təqdim edirik:

– Cari ildə 100 illik yubileyini qeyd etdiyimiz Azərbaycan Ordusu bu gün dünyanın ən güclü orduları sırasındadır. Ötən dövr ərzində həyata keçirilən səmərəli və məqsədyönlü tədbirlərin nəticəsi kimi, Azərbaycan Silahlı Qüvvələri dünyanın ən yaxşı təchiz edilmiş və döyüş qabiliyyətli ilk 50 ordusu sırasına daxil olub. Ordu quruculuğu sahəsində gö­rü­lən işlər və əldə edilən nəticələr haqqında nə söyləmək olar?

– Beş il əvvəl Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı cənab İlham Əliyev ordunun əsaslı şəkildə yenilənməsi kursunu tutmaqla müdrik qərar qəbul etdi. Ölkə başçımız bu çətin vəzifəni yüksək hazırlıqlı, bilikli və tələbkar rəhbər olan general-polkovnik Zakir Həsənova tapşırdı. Respublikada bu gün hər kəs, hətta skeptik köklənmiş müxalifətçilər belə ordumuzun qısa müddət ərzində böyük nəticələr qazandığını etiraf edir. Bütün birləşmə və hərbi hissələrin döyüş hazırlığı və döyüş qabiliyyəti ən yüksək səviyyəyə qaldırılıb. Birləşmə, hərbi hissə və əlahiddə bölmələrin dislokasiya yerlərinin infrastrukturu inşa edilib və ya 80 faiz yenilənib. Şəxsi heyətin məişət şəraiti, qidalanması, geyim forması ilə təmin edilməsi və digər bütün təminat növləri ilə bağlı problemlər tam həcmdə həllini tapıb.

Hərbi qulluqçuların sosial-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması prioritet istiqamətlərdən biri kimi müəyyən olunub. Dövlətin diqqət və qayğısı sayəsində son illər 1400-dək hərbi qulluqçu Bakı, Gəncə və Naxçıvan şəhərlərində daimi mənzillə təmin edilib, ölkənin digər bölgələrində isə 2000-dək hərbi qulluqçuya xidməti mənzillər verilib. Bu istiqamətdə işlər bu gün də davam etdirilir. Ali Baş Komandanın tapşırığına əsasən yaxın vaxtlarda 500-dək hərbi qulluqçunun daimi mənzillə təmin edilməsi nəzərdə tutulub.

Ölkə rəhbərliyinin həyata keçirdiyi iqtisadi islahatlar Azərbaycanda bütün sahələrin inkişafına güclü təkan verdi və hərbi xərcləri ciddi şəkildə artıran Prezidentimiz dərhal ordunun ən müasir silah və texnika nümunələri ilə təchizatına istiqamət götürdü. Bu istiqamətdə artım gələn ildə də gözlənilir. 2019-cu ildə ölkənin müdafiə qabiliyyətinin və milli təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə 3 milyard 37 milyon manatın ayrılması nəzərdə tutulub ki, bu da cari illə müqayisədə 4,6 faiz çoxdur.

Hərbi qulluqçuların sırf döyüş hazırlığı ilə məşğul olmaları üçün dövlət tərəfindən bütün lazımi şərait yaradılır. Ordumuzun müasir silah və hərbi texnika ilə təchiz edilməsi, həmçinin onun yüksək döyüş ruhu bu gün təcavüzkar erməni işğalçıları üzərində böyük üstünlüyə nail olduğumuzu deməyə imkan verir.

Ölkədə vətənpərvərlik görünməmiş həddədir. Biz ona nail olduq ki, Azərbaycan Respublikasının hər bir vətəndaşı hərbi xidmətdən keçir, o cümlədən qadınlar həvəslə hərbi xidmətə qoşulurlar, orduda müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət edən vətəndaşların sayı isə 21 min nəfərə çatıb.

Bu il Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin yaradılmasının 100 illik yubileyi, habelə Bakının işğaldan azad edilməsinin 100 illiyi münasibəti ilə keçirilən paradlar ordumuzun bütün gücünü və qüdrətini bir daha nümayiş etdirdi. Həmin paradlarda tərəfimizdən 240 ədəddən artıq hərbi texnika, gəmi, 70-dən çox uçuş vasitəsi, ən müasir zirehli texnika, ən yeni raket və artilleriya qurğuları, hava hü­cumundan mü­dafiə sistemləri, helikopterlər və pilotsuz uçuş aparatları nümayiş etdirildi.

Silahlı Qüvvələrimizin müasir standartlara cavab verən peşəkar orduya çevrilməsində ölkəmizin iqtisadi inkişaf tempi böyük rol oynadı. Dinamik iqtisadi inkişafla yanaşı, güclü ordunun yaradılması müasir Azərbaycanı xarakterizə edən əsas amillərdəndir.

– Azərbaycan Ordusu öz gücünü döyüş meydanında göstərib. Aprel dö­yüşləri və Naxçıvan əməliyyatı Azərbaycan Ordusunun işğal altında olan torpaqlarımızı azad etmək gücündə olduğunu nümayiş etdirdi. Bununla bağlı nə deyə bilərsiniz?

– 2016-cı ilin aprelində bütün bu deyilənlər sözdə deyil, döyüşdə nümayiş etdirildi. Aprel əks-həmlə əməliyyatı Silahlı Qüvvələrdə keçirilən islahatların nə qədər uğurlu olduğunu növbəti dəfə sübut etdi. Bu əməliyyatda ordumuzun əsas məqsədi qoşunların təmas xəttinin bilavasitə yaxınlığında yerləşən, Azərbaycanın yaşayış məntəqələrini məqsədyönlü şəkildə atəşə tutan erməni silahlı birləşmələrinin atəş mövqeləri və nöqtələrinin məhv edilməsi idi. Biz dinc əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə çalışırdıq və bu məqsədə nail olduq. Dinc əhalini atəşə tutan düşmən nəinki məhv edildi, hətta üstünlük təşkil edən yüksəklik və mövqelərdən də çıxarıldı. Qoşunların genişmiqyaslı iştirakı olmadan belə biz işğal edilmiş 2000 hektardan çox ərazini azad etdik, eyni zamanda, Ağdərə-Madagiz və Horadiz-Cəbrayıl istiqamətlərindəki ərazinin böyük bir hissəsini və yolları əməliyyat nəzarətinə götürdük.

Aprel döyüşləri zamanı Silahlı Qüvvələrimizin rəşadətinə ən yüksək qiyməti ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyev verdi. Onun “Aprel döyüşləri dövlətimizin və ordumuzun gücünü, xalqımızın birliyini, həmrəyliyini və vətənpərvərliyini nümayiş etdirdi” deyərək səsləndirdiyi fikirlər sizin sualınıza tam cavab verir.

Təəssüflər olsun ki, Ermənistan rəhbərliyi növbəti dəfə idrakın səsinə qulaq asmadı, münaqişənin sülh yolu ilə tənzimlənməsi üçün ona verilmiş fürsətdən istifadə etmədi və danışıqlarda yenidən qarşıdurma yolunu seç­di.

2018-ci ildə rəşadətli ordumuz ermənilər tərəfindən zəbt olunmuş 11 min hektar Naxçıvan torpağını azad edərək bir daha qəhrəmanlıq və şücaət göstərdi. Böyük həcmdə mühəndis və kəşfiyyat işi aparıldı. Naxçıvan əməliyyatı yüksək ustalıq və peşəkarlıqla həyata keçirildi. Biz düşmənin vacib kommunikasiya marşrutlarına nəzarət imkanı verən strateji yüksəklikləri azad etdik. Bu əməliyyat bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan Ordusu güclüdür və onun qarşısında qoyulan istənilən tapşırığı yerinə yetirmək iqtidarındadır.

Bu gün Ermənistanın daxilində yaranmış çətin siyasi vəziyyəti nəzərə alaraq, Prezidentimiz Ermənistan Respublikası hökumətinin yeni başçısına fürsət verir ki, düşünsün və Azərbaycanın zəbt edilmiş torpaqlarını sülh yolu ilə azad etsin. Ermənistanda hər kəs anlamalıdır ki, Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Ali Baş Komandanın istənilən əmrini yüksək peşəkarlıq səviyyəsində yerinə yetirməyə hazırdır və işğal edilmiş əraziləri azad etməyə qadirdir. Ermənistanda elə zənn etməsinlər ki, vaxtı uzatmaqla danışıqlardakı status-kvonu qoruyub saxlaya biləcəklər.

– Azərbaycan güclü müdafiə sənayesi yaradıb. Bu gün ölkəmiz müasir və keyfiyyətli hərbi təyinatlı məhsulların istehsalçısı kimi dünyada tanınır. İstehsal edilən rəqabətə davamlı məhsullar Silahlı Qüvvələrimizlə yanaşı, bir sıra xarici ölkələrin ordularının da silahlanmasına qəbul edilir. Bununla bağlı fikirlərinizi bilmək maraqlı olardı.

– Uzaqgörən və hörmətli Prezidentimizin qayğısı ilə müdafiə təyinatlı hərbi sənayenin ən müasir infrastrukturu yaradılır. Biz hərbi təyinatlı məhsulların tamamilə xaricdən alınmasından asılı ola bilmərik. Qısa müddət ərzində respublikamızda hərbi texnikanın, silahların, döyüş sursatlarının, hərbi-texniki əmlakın və təchizatın, yüksək keyfiyyətli əşya və ərzağın ən müasir nü­munələrinin istehsalı həyata keçirilir. Azərbaycanda 20-dən çox hərbi zavod yaradılıb. Bu zavodlarda ordumuzun təchiz olunduğu 1200 adda hərbi təyinatlı müxtəlif məhsullar istehsal edilir. Eyni zamanda, biz hərbi təyinatlı məhsulları Yaxın Şərq, Cənubi-Şərqi Asiya, Afrika və Avropanın 10-dan çox ölkəsinə ixrac edirik. İxrac olunan məhsulların həcmi ildən-ilə artır.

Bununla yanaşı, Azərbaycanda güclü zirehli maşınlar da istehsal olunur. Bu zirehli maşınlardan şəxsi heyət üçün nəqliyyat vasitəsi, səyyar komanda məntəqəsi, gözətçi avtomobillər və s. kimi istifadə edilir.

Bizim zərbə və döyüş-kəşfiyyat pilotsuz uçuş aparatları dünyada geniş şöhrət qazanıb. Yeni nəsil “Zərbə” pilotsuz uçuş aparatı özü­nün ən yüksək texnoloji səviyyəsi və imkanları ilə böyük heyranlıq doğurur.

Mən başqa ölkələrdə rəsmi səfərlərdə oluram. Orada qoşunları və hərbi zavodları ziyarət edərkən müdafiə təyinatlı məhsullarımızın xarici analoqlarından nəinki geri qalmadığının, hətta onları üstələdiyinin şahidi oluram. Təsadüfi deyil ki, Cənubi Koreya, İraq, Afrika ölkələri də Azərbaycandan silah alıcıları sırasındadırlar. Bu, bir daha onu göstərir ki, Azərbaycanın istehsal etdiyi hərbi məhsullar dünyanın ən yüksək standartlarına cavab verir.

2014-cü ildən Azərbaycanda “ADEX” Beynəlxalq müdafiə sərgisi keçirilir. Regionda təşkil olunan böyük, genişmiqyaslı bu tədbir Azərbaycanın müdafiə sənayesi kompleksinin, müasir silah və avadanlığın gücünü, qüdrətini nümayiş etdirmək üçün geniş imkanlar açır.

“ADEX” dünya bazarlarına ixrac üçün təklif edilən hərbi-sənaye kompleksinin müxtəlif sahələri üzrə hərbi texnikanın ən yeni nümunələri, müasir müdafiə texnologiyaları ilə tanış olmaq imkanı yaradır. Artıq bu sərgi silahların ən son nü­munələrinin nü­mayişi və beynəlxalq hərbi-texniki əməkdaşlıq sahəsində sazişlərin imzalanması üçün gö­zəl platformaya çevrilib. Son “ADEX-2018” sərgisi cari ilin sentyabr ayında Bakıda keçirilmiş və xeyli sayda xarici ölkələrdən olan mü­dafiə sənayesi şirkətləri və müəssisələrini cəlb etmişdir.

– Respublikamız bir çox ölkələrlə hərbi-texniki sahədə əməkdaşlığı uğurla davam etdirir. Bu əməkdaşlığın əhəmiyyəti nədən ibarətdir?

– Regionun xüsusiyyətləri, siyasi durum və cəbhəboyu zonadakı vəziyyət nəzərə alınmaqla, həmçinin düşmən üzərində daim hərbi üstünlüyü saxlamaq məqsədi ilə Azərbaycan Ordusunun silahlanmasına inkişaf etmiş müxtəlif ölkələrdə istehsal olunan yeni, müasir və keyfiyyətli dö­yüş texnikası, eləcə də digər hərbi təyinatlı məhsullar daxil edilir.

Prezidentimizin qərarı ilə Azərbaycan bu gün Rusiya, Belarus, Ukrayna, Çin kimi ənənəvi tərəfdaşları ilə yanaşı, NATO-ya üzv ölkələr – Türkiyə, İspaniya, Böyük Britaniya, habelə İran, Pakistan, İsrail, Cənubi Afrika Respublikası və digər inkişaf etmiş dövlətlərlə ən fəal şəkildə əməkdaşlıq edir. Bizim hərbi-texniki əlaqələrimiz ən yüksək səviyyədə, strateji maraqlara cavab verən istiqamətdə inkişaf edir. Hərbi-texniki əməkdaşlıq üzrə fəaliyyət göstərən daimi komissiyalar fəal işləyir.

Bundan əlavə, Azərbaycan Ordusunun hərbçiləri xarici ali hərbi məktəblərdə və kurslarda təhsil alır, müxtəlif mütəxəssislərin və xüsusi təyinatlı qüvvələrin yarışlarında, eləcə də sərgilərdə və forumlarda, sülhyaratma əməliyyatlarında, nazirlər və baş qərargah səviyyəsində keçirilən iclas və konfranslarda fəal iştirak edirlər.

Bu, bizim yüksək nüfuzumuzdan, dünyadakı mürəkkəb hərbi-siyasi vəziyyətin istənilən çağırışlarına cavab vermək və ən çətin məsələləri həll etmək bacarığımızdan xəbər verir. Beynəlxalq əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilən bütün tədbirlərdə biz lazımi təcrübə toplayır, vərdiş və peşəkarlığımızı artırırıq.

Bu yaxınlarda mən ABŞ Nəqliyyat Komandanlığının komandanı general Stefen Lyons ilə görüşərkən o, bizim Əfqanıstandakı sülhməramlı qüvvələrimizə ən yüksək qiymət verərək vurğuladı ki, Azərbaycan hərbçiləri nü­munəvi xidmətləri ilə bu ölkədə həyata keçirilən missiyada fərqlənirlər.

– Azərbaycan Ordusunun səciyyəvi xüsusiyyətlərindən biri də yüksək vətənpərvərlik ruhudur. Məhz bu mühüm keyfiyyət ordunun döyüş qabiliyyətində öz əksini necə tapır?

– Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı cənab İlham Əliyevin diqqət və qayğısı nəticəsində müasir və güclü silah və hərbi texnika ilə təchiz olunan Azərbaycan Ordusunun şəxsi heyətinin döyüş ruhu, hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsi, mənəvi-psixoloji hazırlığı, psixoloji dayanaqlığı və intizamı bu gün, həqiqətən də, yüksək səviyyədədir.

Müdafiə nazirinin tapşırığına əsasən, Azərbaycan Ordusunun döyüş qabiliyyətinin yüksəldilməsi məqsədi ilə bütün birlik, birləşmə, hərbi hissə və bölmələrdə şəxsi heyətin hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsi və mənəvi-psixoloji hazırlığı istiqamətində məqsədyönlü iş aparılır.

Azərbaycan Ordusunun şəxsi heyətinin hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsinin əsas keyfiyyətləri Azərbaycan Respublikasının Prezidenti və Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanına, Konstitusiyaya və hərbi borca sədaqət; nümunəvi davranış və xidmət yoldaşları ilə dostluq münasibətlərinin qurulması; özü­nə qarşı tələbkarlıq və qarşıya qoyulmuş tapşırıqların vaxtında, dəqiq yerinə yetirilməsi kimi yüksək qabiliyyətlərin formalaşdırılmasıdır.

Bu gün Azərbaycan Ordusunda, o cümlədən müdafiənin ön xəttində hərbi xidmət keçmək üçün optimal şərait yaradılıb. Gənclərin hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsi istiqamətində səmərəli iş aparılır. Hərbi hissə və xüsusi təyinatlı hərbi təhsil müəssisələrində hərbi xidmətin nü­fuzu, ölkə və xalq qarşısında öz borcunun yerinə yetirilməsi tələbatı təbliğ olunur, müxtəlif mədəni-kütləvi tədbirlər keçirilir, ordu ilə cəmiyyət arasında əlaqələrin genişləndirilməsinə yönəldilən “Açıq qapı” günləri və bir sıra digər tədbirlər həyata keçirilir.

Bu gün Azərbaycan Ordusunun dövlət və qeyri-hökumət təşkilatları, ictimaiyyət və media nü­mayəndələri ilə əməkdaşlığının inkişafına bö­yük əhəmiyyət verilir.

Biz cəmiyyət üçün açığıq. Bu baxımdan Azərbaycan Ordusunun fəaliyyəti, ordu quruculuğunda aparılan islahatlar, şəxsi heyətin mənəvi-psixoloji hazırlığı, habelə hərbi qulluqçuların sosial müdafiəsinin yaxşılaşdırılması və gənclərin hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsi sahəsində tərəfimizdən görülən işlər barəsində ictimaiyyətin məlumatlandırılmasına xüsusi diqqət yetirilir.
"Elə pullu kişilər var ki, məndən ötrü ölürlər"Azadqadin.az bildirir ki, Azərbaycanlı 19 yaşlı gənc cinsiyyətini əməliyyat yolu ilə dəyişib. Türkiyədə əməliyyat olunan və pasportunu dəyişərək ad, soyadını Nihal Əliyeva adlı şəxs geniş müsahibə verib.

Həmin müsahibəni təqdim edirik:

- İlk olaraq oxucularımıza özün haqda məlumat verərdin..

- Mən Nihal, 19 yaşım var. Naxçıvanın Babək rayonunda doğulmuşam. Uşaq yaşlarımdan hamı məndən üz döndərib, heç kimim yoxdur.

- Özünü neçə yaşından qız kimi hiss edirsən?

- Mənim 14 yaşım olanda kənddə təcavüz ediblər. İlk dəfə həmin gün kişilərlə əlaqəyə girmişəm, daha sonra bu xoşuma gəlib və mütəmadi olaraq öz istəyimlə əlaqəyə girmişəm. Mən bu işdən həzz alıram və heç kim məni buna məcbur etmir. 17 yaşımda isə Türkiyəyə getdim və orada yaşadım.

- Ailən sənin mavi olduğunu biləndən sonra nə etdi?

- Bunu bilənədən sonra bütün qohumlarım, ailəm, yaxınlarım məndən üz döndərdi. Hamısı məni cəmiyyətdən təcrid etdi. Məcbur qalıb, Naxçıvandan qaçdım, gəlib Bakıda tək yaşamağa başladım.

- Hər halda ailənlə əlaqən olmamış deyil...

- Bütün ailəmi silmişəm, sadəcə 18 yaşlı bacımla danışıram, çünki o mənimlə insan kimi davranırdı, ona maddi dəstək də göndərirəm. Anam da məndən pul istəyir...

- Anan pula görə səninlə barışmaq istəyir?

- Bəli, anam bilir ki, pulum var, məni belə də qəbul etməyə hazırdır. Ancaq mən o adamı həyatımdan silmişəm, onu heç vaxt bağışlamayacam. O doğduğu uşağa sahib çıxmadı, məndən imtina etdi. O vaxt məni həkimə aparsaydı, bəlkə də hər şey fərqli olardı.

- İndiysə gələk əsas məsələyə. Cinsiyyətini necə oldu ki, dəyişdin?

- Mən ilk olaraq onu deyim ki, mən trans deyiləm. Tamamilə qadınam. Türkiyədə bu əməliyyat mümkündür və mən bunu etmişəm. Yəni bədənim tam qadındakı kimidir. Azərbaycanda bunu edən ilk şəxs mənəm və bununla qürur duyuram.

- Cinsiyyətini dəyişəndən sonra kişilərlə pul qarşılığına görüşürsən yoxsa öz istəyinlə?

- Bəli, indi də pul qarşılığında görüşürəm. Belə də ki, inan mənim səmimiyyətimə ki, elə pullu kişilər var ki, məndən ötrü ölürlər, əgər mənə inanmırsansa, sübut də edə bilərəm. Bilirlər də onlar hər şeyi. Yəni bəziləri də var ki, sadəcə pul verirlər ki, mənim bədənimə baxsınlar. Amma belə sevdiyim insan da var.

- Səncə pullu kişilər nəyə görə sənə meyl edir ki? Əgər dediyin kimi pulludularsa, onlar istədikləri gözəl qadınlarla da əlaqə qura bilərlər...
- Hə, sən dediyin sualı mən də onlardan soruşmuşam. Deyirlər ki, qadınlardan bezmişik. Amma məni səmimi görürlər, bir də onlar fərqlilik axtarırlar.

- Puldan söz düşmüşkən, bu əməliyyat çox bahadır, bu qədər pulu necə qazanmısan?

- Bəli, çox bahadır. Toplam 30 min dollar pul xərcləmişəm. Mən bir neçə il Türkiyədə gey kimi çalışdım, orada eskort idim, bu pulu 1 ilə yığdım. Heç də peşman deyiləm. Özümü dünyanın ən xoşbəxt insanı hiss edirəm.

- Türkiyədə səni necə qəbul edirlər?

- Ora çox müasir ölkədir, hər şeyi normal qəbul edirdilər. Mən daha azad yaşamaq üçün, yaxın zamanlarda ABŞ-a köçəcəm.

- Son sualımız, nə vaxtsa, ailə qurmağı, övlad sahibi olmağı düşünmüsən?

- Bu haqda heç düşünməmişəm.
“Media dağıdıcı deyil, birləşdirici olmalıdır” - Əflatun AmaşovMilli Məclisin deputatı, Azərbaycan Mətbuat Şurasının sədri Əflatun Amaşov müsahibə verib.

Arasiya.net Trend-ə istinadən müsahibəni təqdim edir:

- Əflatun müəllim, 2018-ci il Mətbuat Şurasının fəaliyyəti baxımından hansı məqamlarla yaddaqalan oldu?

- 2018-ci ildə Mətbuat Şurasının fəaliyyətə başlamasının 15 ili tamam oldu. Ötən 15 il ümumilikdə media ictimaiyyəti üçün uğurlu olub. Şura mətbuatın özünütənzimləməsini həyata keçirir. Konkret funksiya və vəzifələri var. Lakin fikrimcə, əsas məqam qurumun cəmiyyətə, bir növ, media mesajı verə bilməsində və cəmiyyətin ona adekvat reaksiyasındadır. Reaksiya isə var. Çünki Şuraya etimad və inam yaranıb.

Mətbuat Şurasının mövcudluğu o deməkdir ki, cəmiyyətin hərəkətverici qüvvəsi olan jurnalistika özünü təkmilləşdirmək, inkişaf etmək, nöqsan və çatışmazlıqlarını aradan qaldırmaq üçün təşkilatlana bilir. Əslində bu, model və nümunədir. Bəzən vurğulayırlar ki, nə üçün başqa peşə sahiblərinin problemlərini, çatışmazlıqlarını göstərən, ictimailəşdirən qurum yoxdur? Belə söyləyənlər müəyyən mənada haqlıdırlar. Ancaq gəlin, nəzərə alaq ki, media fəaliyyəti ictimai əhəmiyyət daşıyır. Jurnalist əməyi geniş diapazona malikdir. Hər hansı şəxs müəyyən sahədə üzləşdiyi çətinliyi mediada işıqlandırır, jurnalistikanın ədalətinə sığınır. Bu o deməkdir ki, medianın ədalət anlayışı güclü olmalıdır və media peşəkar olduqda güclüdür. Mətbuat Şurasının ötən 15 ildəki fəaliyyəti həm peşəkar jurnalistikanın güclənməsinə, həm peşəkarlığın yeni forma və standartlarının tətbiqinə, həm də peşəkarlığa yad halların aradan qaldırılmasına, cəmiyyətin maraq və mənafelərinin təmin olunmasına yönələn ictimai çağırışdır. Bu çağırış cəmiyyətdə əks-səda doğurubsa, ona dəstək varsa, demək ki, uğur da var.

“İnternet media cəmiyyətin əsas informasiya mənbəyinə çevrilib”


Ötən il Azərbaycan mediası və Mətbuat Şurası baxımından daha bir mühüm hadisə ölkə jurnalistlərinin VII qurultayının təşkili idi. Bildiyiniz kimi, qurultay martın 10-da keçirildi. Ali Məclisdə Şuranın Nizamnaməsinə dəyişiklik edildi, qurumun İdarə Heyətinin tərkibi genişləndirildi, yeni tərkib seçildi, problemlər diqqətə çatdırıldı, qarşıdakı 4 il müddətində onların həlli istiqamətində görüləcək işlər ətrafında müzakirələr aparıldı. Hesab edirəm ki, jurnalistlərin qurultayı yalnız Mətbuat Şurası və media ictimaiyyəti üçün önəm daşımadı, ümumilikdə ölkənin həyatında əlamətdar hadisəyə çevrildi.

Mətbuat Şurası 2018-ci ildə də özünün ənənəvi fəaliyyət istiqamətlərinə sadiq qaldı. Bura başlıca olaraq Şuraya daxil olan şikayətlərin araşdırılması, qərar və rəylərin çıxarılması daxildir.

2018-ci ildə Azərbaycan Mətbuat Şurasına 480 şikayət məktubu daxil olub. Bununla bağlı Şuranın illik hesabatında konkret rəqəmlər açıqlanacaq. Ona görə də yalnız bəzi məqamları qeyd etməklə kifayətlənəcəyəm. Mətbuat Şurasının fəaliyyətdə olduğu ilk illərdə, daha doğrusu, ilk onillikdə şikayətlərin artım dinamikasına ölkənin ictimai-siyasi həyatında baş verən hansısa hadisə, yaxud hadisələr təsir göstərirdisə, artıq bu meyl müşahidə edilmir. Belə vəziyyəti iki cəhətdən dəyərləndirmək mümkündür. Əlbəttə, mediada siyasiləşmə, demək olar, yoxdur. Digər tərəfdən, sosial şəbəkələrin, xüsusən də “Facebook”un rolunu vurğulamaq lazımdır. Hazırda siyasi konfrantasiyalar məhz bu müstəvidə özünü göstərməkdədir.

İnternet media orqanlarının artan çəkisini qeyd etməliyəm. Mətbuat Şurasına daxil olan şikayətlərin əksər hissəsi onlardandır. Bu cəhət düşünməyə vadar edir. Biz vaxtilə qəzetlərin peşə prinsiplərinə zidd fəaliyyətlərinin aradan qaldırılması üçün çalışırdıqsa və müəyyən uğurlar əldə etmişdiksə, internet media orqanlarının total artımı şəraitində əldə etdiyimiz uğurların bəzən sıradan çıxdığının da şahidi oluruq. Deməli, sahəyə daha sistemli yanaşmalıyıq.

“Medianın linç etməsi insanların ədalət ruhunu sarsıdır, hüquqi münasibətlər sisteminə zərbə vurur”

- 2018-ci ili mediamızın inkişafı baxımından necə qiymətləndirirsiniz? Hansı cəhəti fərqləndirmək mümkündür?


- Mediamız kifayət qədər təsir gücünə malikdir. 2018-ci ildə bu təsir daha da artıb. Prinsipcə, bu vacibdir. Media ölkədəki söz və ifadə azadlığının tribunası kimi çıxış etməlidir. Onun missiyası ədalətli olmalıdır.

Ayrı-ayrı məqamları təhlil edəndə görürsən ki, jurnalistika ümumən hadisə və proseslərə ədalətli yanaşır. Yəni belə deyim, haqqında neqativ məlumat yayılan hansısa məmurun, yaxud vəzifəli şəxsin şiddətlə qınanması lazımdır. Amma media linç yox, tənqid etməlidir. Tənqid konkret fakta əsaslanmalı, yaradıcılıq məhsulu olaraq ortaya çıxmalıdır. Medianın linç etməsi insanların ədalət ruhunu sarsıdır, hüquqi münasibətlər sisteminə zərbə vurur. Nəticədə kütlə psixologiyasının dominant mövqe qazanmasına şərait yaranır. Bu, olduqca ziyanlı tendensiyadır.

Media mahiyyətcə dağıdıcılıqdan uzaq durmalı, birləşdirici olmalıdır. O, kütlə yaratmamalıdır. Çünki kütlə prinsipləri, bütövlükdə dəyərləri darmadağın edir. Yaxın Şərqdə baş vermiş bir sıra siyasi proseslər sonrası biz bunun şahidi olduq.

- Buna yalnız media diqqət yetirməlidir?

- Media öz üzərinə düşəni etməlidir. Yəni həssas olmalıdır. Həssaslıq peşəkarlıqdan asılıdır. Haqqında az əvvəl bəhs etdiyim məsələdə ümumən ölkənin informasiya təhlükəsizliyi ilə bağlı məqamlar var. Burada dövlətin üzərinə konkret vəzifələr düşür. Son illər kifayət qədər işlər görülüb. Bir sıra qanunlara əlavə və dəyişikliklər edilməklə hüquqi tənzimləmələr üçün meydan genişləndirilib. Təbii ki, başqa tədbirlər də görülməlidir və görüləcək də. Amma, gəlin, nəzərə alaq ki, informasiya müstəvisində hüquqi tənzimləmələr asan başa gəlmir. Misal çəkim, Avropanın qabaqcıl ölkələrində mediaya yardım mexanizmi lap əvvəldən mövcuddur. Ancaq vaxtilə bunu ölkəmizdə tətbiq etmək istəyəndə nə qədər söz-söhbətlər yarandı. İddia edildi ki, proses medianı asılı hala gətirəcək. Ancaq belə olmadı. Eləcə də indi. Hansısa qanuna dəyişiklik edilir, dərhal reaksiya verilir ki, bu, söz və ifadə azadlığını məhdudlaşdırmaq tədbiridir. Məsələni dünyanın ictimai rəyinə məhz bu cür çatdırmaq istəyən müəyyən qüvvələr və onların Azərbaycandakı tərəfdarları var. Belə hay-küy salmaqdansa, danışıqlar, müzakirələr aparmaq, vəziyyəti öyrənmək lazımdır. İndiyədək nə qazanmışıqsa, inkarçılıq yolu ilə əldə etməmişik. Kimlərsə informasiya orqanı yaradır, bununla təbii ki, cəmiyyətlə təmasa keçir. Dövlət onların fəaliyyətinin mənfi tərəfli ola biləcəyi perspektivini nə üçün düşünməməlidir? Əlbəttə ki, düşünməlidir, tədbir görməlidir.

Ancaq media ümumən həssas sahədir. Jurnalist ictimaiyyəti olaraq bunu daha çox düşünməliyik. Dövlətimizin inkişafını istəyiriksə, söz və ifadə azadlığının tam mahiyyətindən çıxış etməliyik, hər hansı spekulyasiyalara yol verməməliyik. Bir ölkə iqtisadi cəhətdən nə qədər inkişaf edir-etsin, orada insan hüquq və azadlıqları qorunmursa, plüralist fikir yoxdursa, dünyanın baxış bucağı müsbət olmayacaq. Dövlətin mövcud istiqamətdəki tənzimləmələri şərtdir. Nəzərə alaq ki, qanunun aliliyi prinsipinin cəmiyyətin sosial sifarişi ilə uzlaşdırılması vacibdir. Buna görə də daim müzakirələr aparılmalıdır, kompromiss variantlar tapılmalıdır, ziddiyyətlər aradan qaldırılmalıdır, bir sözlə, konkret iş görülməlidir.

Hansısa qüvvələrin təsiri ilə ənənəvi inkarçılıq yolu tutanlar müzakirədən, normal diskussiyadan yayınır. Bəli, bilirik, mediamız problemsiz deyil. Onu da bilirik ki, medianın cəmiyyətdəki rolunu düzgün qavramayan vəzifə sahibləri var. Əvvəllər belələrinin sayı daha çox idi. Ancaq görürük ki, dövr, idarəçiliyə münasibət dəyişir. Baxın, bu gün vətəndaş müraciətlərini, eləcə də jurnalist sorğularını sosial şəbəkələr üzərindən cavablandıran məmurlarımız az deyil.

- Bəzən mediamızla bağlı fərqli fikirlər də səslənir. 2018-ci ildə bu kimi fikirlərin ara-sıra dövriyyədə olduğunu gördük...

- Media çətin sahədir. Bu cəhət onun təbiətindən irəli gəlir. Mövcud istiqamətdə problemlər də kifayət qədərdir. Amma bu o demək deyil ki, həmin problemlər onları həll etmək istəmədiyimiz üçün var. Media inkişaf etməsəydi, ictimai nəzarət olmasaydı, həyatımızdakı bir çox pozitiv yeniliklər baş verməyəcəkdi. Ancaq əldə edilənlərlə kifayətlənmək olmaz.

Onu da görürük ki, medianın inkişafı ilə bağlı hər hansı konkret baxış bucağı olmayanlar ictimai rəyi çaşdırmaqla, oturuşmuş media sisteminə, bir növ, həqarət yağdırır, bu sahəyə cavabdeh şəxsləri, həmçinin Mətbuat Şurasını hədəfə alırlar. Bəlli siyasi dairələrin maraqlarından çıxış etdikləri hər kəsə çox yaxşı məlumdur. 2018-ci ildə belələri daha aktiv oldular (gülür). Vaxtilə onların aktivlikləri sırf Mətbuat Şurası müstəvisində gözə dəyirdi. Müəyyən qruplaşmalar yaradırdılar. Çalışırdılar ki, Şuranı tutduğu yoldan döndərəcək dəyişikliklər eləsinlər, mərkəzdə dayansınlar və sair. O zaman da kimlərdənsə güc alırdılar, yaxud güc aldıqlarını düşünürdülər. İndi daha iddialıdırlar – öz aləmlərində bütövlükdə media sistemini dəyişmək üçün cəsarətləniblər. Təəssüf ki, həmin şəxslər bunu başa düşməməzlikdən etmirlər. Kifayət qədər məlumatlıdırlar, hər şeyi yaxşı anlayırlar. Məqsədləri də aydındır – anarxiya yaratmaq, medianın gücündən faydalanmaqla dövlətlə vətəndaşı üz-üzə qoymaq.

“Mətbuat Şurası haqqında qanun layihəsi hazırlanıb”

- 2018-ci ildə Mətbuat Şurası haqqında ayrıca qanun qəbul edilməsinin zəruriliyinə dair açıqlama da verdiniz. Bu istiqamətdə 2019-cu ildən nə isə gözləmək olarmı? Ümumən, belə bir sənədin vacibliyini əsaslandırmağınızı istərdik.

- Mətbuat Şurası təşkilati-hüquqi forma baxımından qeyri-hökumət təşkilatıdır, ictimai birlik kimi fəaliyyət göstərir. Ancaq üzərinə götürdüyü missiya böyükdür və bu missiya sosial sifarişdir. Söhbət bəzilərinin iddia etdiklərinin əksinə olaraq, heç də mediaya dövlət nəzarətinin bərpasından getmir. Belə hal əsla ola bilməz. Mətbuat Şurası haqqında qanun qeyd etdiyim sosial sifarişi daha səmərəli şəkildə təmin etmək üçün mühüm vasitədir. Bu vasitə eyni zamanda həqiqi media vasitələrinin maraq və mənafeyinin qorunması üçün əhəmiyyətlidir. Təbii ki, qanun olacaqsa, onu qəbul edən dövlət olacaq. Dövlətin marağı nədir? Azərbaycan Respublikasının ərazisində hər bir şəxsin kütləvi informasiya vasitəsi kimi fəaliyyət göstərən qəzet, jurnal, informasiya agentliyi və internet informasiya resurslarında öz hüquqlarının və qanunla qorunan mənafelərinin müdafiəsini həyata keçirmək, media-ictimaiyyət, media-hakimiyyət münasibətlərini tənzimləmək, KİV məkanındakı sui-istifadələr və digər neqativ halların qarşısının alınması üçün effektiv hüquqi mexanizmləri tətbiq etmək. Amma dövlət ona da çalışır ki, proses medianın özünütənzimləməsi müstəvisindən kənara çıxmasın. Buna görə də söz və ifadə azadlığının dərinləşməsi, bu sahədə cəmiyyətin maraq və mənafelərindən irəli gələn mühitin formalaşması, kütləvi informasiya vasitələrinin beynəlxalq informasiya məkanına inteqrasiyasında səmərəliliyi artırmaq məqsədilə Şuranın fəaliyyətinə kömək edə, zəruri təşkilati, texniki və maddi dəstək göstərə bilər. Nəzəri baxımdan yanaşsaq, mahiyyət budur.

Əslində dünyanın bir çox qabaqcıl ölkələrindəki mətbuat şuralarının fəaliyyəti qanunla tənzimlənir, yaxud da onlar hansısa yolla dövlət tərəfindən dəstəklənirlər. Yəni bu, keçilmiş yol, müraciət edilmiş təcrübədir.

Mətbuat Şurası haqqında ilkin qanun layihəsi hazırlanıb və müvafiq qurumlara təqdim edilib. Hazırda layihənin ekspertizası və beynəlxalq təcrübəyə uyğunlaşdırılması istiqamətində işlər aparılır. Hesab edirəm ki, bu işlər uğurla başa çatdırıldıqdan sonra layihə parlamentin müvafiq komitəsinin müzakirəsinə təqdim oluna, plenar iclasın gündəliyinə daxil edilə bilər. İnanıram ki, 2019-cu ildə mövcud istiqamətdə konkret addımlar atılacaq.

- Əflatun müəllim, 2019-cu ildən media ilə bağlı gözləntilərinizi bilmək də maraqlı olardı...

- Gözləntilərimiz müəyyən mənada arzularımızı özündə ehtiva edir. Əlbəttə, 2019-cu ilin jurnalistlərimiz üçün uğurlu keçməsini arzulayıram. Hər bir sahə çətindir, amma həmişə düşünmüşəm ki, jurnalistlər daha çətin işlə məşğuldurlar. Onların əməkləri müstəsna əməkdir.

Arzum budur ki, 2019-cu ildə jurnalistikamızda keyfiyyət dəyişikləri daha çox olsun. Daha peşəkar yaracıdılıq məhsullarına görə sevinək, qürur hissi keçirək. Əlbəttə, mediamız Qafqazda qabaqcıl mövqeyə sahibdir. Dünyanın ölkəmizlə, ümumən, regionla bağlı başlıca informasiya qaynağı Azərbaycan mediasıdır. Amma biz bu statusu daha dolğun şəkildə görmək istəyirik. İstəyirik ki, mediamız dünya media məkanına inteqrasiya etsin. Azərbaycan həqiqətlərinin müdafiəsi üçün monolit mövqe sərgiləməkdə daha ardıcıl olsun.
Diaspora işində Ilham Əliyevin yürütdüyü siyasət nəticəsində çox yüksək nəticələr əldə olunubSon illərdə diaspor sahəsində görülən işlərdə bir dinamiklik, inkişaf özünü göstərir. Yeni-yeni diaspor təşkilatlarının yaradılması, müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən Azərbaycan diaspor təşkilatlarının Koordinasiya Şuralarında birləşdirilməsi aparılan ümumi işin xeyrinə olur. Sevindirici odur ki, hər bir yeni yaradılan təşkilata da yüksək səviyyədə diqqət göstərilir, onların fəaliyyətinə stimul verilir. Bir müddət əvvəl təsis edilmiş Birləşmiş Dünya Azərbaycanlıları Təşkilatı (BDAT) da məhz belə təşkilatlardandır. Türkiyədə rəsmi qeydiyyatdan keçmiş BDAT-ın artıq Azərbaycanda nümayəndəliyi də yaradılıb. Birləşmiş Dünya Azərbaycanlıları Təşkilatının Azərbaycan nümayəndəliyinin rəhbəri, təşkilatın birinci vitse-prezidenti Könül Məmmədzadə təmsil etdiyi qurumun yaranma səbəbi, qarşısına qoyduğu məqsədlər, eləcə də gələcək fəaliyyət istiqamətləri ilə bağlı müsahibə verib.

Newscenter.az həmin müsahibəni təqdim edir.

-Könül xanım, bir müddət əvvəl Birləşmiş Dünya Azərbaycanlıları Təşkilatı (BDAT) adlı qurum yaradıldı və bildiyimiz qədər Siz də həmin təşkilatın Azərbaycan üzrə nümayəndəliyinin rəhbəri və eyni zamanda birinci vitse-prezidentisiniz. Ümumiyyətlə, diaspor fəaliyyəti ilə məşğul olan Dövlət Komitəsi, eyni zamanda çoxsaylı diaspor təşkilatları mövcud olduğu halda BDAT-ın yaradılması hansı zərurətdən meydana gəldi?

-Əvvəla onu qeyd edim ki, diaspor fəaliyyəti bir könül işidir və burada könüllülük prinsipi əsasdır. Məsələyə bu aspektdən yanaşsaq, ürəyində Azərbaycan sevgisi, Azərbaycan istəyi, onun haqq səsinin dünyaya çatdırılması məramı olan istənilən şəxsin diaspor fəaliyyətinə qoşulması normaldır və alqışlanmalıdır. Biz də məhz bu məram və məqsədlərdən, eyni zamanda sevgidən dolayı yola çıxmışıq və nəticə etibarilə Birləşmiş Dünya Azərbaycanlıları Təşkilatını yaratdıq. Diaspor fəaliyyəti ilə məşğul olan dövlət qurumu və çoxsaylı diaspor təşkilatlarının mövcudluğuna gəlincə, bu hal əlbəttə ki, bizi sevindirir, məmnun edir. Ancaq eyni zamanda hesab edirik ki, nə qədər çox diaspor təşkilatı, cəmiyyəti, mərkəzləri olsa? bizim səsimiz bir o qədər gur çıxar və hər kəs bizi eşidər. Ona görə də yeni-yeni diaspor təşkilatlarının yaradılmasını normal qəbul edirəm və görünən odur ki, bu proses sırf Azərbaycanın maraqlarına xidmət edir. Onu da qeyd edim ki, biz diaspor sahəsində yeni deyilik. Cəmiyyətin mütləq əksəriyyətinə bəllidir ki, uzun illərdir bu işlə məşğul oluruq. Sadəcə BDAT-ı yaratmaqla bu işi, prosesi, Azərbaycanın səsinin dünyaya daha çox çatdırılmasını sürətləndirməyi qarşıya məqsəd qoymuşuq. Məlumat üçün qeyd edim ki, Birləşmiş Dünya Azərbaycanlıları Təşkilatı uzun müddət Təşəbbüs Qrupu olaraq fəaliyyət göstərirdi. Bu müddət ərzində bir çox dövlətlərdə təşkilatın koordinatorluqları yaranıb. Bununla biz təşkilat olaraq fəaliyyətimizi daha da genişləndirməyə çallşırıq . Belə ki, Azərbaycan təqvimində önəmli günlərin yüksək səviyyədə qeyd olunması məqsədilə geniş miqyaslı tədbirlər , görüşlər keçirilir. Ölkə hüdudlarından kənarda yaşayan soydaşlarımız bir ortama gətirilməklə yanaşı, başqa millətlərin də nümayənələri Azərbaycan həqiqətləri ilə tanış edilir. Artıq BDAT Türkiyə dövlətində rəsmi qeydiyyatdan keçdi . Bu münasibətlə Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzində təşkilatın təqdimat mərasimi keçirildi . Təşkilatın əsas məqsədi qeyd etdiyim kimi Azərbaycan həqiqətlərini dünyaya çatdırmaqda dövlətimizə dəstək olmaqdır . Eyni zamanda Azərbaycanın tarixi, ədəbiyyatı, milli adət-ənənələri, milli mətbəxini, dünyada bacardığımız qədər tanıtmaq əsas hədəflərimizdəndir. Ümumiyyətlə düşünürəm ki, bu gün belə bir təşkilata ehtiyac var . Bir sözlə belə bir təşkilatın yaranmasında əsas məqsəd dövlətimiz və dövlətçiliyimizə, aparılan uğurlu siyasətə dəstək olmaq, Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya çatdırılması işinə töhvə verməkdir. Bir haşiyə çıxım ki, bu gün biz dövlət olaraq düşünüləndən daha çox güclü dövlətik.

-Təşkilat olaraq bu gün diaspor sahəsində görülən işlər, atılan addımları necə dəyərləndirirsiniz?

-Diaspora işində Cənab Ilham Əliyevin yürütdüyü siyasət nəticəsində çox yüksək nəticələr əldə olunub və müsbət tendensiya davam etməkdədir. Bizi ən çox sevindirən hallardan biri və ən önəmlisi də Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin rəhbərliyinə məhz Fuad Muradov kimi savadlı və bacarıqlı birinin gətirilməsi oldu.

-Məlum olduğu kimi Birləşmiş Dünya Azərbaycanlıları Təşkilatı Türkiyədə rəsmi qeydiyyatdan keçib. Təşkilatın fəaliyyətini Türkiyə üzərindən həyata keçirmək bir qədər çətin olmayacaq?

-BDAT beynəlxalq təşkilat olduğu üçün Türkiyədə qeydiyyatdan keçdi .Nəzərinizə çatdırım ki, əsas fəaliyyətin qeydiyyatdan keçən dövlətlə hər hansı bir məcburiyyəti yoxdur. Adından da göründüyü kimi məqsəd dünyada yaşayan azərbaycanlıların millət olaraq bir arada olmasıdır . Bütün azərbaycanlıların vətəni, beşiyi Azərbaycan olduğu üçün düşünürəm ki, əsas fəaliyyət Azərbaycan üzərindən olacaq . Təbii ki, yaranan koordinatorluqların hər biri fəaliyyətini, layihələrini yenə də Azərbaycan üzərindən edəcəklər .

-Bəs Türkiyənin özündə belə bir təşkilatın yaradılması necə qarşılandı?

Diaspora işində Cənab Ilham Əliyevin yürütdüyü siyasət nəticəsində çox yüksək nəticələr əldə olunub
-Türkiyə bizim qardaş ölkədir . Ona görə də təbii ki, belə bir təşkilatın yaradılması çox yüksək səviyyədə qarşılandı. Hər halda bilirsiniz ki, belə bir təşkilatın qediyyatdan keçməsi heç də asan deyil və Türkiyə bizə qardaş ölkə olmasaydı biz BDAT-ı orada qeydiyyatdan keçirmək barədə düşünməzdik. Eyni zamanda qardaş ölkənin bu sahədəki təcrübələrindən yararlanmaqda fayda olduğunu düşünürəm .

-Bəs BDAT olaraq Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi ilə əməkdaşlığınız necə qurulacaq?

-Birləşmiş Dünya Azərbaycanlıları Təşkilatının Azərbaycanda nümayəndəliyinin rəhbərliyi olaraq Diasporla iş üzrə Dövlət Komitəsi ilə birgə əməkdaşlıq edəcəyik . Bu bizim üçün mütləqdir . Məlumat üçün qeyd edim ki, təşkilatın rəhbərliyi Azərbaycanda Diasporla İş üzrə Dövlət Komtəsinin Türkiyə dərnəklər masasının rəhbərliyi ilə görüş keçirib. Görüş yüksək səviyyədə baş tutub. Yaxın günlərdə təşkilatın Azərbaycan nümayəndəliyi olaraq mən də Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsini ziyarət edəcəm.
.
-Ümumiyyətlə, Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya çatdırılmasında ortada olan fəaliyyətləri, görülən işləri necə dəyərləndirirsiniz?

-Bu gün Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya çatdırılması işində Heydər Əliyev Fondunun, Fondun prezidenti, birinci vitse-prezidetI Mehriban xanım Əliyevanın rolu da danılmazdır. Mehriban xanım ölkə hüdudlarından kənarda təşkil olunan tədbirlərdə Azərbaycan həqiqətlərini dünya birliyinə yüksək səviyyədə çatdırır, Azərbaycan mədəni irsinin tanıdılması istiqamətində davamlı işlər görür. Bütün bunlar dünyada yaşayan azərbaycanlıların vahid mövqedə olmasını şərtləndirir. Onu da diqqətinizə çatdırım ki, Heydər Əliyev Fonunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva da bu istiqamətdə fəal iş yürüdür. Leyla xanımın Rusiyada, eləcə də digər Avropa ölkələrində həyata keçirdiyi layihələr hamılıqla bəyənilir. Biz yeni qurum olaraq digər təşkilatlardan fərqli strategiya və layihələr həyata keçirmək niyyətindəyik. Diaspora sahəsində görülən işləri, dünyada yaşayan soydaşlarımıza həyata keçirilən bu siyasətin düzgün, dəqiq və eyni zamanda dolğun olduğunu çatdırmaq istəyirik. Hər bir azərbaycanlı bilməlidir ki, Azərbaycan dövləti öz soydaşına qarşı xüsusi diqqət göstərir. Bu diqqət daimidir, əbədidir. Bir müddət öncə prezident İlham Əliyev Dünya Azərbaycanlılarının Qurultayında belə bir fikir söyləmişdi. Dövlət başçısı qeyd etmişdi ki, xaricdə yaşayan soydaşlarımız lobbiçilik işləri ilə məşğul olmalı,yaşadığı ölkənin dövlət qurumları ilə sıx münasibət qurmalıdır.Biz də fəaliyyətimizdə bu kimi məsələləri rəhbər tutacağıq.
Mehman Hüseynov bu tarixdə azadlığa çıxa bilər və məqsədi odur ki... - Şou yaradanlara TƏRS ŞİLLƏYanvarın 8-də Ədliyyə Nazirliyi yanında İctimai Komitənin üzvləri, hüquq müdafiəçiləri - Əliməmməd Nuriyev, Rauf Zeyni, Səadət Bənənyarlı və Sahib Məmmədov Bakı İstintaq Təcridxanasında həbsdə olan bloger Mehman Hüseynovla görüşdülər.

Publika.az-a müsahibəsində Əliməmməd Nuriyev həbsxanada gördükləri, Mehman Hüseynovun vəziyyəti və onun ətrafında yaradılan süni ajiotaj barədə fikirlərini bildirib.

- Ədliyyə Nazirliyi yanında İctimai Komitənin üzvlərinin istintaq təcridxanasında həbsdə olan Mehman Hüseynovu ziyarət etməsinin məqsədi nə idi?

- İctimai Komitənin üzvləri olaraq bizim başlıca məqsədimiz vəziyyəti aydınlaşdırmaq idi. Həm də bizə çoxlu müraciətlər var idi. Şərq Tərəfdaşlığı Forumunun nümayəndələri, xeyli vətəndaş cəmiyyətinin nümayəndələri, onun dostları bizə müraciət edirdi. Bizim üzərimizə düşən birbaşa vəzifələrdən biri odur ki, əgər hər hansı bir məlumat varsa, onun dəqiqliyini öyrənək. Eyni zamanda, İctimai Komitə üçün ən vacib məsələlərdən biri məhkumların vəziyyəti və taleyidir. Biz orada təkcə Mehmanla görüşmədik, digər məhkumlarla da görüşdük, eyni zamanda, çoxsaylı kameralara baxdıq. Mehmanın kamerası 4 nəfərlikdir, amma orada 3 nəfər var. Onlar ağır cinayətlərdə təqsirləndirilən şəxslər deyil. Onların arasında normal münasibətlər var. Biz kamerada ona gətirilən sovqatı gördük. O, bizdən əvvəl atası ilə görüşmüşdü. Daha sonra isə Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin nümayəndələri ilə görüşüb.

- Mehmanın vəziyyəti, səhhəti necə idi, sizinlə hansı söhbətləri oldu?

- Mehman Hüseynov ətrafında indiyə qədər mövcud olan ajiotajın yenidən yaranmasının səbəbi ondan ibarətdir ki, yalan üzərində qurulan informasiya darmadağın edildi. Mən bu ifadəni deməyə məcburam, bir çoxları həyasızcasına yazmaqdan və danışmaqdan usanmırlar ki, Mehman Hüseynov aclıq edir. Mehman Hüseynov aclıq etmir. O, aksiyanı ötən ayın 30-dan saxlayıb. Bundan sonra onun aksiyanı dayandırması barədə müvafiq akt da var, atasının da bu barədə müraciətləri olub. Biz orada bütün sənədləşmə ilə tanış olduq, eyni zamanda, Mehmanın özü ilə görüşdük. Çox yaxşı bir görüşümüz alındı. Özü vəziyyətlə bağlı hərtərəfli məlumat verdi və ilk növbədə qeyd etdi ki, hazırda aclıq keçirmir. Əsasən süd məhsulları qəbul edir, səhhətinə ziyan olduğu üçün digər məhsullardan istifadə etmir. Çünki,onda hələ həbs olunmamışdan öncə varikoz genişlənməsi var. Ona bal da gətirmişdilər.

Onu da qeyd edim ki, istənilən şəxs, o cümlədən məhkum aclıq etmək hüququna malikdir. Bu, qadağan olunmur, bu qərar könüllü, şəxsin özü tərəfindən qəbul edilir. Amma bu hal qeydə alınır və məhkum həkim nəzarətində olur. Əgər lazım olarsa, onun məcburi yedizdirilməsi da mümkündür. Aclıq proseduraları beynəlxalq qanunvericilikdə belədir və Azərbaycan qanunvericiliyi ilə də bu şəkildə müəyyənləşib. Baxmayaraq ki, onun özü aclıq aksiyası keçirmədiyini bildirir və bu barədə rəsmi məlumat da var, bununla belə Mehman həkim nəzarətindədir. Onun özü də bunu bildirdi. Qanunvericilikdə nəzərdə tutulan bütün yardımlar ona edilir və bundan sonra da davam edəcək. Mehmanın özü də qeyd etdi ki, istintaq təcridxanasında onun hər hansı problemi yoxdur. Onun administrativ problemi, münasibət məsələlərində, cəzanın çəkilməsi, saxlanıldığı yer, həkim, vəkil və valideynlərlə görüşlə bağlı hər hansı problemi yoxdur. Ona qeyri-insani münasibətdə yoxdur. Bunu onun özü, hətta vəkili də qeyd edir. Eyni zamanda, Mehman yeni cinayət işi ilə bağlı narahatlığını ifadə edir. Bu, təbii və başadüşülən narahatlıqdır, çünki, martın 2-də onun cəza müddəti başa çatır. Özü də hesab edir ki, təqsirsizdir. Bildirir ki, cəza müddətində hər hansı inzibati tənbeh də almayıb. Düşünürük ki, cinayət işinin başlanması hələ o demək deyil ki, qeyd edilən cinayət işi baş verib. Hüquqi qiymətləndirməni müvafiq istintaq orqanı aparır, ümid edirik ki, məsələyə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada həqiqətin ortaya çıxarılması üçün obyektiv yanaşma olacaq. Biz Mehmanla təxminən bir saat yarıma qədər söhbətləşdik. O, hadisəni təfsilatı ilə bizə danışdı. Eyni zamanda, dedi ki, bunu müvafiq qurumlara çatdıraq və belə də etdik. O, bir daha bildirdi ki, aclıq aksiyası keçirmir, məqsədi martın 2-nə, azadlığa çıxana kimi səhhətini gücləndirməkdir.

- Amma Mehman Hüseynovla bağlı bir ajiotaj yaradılıb və sizin danışdıqlarınızdan tamamilə fərqli şeylər danışılır...

- Bütün danışdıqlarım faktdır, bu, bizim gördüyümüz həqiqətdir, Mehman Hüseynovun özünün bizə verdiyi məlumatlardır. Kimlərsə informasiyaları uydurur, hadisə yaratmağa çalışırlar. Onun üzərində oyun oynamağa çalışırlar. Bəzi, xüsusilə Avropanın mətbuat orqanlarında elə yalan informasiyalar yayılır ki, bunlar ağlasığan deyil. Bunların həqiqətlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Biz orada bir məlumatı da öyrəndik, Mehmanın qardaşı 20 ilə yaxındır ki, hərbi xidmətdədir, vətənə xidmət edir. O deyir ki, mən öz hərəkətimə görə məsuliyyət daşıyıram. Bu da doğrudur, hər kəsin məsuliyyəti fərqlidir. Ən vacib məsələ odur ki, ona qayğı göstərək. Hüquq müdafiəçiləri olaraq buna çalışdıq, eyni zamanda, həqiqəti çatdırmaq istədik. Kimlərsə, bu məsələnin üzərindən divident qazanmaq istəyirlərsə, bu artıq onların vicdan və ləyaqət məsələsidir.

“Turan TV” adlı bir kanal var, bilmirəm, ona informasiya mənbəyi demək olar, ya yox, qeyd edir ki, Mehman bu gün də aclıq edir. Eyni zamanda qeyd edilər ki, bunun böyük bir hərəkata başlanmasını gözləyirdik. Bunlar nə danışır, məqsədləri nədir? Mehman axı, tamam başqa bir insandır. Onun üzərində bu cür oyunlar oynamaq lazım deyil. Bunun taleyi, səhhəti vacib məsələdir. Onlar istəyir ki, Mehman aclığı davam etdirsin. Bizim üçün ən vacib məsələ onun səhhəti, sağlamlığıdır, onun hüquqlarının qorunmasıdır. Mən də arzu edirəm ki, o, azadlığa çıxsın. Amma yenə deyirəm, cinayət işi ilə bağlı hüquqi qiymətləndirmə etməyim düzgün olmazdı. Bu, İctimai Komitənin üzvü kimi bizim mandatımıza uyğun məsələ deyil. Mənim üçün əsas məsələ işin obyektiv aparılması ilə bağlıdır və əminəm ki, məsələ bu formada da olacaq. Mehman Hüseynov da bunu istəyir. O, gənc bir insandır, ölkəmizin vətəndaşıdır, özünəməxsus baxışları olan şəxsdir. Yalan məlumatlar olmamalıdır, həqiqət olmalıdır. Onun vəkili var, ondan soruşsunlar. Digər tərəfdən, valideynin fikirləri, müraciətləri var. Onun üzərində bu qədər oyun oynamaq, ajiotaj yaratmaq olmaz. Bilirsiniz ki, siyasi məhbus məsələsi böyük biznesdir, böyük maliyyə vəsaitidir. Eyni zamanda ayrı-ayrı anti-Azərbaycan mərkəzlərinin sifarişləri var. Bəziləri utanmadan, xəcalət çəkmədən, ləyaqət hissini belə düşünmədən Avropanın müxtəlif ölkələrində fəaliyyət göstərirlər, müxtəlif media orqanlarına malikdir. Əminəm ki, onların apardığı təbliğat və təşviqatın arxasında Mehmanın həyatı, onun cinayət işi ilə bağlı narahatlıq dayanmır, onların özlərinin bazarlarının, biznes maraqlarının genişləndirilməsi ilə bağlıdır. Əminəm ki, onlar bu məsələdə hətta Azərbaycanın düşmənləri ilə, Azərbaycanı istəməyənlərlə, Azərbaycan ərazisini işğal edən və onların arxasında duran şəxslərlə də əməkdaşlıq etməkdən çəkinmirlər. Çünki, bzi bunları görürük və çoxdan tanıyırıq. Bu, bir çoxlarının fikirlərində açıq-aşkar görünür. Onlar şərəf və ləyaqət hissini o qədər itiriblər ki, özlərinə yalanla, söyüş və təhqirlə imic yaratmaq istəyirlər. Başa düşmürəm ki, yalanla, söyüş və təhqirlə imic yaratmaq necə mümkün olacaq? Bu olsa da, müvəqqəti bir şeydir və sabun köpüyü kimi tezliklə dağılır. Necə ki, bu, Mehman Hüseynovun aclıq aksiyası ilə bağlı məsələdə dağıldı. Onların növbəti addımları da eyni taleyi yaşayacaq. Ayrı-ayrı dövlət qurumlarında olan şəxslərin - bu məsələ ilə bağlı obyektiv danışan, fikir söyləməyə çalışan hər kəsin ünvanına söyüş və təhqirlər edirlər, hətta əxlaqsız hərəkətlərə qədər gedirlər. İnanıram ki, Mehman üzərindən oynanılmağa çalışan növbəti komediya tezliklə başa çatacaq və əminəm ki, Mehman da öz azadlığına qovuşacaq. İnanıram ki, cinayət işi tam və hərtərəfli aparılacaq, öz hüquqi qiymətini alacaq.

- Mehman Hüseynovun özünün bu süni yaradılan ajiotaja, onun üzərindən oynanılmağa çalışan çirkin oyuna reaksiyası necədir?

- Mehman ancaq özü barədə düşünür. Kimlərlə bu oyunu oynayırlar, bu onların adətidir, amma bütün bunlar Mehmanı maraqlandırmır. Onu azadlığa çıxması maraqlandırır. Biz hətta çalışdıq ki, bütün məsələləri qanunvericilik çərçivəsində həyata keçirək. Çünki, burada vacib məsələ məhz onun mövqeyidir. Onunla bağlı bir görüntü yayılırsa, həm görüntünün alınmasına, həm də yayılmasına icazə verilməlidir. Əks halda, bu, yanlış bir addım olardı. Bu məsələlərlə bağlı ilk növbədə onun, daha sonra da əlbəttə ki, Penitensiar Xidmətinin razılığı olmalıdır. Bunların hamısı qanunla tənzimlənən məsələlərdir.
Türkiyə İŞİD-i təkbaşına deyil, Rusiya ilə birlikdə məhv edəcək - Elçin MirzəbəyliAmma bu, o qədər də asanlıqla baş verməyəcək.

Dünyada dəngələr dəyişir. Dəyişən dəngələr müqabilində Azərbaycanın yerləşdiyi fiziki və tarixi-siyasi coğrafiyada yeni tendensiyalar müşahidə edilir. Regionda nələr baş verir və baş verənlər qarşısında milli maraqlarımızın maksimum qorunması üçün hansı addımlar atılmalıdır?

Bu əsas sual ətrafında AzNews.az Azərbaycanda strateji düşüncə sahibi olan insanlarla “Yaxın plan” layihəsi altında müsahibələr təşkil edir. Məqsədimiz, ilk baxışda uzaq görünən məsələləri yaxın plana gətirmək və incələməkdir.

Bu dəfəki müsahibimiz siyasi icmalçı Elçin Mirzəbəylidir.

Elçin bəy, məlum olduğu kimi Trampın ABŞ-ın Suriyadan çıxmaq qərarı dünyada və eləcə də ABŞ-ın özündə birmənalı qarşılanmayıb. Sizin fikrinizcə, Tramp bu qərarı təkbaşına verib, yoxsa?

ABŞ qoşunlarının Suriyadan çıxarılması ilə bağlı qərarın verilməsində bir neçə amil rol oynayıb. Amerikalı rahib Bransonun ölkəsinə qaytarılmasından sonra Vaşinqton Türkiyəyə verdiyi vədlərdən hər hansı birinə əməl etməliydi. Əks təqdirdə baş verənlər Türkiyəyə əzici təsir göstərə bilərdi. Trampın Bransonun qarşılığına Güləni verməyəcəyi gözlənilən idi. Bu, faktiki “girovların dəyişdirilməsi” kimi qəbul, yaxud təqdim oluna bilərdi ki, bu da ABŞ-ın supergüc statusu və iddiaları ilə qətiyyən üst-üstə düşmürdü. Belə olduğu təqdirdə, Tramp həm də özümə lazım olanı – qoşunların Suriyadan çıxarılmasını seçdi. Bununla da həm Türkiyəni, həm Rusiyanı razı saldı, həm də senat və konqresdəki əleyhdarlarını susdurdu. Bu qərardan sonra müdafiə naziri Mayk Pompeonun istefaya göndərilməsi isə sübuta yetirir ki, yalnız o, Trampın qərarının əleyhinə çıxış edib. Bu isə qərarın təkbaşına verilmədiyini göstərir. Bu qərar ABŞ-ın müharibələrdən yorulduğu anlamına gəlməməlidir. Çünki Vaşinqton Suriyada özünə lazım olan nəticəyə nail olub. İranı neytrallaşdırıb, bu ərazidən İsrailə heç bir təhdid olmayacağı barədə Türkiyə və Rusiyanın zəmanətini əldə edib, Suriya ərazisindən həyata keçirilməsi nəzərdə tutulan bütün layihələri əngəlləyib, bölgəni uzunmüddətli xaosa soxub. Yəni ABŞ minimum hədəflərinə çatıb. Suriyanın xarabalıqlarını Türkiyə və Rusiyaya buraxıb. Bu iki ölkə isə bu ərazidə terrorizmin kökünün kəsilməsinə, infrastrukturun bərpasına, təhlükəsizliyin təmin edilməsinə böyük vəsaitlər və zaman sərf edəcək. Hər iki ölkənin mövcud iqtisadi vəziyyəti üçün bu həddindən artıq ağır yükdür. Yəni ABŞ Suriyadan getməklə nə Türkiyəyə, nə Rusiyaya, nə də Suriya xalqına heç bir yaxşılıq etməyib. Əksinə, hər şeyi darmadağın etdikdən sonra yaratdığı cəhənnəmə sahib çıxmaqdan imtina edib və bölgə dövlətlərini odun-alovun içərisində ağlasığmaz problemlərlə qarşı-qarşıya qoyub.

Necə düşünürsünüz, Türkiyə İŞİD-i yox edə biləcəkmi?

İŞİD-i Türkiyə təkbaşına deyil, Rusiya ilə birlikdə məhv edə bilər və edəcək də. Amma bu o qədər də asanlıqla baş verməyəcək. İŞİD-in tam məhv edilməsi üçün təkcə Suriya ərazisində həyata keçirilən əməliyyatlar yetərli deyil. Bölgə dövlətləri, ilk növbədə isə Səudiyyə və müttəfiqləri ənənəvi siyasətlərindən əl çəkməlidirlər.
Tramp gözlənilmədən İraqa, daha sonra isə Almaniyaya səfər edib və o ölkələrdə xidmət edən ABŞ hərbçiləri ilə görüşüb. Bu səfərlərdən gözləntilər nədir?
İraqa səfər çox güman ki, əsasən ABŞ qoşunlarının Suriyadan çıxarılması ilə bağlıdır. Bu prosesdən sonra İraq ABŞ-ın bölgədə əsas hərbi avanpostu olaraq qalacaq. Ola bilsin ki, prezident Tramp bununla bağlı İraq idarəçiləri ilə müəyyən müzakirələrin aparılmasına ehtiyac duyub. Almaniyaya gəldikdə isə, bu ölkəyə səfər siyasi əhəmiyyət daşımır. Tramp sadəcə ABŞ-ın Almaniyadakı hərbi aviabazasını ziyarət edib. Ola bilsin ki, Almaniyadakı Ramşteyn hərbi aviabazası ABŞ-ın İraqdakı hərbi bazası kimi 1,5 il müddətində ABŞ qoşunlarının Suriyadan çıxarılmasında əsas funksiyanı yerinə yetirəcəklər.

Regiona qayıdaq. Ermənistanın Respublika Partiyasının mətbuat xidmətinin rəhbəri Eduard Şarmazanov Paşinyan hökuməti ilə bağlı facebook səhifəsində tənqidi fikirlər bildirib: Diaspor nazirliyi bağlanıb; minlərlə ölkə sakini yeni ili işsiz qarşılayacaq; ilk dəfə Ermənistan prezidenti həbs edildi; ilk dəfə milli şurada müxalifət olmayacaq.

Bütün bunlar Nikol Paşinyanın hakimiyyəti dönəmində baş verib. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?

Şarmazanov Sarkisyanın köpəyidir və Paşinyana qarşı ən sərt mövqedə dayanır. Onun açıqlamalarına da məhz bu kontekstdən yanaşmaq lazımdır. Paşinyan diaspor nazirliyini bağlamaqla əslində Ermənistanı təşkilatdan dövlətə çevirmək niyyəti güdür. Çünki bu ölkədə baş verən problemlərin, o cümlədən Azərbaycan torpaqlarının işğalında, Qarabağ probleminin həll olunmamasında, bölgə xalqları, həmçinin Türkiyə ilə münasibətlərin kəskin olmasında, Ermənistanın bütün bölgə xalqlarının nifrətini qazanmasına hakimiyyətdən getmiş hərbi-cinayətkar xunta ilə yanaşı erməni diasporunun da böyük xidmətləri var. Digər tərəfdən, Paşinyan da öz sələfləri kimi ya ölkəni diaspor və kilsə ilə birlikdə idarə etməli və beləliklə də Ermənistanın heç vaxt dövlət olmayacağı perspektivi ilə razılaşmalı, ya da diaspor və kilsəni neytrallaşdırmaqla hakimiyyətini tam şəkildə həyata keçirməlidir. Paşinyanın diaspor və kilsəyə qarşı atdığı addımlar da onun ikincini seçdiyini göstərir. O ki qaldı Ermənistan parlamentində ilk dəfə müxalifətin olmadığına, bu da cəfəngiyyatdır. Ermənistan parlamentində heç əvvəllər də müxalifət yox idi. Tsarukyan bloku və Daşnaksyutun Respublikaçıların bir qanadı kimi fəaliyyət göstərirdi. Paşinyanın da üzv olduğu Yelk bloku isə cəmi 9 nəfərdən ibarət idi. Bu isə parlamentdə qəbul edilən qərarlara hər hansı bir formada təsir etmək gücündə deyildi. Mən bütün bunları deməklə, şübhəsiz ki, Paşinyanı müdafiə etmək niyyəti güdmürəm. Amma reallıq belədir.

Rusiya ilə Ukrayna arasında olan gərginlik nə ilə nəticələnəcək? Ümumiyyətlə Poroşenkonun Rusiyaya meydan oxuması məntiqlidirmi?

Ümumiyyətlə bu gün Ukraynada baş verənlər bu ölkənin siyasətçilərinin qərb tərəfindən aldadılması nəticəsində yaranan reallıqdır. Qərb Ukraynanı Rusiya ilə qarşı-qarşıya qoydu və nəticədə onun ərazi bütövlüyü ilə bağlı zamanında götürdüyü yazılı öhdəliyi belə yerinə yetirmədi. Şübhəsiz ki, belə bir öhdəliyi götürən ölkələrdən biri də Rusiya idi. Amma bütün bunların baş verməməsi üçün daha soyuqqanlı və təmkinli bir siyasət yürütmək mümkün idi. Hesab edirəm ki, tarix qardaş Rusiya və Ukrayna xalqlarını qarşı-qarşıya qoyanları və bu təxribatın içərisində yer alanları heç vaxt bağışlamayacaq.

Bəs İran necə? ABŞ-ın sanksiyalarına bir növ biganə yanaşdı. Bu da gələcəkdə ölkə əhalisinin sosial durumunun pisləşməsinə, İran iqtisadiyyatının isə tam inflyasiyaya uğramasına gətirib çıxara bilərmi?

İranın dini-siyasi rəhbərliyi sanksiyalara biganə yanaşdığını bəyan etsə də əslində bu ölkənin iqtisadiyyatında yaşanan böhran və inflyasiyanın dəhşətli bir həddə çatması real mənzərənin acınacaqlı olduğu nümayiş etdirir. Bu, həm də İrandan neft alan əsas ölkələrin sanksiyalardan kənarda qaldığı bir fonda baş verir. Yəni, o dövlətlər ki, İrandan iri həcmdə neft alırdılar, ABŞ-ın razılığı ilə yenə də almağa davam edirlər. İran olduqca mürəkkəb siyasi sistemi olan bir ölkədir və burada proseslərin nəzarətdən çıxmasına zəmin yaradan amillər qədər də onları nəzarətdə saxlaya biləcək mexanizmlər var. Bütün hallarda bu ölkənin qarşısında ciddi islahatlara gedilməsi üçün çox qısa bir zaman kəsiyi var. İran hakimiyyəti həm iqtisadiyyatın neftdən asılılığına son qoyulması üçün ciddi islahatlar həyata keçirməli, həm insan hüquq və azadlıqları sahəsində elə dəqiq addımlar atmalıdır ki, bu kəndirlərin birdən-birə boşalmasına zəmin yaratmamalı, azadlıqlar tədricən verilməli, həm də milli hüquqları ədalətli şəkildə təmin etməlidir. Əks təqdirdə, sosial priblemlər digər problemlərin daha sərt şəkildə ortaya çıxmasına təkan verəcək.

Son olaraq 2018-ci ili Azərbaycan, region və dünya üçün necə dəyərləndirərdiniz?

2018-ci ili Azərbaycan üçün kifayət qədər uğurlu hesab edirəm. Xüsusilə də islahatların hüquqi bazasının və icra mexanizmlərinin yaradılması ilə bağlı atılan addımların tarixi nailiyyət olduğunu düşünürəm.

Regiona gəldikdə isə Azərbaycanın bölgədə yeganə sabit, təhlükəsiz və inkişaf edən ölkə olması digərləri haqqında nəticə çıxarmağa imkan verir.
Dünya üçün 2018-ci ili uğurlu hesab etməsəm də, ümumən qlobal təhlükəsizlik mexanizmlərinin sıradan çıxarılmasının bəşəriyyəti böyük faciə qarşısında qoya biləcəyi ehtimalının artıq əksər ölkələrdə dərk olunduğu qənaətindəyəm. Bu isə 2019-cu ilin daha çox dialoq ili olacağından xəbər verir.
“Rusiya Paşinyana o sənədi imzalatdırmaq istəyir”“Əsas məsələ də budur ki, Paşinyana öz yerini göstərməyə çalışırlar. Ona gələcəkdə hansısa siyasi addım atanda təkcə özlərinin deyil, regional və qlobal oyunçuların da maraqlarını nəzərə almağı təklif edirlər. Burada başqa bir məqsədin olduğu inandırıcı görünmür”.

Politoloq Arzu Nağıyev belə düşünür.

Avrasiya.net A.Nağıyevin Teleqraf.com-a müsahibəsini təqdim edir:

- Rusiya Xarici İşlər naziri Sergey Lavrov bildirdi ki, Moskva və İrəvan arasında Rusiyadan başqa digər bir ölkənin qoşunlarının Ermənistanda yerləşdirilməsini qadağan edən sənəd imzalanmalıdır. Kreml İrəvana belə bir sənədi niyə imzalatmaq istəyir və Ermənistanın buna cavabı nə olacaq?

- Burada söhbət ABŞ və digər Qərb ölkələrinin hərbi bazalarının Ermənistanda yerləşdirilməsi ehtimalından gedir. Rusiya da bu ehtimalın qarşısına keçmək istəyir. Əlbəttə, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) üzvü olan bir dövlət ikinci bir ölkənin hərbi bazasının öz ərazilərində yerləşdirilməsinə görə məsuliyyət daşımalıdır. Qənaətimə görə, Paşinyan hakimiyyəti Rusiyaya qarşı atdığı addımlara paralel olaraq, Qərbin hərbi kontingentinin Ermənistanda yerləşdirilməsinə nail ola bilər.Rusiyanı da narahat edən əsas ehtimal budur ki, Qərbin hərbi qoşunları Ermənistanda yerləşdiriləcək. Düşünürəm ki, belə bir sənədin imzalanması məsələsini gündəmə gətirən əsas amil budur.

- Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko iddia etdi ki, vaxtilə Ermənistanın keçmiş başçısı Serj Sərkisyanla söhbətində Qarabağ ətrafındakı 5 rayonun Azərbaycana qaytarılması barədə danışıb. Sizcə, Lukaşenko bu söhbəti təsadüfən açdı?

- Düşünürəm ki, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına üzv olan dövlətlərin rəhbərlərinin apardığı siyasət sanki, Nikol Paşinyanı cavabdehliyə dəvət etməkdən ibarətdir. Yəni, ona başa salmaq istəyirlər ki, “Siz KTMT-nin üzvü olaraq, həmin təşkilata üzv dövlətlərin rəhbərlərinin təkliflərindən imtina edirsinizsə, bundan Azərbaycan da daxil olmaqla ikitərəfli münasibətlərimiz olan ölkələr də ziyan görürsə, cavabdeh sizsiniz”.Əsas məsələ də budur ki, Paşinyana öz yerini göstərməyə çalışırlar. Ona gələcəkdə hansısa siyasi addım atanda təkcə özlərinin deyil, regional və qlobal oyunçuların da maraqlarını nəzərə almağı təklif edirlər. Burada başqa bir məqsədin olduğu inandırıcı görünmür.

- Azov dənizində Ukrayna gəmilərini atəşə tutan Rusiyaya qarşı təzyiqlər artıb. ABŞ bununla bağlı Avropa İttifaqına müraciət edərək, Moskvaya sanksiya tətbiq etməyə çağırıb. Sizcə, məsələni bu formada qlobal böhrana çevirən əsas faktor nədir, burada Ukrayna kilsəsinin Moskva Pravoslav Kilsəsindən ayrılmaq niyyəti rol oynayırmı?

- Hesab etmirəm ki, Ukrayna kilsələrinin Moskvadan ayrılması mənfi nəticələrə gətirib çıxara bilər. Ukrayna təkcə, rusların kompakt yaşadıqları Şərqi Ukraynadan yox, həm də Qərbi Ukraynadan ibarətdir. Ukrayna həm katolik, həm də pravoslav kilsəsindən ibarət bir dövlətdirsə və Rusiyanın nəzarətindən çıxmaq istəyirsə, bu, onun öz müstəqil fikridir. Demək ki, Ukraynanın apardığı müstəqil siyasət kilsə məsələsinə də təsir edib. Buna görə də Ukrayna kilsələrlə bağlı belə bir qərar qəbul edib.
Qənaətimə görə, Kerçdə baş verən gərginlik Krımın Rusiyaya ilhaq edilməsinin davamıdır. Bu problemlər də o vaxt öz həllini tapacaq ki, Rusiya və Ukrayna arasındakı sərhəd məsələləri qaydaya düşəcək.

- Bəs, bu haqda fikriniz nədir, NATO və Avropa İttifaqına üzv olmağı qarşısına məqsəd qoymuş Ukrayna Gürcüstan kimi Rusiyanın nəzarətində olan ərazilərdən imtina edə bilərmi?

- Ukraynanın öz ərazi bütövlüyündən əl çəkəcəyinə inanmıram. Çünki bu məsələdə təkcə Ukraynanın yox, Qərbin də maraqları var. Rusiya bölgədə bufer zona yaratmağa, Qərb isə Ukrayna vasitəsilə öz sərhədlərini Rusiyaya yaxınlaşdırmağa çalışır. Bu yaxınlaşma Moldova, Ukrayna və digər istiqamətlərdə aparılır.
Gürcüstana gəlincə, bu ölkə də öz ərazi bütövlüyündən əl çəkməyəcək. Yeni seçilmiş prezident də bəyan etdi ki, Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü bərpa etmək üçün mübarizəni davam etdirəcək. Ukrayna da bu istiqamətdə işlərini davam etdirir.

- Bir tərəfdən isə ABŞ-da yaşayan FETÖ lideri Fətullah Gülənin Türkiyəyə ekstradisiyası məsələsi gündəmə gəlib. Sizcə, bu məsələ əsaslandırılmış formada ortaya atılıb? Yəni, ABŞ geri addım atacaqmı, hesab etmək olarmı ki, bu, keşiş Endryu Bransonun ABŞ-a qaytarılması ilə bağlı tərəflər arasında əldə edilmiş anlaşmanın tərkib hissəsidir?

- Keşiş Branson və Fətullah Gülən ayrı-ayrı məsələlərdir. Fətullah Gülən ABŞ-ın xüsusi xidmət orqanları tərəfindən qorunan personadır. Ondan mütəmadi olaraq, Türkiyəyə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə edilir. Bundan başqa, Türkiyənin ABŞ-dakı icması tərəfindən dəstəklənən şəxslərdən biridir. Siyasi baxışlarına görə Gülənin Türkiyəyə verilməsi və dərhal həbs edilməsi gündəmdə olduğu üçün inandırıcı görünmür ki, bu motivlərə görə o, ekstradisiya olunacaq.
Təkcə Bransona görə Türkiyənin hansı iqtisadi problemlər yaşadığı göz qabağındadır. Buna görə də, ola bilsin ki, Fətullah Gülənin ətrafında olan və ABŞ-da Türkiyə əleyhinə təxribatçı fəaliyyətlər həyata keçirən şəxslər həbs edilsin, amma onun özünün təhvil verilməsi inandırıcı görünmür.

- Bəs, hansı halda təhvil verilə bilər?

- İndiki məqamda bu halın yaxın gələcəkdə yaranacağı inandırıcı görünmür.
Fizuli Məmmədovdan hadisə kimi açıqlamalar: “Onlar bizi yolumuzdan döndərə bilməz”Avrasiya.net “İnter-Sever” Şirkətlər Qrupunun prezidenti Fizuli Məmmədovun musavat.com-a müsahibəsini təqdim edir.

- Fizuli müəllim, son günlər Azərbaycan mediasında da, sosial şəbəkələrdə də şəhid ailələrinə dövlətin ayırdığı kompensasiyanın ödənməsini üzərinə götürmək təşəbbüsünüz geniş müzakirə olunur. Təklifiniz birmənalı qarşılanmayıb. Təşəkkür edənlər də var, təşəkkür edib dövlətin öhdəliyini üzərinizə götürməməyi tövsiyə edənlər də, bu addımınızı doğru saymayanlar da. Bu müzakirə bolluğunda qərarınıza yenidən baxmağı düşünmürsünüz ki?

- Kompensasiyaların ödənilməsi ilə bağlı məsələ ictimailəşəndən gedişatı izləyirəm. Heç bir şübhəm yoxdur ki, haqqı çatan insanlar bu müavinəti dövlətimiz tərəfindən alacaqlar. Azərbaycan dövlətinin iradəsi də, imkanı da buna çatır. Amma ortada məmurların səhlənkarlığı, məsuliyyətsizliyi açıq hiss olunur. Şəhidlər hər bir millətin and yeridir. Unutmaq olmaz ki, bu gün idarə qapılarında, məmur süründürməçiliyi ilə üzləşən şəhid anaları övladlarını Azərbaycan uğrunda itiriblər. Hər bir azərbaycanlı bu ailələri göz üstə saxlamalıdır. Onlar hər birimizin anasıdır. Öz anamızı necə əziz tuturuqsa, onların da heç bir əziyyətə qatlaşmasına razı olmamalıyıq. Onlar bizə əmanətdir. Son illər biz şəhid və qazi ailələrinə dövlətin qayğısının, diqqətinin şahidi oluruq. Ölkə başçısının bu mövzuya nə qədər həssas olduğunu mən çox yaxşı bilirəm. Bir neçə gün öncə də cənab prezident tərəfindən bir qrup Qarabağ qazisi və şəhid ailələrinə yeni mənzillər təqdim edildi. Bildiyim qədəri ilə bu qəbilədən olanların övladlarına təhsildə də güzəştlər var. Bütün bunlar dövlətin bu məsələdə ardıcıl siyasət aparmasının göstəricisidir. Görəndə ki, şəhid anaları vəsaitin ödənməsi üçün idarə qapılarında qalıb, qanun gərəyi bunun üçün müəyyən prosedurlardan keçilməlidir, üstəlik proses ağılı davam edir – ailələrin sosial durumu gözləməyə imkan vermir, xoş niyyət göstərib həmin ailələrin müəyyən hissəsinin ehtiyaclarını ödəməyə hazır olduğumu bildirdim. Çox təəssüf ki, kimlərsə bundan narahat oldular və mediada mənə qarşı kampaniyaya başladıldı. Mən Azərbaycanda doğulmuşam, o torpağın oğluyam. Bu gün hansı ölkənin vətəndaşı olmağımdan asılı olmayaraq azərbaycanlıyam. Çevrəmdəki ən müxtəlif millətlərdən olan şəxslər – istər iş adamı olsun, istər ziyalı, mədəniyyət xadimi, ya sıradan bir işçi məni bu cür qəbul edir. Mən Azərbaycanın sevinci ilə, kədəri ilə yaşayan insanam. Ancaq Azərbaycana bağlılığım sırf mənəvi bağlar üzərindədir. Fiziki olaraq mənim öz ölkəmdə valideynlərimin məzarından başqa heç nəyim yoxdur.

Azərbaycana gələndə də, dostlar bilir, otelə yeləşirəm. 30 ildir ictimai fəaliyyətlə məşğulam. Ölkənin ictimai, sosial həyatında baş verən hər prosesdən xəbərdaram. Bir azərbaycanlı, bir iş adamı, ölkəsini, dövlətini sevən bir şəxs kimi hər hansı problem yarandığı məqamda millətimin yanında olmaq borcumdur. Uzun illərdir Dünya Azərbaycanlıları Mədəniyyət Fondunun prezidentiyəm. Bu fondda mənimlə yanaşı uğurlu biznes karyerası quran iş adamları var və biz hamımız Azərbaycan üçün nələrsə etmək istəyirik. Şəhid ailələrinə dövlətin ayırdığı müavinət qədər dəstək verməyi mən Dünya Azərbaycanlıları Mədəniyyət Fondunun xətti ilə bir sosial layihə kimi irəli sürmüşəm. Yenə deyirəm, şəhidlər bizim and yerimizdir, onlar bu gün həyatda yoxdurlarsa, onların ailəsi dövlətin də, cəmiyyətin də himayəsində olamlıdır. Bu addımın arxasında hansısa alt niyyət, məqsəd axtarmaq ictimai şüuru formalaşmamış, dünyadakı proseslərdən xəbərsiz insanların işidir. Bu yazıları tirajlayanlarla maraqlandım. Bunu edənlər həm də öz keçmişlərini çox tez unudublar. Ötən əsrin 90-cı illərində biz Azərbaycan dövlətinin quruculuğunda iştirak edəndə onlar ümummilli lider Heydər Əliyevin və onun komandasının əleyhinə təbliğat aparırdılar. Ulu öndərə və ailəsinə yaraşmayan ittihamlar, iftiralar atırdılar. Biz isə harada idiksə, yenə oradayıq dövlətimizə bağlı və müstəqil, güclü Azərbaycan üçün mücadiləyə başladığımız yolu dəyişməmişik. Səflərini kiçik şəxsi maraqlarına görə dəyişənlərin apardığı kampaniyaya görə biz nə yolumuzdan dönən, nə də ideyamızdan çəkinənik. Onlar dünyanın Azərbaycan kimi inkişaf etməkdə olan ölkələrinin praktikasına baxsalar, görərlər ki, iş adamları hər zaman belə problemlərin çözümündə çox aktiv rol oynayırlar. Hökumətlər iş adamlarına, diaspor qurumlarına ölkə gündəmində olan konkret məsələlərin çözümü üçün müraciətlər edirlər, uğurlu işbirliyi qurular. Biz Azərbaycanı güclü dövlət, vətəndaşı təmin olunmuş, bütünlükdə cəmiyyəti inkişafda görmək istəyirik. Bu yolda Azərbaycan dövlətinin yanındayıq. Biz niyyətimizi açıq şəkildə demişik. Hər an həmin vəsaiti ödəməyə hazırıq. Azərbaycan dövləti hansı qərarı versə, biz onu icra edəcəyik.
Fizuli Məmmədovdan hadisə kimi açıqlamalar: “Onlar bizi yolumuzdan döndərə bilməz”
“Mənim öz ölkəmdə valideynlərimin məzarından başqa heç nəyim yoxdur”

- Haqqınızda dərc olunan yazılarda sizə qarşı işğaldan azad edilən Cocuq Mərcanlı qəsəbəsinə ayırdığınız 3 milyon manat vəsaitin söz olaraq qalması və tərəfdarlarınızın bundan reklam kimi istifadə etməsi haqda iddialar da yer alır. Baş verənləri sizin dilinizdən eşidə bilərikmi?

- Bütün bunlar informasiyasızlıqdan yaranan məsələlərdir. Etdiklərim haqda danışmağı sevmədiyim üçün çox zaman haqqımdakı yazılar təxəyyül məhsulu olur və bu təxəyyül heç də hər zaman sağlam düşüncəyə əsaslanmır. Azərbaycan torpaqlarının işğaldan azad olması mənim ən böyük amalımdır. Düşünürəm ki, milli düşüncə daşıyan hər bir azərbaycanlı üçün bu belədir. Bütün ictimai fəaliyyətim boyu mən qazi və şəhid ailələrinə dayaq olmağa çalışmışam. Heç zaman bu məsələ ətrafımda reklam qurmamışam, əksinə, istəmişəm ki, harda problem varsa, onu aradan qaldıraq. Ötən il sosial şəbəkələrdə Məmmədov Arzu adında Aprel Qazisisinin mənzillə bağlı Prezident başda olmaqla rəsmi qurumlara video müraciətinə rast gəldim. Yerli İcra Hakimiyyəti ona dəfələrlə söz versə də, problem həll olunmurdu. Arzu adlı həmin Aprel Qazisi döyüşlərdə bir qolunu itirib, əmək qabiliyyəti yoxdur. Dərhal onunla əlaqə qurulması üçün göstəriş verdim və qısa zamanda o, zəruri ev əşiyaları ilə birlikdə evlə təmin edildi. Bu haqda danışmağı sevməsəm də burada sizə demək zorunda qaldım. Əgər bu işləri iddia edildiyi kimi reklam üçün görsəydim, o mərasimi medianın gözü qarşısında edərdim. Əslində media özü bu cür nümunələri tirajlamalı, təşviq etməli, ölkədəki, xaricdəki iş adamlarının bu işə cəlb edilməsinə informasiya dəstəyi verməlidir. Düşünürəm ki, bu, eyni zamanda cəmiyyətimizin böyük ehtiyac durduğu vətənpərvərlik ruhunun yüksəldilməsi üçün çox vacibdir. Bu iş düzgün qurulsa, qazilər, şəhid ailələri, müharibə veteranları cəmiyyətin gündəmində olsa, nə məmurlar onları süründürməyə cürət edər, nə də bu gün ölkədə geniş müzakirə olunan ziyanlı kosmopolitizm meyllərinə yer qalmaz. Açıq etiraf edim ki, Azərbaycan ordusu Cocuq Mərcanlını azad edəndə böyük sevinc və qürur hissi yaşadım. Çünki uzun illərin məğlubiyyətindən sonra nəhayət ordumuz bu sindromu dağıtmış, Vətən torpağının bir hissəsini işğaldan azad etmişdi. Ən əsası, Azərbaycan hərbi qüdrətinin artdığını sübut etmiş, işğal altında olan torpaqlarımızın azad ediləcəyinə böyük ümid yaranmışdı. Sözsüz ki, bu durmda iş adamı, ölkəsini, millətini sevən bir insan kimi mən də əlimdən gələni etməli, dövlətimin yanında olmalıydım. Azad olunan ərazinin abadlaşması üçün dövlətimizin verdiyi qərar çox önəmli idi. Bu qələbədən bir neçə gün sonra ərazinin yenidən qurulması prosesinə dəstək kimi bəlli bir məbləğdə vəsait ayırmağa hazır olduğumu bildirdim.

Məsələ Dünya Azərbaycanlıları Mədəniyyəti Fondunda müzakirəyə çıxarıldı və belə bir fikrə gəlindi ki, qurumun xətti ilə 3 milyon manat ayrılsın. Media xəbəri həvəslə tirajladı. Bu məqsədlə Bakıya gəldim, rəsmi şəxslərlə təmas qurub niyyətimi onlara bildirdim. Xərclənmə istiqaməti haqqında danışarkən dedim ki, bu vəsait ianədir, Azərbaycan dövləti onun təyinatını özü müəyyən edəcək – xəstəxana tikilə bilər, yol çəkilə bilər, digər infrastrukturların yaradılmasına yönləndirilə bilər, biz ümumiyyətlə bu prosesə qarışmırıq. İdeya müsbət qarşılansa da, bildirildi ki, Azərbaycan dövlətinin Cocuq Mərcanlını yenidən qurmaq üçün imkanları kifayət qədər genişdir, rəsmi səviyyədə bütün ehtiyaclar ödənəcək. Mənə məsləhətləşmələri Müdafiə Nazirliyi ilə davam etdirmək tövsiyə olundu. Müdafiə Nazirliyindəki görüşlərdə bu vəsaitin şəhid və qazi ailələrinin mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılmasına xərclənməsinin məqsədəuyğun olduğu bildirildi. Bu, doğrudan da ölkəmizin qarşısında dayanan vacib məsələlərdən biri idi və mən bu təklifi dərhal qəbul etdim. İşçi qrup yaratdıq, Müdafiə Nazirliyi təkliflər verdi və indiyə qədər Azərbaycan üçün önəmli günlərdə, milli bayramlarımız ərəfəsində evsizlikdən əziyyət çəkən 13 hərbçiyə və 2 şəhid ailəsinə mənzillər verilib. 2019-ci ilin martında – Novruz bayramı ərəfəsində daha 7 qazi ailəsinə ev verilməsi nəzərdə tutulur. Evin haradan alınması ev sahibinin istəyinə uyğun həyata keçirilir. Hər bir ev təmir olunur, gərəkli avadanlıqla, mebellə təmin edilir. Bir daha deyirəm ki, bu proses şəffafdır, Dövlət qrumları ilə razılaşdırılaraq başladılıb və davam etdirilir. Bu gün Cocuq Mərcanlıya ayrılan vəsaitin söz olaraq qalması haqqında yazanlara demək istəyirəm ki, belə həssas məsələlər üzərində antitəbliğat kampaniyası qurmaq hər şeydən öncə milli maraqlarımıza ziddir. Hər bir Azərbaycan vətəndaşının, dünyanın harasında yaşamasından, fəaliyyət göstərməsindən asılı olmayaraq borcu bu tip məsələrdə dövlətin siyasətinin yanında olmaqdır.
Fizuli Məmmədovdan hadisə kimi açıqlamalar: “Onlar bizi yolumuzdan döndərə bilməz”
Qaralama kampaniyası ilə məşğul olanlar bilməlidirlər ki, Azərbaycan dövlətinin ərazisində baş verən heç bir nəzarətisiz proses yoxdur, boş hay-küy qaldırmaqla ancaq özlərini nüfuzdan salmış olacaqlar. Yəhidi, erməni diasporu hər zaman bizə müsbət örnək kimi təqdim edilir. Uzun İllərdir erməni diasporunun Ermənistan dövlətinə necə dayaq durduğu haqqında eşidirik. Erməni birliyi, erməni diasporunun millət, vətən təəssübkeşliyi tarixin bütün dönəmlərində olub. Hətta SSRİ-də yaşayan ermənilər də ABŞ və Avropadakı erməni diasporundan dəstək alıb. SSRİ dağılandan sonra bu dəstək daha da güclənib. İtaliyada son illər ortaq dostlarımız vasitəsilə Qarabağa gedən İtaliya vətəndaşları ilə təmaslarımız olur. Onlar erməni diasporunun işğal edilən Azərbaycan torpaqlarına milyonlarla vəsait axıtmasından faktlarla danışırlar. Çəkilən yollara, tikilən inzibati binalara bu işə vəsait göndərən diaspor qurumunun adı qeyd olunan lövhələr vurulur, milliyətcə erməni olan böyük biznes sahibləri Ermənistana, Qarabağa dəvət edilir, onların dövlətin həyata keçirdiyi layihələrə ianə ayırmaları təmin edilir. Bir iş adamı, bir azərbaycanlı kimi bu xəbərlərə biganə qala bilmirəm...

Necə ola bilər, dünyanın uzaq bir nöqtəsində yaşayan erməni iş adamı bizim torpaqlarda öz milləti üçün yaşayış şəraiti yaradır, biz isə ölkədəki problemlərimizin çözümü üçün dövlətimizə dəstək verib əlimizdən gələni etmirik? Yenə deyirəm, bu bir könüllülük məsələsidir və milli düşüncəsi olan hər bir iş adamı imkanı çatan vəsaiti milləti, dövləti üçün böyük qürur hissi ilə ayırmalıdır. Çünki heç bir biznes uğuru, iş dünyasında əldə edilən yüksək nəticə insana öz dövlətinə, millətinə gərək olmağın yaratdığı miqyassız fəxarət hissini yaşada bilməz. Heç şübhəsiz, Azərbaycanla Ermənistanın iqtisadi imkanlarını müqayisə etmək olmaz. Azərbaycan illərdir nəhəng regional layihələr həyata keçirən neft-qaz ölkəsidir, milli sərvətlərimiz həm ölkə vətəndaşlarının ehtiyacını ödəməyə, həm ölkənin iqtisadi potensialını artırmağa imkan verir. Emənistan isə iqtisadi problemlər içərisində illərdir çabalayan asılı ölkədir. Ancaq bütün hallarda Azərbaycan dövləti gəncdir. Problemlər də olacaq, çətinliklər də, sağlam, möhkəm sistem quruculuğunda görməli olduğumuz işlər var. Cənab Prezident hər çıxışında bu məqamlara toxunur, dövlətin hədəflərini aydın şəkildə göstərir. Düşünürəm ki, ürəyində Azərbaycan sevgisi, əlində imkan olan hər bir Azərbaycanlı iş adamı bu məsələdə Azərbaycan dövlətinin yanında olmağı özünə borc bilməlidir.

Ən əsası da fəaliyyət göstərdiyimiz ölkənin siyasət, elm, iş, mədəniyyət sahələrinin təmsilçiləri, vətəndaş cəmiyyəti institutları, mediası ilə davamlı işbirliyi quraq, müxtəlif ölkələrdə öz lobbimizi yaradaq. Biz nəhayət bir salon kirayələyib “özümüz danışdıq özümüz eşitdik” praktikasından birdəfəlik əl çəkməliyik. Detalları açıqlamaq istəmirəm, amma informasiya üçün deyim ki, birinci vitse-prezident olduğum il yarımda quruma yetərincə ciddi vəsait də ayırdıq, yerli və ölkə səviyyəsində nüfuzlu şəxslərin toplantılarda iştirakını təmin etdik. Faktiki qurumun baş sponsoru idik. Ancaq sonradan səbəbi indi də mənə bəlli olmayan proses başladıldı. Əmin olmadığım məsələ haqqında danışmağı sevmirəm, ona görə də diasporda nələr baş verir sualına birmənalı cavab vermək mənim üçün çətindir. İlkin analizlərim nəticəsində onu deyə bilərəm ki, bu işi diaspor fəaliyyətinə hər hansı uğur, yenilik gətirə bilməyən və gətirmək istəyənlərin qarşısını alanlar monopoliyada saxlayırdı. Məqsəd dərnək səviyyəsində “diaspor” fəaliyyətini davam etdirməkdir. Buna görə hətta açıq-açığına Nizamnamə pozuntularından da çəkinmirlər. AAK prezidenti Sahil Qasımov hərkəsin istirahətdə olduğu avqust ayında mətbuata bir informasiya ötürmüşdü. Və güya AAK İdarə heyətinin toplantısı olub və bəzi qərarlar alınıb. Mətbuatdan oxuduğumuz bu informasiyanı dəqiqləşdirmək üçün adları çəkilən şəxslərlə bir-bir əlaqə yaratıq və aydın oldu ki, hərəsi bir ölkədə öz işləri ilə məşğul olan İH üzvləri ilə belə bir toplantı olmayıb və mətbuata yalan məlumat ötürülüb. Daha sonra cərəyan edən prosesler məsələyə tam aydınlıq getirdi ki, biriləri AAK ın içərisində nifaq salmaq və AAK üzvləri arasında problem yaratmaq niyyəti daşıyırdı.

“Qaralama kampaniyası ilə məşğul olanlar bilməlidirlər ki, Azərbaycan dövlətinin ərazisində baş verən heç bir nəzarətisiz proses yoxdur, boş hay-küy qaldırmaqla ancaq özlərini nüfuzdan salmış olacaqlar”

- Siz erməni diasporunun Ermənistan dövlətinə dəstəyindən danışdınız. Son iki ildə Avropadakı Azərbaycan diasporunun işində ən fəal mövqe tutanlardan biri də siz idiniz. Bir sıra tədbirlərin təşkilatçılığını üzərinizə götürdünüz, sizin təşəbbüsünüzlə diaspor hərəkatının güclənməsi üçün konkret işlər görüldü. Ancaq sonradan diaspor işindən uzaqlaşmalı oldunuz. Daha dəqiqi, siz Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin birinci vitse-prezidenti vəzifəsindən kənarlaşdırıldınız. Avropadakı Azərbaycan diasporunda nə baş verir?

- Dekabrın 24-də biz Moskvada Azərbaycan diaspor hərəkatının 30 illiyini qeyd edəcəyik. 1988-ci ildən – yarandığı gündən bu prosesin içərisindəyik və Azərbaycan diasporunun güclənməsi üçün görə biləcəyimiz heç bir işdən yayınmamışıq. Avropa Azərbaycanlıları Konqresi 2004-cü ildə Almaniyanın Köln şəhərində yaradılıb. 2017-ci ildə Diasporla Komitəsi məni qurumun 6-cı qurultayına dəvət etmişdi. Həmin toplantıya kənar müşahidəçi, uzun illərin diaspor fəalı kimi getmişdim. Ona görə qurumun birinci vitse-prezidentliyinə namizədliyimin irəli sürülməsi özüm üçün də gözlənilməz oldu. Həmin yığıncaqda rəsmi Bakının təmsilçiləri də vardı və hər kəs bu ideyanı müsbət qarşıladığını bildirdi. Mənə söyləndi ki, Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin işini gücləndirmək, ümumiyyətlə Avropadakı diaspor hərəkatına yenilik gətirmək üçün təcrübəmə ehtiyac var. Ümumiyyətlə, 2017-ci ilə qədər AAK-ın varlığı haqqında çox dar çevrələrdə bilgi vardı. Qurum heç zaman fəaliyyəti ilə seçilən, mənsub olduğu ölkədə nüfuz qazanan qurumlar siyahısında olmamışdı. Müzakirələr zamanı irəli sürdüyüm konseptual fikirləri hər kəs dəstəklədi. Təklif etdim ki, qurum yalnız Almaniyada deyil, digər ölkələrdə də fəaliyyət göstərən qurumlarla sağlam işbirliyi qursun, biz bütün Avropa məkanında azərbaycanlıların maraqlarını qoruyan, Azərbaycan dövlətçilik ənənələrinin gücləndirilməsi ideyasına söykənən sağlam təşkilat kimi formalaşaq.

Sonradan həmin “sənədə” imza atanlar baş verənlərdən tamamilə xəbərsiz olmaları haqqında bizə və mətbuata açıqlamalar verdilər. Yəni bu bir kampaniyanın tərkib hissəsi idi. Sözsüz ki, məsələni Avropada hüquq müstəvisinə çıxara bilərdik. Qanunlar birmənalı mənim tərəfimdədir. Ancaq düşündüm ki, onsuz da fəaliyyəti olmayan bu tipli qurumlara zaman sərf etməkdənsə daha ciddi işlərlə məşğul olmaq olar. Hər bir şəxsin də, qurumun də sanbalı onun gördüyü işlərlə ölçülür. Ən çox narahatlıq doğuran məqam odur ki, bu cür yanlış təcrübələr Azərbaycan adına iş görmək istəyən iş adamlarını, nüfuzlu şəxsləri diaspor işindən uzaqlaşdırır. Azərbaycan diasporuna dəstək vermək, ya da Azərbaycanda xeyriyyə işi ilə məşğul olmaq istəyənlər məsələyə son dərəcə ehtiyatla yanaşır, bir çox hallarda isə kənar seyrçi kimi qalmağa üstünlük verirlər. Biz bu tendensiyanı qırmaq istəyirdik, görünür, diaspor qurumlarına şəxsi obyektləri kimi baxan, onu əhəmiyyətsiz dərnək səviyyəsində görmək istəyən bəzi şəxslərin maraqlarını tapdaladıq. Çox ümid edirəm ki, savaş durumunda olan, vətəndaşları dünyanın müxtəlif ölkələrinə səpələnmiş Azərbaycan üçün son dərəcə vacib olan diaspor məsələsində bu yanlış tendensiyaları qısa zamanda aradan qaldırmaq üçün ciddi səylər göstəriləcək.

Arvadının başını qırxan kişi: “Yataqda çəkilən videolar var, bunun hamısını mən görmüşəm”Bir neçə gündür cəmiyyətdə ərinə xəyanət etdiyi üçün saçı qırxılan qadınla bağlı xəbərlər dolaşır. Demək olar ki, bütün tərəflər sıra ilə danışıblar – saçı qırxılan qadın, onun bacısı, qadının qayınanası.

Musavat.com-un əməkdaşı xəyanətə uğradığını iddia edən və bu səbəbdən də həyat yoldaşını bu formada cəzalandıran ərlə - Elnur Həsənovla danışıb. E.Həsənov söhbətində baş vermiş hadisə və onun pərdəarxası ilə bağlı öz iddialarını söyləyib.

-Bizim bu insanla rəsmi nikahımız olub, evli olmuşuq. Amma mən bunun xəyanətini tutdum. Gətirdim bura. Telefonunda tutdum ki, neçə adamla yazışıb, videosunu çəkib. Yataqda çəkilən videolar var, bunun hamısını mən görmüşəm. Nə etməliydim? Razılaşmalıydım? Yalandan deyir ki, guya mən onu döymüşəm. Döyən-zad olmayıb onu.

-Videoda görünür axı. Gözünün altı göydür... Fotoları var, bu gün biz də yaymışıq. Hər tərəfi göyərmiş, yaralı...

-Yalandır. Montajdır. Fotoşopdu hamısı. Necə ola bilər ki, mən bunu bu formada döyüm, amma 3 ay sonra üzə çıxsın bütün bunlar? Bu işgəncə söhbətini özləri düzüb-qoşublar, yalandır hamısı. Mən hər ay bunun pulunu, bazarlığını göndərirdim, özüm də aylarla gedib yanında qalırdım, ailəmə, qızıma baxırdım. Onun başını qırxmışam. Yaxşı eləmişəm. Xəyanətin cavabı elə olmalıdır. Mən xəyanəti qəbul edə bilmərəm. Həmişə demişəm, kasıb olsun, çirkin olsun, amma namuslu-əxlaqlı olsun. Onun anası bu haqq-hesab ortaya çıxanda Kislovodskiyə gəldi. Bütün səs yazılarını, videoları ona göstərdik, şəkillərə baxdı. Öz anası qızını döydü. Aparıb insan kimi onları yola saldım ki, çıxıb getsinlər Mingəçevirə. Anası qayıdıb mənə dedi ki, bunu öldür, sənin namusunu çirkləndirib. Dedim, mən insanam, qatil deyiləm. Mənim balam var, o balama görə də yaşayıram. Başını da niyə qırxdım, bilirsizmi? Gəzdiyi oğlanlarla videoları var. Onlarla birgə mənim atamı, anamı lağa qoyurmuş, öz aləmində guya biabır eləyirmiş sözləriylə. Onun da cavabını belə vermişəm. Demişəm, mənim atama-anama lağ eləyəni, mənə xəyanət edəni mən də belə biabır edərəm. Amma mən onu döyməmişəm, qadanız alım. Onu özləri ediblər. Düzüb-qoşublar ki, gələcəkdə özlərini haqlı çıxarsınlar.

-Siz o şəkilləri görmüsüz? Heç bir insan övladı özünə o cür işgəncə verdirərmi? Bıçaq, yanıq izləri, qançır olunmuş bədən... Bunu özü-özünə edə bilməz axı.

-Xanım, bir balam var, onun canına and içirəm ki, mən ona heç nə etməmişəm. Özləri düzüb-qoşublar. O şəkil fotoşopdu. Özlərini təmizə çıxarmaqdan ötrü bunu edir. Bu qadın dörd dənə gömrükdən keçib. Nə əcəb polis soruşmayıb ki, sənin üzün niyə bu gündədir? Bunun günahı o qədər böyükdü ki, bu formada aranı qatmaq istəyir. Mən bunu bizim yatağımızda başqa bir oğlanla yazışan yerdə tutmuşam. Telefonu əlindən almışam. Görmüşəm oğlan sonra buna yenə şəkil göndərib və yazıb ki, "həyatım, niyə setə girmirsən ki, danışaq?” Orda eləməyi bəs deyil, gəlib burda, yanımda da mənə xəyanət edir. Oğlana yazır ki, mən sərhədi keçəcəm anamla, ondan sonra piyada keçidini əl-ələ verib keçərik. Oğlana yazır e... Onun hamısını balaca bacısı bilirdi ilk gündən. Kimlərlə görüşüb, bacısı da bilirdi. Ona görə indi elə müsahibələr verir.

-Amma qarşı tərəf deyir ki, telefonda köhnədən bir nəfərin qalan fotosuna görə bu qalmaqal baş verib. Xalası oğlunun şəklinə görə dava düşüb?

-Yalan deyir. Mən onun bütün qohumlarını tanıyıram. Xalası oğlunu da. O deyil, başqa adamdı. Özü də bir adam deyil, bir neçə nəfərdir.

-Çox adam da belə fikir bildirir ki, gənc xanımını Bakıda təkbaşına qoyub getmək, aylarla onu axtarmamaq doğru addım deyildi. Bu halda xəyanətin olması da mümkün idi.

-Yalandır. Aylarla gəlib bunun yanında qalırdım. Bu da mənim yanıma gəlirdi.

-Niyə bir yerdə yaşamırdız?

-Ay bacım, bunlar hamısı bəhanədir. İllərlə Rusiyada yaşayan oğlanlar var, ailələri də Azərbaycanda. Belə çıxır ki, arvadları onlara xəyanət eləməlidi? Yalandan özünü təmizə çıxarmaq üçün söz-söhbət lazım deyil e. Aylarla yanında qalırdım, bayramlarda ailəmlə olurdum. İşləyirdim də burda. Kef sürmürdüm ki... Özü də mən onları yanıma gətirəcəkdim. Özünə də demişdim, qoy deportun qurtarsın, səni götürüb gələcəm bura. Quran haqqı deyirəm sizə.

-Deport edilmişdi eks yoldaşınız?

-Bəli, deport olunmuşdu. Özüm apardım gömrüyə qədər, yola saldım Mingəçevirə. Evə qayıdanda yolda o qədər ağladım ki, bunları niyə deport ediblər. Bax o Allah haqqı deyirəm sizə. Mən nə biləydim ki, buna "stop” qoyublar? Gəldim gətirəm, məlum oldu ki, qadağası var. Camaat illərlə arvadını burda qoyub, çörək dalınca Rusiyaya gedir. Gərək onda hamı xəyanət etsin? Qadın özünə görə namusunu saxlamalıdır, ərinə görə yox. Əgər ona bircə dəfə xəyanət etmişəmsə, Allah mənə qənim olsun. Mən öz alın tərimlə pulumu qazanan insanam. Ancaq ailəmi düşünmüşəm. Gəlin soruşun Kislovodskidə insanlardan, görün mən nətər insanam. Narkoman deyiləm, əclaf deyiləm, mərdimazar deyiləm. Xəyanəti qəbul etmirəm. Bütün normal kişilər kimi, mən də sevmirəm belə şeyi. O xəyanət etdiyi oğlanların yanında anamı-atamı alçaldır. Videosunu da çəkib e bunun, xanım. Videoda sübut var. Sən kimsən ki, həm mənə xəyanət edirsən, həm də mənim valideynlərimi alçaldırsan alçaq adamların yanında? Dayısı da bunu bilir.

-Keçmiş həyat yoldaşınız iddia edir ki, siz uşağı qaçırmısız. İndi də o, uşağı qaytarmaq üçün məhkəməyə müraciət edir. Necə qaçırmısız onu?

-Bu insan orda olanda mən ona üçlü etibarnamə vermişəm. Demişəm ki, deport müddətin qurtaran kimi sən mənim ata-anama qoşulub, gələrsən. Uşağı da gətirərsən. Mən necə uşaq oğurlamışam ki, 3-4 dənə sərhəd keçid məntəqəsindən keçmişəm? Gedib hamısını yoxlaya da bilərsiz. Uşağı oğurlamamışam. Atam-anam gətirib onu. Onlar yolda gələndə bu qız o sevgilisi ilə telefonla danışa-danışa gəlirmiş. Gədə də bunun arxasınca gəlirmiş.

-Sizin sentyabrda çəkdiyiniz və indi yayılan bu video barədə bir neçə versiya var. Qardaşınız və ananız iddia edir ki, videonu sizin tərəf yaymayıb. Qız tərəfi iddia edir ki, videonu sizin tərəf yayıb. Bu videonu kim yayıb?

-Mən də partlayıram indi hirsimdən. Kim onu yayıb, tutulsun. Əgər mən və ya bizimkilərdən kimsə bunu edibsə, qoy tutulsun. Bizimkilər bunu etməyib. Onu özününkülər edib. Videonu kim yayıbsa, onu araşdırıb tapsınlar. Mən də bu videonun yayıldığını görəndə havalandım.

-O zaman haqlı sual çıxır ortaya ki, bəs siz videonun əvvəlində niyə deyirsiz ki, "mən bu videonu instaqramda yayacam”? Hansı səbəbdən onu çəkirdiz? Məqsəd nə idi?

-Mən onu çəkmişəm, düz deyirsiz, amma onu dayısına yollamışam. Demişəm ki, gəlin qızınızı aparın. Gəlib aparmırdılar çünki. Amma mən o videonu çəkəndən sonra silmişəm. Öz tərəfindən kimsə yayıb onu. Mən indi əsəbdən ölürəm. Niyə bu video yayılsın axı? O söz də ağzımdan elə-belə çıxıb ki, instaqramda yayacam. Hirsli olmuşam, ay bacım. Əsəbi olmuşam. Amma onu mən yaymamışam, o Quran haqqı.

-Uşaq indi sizin yanınızdadırmı? Ailəsinin iddiasına görə, "siz o uşağı qaçırmısız və anasına da vermirsiz. Hətta anası uşağının həsrətindən bir dəfə intihara da cəhd edib”. Bunlardan xəbəriniz varmı?


-Necə olur ki, bu adam 3 aydır uşağını axtarmırdı, birdən maraqlandı? İndi intihar edir? Özləri yayır hamısını. Uşaq məndədi, ona xan kimi baxıram. Uşaq da anası ilə maraqlanmır. Uşaq hər şeyi bilir, gördüyünü görüb e o anadan. Gözünün qabağında nələr olub o uşağın. Uşağı evdə qoyub, oğlanlarla gəzməyə gedirmiş. Mən ona uşaq verməyəcəm. Əxlaqsız qadına uşaq düşmür. Xəyanət edən qadını qəbul etmirəm. Uşağı da özüm böyüdəcəm. Uşağını düşünən qadın belə hərəkət etməməliydi. Onun hərəkətlərini mənə uşaq danışıb, xəbəriniz varmı? O qadın artıq mənim üçün ölüdür.

-Qarşı tərəf sizdən polisə şikayət edib. Həbs olunma ehtimalınızdan narahatsız?


-Məni niyə həbs edirlər? Mənə xəyanət olunub e. Xəyanət edən qadını qanunlar müdafiə edir bəyəm? Adam öldürmüşəm, cinayət etmişəm bəlkə? Foto-video faktlar var e, ortada. Oğlanla haralarda gəzib, yataqda şəkilləri, videosu var. Bunu mən çəkməmişəm, özü çəkib. Polis demir ki, bu oğlan kimdir? Onu da çıxarsınlar ortaya, onu cəzalandırsınlar. Mən Rusiya vətəndaşıyam, versinlər məhkəməyə. Görək uşaq kimə düşəcək? Heç buranın qanunları da uşağı xəyanət edən anaya vermir. Qoy versinlər məhkəməyə, görək nə olacaq.

-Qarşi tərəfin iddialarında o da var ki, siz orda bir rusiyalı qadınla vətəndaş nikahında yaşamısız. Hətta buna görə keçmiş xanımınız da sizinlə bir neçə dəfə boşanmaq istəyib, amma siz razı olmamısız.

-Yalandır! Gəlib burda maraqlana da bilərsiz. Boş söhbətdir. Mən hər zaman ailəmin yanında olmuşam. Bunu da təzə çıxarıblar?
5 rayonun qaytarılması planına razılıq verilməsi... - DeputatAvrasiya.net Teleqraf.com-a istinadən Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (BAXCP) sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevlə müsahibəni təqdim edir:

- Qüdrət bəy, son vaxtlar MDB regionunda dinamik proseslər müşahidə edilir. Rusiya ilə Ukrayna arasında Kerç böhranı yarandı, Ukraynada fövqəladə vəziyyət elan olundu, Qərb ölkələri anti-Rusiya bəyanatları ilə çıxış etdilər. Baş verən bu prosesləri necə qiymətləndirirsiniz?

- Beynəlxalq hüquq faktiki olaraq işləmir. Böyük dövlətlər öz maraqlarına uyğun olan istənilən məsələni güc tətbiq etmək yolu ilə həll etməyə çalışırlar. Bu mənada sanki dünyada nizam itib, dünya vəhşi cəngəllik qanunları ilə yaşayır, güclülər zəifləri əzir, sıxışdırır, torpaqlarını əlindən alır, hakimiyyətləri dəyişirlər. Təəssüflər olsun ki, dünyada beynəlxalq hüquqa əməl edilməsi və onun tətbiqi məsələsində ciddi böhran yaşanır. Güclü dövlətlər beynəlxalq hüquqa tabe olmur, digər dövlətlər isə onları məsuliyyətə cəlb edə bilmirlər. Odur ki, pat vəziyyəti yaranıb. Bəzən Qərb bu və ya digər ölkələrə sanksiyalar tətbiq edir, amma bu sanksiyalar da effektiv olmur.

- Faktiki olaraq Rusiya Azov dənizini özününkü hesab edir, NATO isə Qara dənizdə hərbi iştirakığını gücləndirir. Müşahidə edilən bu gərgin qarşıdurmanın müharibəyə çevrilməsi ehtimalı varmı?

- Bu gərginliyin müharibəyə çevrilməsini əngəlləyən faktor var və bu da nüvə silahıdır. III Dünya Müharibəsinin qarşısını alan da məhz bu amildir. Baxmayaraq ki, əslində dünya müharibəsi lokal şəkildə davam edir. Məsələn, Yaxın Şərqdə, Ukraynada, Əfqanıstanda, Gürcüstanda, Moldovada, müvəqqəti dondurulsa da, Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsində də münaqişə var.

Lakin bütün bunlar böyük dövlətlərin üz-üzə gəldiyi böyük müharibəyə çevrilmir. Yeganə çəkindirici faktor da nüvə silahıdır. Ancaq böyük dövlətlər ayrı-ayrı ölkələrin ərazisində üz-üzə gəlirlər. Hazırda Suriyada ABŞ və Rusiya üz-üzə dayanıb. Əfqanıstanda terrorçu təşkilatlar maraqlı dövlətlər tərəfindən silahlandırılır və maliyyələşdirilir. Bəzi dövlətlər bilirlər ki, artıq Əfqanıstan kimin nəzarətindədir. Terror təşkilatını maliyyələşdirənlər isə orada normal dövlət quruculuğuna imkan vermirlər. Müharibə bu formada gedir və nüvə silahı, siz nəzərdə tutduğunuz daha böyük miqyaslı müharibələrin qarşısını alır.

- Ukrayna-Rusiya münaqişəsi MDB məkanında olan münaqişələrə, o cümlədən Azərbaycana hansı formada təsir göstərir?

- Dünyada nizam-intizamın günü-gündən pozulması sözsüz ki, Azərbaycanı narahat edir. Əgər böyük dövlətlər çəkinmədən kiçik dövlətləri əzəcəksə və torpaqlarını parçalayacaqsa, bu elə kiçik dövlət kimi bizi də narahat etməlidir. Çünki əzilən kiçik dövlətlərdir.

Ümidverici fakt odur ki, Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri çox yüksək səviyyədədir, Türkiyə indi regionda müəyyən sözü olan dövlətdir. Əsas söz sahibi olan ölkə isə sözsüz ki, Rusiyadır. Rusiya ilə Azərbaycanın münasibətlərində yaxınlaşma və yaxşılaşma müşahidə olunur. Hər halda Türkiyə-Rusiya münasibətlərinin yaxşılaşması bizim Rusiya ilə münasibətlərimizin istiləşməsinə də öz töhfəsini verir. Hazırda İran və Azərbaycan bir-birinin daxili işlərinə qarışmamaq siyasəti yürüdürlər. İrandan da Azərbaycana təhlükə yalnız bir istiqamətdədir: əgər İrana tətbiq edilən sanksiyalar ölkə daxilində vətəndaş qarşıdurmasına yol açarsa və oradan Azərbaycana miqrant axını başlayarsa, böyük humanitar fəlakət yarana bilər. Nəzərə alın ki, Azərbaycan böyük dövlət deyil ki, qaçqınları yerləşdirə bilsin.

Bizim özümüzün bir milyon qaçqınımız var və hələ onları yerləşdirib başa çatdıra bilməmişik. Bu mənada Azərbaycan İran ətrafında baş verən proseslərə görə narahatdır. İkincisi, biz Rusiyanın daha stabil və proqnozlaşdırılan ölkə olmasından yanayıq. Ona görə ki, Rusiyada sabitliyin pozulması Azərbaycana mənfi təsir edə bilər. Çünki orada sabitlik pozularsa, hakimiyyətə kimin gələcəyini, onun hansı siyasət aparacağını indidən proqnozlaşdıra bilmərik.

- Siz güman edirsiniz ki, Rusiyada sabitlik pozula bilər?

- Biz ancaq ehtimallarımızı dilə gətiririk. Əgər ABŞ neftin qiymətinin kəskin şəkildə aşağı düşməsinə nail ola bilsə və Rusiya iqtisadiyyatının daha aparıcı sahələrinə sanksiyalar tətbiq edilsə, yəni Rusiyanın bank sektoruna və enerji ehtiyatlarının satılmasına maneçilik yaradılsa, zənnimcə, iqtisadiyyatı neftdən asılı olduğuna görə Rusiya ciddi sosial sarsıntılar yaşaya bilər.

Bu zaman Rusiyada bizim arzu etmədiyimiz proseslər - hərbi çevriliş də, saray çevrilişi də baş verə bilər. İkincisi, sosial partlayış yaşana, sabitlik pozula bilər. Bu baxımdan Azərbaycan çalışır ki, qonşu dövlətlərlə münasibətlərini normal saxlasın və belə təhlükələrdən özünü sığortalaya bilsin. Bir daha qeyd edirəm ki, dünya çətin mərhələyə qədəm qoyub.

- Ötən həftə qonşu Gürcüstanda keçirilən prezident seçkiləri diqqət mərkəzində oldu. Azərbaycanda çoxları hesab edirdi ki, bu seçkilər müxalifətdə duran Saakaşvilinin revanşı olacaq. Lakin nəticələr tam fərqli oldu. Siz Gürcüstanda keçirilən seçkilər və onun nəticələrini necə qiymətləndirirsiniz?

- Beynəlxalq müşahidəçilər Gürcüstanda seçkini şəffaf seçki kimi qiymətləndirdi. Amma beynəlxalq təşkilatların bəyanatlarında orada seçicilərin ələ alınması istiqamətində iqtidar partiyası tərəfindən böyük iş aparıldığına dair faktlar da qeyd olunub. İnzibati resurslardan istifadə edilməsi haqda da informasiya var. Gürcüstandakı seçkilər ümumən seçicilərin iradəsini ifadə etsə də, Qərb standartlarına cavab verən azad və ədalətli seçkilər kimi qiymətləndirilmədi.

Hesab edirəm ki, Salome Zurabişvilinin prezident seçilməsi onun ermənipərəst olması səbəbindən bizim maraqlarımıza cavab vermir. Zurabişvili bir zamanlar Fransanı BMT-də təmsil edib. Ancaq indi Gürcüstan dövlətinin maraqları və həyati mənafeyi tələb edir ki, Azərbaycan, eləcə də Türkiyə ilə qardaşlıq siyasəti aparsın. İkincisi, Gürcüstanda prezidentin geniş səlahiyyətləri yoxdur. Gürcüstanda prezidentlik daha çox seremonial vəzifə sayılır. Əsas vəzifə səlahiyyətləri baş nazirin əlində cəmləşib və baş nazir də Azərbaycanla kifayət qədər sağlam əsaslara söykənən münasibət qurub. Gürcüstanın bu siyasətindən imtina etməsi mümkünsüzdür.

- Sizcə, gürcü xalqı niyə Saakaşvilini dəstəkləmədi?

- Mən qeyd etdim ki, seçkilərin II turunda hakimiyyət partiyası inzibati resurs amilindən daha məharətlə istifadə etdi, üstəlik 600 insanın kredit borcunun bağlanması barədə hökumətin üzərinə götürdüyü öhdəlik və bu istiqamətdə real addımların atılması seçkilərə həlledici təsir göstərdi. Fikrimcə, bu amil böyük rol oynadı. Məsələn, eşitmişəm ki, “Quran”ı əllərinə götürərək, azərbaycanlıların evlərinə gedir və onları hakimiyyət namizədinə səs verməyə dəvət edirlərmiş. Belə faktlar çoxdur.

Bununla belə, kimsə düşünürsə ki, 20 il ərzində Gürcüstanda Qərb standartlarına uyğun olan demokratiya qurmaq mümkündür, yanılır. İndiki vəziyyətin özü də Gürcüstan üçün müsbət nəticədir. İnsanların şüuru, mentalitetinin dəyişməsi üçün nəsillərin dəyişməsinə ehtiyac var. Bəzən demokratik dövlət qurmaq 100 illərlə vaxt alır.

- Bu fikrinizi necə əsaslandıra bilərsiniz?

- Sizə, bir misal deyim: 1860-cı illərdə ABŞ-da vətəndaş müharibəsində cənub məğlub oldu və quldarlıq rəsmən ləğv olundu. Amma orada qara dərililər öz hüquqlarını təmin etmək üçün 100 il mübarizə apardılar. 1970-ci illərə qədər bu mübarizə davam etdi və Martin Lüter Kinqə qədər proses getdi. Təsəvvür edin ki, kosmosa, Aya uçan Amerika öz ölkəsində hələ də qara dərililərin hüquqlarını, insanların bərabərliyini tam bərpa edə bilməmişdi. Görün, nə qədər uzunmüddətli bir proses yaşandı. Özü də nəzərə alın ki, ABŞ-a gedənlər, bu ölkəni quranlar əsasən, Böyük Britaniyadan, İrandiyadan idilər. Həmin dövrdə Britaniyada parlament demokratiyası, seçkilər var idi.

Yəni bu insanlar ABŞ-ın yerli aborigen xalq deyildi. Odur ki, 20 il ərzində Gürcüstanda tam demokratik cəmiyyətin qurulmasını gözləmək özünü aldatmaqdır. Bununla belə, Gürcüstan bu yolda irəliləyir və əminəm ki, növbəti parlament seçkilərində müxalifət daha çox səs toplayacaq. Demirəm ki, növbəti seçkidə Gürcüstan müxalifəti seçkini udacaq, uda bilməsə də, parlamentdə güclü müxalifət formalaşdıra biləcək. Həm də nəzərə alın ki, bizdən fərqli olaraq, Qərb bir xristian ölkəsi kimi Gürcüstana daha çox diqqət göstərir, ona dövlət quruculuğu prosesində daha ciddi dəstək verir. Hər halda bizim də istədiyimiz odur ki, Gürcüstan demokratik yolla inkişaf etsin, orada müasir Avropa dövləti yaransın. Biz də Avropa təfəkkürlü insanlarla əhatə olunaq. Nəhayət, oradakı hakimiyyət Azərbaycana dost hakimiyyət olsun. Bizim istədiyimiz bu iki məsələdir.

- Bir neçə gündən sonra Ermənistanda parlament seçkiləri keçiriləcək. Sizcə, seçkilərin nəticələri və ondan sonra Ermənistanın aparacağı siyasət necə olacaq?

- Siyasətdə yüz faizlik proqnoz vermək olmur, amma hesab edirəm ki, seçkilərdə böyük ehtimalla Paşinyan qalib gələrək, hökuməti formalaşdıracaq. Bundan sonra bizi maraqlandıran Paşinyanın Dağlıq Qarabağ məsələsində güzəştə getməsi məsələsidir. Unutmayaq ki, Ermənistanı tərk edən ABS səfiri açıq dedi ki, bu ölkədə heç bir erməni vətəndaşı, siyasətçisi Dağlıq Qarabağ məsələsində Azərbaycana güzəştə getmək haqqında düşünmür.

Bu, həqiqətən də belədir. Düşünürəm ki, Rusiyanın 5 rayonu qaytarması planına razılıq vermək üçün Paşinyana təzyiqlər olacaq. Daha çox “Rusiya planı” kimi təqdim edilən sənədə görə, 5 rayon qaytarılır, Azərbaycan Dağlıq Qarabağdakı hakimiyyətin aralıq statusunu tanıyır, kommunikasiya xətləri açılır. Laçın və Kəlbəcərin azad edilməsi ilə Qarabağın statusu isə gələcək nəsillərə qalır. Belə bir sülh planının həyata keçirilməsi üçün ola bilsin ki, tərəflərə, ələlxüsus da Paşinyana ciddi təzyiqlər olsun. Əgər Paşinyan buna müqavimət göstərsə, mümkündür ki, onun devrilməsi məsələsi gündəmə gəlsin. Ermənistanda hakimiyyətə kimin gəlməsindən asılı olmayaraq, hesab edirəm ki, erməni elitası Rusiyaya bağlıdır və Moskva orada fiqurların yerini asanlıqla dəyişmək gücündədir.

- Yəni çoxlarının düşündüyünün əksinə olaraq, hesab edirsiniz ki, Paşinyan Ermənistanın Saakaşvilisi olmayacaq?

- Xeyr! Mən imkan tapdıqca təbiət filmlərini izləyirəm. Məsələn, meymunu ovlamaq üçün ovçular çubuqlardan qəfəs düzəldirlər. Qəfəsin içinə alma, onu götürmək üçün isə balaca yer qoyurlar. Meymun əli açıq şəkildə qəfəsdən almanı götürə bilir, amma almanı götürdükdə əl yumulur və onun əli qəfəsdən əli çıxmır. Ovçu da gəlib meymunu rahat şəkildə tutur. Qəribədir ki, meymun qəfəsdən əlini çıxarmaq üçün almanı buraxmır, əgər almanı buraxsa, əlini rahatca qəfəsdən çıxara bilər. İndi Ermənistan nə qədər ki, həmin meymun kimi Qarabağı əlində tutacaq, bir o qədər ova çevriləcək, hakimiyyət başında olan şəxsin Saakaşvili kimi davranmaq imkanı olmayacaq.

Millət də “Böyük Ermənistan” illüziyasına qapanaraq xəstələnib. Məhz bu səbəbdən də deyirəm ki, biz erməni xalqını döyüş meydanında məğlub etməsək, Ermənistanda çətin ki, hansısa hakimiyyət Dağlıq Qarabağ məsələsində ədalətli mövqe tutsun, işğal olunan əraziləri geri qaytarsın. Əgər buna getmək istəyən hakimiyyət olsa, xalq dərhal onu devirər. Xüsusilə də Rusiya belə bir sazişdən narazı qalsa. Bu mənada Paşinyanın Saakaaşvili olmaq imkanları yoxdur. Paşinyan o zaman Saakaşvili ola bilər ki, Dağlıq Qarabağdan imtina etsin, Azərbaycan və Türkiyə ilə sağlam əsaslara söykənən yaxın qonşuluq siyasət yürütməyə başlasın. Yalnız bu zaman Paşinyanın perspektivi ola bilər.

Şübhəsiz ki, öncədən cəmiyyəti buna hazırlamaq lazımdır. Ancaq Paşinyan hazırda millətçi əhval-ruhiyyədən yararlanır, Sərkisyanı Qarabağı satmağa hazırlaşmaqda ittiham edir. Özü belə ab-hava şəraitində hakimiyyətə gəldiyi üçün onun güzəştli siyasət yürüdüb erməni xalqını düz yola dəvət etmək imkanları məhduddur. Bir daha qeyd edirəm ki, Azərbaycanla müharibə vəziyyətində qalıb ölkədə demokratiya qurmaq mümkün deyil. Kasıb ölkələrdə demokratiya qurmaq çox çətindir. Bunun üçün ölkənin iqtisadiyyatı inkişaf etməlidir. Güclü iqtisadiyyata malik ölkədə demokratik cəmiyyət qurmaq olar. İqtisadiyyatı dirçəltməyin yolu isə Türkiyə və Azərbaycanla münasibətləri yoluna qoymaqdan, kommunikasiyaların açılmasından gedir. Bu mənada Paşinyanı o dərəcədə də güclü siyasi fiqur hesab etmirəm.