Aqil Abbas: "Evimizin qabağındakı dükana 300 manat borcum var"Gürcüstanda 600 min şəxsin banklara 500 milyon dollardan artıq borcu bağlanacaq. Azərbaycanda da manatın devalvasiyasından sonra banklara borcu olanlara dövlətin güzəşt etməsi ilə bağlı dəfələrlə məsələ qaldırılıb, hətta işin araşdırılması məqsədilə Konstitusiya Məhkəməsinə müraciət edilib. Amma hər dəfə KM bankların xeyrinə qərar verib. Gürcüstan borcluların kreditini silə bilirsə, Azərbaycan niyə oxşar addım atmır?

Avrasiya.net deputat Aqil Abbasın "Azadlıq" radiosuna müsahibəsini təqdim edir:

- Mən də oxudum elə bir xəbər, kreditləri bağlayacaqlar deyirlər. Amma hələ bağlamayıblar. Qərar var. Yaxşı haldır, gürcülər bu addımı atırsa. Mən biləni, borc birdəfəlik silinmir, müvəqqəti olaraq silinir, dəqiq bilmirəm. Ancaq yaxşı addımdır. Yəqin o adamların borcunu bağlayırlar ki, ödəyə bilmirlər, ödəməyə də nə pulları var, nə mülkləri, nə də tutub əllərindən alınacaq bir şeyləri. Uğurlu addımdır. Həm də qarşıdan seçkilər gəlir, seçkini qazanmaq üçün atılan addım da ola bilər. Hər halda, xalqın xeyrinədir, istəyir seçki olsun, istəyir olmasın.

- Aqil müəllim, Gürcüstandan daha varlı ölkə olan Azərbaycanda niyə belə addım atılmır?


- Çox istərdim ki, Azərbaycanda da Gürcüstandakı kimi belə addım atılsın. Buna dövlətin imkanı var. Azərbaycan Gürcüstandan beş dəfə varlı ölkədir. Həm büdcəsi ondan beş dəfə çoxdur, həm də ÜDM ildən ilə artır, ixracatımız artır, sərmayə qoyuluşları çoxalır. Yəni, ölkədə iqtisadi inkişaf var. O baxımdan, Azərbaycan da belə bir addım ata bilər və istərdim ki, atsın. Düzdür, mənim banka borcum yoxdur. Evimizin qabağındakı dükana 300 manat borcum var. Amma istərdim ki, Azərbaycan da belə bir addım atsın. Yəqin, bu söhbət olacaq, büdcə müzakirələrindən sonra parlamentdə qaldırıla bilər. Yəqin, Gürcüstanın təsiri ola bilər.

- Bu məsələni ardıcıl olaraq həmkarlarınızdan Vahid Əhmədovla Əli Məsimli qaldırır. Siz də onlara qoşula bilərsinizmi? Onlar dəfələrlə hökumətə müraciət etsələr də, digər deputatlar belə təşəbbüslə çıxış etməyiblər. Maraqlıdır, niyə?

- Onlar təkliflə çıxış ediblər, amma son çıxışında Vahid Əhmədov da, deyəsən, dedi ki, banka borcu olanlar bu borcu ödəməlidirlər, ancaq sadəcə olaraq, devalvasiyadan qabaqkı borcun həcmində. Mən də bunu istəyirəm. Vətəndaş axşam yatıb səhər borcu artıbsa, dollar bahalaşıbsa, insanlar ağır vəziyyətə düşür. Yəni, devalvasiyadan əvvəlki borcunu ödəsin, yerdə qalanını dövlət ödəsin, bu, daha yaxşı olar. Özəl bankdır, pulunu istəyir, haqqı da var desin: «Kredit almısan, borcumu qaytar». Amma necə qaytarmalıdır? Dollar 78 qəpik olan həcmdə qaytarsın, qalanına da dövlət kömək etsin. Bu, daha düzgündür.

- Azərbaycanda iki dəfə məsələnin hüquqi baxımdan aydınlaşdırılması üçün Konstitusiya Məhkəməsinə müraciət edilsə də, hər dəfə qərar bankların lehinə oldu. Bundan sonra Azərbaycan hökumətinin vətəndaşın xeyrinə qərar verməsini gözləmək olarmı?

- Konstitusiya Məhkəməsi qanunu qoruyur. Özəl bank da Konstitusiya Məhkəməsini məhkəməyə verə bilər ki, «qardaş, pulu sən vermisən, mən?». Bank iflasa uğraya bilər. Onda bankı bağlayaqmı? Yəni, Konstitusiya Məhkəməsi qanuna əsaslanır. O biri tərəfin, yəni Nazirlər Kabinetinin, iqtidarın işidir ki, qərar versin: «Sən borcunu 78 qəpikdən ödə, qalanını biz həll edək». Bu şəkildə problem həll oluna bilər. Yoxsa hamı bankdan borc götürsün, sonra da bu borcu bağışlasınlar, qanuna sığmır, axı, banklar məhv olub gedər.

- Həmkarınız Jalə Əliyeva deyib ki, Azərbaycan müharibə şəraitində olduğu üçün Gürcüstan kimi borcları silə bilmir. Bu arqument ağlabatandırmı, sizcə?

- Bilmirəm, Jalə xanımın nə deməsi haqqında əlimdə məlumat yoxdur. Düzdür, Azərbaycan müharibə şəraitindədir, amma imkanları Gürcüstandan böyükdür.
Ərəbləri Bakıya cəlb edən 2 səbəb - Səfir açıqladıAvrasiya.net Azərbaycanın Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindəki (BƏƏ) səfiri Daşqın Şikarovun Report-a müsahibəsini təqdim edir:

- Azərbaycanla BƏƏ arasındakı hazırkı münasibətləri necə qiymətləndirirsiniz?

- Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi altında həyata keçirilən uğurlu xarici siyasətin nəticəsi olaraq Azərbaycan Respublikası ilə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri arasında qarşılıqlı anlaşma və etimada əsaslanan, həyatın bütün sahələrini əhatə edən yüksək səviyyəli münasibətlər mövcuddur. Ölkələrimiz arasında ikitərəfli və çoxtərəfli formatda sıx əməkdaşlıq, yüksək səviyyəli siyasi dialoqun mövcudluğu və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstək sözügedən əlaqələri təşkil edən amillərdəndir. Habelə, müxtəlif səviyyəli qarşılıqlı səfər mübadiləsi, Hökumətlərarası Komissiyanın fəaliyyəti, Xarici İşlər nazirlikləri arasında siyasi məsləhətləşmələr mexanizmi iki dost ölkələrimiz arasında siyasi və diplomatik əlaqələrin inkişafına xidmət edir.

2016-cı ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin BƏƏ-yə rəsmi səfəri və səfər çərçivəsində Abu Dabinin vəliəhdi Şeyx Məhəmməd Bin Zayed əl Nəhyanla görüşü ölkələrimiz arasında əlaqələrin inkişafına xüsusi təkan verib. O da vurğulanmalıdır ki, yüksək səviyyəli dövlət rəsmilərinin səfər mübadiləsi, həmçinin qeyri-hökumət təşkilatları, biznes dairələri arasında görüşlər ölkələrimiz arasında əməkdaşlıq münasibətlərinin inkişafı, gündəlikdə duran məsələlərin müzakirəsi və yeni əməkdaşlıq məsələlərinin təşəbbüs edilməsi nöqteyi-nəzərindən mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Ümumilikdə deməliyəm ki, Azərbaycan və BƏƏ arasında münasibətlərin bütün sahələrdə inkişafı üçün böyük potensial mövcuddur. Sözügedən sahələr üzrə əlaqələrin inkişaf etdirilməsi istiqamətində bütün mövcud mexanizmlərdən istifadə olunur, əməkdaşlıq çevrəsində yeni seqmentlər cəlb edilir.

- Səfirlik "Made in Azerbaijan" brendinin BƏƏ-də təbliği istiqamətində hansı işlər görür? Azərbaycanlı biznesmenlərin BƏƏ bazarlarında iştirakı qaneedicidirmi?

- BƏƏ-in əksər kənd təsərrüfatı məhsullarını müxtəlif ölkələrdən idxal etdiyini, Körfəz ölkələrinin bu məhsullara olan tələbatının böyük hissəsinin BƏƏ ərazisindən idxal olunduğunu nəzərə alaraq, bu ölkə Azərbaycan üçün hədəf bazarlardan biri kimi müəyyən edilib. Hazırda ölkəmizin kənd təsərrüfatı məhsullarının bu bazarda daha da tanıdılması, istehsalın bu bazarın standartlarına uyğunlaşdırılması istiqamətində işlər aparılır.

Son iki il ərzində Azərbaycan istehsalı olan məhsullar Dubayda hər il keçirilən və dünyanın ən böyük beynəlxalq kənd təsərrüfatı malları sərgisi olan “Gulfood” və “WOP” sərgilərində, “İslam Həmrəyliyi İli – istiqamət Azərbaycan” şüarı altında Əbu-Dabinin ən möhtəşəm “Emirates Palace” mehmanxanasında təşkil olunan Azərbaycan mədəniyyəti, incəsənəti, turizmi və məhsulları sərgisində, BƏƏ-nin qurucusu Şeyx Zayedin adını daşıyan və hər il iki ay ərzində yüz minlərlə ziyarətçi qəbul edən “Şeyx Zayed İrsi” festivalında təşkil olunan Azərbaycan pavilyonunda, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılmasının 100 illiyi ilə əlaqədar keçirilən mərasimdə iştirakçıların böyük marağına səbəb olub, nəticədə Azərbaycan məhsullarının ixracı ilə bağlı BƏƏ və regionun digər ölkələrinin şirkətləri ilə razılıqlar əldə edilib.

Sevindirici haldır ki, BƏƏ-də fəaliyyət göstərən ticarət şəbəkələrində Azərbaycan istehsalı olan məhsulların satışının həcmi artıb. Hazırda bu halın davamlılığının təmin edilməsi və bu ölkədə məhsullarımızın sayının artırılması istiqamətində iş aparılır. Bu məqsədlə keçirilən tədbirlərlə yanaşı, səfirlik tərəfindən Azərbaycan məhsulları və onların istehsalçıları barədə mütəmadi olaraq məlumatlar BƏƏ-nin əsas idxalçı şirkətləri arasında yayılır.

Azərbaycan regionun ticarət, turizm və maliyyə mərkəzi hesab olunan Dubay şəhərinə mütəmadi ticarət missiyaları təşkil edir. Bu missiyalar çərçivəsində Azərbaycan məhsullarının tanıdılması və ixracı istiqamətində danışıqlar aparılır. Lakin biz Dubayla yanaşı, digər əmirliklərlə də əməkdaşlıq üçün potensial görürük və bu məqsədlə ticarət missiyasının Abu-Dabi və Şarja əmirliklərində də təşkil olunması istiqamətində iş aparılır.

Azərbaycan müəssisələri ticarətlə yanaşı iqtisadiyyatın bir çox seqmentlərində-tikinti, istehsal və emal sahələrində təmsil olunur. Belə ki, bir neçə gün bundan qabaq, Azərbaycanın Karvan-L şirkəti BƏƏ-nin Fuceyra şəhərində nəhəng Balıq Mərkəzinin tikintisi planlarını açıqlayıb.

- Azərbaycan və BƏƏ arasında olan qarşılıqlı investisiyaların həcmi nə qədərdir və bu sərmayələri artırmaq mümkündürmü?

- Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə milli iqtisadiyyatın inkişafı üçün həyata keçirilən strategiya nəticəsində ölkəmizdə cəlbedici investisiya mühiti yaradılıb. Bildiyiniz kimi, Körfəz ölkələrindən olan sərmayədarlar Azərbaycanda inşaat və daşınmaz əmlak sahəsinə sərmayə yatırır. Məlum olduğu kimi, BƏƏ kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarının böyük əksəriyyətini idxal edir. Bununla yanaşı Körfəz ölkələrinin idxal etdiyi eyni məhsullar da Dubay şəhərinin logistik imkanlarından istifadə edilməklə daşınır. Əksər iqlim qurşaqlarının mövcud olduğu Azərbaycanda bir çox kənd təsərrüfatı məhsullarının yetişdirilməsi üçün gözəl münbit şərait var, hazırda məhsullarımız BƏƏ-də sevilir və ərəb turistləri Azərbaycanda cəlb edən əsas amillərdən biri də ərzaq və dadlı mətbəximizdir.

Bunu nəzərə alaraq səfirlik Azərbaycanda sərmayə imkanlarının təşviqi məqsədi ilə keçirdiyi görüşlərdə BƏƏ-li investorları Azərbaycanda kənd təsərrüfatı sahəsinə sərmayə yatırmağa və öz kapitalları ilə yetişdirilən məhsulları BƏƏ-yə idxal etməyə təşviq edir. Xam məhsulun BƏƏ-yə daşınaraq buradakı azad ticarət zonalarında, yaxud Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı ətrafında yaradılmaqda olan azad iqtisadi zonada emal edilməsi və hazır məhsul kimi üçüncü ölkələrə ixrac edilməsi məqsədilə birgə müəssisələrin yaradılması da perspektivli sahələrdəndir.

Eyni zamanda BƏƏ sərmayədarlarının Bakı ətrafında azad iqtisadi zonaların yaradılmasına, Cənub-Şimal və Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizlərinə aid infrastruktur layihələrinin inkişafına, ölkədə yaşayan və səhiyyə sahəsində böyük biznes imkanları olan hindistanlı iş adamlarının Azərbaycanda xəstəxana inşası və işlədilməsi sahəsinə cəlb edilməsi perspektivli görünür. Məhz bu səbəbdən hazırda BƏƏ iş adamları Azərbaycanın daşınmaz əmlak, kənd təsərrüfatı, turizm, qida məhsullarının emalı sahələrinə, həmçinin Cənub-Şimal və Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizlərinə aid infrastruktur layihələrinin inkişafına maraq göstərirlər. BƏƏ-li iş adamları tərəfindən cari ilin 10 ayı ərzində ölkəmizin iqtisadiyyatına yatırılan sərmayələrin həcmi 100 milyon ABŞ dollarına yaxındır.

- Azərbaycan-BƏƏ hökumətlərarası İqtisadi Komissiyasının növbəti iclasının tarixi dəqiqləşibmi?

- Qeyd etdiyim kimi, ölkələrimiz arasında əlaqələr bütün istiqamətlərdə, o cümlədən iqtisadi müstəvidə müsbət dinamika ilə inkişaf edir. İqtisadi sahəyə aid dövlət qurumları, iş adamları və şirkətlər arasında təmaslar, qarşılıqlı investisiyalar, ticarətin genişlənməsi, turizm sektorunun inkişafı, beynəlxalq tədbirlərdə qarşılıqlı iştirak ikitərəfli iqtisadi əlaqələrin intensivliyinin göstəricilərindəndir. Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Hökuməti arasında İqtisadi, Ticarət və Texniki əməkdaşlıq üzrə Birgə Komissiya iqtisadi-ticarət əlaqələrin genişlənməsi, strukturlaşması üçün vacib bir mexanizm hesab olunur. Komissiyanın növbəti iclasının dekabr ayında Bakı şəhərində keçirilməsi istiqamətində danışıqlar aparılır.

- İlin sonunadək Dubayda Azərbaycanın Ticarət evinin açılacağı gözlənilir. Bunun dəqiq tarixi müəyyənləşdirilibmi?

- Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin ölkəmizin beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlığının daha da genişləndirilməsi istiqamətində verdiyi tapşırıqların həyata keçirilməsi çərçivəsində Azərbaycan regional əməkdaşlıq meyarlarını da nəzərə alaraq bir neçə strateji ölkədə ticarət nümayəndəlikləri açıb. Məlum olduğu kimi bu nümayəndəliklərdən biri də BƏƏ-də təsis edilib.

Şübhəsiz ki, ticarət nümayəndəliyinin açılması ölkələrimiz arasında iqtisadi əməkdaşlığın inkişafına təkan verən yeni amillərdən biri olub. Səfirliyin və nümayəndəliyin birgə fəaliyyəti nəticəsində cari ilin sonuna kimi ölkəmizdə istehsal olunan malları təşviq edən Ticarət Evinin açılması planlaşdırılır. Dubay şəhərinin mərkəzində, məşhur Bürc əl-Ərəb mehmanxanasının yaxınlığında yerləşən Ticarət Evində Azərbaycan Respublikasının ticarət nümayəndəliyi, Azərbaycan istehsalı olan məhsulların satışı, nümayişi və marketinqi mərkəzi, həmçinin Azərbaycan mətbəxinin və mədəniyyətinin bu ölkədə daha da tanıdılması, eyni zamanda BƏƏ-də yaşayan Azərbaycanlılar icmasının tez-tez toplaşmasına şərait yaratmaq məqsədilə “Azərbaycan Evi” adlı restoran və kafe fəaliyyət göstərəcək.

Onu da qeyd etməliyəm ki, cari ilin 4-5 noyabr tarixlərində Azərbaycan Ticarət Evinin fəaliyyət göstərəcəyi ticarət mərkəzində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətin 100 illik yubileyinə həsr olunan Azərbaycanın gənc rəssamlarının sərgisinin açılış mərasimi keçirilib. Səfirlik və ticarət nümayəndəsi aparatı ilə birgə keçirilmiş mərasimdə “Dirçəliş” Gənclərin Sosial-Psixoloji Reabilitasiya Mərkəzinin direktoru İslam Baxşəliyev, tanınmış rəssam Sakit Məmmədov, teleaparıcı və xeyriyyəçi Nuran Hüseynov (Hacı Nuran), BƏƏ-nin iş adamları, incəsənət xadimləri, səfirlik, Ticarət Nümayəndəliyi və Baş Konsulluğun əməkdaşları iştirak ediblər.
“Belə getsə, dünyada heç kimin heç kimə etibarı qalmayacaq” – Cavad CahangirzadəABŞ-ın İrana qarşı təxminən 40 ildir davam edən sanksiyaları, nəhəyət ki, iki-üç il əvvəl ləğv ediləndə, hamımız artıq Yaxın Şərqdə sülhün güclənəcəyini zənn etdik. Amma bu belə olmadı, Donald Trampın simasında Respublikaçıların hakimiyyəti Barak Obamanın simasında Demokratların istər ölkə daxilində, istərsə də xaricdə qazandığı uğurların bir-bir üzərindən xətt çəkməyə başladı. Bunlardan biri də 5+1 ölkələrinin İranın nüvə proqramına dair imzaladığı çözüm sazişindən çıxmasıdır. Arxasınca da İrana qarşı əvvəlki sanksiyaları bir az daha sərt formada tətbiq edib. Bununla da bölgəmiz, hətta dolyasıyla bütün dünya ciddi sıxıntılara girməkdədir. Bəs bu vəziyyətdə dünya hara gedir, sonumuz nə olacaq? Bir çox məsələdə Demokratların üstün olduğu Konqresin dəstəkləmədiyi Tramp çaşdırıcı qərarları ilə dünyanın səmtini hara çevirir?

İranın ölkəmizdəki səfiri Cavad Cahangirzadə ilə söhbətimizdə elə bu suallara cavab tapmağa çalışdıq. Gəlin birlikdə oxuyaq görək iranlı diplomat nələr deyir...

- Amerikanın İranla üz-üzə dayanması, aralarında ixtilaf yeni deyil: bir tarix 40 il əvvəldən, başqa bir tarix 70 il əvvəldən başlayır. O vaxt İranın milli hökumətinə qarşı çıxan Birləşmiş Ştatlar baş nazir Məhəmməd Musaddıqı devirib, şahı yenidən hakimiyyətə gətirdi. O zamandan ölkələrimiz arasında problem var. Şah devrində Amerikanın ölkəmizdə yüzlərlə müşaviri vardı. İqtisadiyyatın demək olar ki, bütün sahələri üzrə müşavirləri çalışırdı. Onlar istəyirdi ki, İranı istədikləri kimi idarə etsinlər. Amma İran xalqı buna razı deyildi, istəmirdi ki, kimsə onun iç işlərinə qarışsın. İslam inqilabının baş verməsi ilə Amerika İran üzərində nəzarətini tamam itirdi. Amma bilin ki, İran Asiyanın və Yaxın Şərqin ən vacib ölkələrindən biridir və ABŞ onun əhəmiyyətini ciddi anlayırdı. Ona görə də bu itki ilə razılaşa bilmirdi. İnqilabdan sonra İraqla İran arasında 8 il davam edən müharibə başladı. Həmin dövrdə də ABŞ və digər qüvvələr İranı məğlub eləsin deyə İraqa hər cür dəstək verirdilər. İndi deyirlər Amerika ilə İran arasında etimadsızlıq divarı var. Bu neçə ildə həmin divarı dağıtmaq üçün nəinki bircə kərpic götürülməyib, əksinə, Trampın məlum qərarı ilə həmin divar daha da möhkəmləndirildi. Harda görünüb ki, 5-6 dövlətlə bir ölkə iki il boyunca bənd-bənd, kəlmə-kəlmə danışıqlar aparsın, sonda da bir sənədə qol çəkilib, razılıq bağlansın, amma sonda bir nəfər çıxıb desin ki, mən Amerikanın prezidentiyəm, bu proses onu qane eləmir və sənədi cırsın. Beynəlxalq qaydaları bundan artıq heçə saymaq mümkün deyil. Bu İrana və onun timsalında bütün ölkələrə mənfi ismarıcdır. Yəni ABŞ demək istəyir ki, bundan sonra harda və hansı dövlətlə danışıqlar aparılsa, mütləq Ağ Evdən icazə alınsın. Müqavilələr dövlətlər arasında bağlanır, prezidentlər sadəcə icraçıdır. Məsələn, tutaq ki, İran və Azərbaycan prezidentləri arasında müqavilələr imzalanıb, amma cənab Ruhani bir neçə il sonra dövlət başçısı postundan gedəcək. Çünki İranda yalnız iki dövrə prezident seçilmək olar. Belə çıxır ki, o gedəndən sonra ölkələrimiz arasındakı sazişlərə xitam verilməlidir, əlbəttə ki, yox. Burada söhbət bilirsiniz necədir, Obama prezident olanda Tramp onu tənqid edirdi, deyirdi ki, o, Amerikanı zəiflədərək dünyanın birinci dövləti statusundan məhrum edib. Ona görə də Tramp dediyinin üstündə dayanır və birinciliyi qaytarmağa çalışır. ABŞ onun hakimiyyəti dövründə bir sıra qlobal sazişlərdən çıxdığını elan edib.

- ABŞ-da keçirilən seçkilərdən sonra Tramp iqtidarının mövqeyi bir az yumşala bilər...

- Seçkidən sonra qüvvələr nisbəti bir az dəyişib, baxaq görən nə olacaq. Amerikanın öz daxilində də müxalif mövqeli insanlar var. Məsələn, Pompeo, Bolton və sair belələrindəndir. Son seçkidən sonra fərqli hadisələrin baş verməsi gözləniləndir. Çünki Amerika bu syasəti ilə bir yana çıxası deyil. Gözləyək görək nə olur.

- Vaşinqtonun yeni sanksiyaları İranda konkret hansı sahələrə şamil olunur və sizcə bu sanksiyalar İrana ildə nə qədər zərər vura bilər?

- Əvvəlki sahələrdir. Düzdür, təxminən üç il olardı ki, həmin embarqolar qaldırılmışdı, Tramp onları yenidən geri qaytarıb. Deyirlər ki, dava-dərmana, kənd təsərrüfatı məhsullarına və sair sanksiya tətbiq olunmur, amma yalandır. Axı həmin məhsulları alıb gətirmək üçün valyutanın dövr etməsi lazımdır. Əgər pul əməliyyatları dayandırılırsa, o zaman necə alaq dərmanı? Düzdür, İran dərmana olan ehtiyacının 97 faizini yerli istehsal hesabına ödəyir, amma qalan üç faiz var ki, onları Avropadan alırıq. Bunlar çox ağır onkoloji və sair xəstəliklər üçün olan dərmanlardır. Bu gün dünyanın hər yerində, ö cümlədən Azərbaycanda, Türkiyədə, Avropada, Amerikada tələbələrimiz təhsil alır, onlara pul necə göndərilsin, axı bank köçürmələri dayandırılır. Söz açdığımız hadisələr bu gün İranın başına gəlir, amma digər ölkələr də sığortalanmayıb, sabah onlar da bununla üzləşə bilərlər. Onu da deyim ki, əvvəlki sanksiyalar indikindən daha yüngül və miqyası dar idi. İndi vəziyyət çox çətindir. Amerika istəyir ki, kənardan təzyiqləri artırmaqla ölkə daxilində xalqı ayağa qaldırsın. Bu onların uzun illərdir həyata keçirmək istədiyi plandır, amma İran xalqı bunu başa düşür və təxribata uymayacaq. Deyiblər 2019-cu ilədək İran hakimiyyətini dəyişəcəklər, iki ay qalır 2019-cu ilə, baxaq görək gücləri çatacaqmı. İran müzakirələrə tərəfdardır və neçə ildir ki, danışıqlarda fəal iştirakı ilə bunu isbatlayıb. Biz deyirik ki, bəli, sülh müharibədən yaxşıdır, danışmaq da susmaqdan yaxşıdır. Amma sonunda mütləq nəticə olmalıdır, boş yerə vaxt itirilməməlidir.

- ABŞ sanksiya qoydu, bəs nüvə proqramı üzrə digər iştirakçı olan və əvvəllər Trampı dəstəkləməyən ölkələr bu məsələdə İrana dəstək verəcəkmi, yoxsa onlar da geri çəkilir?

- Nüvə proqramı üzrə müzakirələrin tərəfi olan ölkələr əvvəldən bildiriblər ki, ABŞ-ın mövqeyi ilə razı deyillər. Eyni münasibəti Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi də bildirib. Rusiya, Çin də ədalətli mövqe nümayiş etdirir bu məslədə. Biz həmin dövlətlərdən gözləyirik, görək dediklərinə əməl edə biləcəklərmi. Ümumiyyətlə, bütün dost və tərəfdaş ölkələrdən gözləntilərimiz var.

- Konkret bir misal, prezident Ruhaninin Fransaya səfəri zamanı 100 Airbus təyyarənin alınmasına dair saziş bağladı. Maraqlıdır, fransızlar Trampın qərarına uyaraq belə böyük sazişi təxirə salacaqlarmı?

- Təyyarələrdən beşi artıq İrana gətirlib. Amma qalanlarının da tezliklə gətiriləcəyi gözlənilmir. Bu qalır qarşı tərəfin verdiyi sözü tutmasına.

- Sizdə belə bir məlumat varmı ki, hazırda dünya üzrə neçə dövlət ABŞ-ın qərarına qoşulmayacaq və neçəsi də tərəddüd edir?

- Bildiyimə görə İsrail, Səudiyyə Ərəbistanı və bir neçə kiçik ərəb ölkəsindən başqa ABŞ-ın İrana qarşı sanksiyalarıni açıq dəstəkləyən dövlət yoxdur. Bayaq da dedim, istər Avropa olsun, istər Çin, Rusiya, Hindistan və ya İranın yaxın qonşuları, hər biri Vaşinqtonun qərarına qarşı çıxdığını bildirib.

- Tutaq ki, hansısa ölkə Amerikanın sözünə baxıb sanksiyalara qoşuldu, bəs onlar İranla ticarət etmədikləri üçün zərərə uğramayacaqlarmı? Vaşinqton bu halda həmin ölkələrə dəyən zərəri ödəməyə boyun olub bəlkə? Bu barədə nə deyərdiniz?

- Yenə deyirəm, o ölkələr ki, Vaşinqtonu açıq şəkildə, cani-dildən dəstəkləyirlər, sayları çox azdır. Hesab edirəm həmin ölkələrin İranla əlaqələri o qədər də geniş deyil. Təbii ki, az da olsa ziyana düşmələri qaçılmazdır. Amma mən deyərdim ki, ən böyük ziyan ümumilikdə dünyaya dəyəcək. Özü də bunun iqtisadi ziyanları siyasi zərərlərdən çox aşağıdır. Çünki belə getsə, dünyada heç kimin heç kimə etibarı qalmayacaq.

- Sözügedən məsələdə ABŞ Türkiyəyə, hətta müəyyən mənada Azərbaycana İranla əlaqələri saxlamaq üçün müəyyən güzəşt tətbiq etməyə razı olub. Bu güzəştlər nədən ibarətdir?

- İranla Azərbaycan arasında neft sahəsində müqavilə mövcuddur. Hesab edirən Amerika məhz bu sahədə güzəşt edeceyini bildirir. Eləcə də Türkiyə ilə aramızda neftin daşınmasına dair saziş var və 6 ay müddətinə həmin məsələyə də güzəşt nəzərdə tutulur.

- Amerika qərarını verib, yaxşı, İran bu qərara qarşı hansı addımlar atmağı, sanksiyalar torunu yırtmaq üçün xarici ölkələri özünə çəkmək üçün nə kimi tədbirlər görməyi planlaşdırır?

- Əlbəttə ki, İran Amerika ilə üz-üzə dayanaraq yaşayacaq. Bu dünyada yaşamaq ancaq Amerikanın, Trampın və çevrəsindəkilərin haqqı deyil. Biz deyirik: əgər xalq istəyirsə ki, hökuməti qalsın, qalmalıdır. Amerika indi dollardan siyasi məqsədlər üçün istifadə edir. Emmanuel Makron da Parisdə keçirilən I Dünya Müharibəsinin başa çatmasının 100 illiyinə dair tədbirdə dedi ki, hazırda dollar dünya üzərində güclü təsir imkanlarına malikdir. Bu sözü Rusiya da deyir, Çin də, İran da, Türkiyə də, başqaları da. Ona görə də lazımdır ki, dövlətlərimiz arasında iqtisadi-ticarət əlaqələrini öz milli valyutalarımızla aparaq. Məsələn, rublla, yuanla, lirə ilə, rialla və sair. İranın böyük uğurları var. Bu gün dünya üzrə 5,6 milyon iranlı tələbə var. İran raket sənayesində uğurlar əldə edib. İran qaz ehtiyyatlarının həcminə görə dünyada ikinci yerdədir. Eləcə də neft ehtiyyatlarına, mədənlərinin həcminə görə də İran qabaqcıl ölkələrdəndir. Kənd təsərrüfatı sahəsində böyük uğurlarımız var. Qeyd edim ki, bu sahədə hər il ümumilikdə 120 milyon ton məhsul toplanılır İranda. Bu gün ölkəmizdə irili-xırdalı 700 min müəssisə fəaliyyət göstərməkdədir. İran ildə 2,5 milyon maşın istehsal etməklə bu sahədə dünyada 7, ya da 8-ci yeri tutur. Bütün bu uğurlara biz hələ 40 ildir davam edən embarqolar şəraitində nail olmuşuq. Sanksiyalar götürülsə dövlətimizin inkişafı daha da sürətlənəcək. Yeri gəlmişkən, mən Elmar Məmmədyarova da təşəkkür edirəm ki, Türkiyədə keçirilən üçtərəfli görüşdə açəq bəyanat verib, Azərbaycanın İrana münasibətdə müstəqil siyasət yürütdüyünü bildirib. Prezidentlər Həsən Ruhani və İlham Əliyevin son illərdə dəfələrlə keçirdikləri görüşlər də ölkələrimiz arasında əlaqələrin nə qədər güclü olmasına isbatdır. Bizim prezident həmişə deyib ki, Azərbaycanın təhlükəsizliyi İranın, İranın təhlükəsizliyi Azərbaycanın təhlükəsizliyi, İranın inkişafı Azərbaycanın, Azərbaycanın inkişafı İranın inkişafıdır. Biz İran xalqı və dövləti olaraq Azərbaycanın dost və qardaş münasibətlərini yüksək dəyərləndirir və heç vaxt unutmayacağıq.

Vüsal Tağıbəyli
Mohammed Salem: “Vollongong bir dünya Universitetidir”“Biz bu Universiteti Şərqin zəngin elm və təhsil ənənələrinə söykənib yaratdıq. Biz istəyirik ki, burada Şərqin zəngin mədəniyyəti, elm və təhsil ənənələri ilə dünyanın qabaqcıl texnologiyalarının sintezindən, sivilizasiyaların vəhdətindən yaranan bir Univeristet quraq.”

Müsahibim Avstraliyanın Vollongong Universiteti Dubay filialının prezidenti, professor Mohammed Salemdir.

“Universitet Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtı Dubayın ən nüfuzlu ali təhsil ocaqlarından biridir. Biznes, mühəndislik, informasiya texnologiyaları, incəsənət və humanitar elmlər sahəsində geniş bir proqram spektrini təklif edən, etik, mobil, texnoloji cəhətdən savadlı məzunlar yetişdirməyi qarşısına hədəf kimi qoyur təhsil müəssisəsi. Təhsil ocağında həyata keçirilən bütün proqramlar milli məşğulluq bazarının tələbatlarını ödəmək üçün xüsusi hazırlanıb. Universitet beynəlxalq miqyasda akkreditə olunmuş dərəcədə əcnəbi tələbələr üçün ideal bir seçimdir. Beynəlxalq səviyyədə tanınmış ixtisasları olan Dubay Vollongong Universiteti öz məzunlarına karyera qurmağa imkan verir. Universitetin on minə yaxın məzunu regionda dövlət və özəl sektorda yüksək səviyyəli vəzifələr tuturlar.” Bu sözləri görşümüz zamanı Universitet haqqında məlumat verən Mohammed Salem dilə gətirdi. O, eyni zamanda qeyd etdi ki, Universitetin bütün akademik proqramları BƏƏ Təhsil Nazirliyi – Ali Təhsil İşçiləri və ali təhsil sektorunun yüksək keyfiyyətli tənzimləyicisi olan Üçüncü Təhsil Keyfiyyəti və Standartları Agentliyi tərəfindən təsdiqlənib, Avstraliyanın Vollongong Universiteti tərəfindən akkreditasiya edilib. Universitet 2018-ci ildə “Yaxşı Universitetlər Təşkilatı”nın bütün tələbə təcrübələrində 5 ulduz əldə etmiş iki Avstraliya Universitetindən biridir.

Bakıda Qlobal Karyera İnstitutunun təşkilatçılığı ilə keçirilən “Gələcəyin təhsili: Yeniliklərin tətbiqi və müasirlik” mövzusunda Beynəlxalq konfransa məruzəçi kimi dəvət olunmuş Mohammed Salemlə müsahibəni təqdim edirik.

- Mohammed bəy, Avstraliyanın Vollongong Universitetinin flialını nə üçün məhz Dubayda açmaq qərarına gəldiniz?

- Dubayda bütün sahələr üzrə perspektivlər olduqca çoxdur. Bunu artıq bütün dünya qəbul edir. Burada Universitetin filialının yaradılması ilk olaraq bu amildən qaynaqlandı. Bu Universitetin digər bir filialı isə Honq-Konqdadır. Bildiyimiz kimi, Honq-Konq da sürətlə inkişaf edən şəhərlər sırasındadır. Biz Qazaxıstanla, Nigeriya ilə, Çinlə və bir sıra başqa ölkələrlə əməkdaşlıq edirik, amma filialımız hələlik iki şəhərdə mövcuddur. Zamanla dünyanın digər ölkələrində də filiallarımız açıla bilər. Biz dünyaya qapılarımızı açan bir elm və təhsil ocağıyıq. Müasir dünyada elm və təhsil çox aktualdır. Bu aktuallıq inkişaf etdikcə, yaxşı təhsil verən universitetlərə də tələbat artır. Biz bu Universiteti Şərqin zəngin elm və təhsil ənənələrinə söykənib yaratdıq. Biz istəyirik ki, burada Şərqin zəngin mədəniyyəti, elm və təhsil ənənələri ilə dünyanın qabaqcıl texnologiyalarının sintezindən, sivilizasiyaların vəhdətindən yaranan bir Univeristet quraq.

- Mohammed bəy, tələbələr sizin Universitetdə daha çox hansı ixtisaslar üzrə təhsil almağa maraq göstərirlər?

- Universitetin bakalavr pilləsində Biznes inzibatçılığı, Kommersiya, Marketinq, İnsan resursları, Beynəlxalq biznesin təşkili, Maliyyə və mühasibatlıq, Rəqəmsal sistemin təhlükəsizliyi, Multimedianın inkişafı, İnformasiya texnologiyaları, İnformasiya sistemlərinin idarəedilməsi, Elektrik, Telekommunikasiya, Kompüter bilikləri, Mülki və Mexaniki mühəndislik ixtisasları üzrə təhsil almaq mümkündür. Magistr pilləsində isə ixtisas seçimi imkanı daha genişdir. Logistika elmləri, Təhsil tədqiqatları, Beynəlxalq tədqiqatlar, Keyfiyyətin ölçülməsi, Media və telekommunikasiya və digər ixtisaslarda təhsil almaq tələbələr üçün əlçatandır. Biz bu ixtisaslar üzrə dünyanın qloballaşan mühiti ilə ayaqlaşmağı bacaran mütəxəssislər hazırlayırıq. Bütün ixtisaslara tələbat var. Amma tələbələr daha çox Biznes və mühəndislik ixtisaslarını seçirlər.

- Sizcə tələbələr nə üçün daha çox bu ixtisaslara maraq göstərirlər?

- Düşünürəm ki, bu, müasir dünyanın tələbləri ilə bağlı olan amildir. Dünyanın inkişafında quruculuq işləri, bunun isə təməlində biznes və mühəndislik dayanır. Bu ixtisaslara geniş aspektdə baxdıqda, onların nə qədər əhəmiyyətli olduğunu görmək mümkündür.

- Dubay Vollongong Universiteti, ümumiyyətlə, müəllimlərin və tələbələrin, dissertantların elmi-tədqiqat işlərinə hansısa formada dəstək verirmi?

- Bizim müəllimlər üçün də, tələbələr üçün də qrant proqramımız var. Qrant proqramını əldə etmək üçün Universitet müsabiqə elan edir. Bu müsabiqədə qalib gələnlər qrant proqramından yararlanmaq imkanı əldə edirlər. Bunun üçün müəllimlər, tələbələr, elmi-tədqiqat işi ilə məşğul olanlar maraqlı ideya ilə çıxış etməlidirlər. Elə bir ideya irəli sürməlidirlər ki, bu ideya müəyyən bir sahənin inkişafına xidmət etsin, tərəqqiyə yol açsın. Universitetdə çalışan alim-professorlara xaricdə tədqiqat aparmaq üçün də maliyyə ayrılır. Universitetin professor heyəti geniş pedaqoji, elmi-tədqiqatçılıq təcrübəsi ilə dünyaya səs salan, elmi müstəvidə mövqeyi, sözü olan alimlərdən ibarətdir. Biz bu elmi potensiala söykənib fundamental layihələr həyata keçiririk. Bizim qrant proqramlarımız bütün sahələr üzrə fərqlidir. Ümumiyyətlə, Universitetin qrant proqramına qoşulmaq üçün çox maraqlı, elmi, iqtidasi əhamiyyəti olan ideyalarla çıxış etməlisən. Bu zaman Universitet sənin ideyanı dəstəkləyəcək.

- Mohammed bəy, istərdim Universitetin məzunlarının nailiyyətlərindən bəhs edəsiniz. Artıq 25 ildir ki, fəaliyyət göstərirsiz. Elə məzunlarınız varmı ki, elmdə, sənayedə, biznesdə geniş miqyasda tanınır?

- Bu Universiteti on minə yaxın tələbə bitirib. Universitetin bir departamenti var ki, məzunlarla mütəmadi olaraq əlaqə saxlayır. Biz onları ardıcıl olaraq izləmək imkanına malikik. Bizim məzunlarımız Dubayda istər dövlət, istərsə də özəl sektorda ən yüksək vəzifələri daşıyırlar. Bizim məzunlarımızla dünyanın hər yerində rastlaşa bilərsiniz. Böyük şirkətlər, kompaniyalar Universitetimizin məzunlarını məmnuniyyətlə işə qəbul edirlər.

- Dubay Vollongong Universiteti dünya universitetlərinin reytinq sıralamasında hansı mövqedə qərarlaşır?

- Bilirsiniz ki, dünyada universitetlərin reytinqlərini göstərən müxtəlif təşkilatlar var. Bunlar təhsil ocaqlarını müxtəlif istiqamətlər üzrə dəyərləndirib reytinqini müəyyənləşdirirlər. Ən nüfuzlu qiymətləndirmə indekslərindən biri də QS-dir. Bizim universitet QS qiymətləndirməsinə əsasən dünya universitetləri arasında 230-cu yerdədir.

- Sizin Universitetin müəllimləri, alim-professor heyəti dünyanın indeksli elmi nəşrlərində aktual problemlərlə bağlı elmi məqalələrlə çıxış edirlərmi?

- Bəli. Bizim müəllimlərimiz dünyanın ən reytinqli elmi jurnallarında məqalələrlə çıxış edirlər. Buna kifayət qədər misal göstərmək olar. Universitetin reytinqini yüksəldən amillərdən biri də məhz budur.

- Universitetin kampusları varmı? Ayrı-ayrı fakültələr özlərinə məxsus kampuslara malikdirlərmi?

- Bizim böyük bir kampusumuz var. 2020-ci ildən isə biz yeni kampuslarla təchiz olunacağıq. Universitetin maddi texniki bazası isə müasir dövrn tələblərinə tam cavab verir. Vollongong Universiteti bir dünya Universitetidir.

- Universitetin dünyanın hansı universitetləri ilə əməkdaşlıq əlaqələri mövcuddur?

- Universitetin Avstraliyadakı mərkəzi dünyanın ən nüfuzlu universitetləri ilə əməkdaşlıq edir. Dubay filialı isə hələlik İtaliyanın, İngiltərənin və Asiyanın Universitetləri ilə əməkdaşlığa qoşulub.

- Mohammed bəy, Universitetdə hansı təqaüd proqramları tətbiq olunur?

- Universitet hər il payız semestrinin başlanğıcında, yeni qəbul olan, eləcə də yuxarı kurs tələbələrinə bir sıra təqaüdlər verir. Belə ki, bakalavr təhsili almaq istəyən tələbələr üçün 15-20, magistr təhsili almaq istəyənlər üçün isə 15-25 faiz güzəşt tətbiq edilir. Təqaüdlər məhduddur. Bundan ilkin olaraq univeristetə gəlib, onun xidmətlərindən yararlanmaq istəyənlər bəhrələnə bilirlər. Universitet “Akademik nailiyyətlər təqaüdləri”nə, “İdman təqaüdləri – Adam Gilchrist İdman Mükafatı” təqaüdlərinə malikdir.

- Sizin universitetdə, məlumatıma görə dörd minə yaxın əcnəbi tələbə təhsil alır. Onlar təhsillərini bitirdikdən sonra Dubayda qalıb işləyirlərmi? Ümumiyyətlə, hökümət əcnəbi tələbələrin bu ölkədə qalıb işləmələrində maraqlıdırmı?

- Bu çox maraqlı sualdır. Bəli, Dubayda təhsilini başa vurduqdan sonra bu ölkədə qalıb işləmək arzusunda olanlar çoxdur. Bu, ölkənin iqtisadi inkişafı ilə bağlıdır. Dövlət də onlar üçün şərait yaradır. Dövlət bunda maraqlıdır. Bəzi tələbələr təhsil aldıqları müddətdə də işləyirlər. Dövlət buna da imkan yaradır. Təhsillərini başa vurduqdan sonra dövlət bu ölkədə qalmaq arzusunda olanlara müəyyən müddət üçün viza verir. Bu müddət ərzində məzunlar özlərinə münasib iş tapırlar.

- Ümiyyətlə, Dubayın, yaxud dünyanın ayrı-ayrı şirkətləri, kompaniyaları mütəxəssis hazırlığı ilə bağlı sizinlə əməkdaşlıq edirlərmi?

- Bəzən şirkətlər öz işçilərini bizdə təhsil almağa, yaxud da seminarlarda, treninqlərdə ixtisaslarını təkmilləşdirməyə, proqramlarda iştirak etməyə göndərirlər. Biz şirkətlərlə mütəmadi əlaqə saxlayırıq. Onların mütəxəssis tələbatlarını öyrənirik. Biz, ümumiyyətlə, dünyanın mütəxəssis ehtiyaclarını öyrənirik. Eyni zamanda, qloballaşan dünyanın ehtiyac duyduğu peşələr, sənətlər haqqında apardığımız araşdırmaların da işimizin təşkil olunmasında bizə böyük faydası dəyir...

- Mohammed bəy, Bakını xoşladınızmı, Bakıda keçirilən Beynəlxalq konfransdan razı qaldınızmı?

- Bakı dünyanın ən gözəl şəhərlərindən biridir. Xəzər dənizi, Qız qalası, İçərişəhər və insanların səmimiyyəti, qonaqpərvərliyi ona xüsusi yaraşıq verir. Bu şəhərin gecəsi gündüzü, gündüzü isə gecəsi ilə bəhsə girib. Onu sevməmək mümkün deyil. Konfransa gəlincə, mənim sizin müəllimlərinizə, elm adamlarınıza çox böyük hörmətim yarandı. Müəllimləriniz öyrənməyə, elm adamlarınız öyrətməyə çox həvəslidirlər. Elmə, öyrənməyə həvəs olan yerdə isə inkişaf da olar, tərəqqi də...Yaxşı təşkil olunmuş Beynəlxalq konfransda, Universitet rektorları, komitə sədrləri, müəllimlər və təhsil işçiləri ilə görüşlərdə, söhbətlərdə bu tendensiyanı müşahidə etdim.

Müsahibəni apardı: Böyükağa MİKAYILLI
Arzu Nağıyev: “İşğalçılar Qarabağdan çıxmayınca...”“Trend” informasiya agentliyinin baş direktor müavini Arzu Nağıyevin AzNews.az-a müsahibəsi

Dünyada dəngələr dəyişir. Dəyişən dəngələr müqabilində Azərbaycanın yerləşdiyi fiziki və tarixi-siyasi coğrafiyada yeni tendensiyalar müşahidə edilir. Regionda nələr baş verir və baş verənlər qarşısında milli maraqlarımızın maksimum qorunması üçün hansı addımlar atılmalıdır?

Bu əsas sual ətrafında AzNews.az Azərbaycanda strateji düşüncə sahibi olan fiqurlarla “Yaxın plan” rubrikası altında müsahibələr təşkil edir. Məqsədimiz ilk baxışda uzaq görünən məsələləri yaxın plana gətirmək və incələməkdir.
Bu dəfəki müsahibimiz siyasi analitik, “Trend” informasiya agentliyinin baş direktor müavini Arzu Nağıyevdir.

- Cənab Nağıyev, bildiyiniz kimi ABŞ noyabrın 5-də İrana tətbiq olunacaq sanksiyaların ikinci mərhələsinə start verdi. İran rəhbərliyi isə həmin sanksiyalarla bağlı səsləndirdiyi bəyanatlarda qorxmadığını deyir. Sizcə, bu bəyanatlar özünə təsəllidir, yoxsa, İranın güvəndiyi qüvvələr var?


- Trampın seçkiqabağı verdiyi həssas bəyanatlardan biri ondan ibarətdir ki, Şimali Koreya və İran nüvə proqramından əl çəkməsə, eyni zamanda İranın terrorizmi maliyyələşdirmə məsələsi davam etsə, regionda İsrailə qarşı tətbiq olunan hər hansı bir məsələdə onlara sanksiya tətbiq olunacaqdır. Əsas məsələ də nüvə proqramı ilə bağlıdır. Birinci mərhələdə o qədər də ciddi sanksiyalar tətbiq olunmamışdı. Artıq noyabrın 5-dən sanksiyaların ikinci mərhələsi başlayıb. Bu mərhələ, demək olar ki, bütün bank, neft sektorunu, ümumilikdə İranı əhatə edir.

Ruhaninin verdiyi bəyanatlar tam şəkildə problemi həll etmir. Onun əsas güvəndiyi mənbələr Rusiya, Çin və bir sıra başqa dövlətlərlə olan əlaqələridir. Təbii ki, İranın iqtisadi vəziyyətində problemlər olacaq. Çünki artıq rialın dollar və digər valyutalara nisbətdə məzənnəsində kəskin azalma var. Bu bahalaşma, iqtisadi problemlərlə nəticələnə bilər. Təbii ki, İran Hürmüz körfəzini bağlamaq şansını da əldə edə bilər. Lakin bu da hərbi qarşıdurma ilə nəticələnə bilər. Yəni cənab Ruhani bəyanatlar versə də, bu çox ciddi şəkildə iqtisadi, siyasi və hərbi baxımdan İrana təsir edəcək. Hətta bu, vətəndaşlar arasında narazılığa səbəb ola bilər. Sanksiyaların birinci mərhələsi tətbiq olunanda biz belə narazılıqların şahidi olmuşuq.

- Sanksiyalardan söz düşmüşkən, qeyd edim ki, həm də Rusiyanın baş naziri Dimitri Medvedyev Ukrayna tərəfindən tətbiq olunan sanksiyalara cavab olaraq Ukraynaya qarşı sanksiyaların tətbiq olunması üçün sənəd imzalayıb. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?

- Bilirsiniz ki, Rusiyanın Ukraynada öz maraqları var. Məlumdur ki, Donbas məsələsinə görə Rusiya Ukraynada müharibə elan edib. Ukraynaya hansı sanksiyaları tətbiq edə bilər ki? Artıq müharibənin elan olunması ən ağır sanksiyalardan daha ağırdır. Ukrayna ilə Rusiyanın demək olar ki, iqtisadi, siyasi əlaqələri yoxdur. Ən böyük problem Donbasla bağlıdır. Bu gün Ukrayna öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmək üçün mübarizə aparır. Rusiyanın Krımı ilhaq etməsi məsələsi gündəmdədir. Məhz buna görə də Rusiya Ukrayna qarşıdurması davam edəcək.

Düşünmürəm ki, Ukrayna tam şəkildə Rusiyanın tətbiq etdiyi sanksiyalardan asılıdır. Çünki Rusiyanın özünə də Qərb tərəfindən məhz Ukrayna problemlərinə görə böyük sanksiyalar tətbiq olunub.

- Gürcüstanda keçirilən Prezident seçkilərini necə şərh edərdiniz?

- Mən əvvəllər də belə bir proqnozla çıxış etmişdim ki, üç qrupun namizədi var. Birinci, Salome Zurabişvilidir. Hansı ki, “Gürcü arzusu” partiyası tərəfindən tam şəkildə dəstəklənir.

İkinci, Qriqor Vaşadze, Saakaşvili tərəfdarı olan 10 partiya tərəfindən dəstəklənir. Üçüncü, Baxtadzenin “Avropa Gürcüstanı” partiyasıdır. Salome Zurabişvili və Qriqor Vaşadzenin ikinci tura keçməsi gözlənilən idi. Çünki Gürcüstanda əsas seçki prosesində iki təbəqədən istifadən olunub: varlı təbəqə və kasıb təbəqə. Onların hər biri ayrı-ayrılıqda həm Vaşadzeni, həm də Zurabişvilini təbliğ edən və dəstəkləyən təbəqələrdir. Bu da gözlənilən idi. Düşünürəm ki, dekabrın 2-də keçiriləcək ikinci tura çox ciddi hazırlıqlar gedir.

- Sizcə, hansı namizədin şansı daha çoxdur?

- Məhz hakimiyyətin dəstəklədiyinə görə Zurabişvilinin şansı daha çoxdur.

- Yəqin ki, Ermənistanda gedən proseslərdən də xəbərdarsınız. Paşinyanın baş nazirlikdən imtina etməkdə məqsədi nə idi? O, nə planlaşdırır?


- Hesab edirəm ki, Paşinyan baş nazirlikdən imtina etməklə səlahiyyətlərini saxlayıb. Məhz parlamentdə iki dəfə onun baş nazir seçilməməsi də siyasi gediş idi. İki dəfə seçkidən qalib çıxmadığına görə artıq parlamentin buraxılmasına hazırlıq idi. Bu yeni parlamentin seçilməsi istiqamətində siyasi gediş idi. Məhz buna görə də Paşinyan demək olar ki, öz istəyinə çatdı. Parlamentin buraxılmasına nail oldu. Bundan sonra parlament seçkilərinə gedəcək və çalışacaq ki, öz tərəfdarları hətta mitinq yolu ilə Qarabağ kartından istifadə edərək daha çox səs toplasın və parlamentdə çoxluq təşkil etsin.

- Həmçinin, orada Bələdiyyə seçkiləri keçirildi və Paşinyanın “Mənim addımım” partiyası qalib gəldi. Bu, hakimiyyətə öz tərəfdarlarını yığmaq kimi şərh oluna bilərmi? Ümumiyyətlə, sizcə, seçkilər nə qədər şəffaf keçdi?

- Paşinyan bələdiyyə seçkilərinə getməmişdən öncə özünə uyğun olmayan, siyasi kursunu dəstəkləməyən, Sarkisyan tərəfdarı olan bir sıra qubernatoru işdən azad etmək kimi bir siyasi gediş etdi. Əsas məqsədi ondan ibarət idi ki, yerlərdə onu dəstəkləyən qüvvələr hakimiyyətə gəlsin. Seçkilərin nə qədər şəffaf və ya qeyri-şəffaf keçirilməsi artıq digər qrupların verdiyi bəyanatlarda özünü göstərirdi. Elə yerlər var idi ki, orada heç Paşinyanın dəstəklədiyi adamlar keçmədi. Ancaq demək olar ki, bir çoxlarında Paşinyan öz adamlarının qələbə çalmasına nail oldu. Məlum məsələdir ki, o, bütün yerlərdə öz adamlarını hakimiyyətə gətirməklə parlament seçkilərində mütləq şəkildə dəstəklənməyə çalışır.

- Bəs, Paşinyanın qəfil Qarabağ səfərinin səbəbləri nə idi?

- Dağlıq Qarabağ məsələsi Ermənistanda bir nömrəli prioritet kimi seçki öncəsi oynanılan kartdır. Məhz buna görə Dağlıq Qarabağ məsələsinin həlli də, miqrasiya məsələləri də, əsgərlərin və əsgər analarının narazılığı da – hamısı məhz Dağlıq Qarabağla bağlıdır. Xaçaturovun vəzifədən getməsinə və Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı verilən bəyanatlara baxmayaraq, Dağlıq Qarabağ prioritet istiqamət olaraq onun siyasi karyerasında qalmaqdadır.

- ABŞ-ın İrana tətbiq etdiyi sanksiyalar, İrandan əsasən neft alan ölkələrlə ABŞ-ın diplomatik əlaqələrinin kəsilməsini tələb edir. Sizcə, hazırkı vəziyyətdə Ermənistan ABŞ-la münasibətləri bahasına İrandan qazı ala biləcək?

- Bilirsiniz, xarici siyasətdə dostluq, qardaşlıq məfhumu yoxdur, ümumi maraqlar var. Bu gün Ermənistanla İran arasında olan münasibətlər onlara aid məsələlərdir. Təbii ki, əgər ABŞ-ın tətbiq etdiyi sanksiyalara həmin proseslər düşərsə, birmənalı şəkildə həmin sanksiyalar ABŞ tərəfindən Ermənistana qarşı tətbiq olunacaqdır.

- ATƏT-in Minsk qrupu həmsədrləri BMT Baş Assambleyası çərçivəsində Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirləri ilə görüş keçirdi. 3 saatlıq görüşdən sonra hər iki tərəfdən də güzəştlərə gedilməsi tələb olundu. Azərbaycanın güzəştə getməsi kimi bir ehtimal varmı?

- ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrləri məhz ABŞ prezidentinin milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə köməkçisi Con Boltonun, Rusiya prezidenti Putinin, Fransa prezidenti Makronun regiona səfərindən sonra bu məsələlərin daha da ciddiləşməsinə çalışırlar. Lakin təəssüf doğuran məqam ondan ibarətdir ki, yenə də gərginliyin azaldılması məsələsi ortalıqdadır. Təəssüflər olsun ki, deklarativ bəyanatlardan bir addım da o tərəfə keçilmir. Məlum məsələdir ki, Azərbaycan birmənalı şəkildə istər Kazan protokolları, istər Vyana protokolları, istərsə də Sankt-Peterburq görüşlərinin nəticələri ilə bağlı bütün məsələlərdə özünə lazım olan dərəcədə güzəşti edib. İlk növbədə, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü məsələsidir. İşğalçı qoşunlar ərazini tərk etməlidir. Bu proseslər baş verəndən sonra Dağlıq Qarabağla bağlı hər hansı bir güzəşt haqqında danışıla bilər. Azərbaycan mərhələli şəkildə problemin həll edilməsinə hazırdır. Ermənistan tərəfi bizim qoyduğumuz tələblərə cavab verməlidir və unutmamalıdır ki, hərbi yolla öz ərazilərində anti-terror əməliyyatları aparılması hüququ məhz Azərbaycandadır.
Tədqiqatçı Müşfiqlə bağlı ŞOK HƏQİQƏTİ AÇDI: Başına güllə dəyən yerdən ip keçirir və... Rusiyalı milyarder Fərhad Əhmədovun Qaradağ rayonu, Puta qəsəbəsində Mikayıl Müşfiqin qalıqlarını tapması ilə bağlı iddialar son bir aydır ölməz şairlə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib. Həqiqətən həmin qalıqların Mikayıl Müşfiqə aid olması ilə bağlı suallar yaranıb.

Mədəniyyət və Turizm Nazirliyindən bununla bağlı verilən açıqlamada məsələnin araşdırıldığı bildirilib. Artıq Prezident İlham Əliyev məsələni nəzarətə götürüb.

Prezident məsələnin araşdırılması üçün Milli Elmlər Akademiyası, Səhiyyə, Mədəniyyət nazirlikləri və digər əlaqədar qurumların nümayəndələrindən ibarət işçi qrupun yaradılması barədə göstəriş verib. Tapşırığa əsasən, Mikayıl Müşfiqə məxsus olduğu ehtimal edilən qalıqlar müvafiq qaydada DNT ekspertizasından keçiriləcək. Əgər qalıqların həqiqətən ona məxsus olduğu təsdiqini taparsa, şairin yenidən dəfn olunması ilə bağlı bütün zəruri tədbirlər görüləcək.

Bu araşdırmalar davam edərkən bir-birinin ardınca yeni iddialar gündəmə gəlir. Müşfiqin nəşinin dənizə atılması, diri-diri divara hörülməsi də iddialar arasındadır.

Bu iddialardakı gerçəklik payı ilə bağlı repressiya qurbanları tədqiqatçısı Aslan Kənan Publika.az-ın suallarını cavablandırıb.

- Aslan müəllim, əvvəlcə bu günlərdə Mikayıl Müşfiqlə bağlı gündəmə gələn iddiadan başlayaq. Rusiyalı milyarder Fərhad Əhmədov Mikayıl Müşfiqin qalıqlarının Qaradağ rayonu, Puta qəsəbəsində tapdığını iddia edir. Bununla bağlı komissiya yaradılıb, DNT analizlərindən sonra dəqiq fikir səsləndiriləcək. Sizcə, həmin qalıqlar Müşfiqə aid ola bilərmi?

- Əvvəlcə onu deyim ki, mən DNT analizlərinin nəticəsinə inanmıram. Çünki texnikadır, həm səhv, həm də düzgün nəticə göstərə bilər. Düşünmürəm ki, tapılan qalıqlar Mikayıl Müşfiqindir.

- Şairin ölümü ilə bağlı müxtəlif versiyalar var. Onu vuran şəxsin illər sonra bunu etiraf etməsi ilə bağlı mətbuatda yazılar da verilmişdi.

- 1937-ci ildə Müşfiq doğum gününə bir gün qalmış həbs edilir, 1938-ci ilin yanvarın 5-dən 6-na keçən gecə onu güllələyirlər. Sual olunur: əvvəllər televiziya yox idi, bir neçə qəzet var idi, onu həmin dediyin cəllad necə tanıya bilərdi? Mikayıl Müşfiq cavan şair idi, onu əsasən yazıçı, şairlər tanıyırdı. Bir də şair harada görüşlər keçirirdisə həmin yığıncağda olanlar onu tanıyardı. Cəlladın həmin məclisdə nə işi vardı.

- Müşfiq necə dəfn edilib?


- Düzdür, bu barədə heç bir sənəddə yazılmayıb. Cəsədlərin dəfninə gəldikdə, ehtimal edilir ki, NKVD-nin xüsusi kimsəsizlər yeri olurdu. Orada kütləvi şəkildə bir neçə şəxs dəfn edilirdi. Çünki onları basdırmağa elə bir vaxt da yox idi. Bir güllələnmə hökmü vermək 15-20 dəqiqə çəkirdisə, onları basdırmaq da elə bu şəkildə olurdu. Məsələn, Böyükağa Talıblı ilə Əhməd Cavad bir vaxtda güllələnib. Məgər onların hər birini ayrılıqdamı basdırıblar. Xeyr! Bir neçə güllələnmiş şəxs üçün dərin xəndək qazılır, onları ora atırdılar. Təmtəraqla dəfn etməyəcəkdilər ki... Müşfiq Müsavatın gənclər təşkilatının üzvü olub, onun üzərində 1926-1930-cu illərədə əksinqilabçıları müdafiə etmək nəticəsində bir neçə əksinqilabçılarla əlaqədə olmaq “günahı” var idi. Bir gündə 3-4 nəfəri birdən güllələyirdilər, hər biri üçün ayrıca qəbir qazmayacaqdılar ki? Biz nə qədər Müşfiqi sevsək də, onun belə dəfn edilməsini qəbul etmək istəməsək də, bu reallıqlıdır. Hesab edirəm ki, əlaqədar nazirliklər bütün işlərə kompleks şəkildə yanaşmalıdır. Repressiya qurbanlarına da bir abidə qoyula bilər. Fikrimcə, repressiya olanlar harada dəfn edilibsə, şəhərdə və ya ondan kənarda, qəbirlərə toxunmamaq şərtilə onlar üçün bir abidə ucaldılsın. Onsuz da şəhərimiz o qədər genişlənib, qəşəngləşib ki, 20-30 kilometr məsafə o qədər də uzaq sayılmır. Yollar Allaha şükür şüşə kimi, əvvəlki kimi narahat deyil. Xaricdən gələn qonaqlar da həm repressiya qurbanlarını ziyarət edər, həm də bizim gözəl paytaxtımızın necə dəyişdiyinin şahidi olarlar.

Güllələnənlər, repressiyaya məruz qalanlar arasında haqlılar da, haqsızlar da var idi. Mikayıl Müşfiq kimi şəxslərin üzünə duranların özləri də repressiyaya məruz qalıb. Bəziləri Müsavatın üzvü olub, onu təbliğ etsə də, donos yazmaqla sağ-salamat çıxa biliblər. Elə şəxslər olub ki, həyət evində yaşayıb ayaqqabılarını qapının ağzında qoyub heç kəs bilməsin deyə ayaqyalın donosluq etməyə gedib. Bu zaman qonşu ayaqqabını qapının ağzında görəndə onun evdə olduğunu görüb, onun adam satmağa getmədiyini düşünəcəkdi.

- Söhbət yazıçı, şairlərdən gedir?

- Bəli! Onlar da var. Amma təkcə söhbət onlardan getmir. Təbii ki, aralarında heykəllər qoyduğumuz şair və yazıçılarımız da var. Onlar nə qədər insanın ölümünə səbəb olub. Üstəlik, təkcə repressiya vaxtı yox, sonra da bu cür işlərlə məşğul olublar. Bütün məsələlərdə arxiv sənədlər əsasında danışıram. Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi, Milli Arxiv idarəsinin sənədləri əsasında 1937-ci ildən hansı şair, yazıçı bir-birinin üzünə durub hamısı ilə tanışam. NKVD-nin zirzəmisində qələm yoldaşının üzünə duranları günahlandırmıram. Çünki onlara ağlagəlməz işgəncə verirdilər. Bir qrup isə ev almaq, əsərləri çap olunmaq, vəzifə xatirinə dostlarının üzünə dururdular. Onların çoxu tanınmış şəxslərdir.

Hər dəfə kimisə saxlamaq istəyəndə həbsdə olanları onlar haqqında kəskin fikirlər səsləndiməyə məcbur edir və bu səbəblə də həbs edirdilər. Bu barədə sənədlərin hamısı arxivdə var. Müşfiqin ən çox üzünə duran 1937-ci ildə Yazıçılar İttifaqının sədri və katibi olub. Onların ətrafında olan “qulbeçələr” də var idi.

- Niyə Mikayıl Müşfiq...

- Həmin dövrdə kim parlayırdısa, ona qarşı çıxırdılar.

- Mircəfər Bağırovun özünün Müşfiqi güllələməsi barədə iddialar var. Hətta birinci gülləni onun atdığı, sonra isə başqasının iki dəfə atəş açdığı deyilir.

- Bu iddia ilə razı deyiləm. Biri yazır ki, Müşfiqə birinci Mir Cəfər Bağırov güllə atıb və sonra yanındakı iki güllə vurub. Biri yazır ki, Müşfiqi üç güllə ilə mən vurmuşam bu da gilizlər, biri yazır ki, suda boğublar. Deyirlər ki, Müşfiqi öldürən şəxs üç gilizi illərdir evində saxlayıb. Bunlar inandırıcı variant deyil. Birincisi, kimin cürəti çatar ki, Bağırovdan sonra tapançaya əl atsın. Bağırovun adı gələndə tük salırdılar. İkincisi, o dövrdə kim cürət edib Bağırovdan sonra güllə ata bilərdi? Sənədlərdə bu barədə heç bir məlumat verilmir. Yuxarıda qeyd etdiyim kimi o adam necə bilib ki, güllələdiyi şəxs Mikayıl Müşfiqdir? Bir də onun nə ixtiyarı var idi ki, gilizi gizli olaraq özündə saxlasın. Axı həmin gilizləri təhvil verirlər. Sovet dövründə kiminsə üstündə kiçik bir bıçaq tutanda beş il həbs edirdilər. Necə ola bilər ki, həmin adam gilizləri saxlasın? Bu yalandır, fantaziyadır, həmin şəxs gündəmə gəlmək məqsədilə belə bir iddia qaldırır. Bir də kim öldürdüyü adam haqqında belə fikir söyləyər. O, çalışar ki, onun cəllad olduğun heç kəs bilməsin.

Bundan başqa, güllələnmə küçədə yox, bağlı qapı arxasında baş verirdi. Atəş açılan qapının üzərində dəlik olurdu, həmin dəlikdən də güllə atılırdı. Güllələnən şəxs öldürüləcəyini bilsə də, hökmün nə vaxt yerinə yetiriləcəyindən xəbəri olmurdu. Güllələnən şəxsi həmin qapıdan ötürürdülər və ona başqa bir istiqamətə gedəcəyini bildirirdilər. Sonra özü də bilmədən gedəcəyi istiqamətin arxa tərəfindən qeyd etdiyimiz dəlikdən atəş açılırdı. Güllə həmin şəxsin alnının arxa tərəfdən dəyirdi. Ölümü dəqiq olsun deyə bir-iki güllə də əlavə atəş açırdılar. Eyni zamanda, güllələyən şəxs də kimə atəş açdığını bilmirdi. Həmin gün güllənməni icra edən şöbənin rəisi tərəfindən hökmün yerinə yetirilməsi haqqında rəhbərliyə arayış yazılırdı. Həmin sənəddə çox zaman ölən şəxsin fotosu da verilirdi.

Deyilənlərdən və oxuduqlarımdan mənə məlumdur ki, bəzən öldürülən şəxsin başında güllə girən yerinə xaç şəklində sap salırdılar. Bununla da həmin şəxsin həqiqətən öldüyü sübut olunurdu.

Müşfiqin dənizə atılması iddiası da yalandır. Təsəvvür edin, bir neçə şəxsi kütləvi basdırmaq üçün aparanda nə üçün yolda dayanıb, onları dənizə atsınlar. Haradan bilirdilər ki, apardıqları şəxs Müşfiqdir? Üstəlik, dəniz qəbiristanlıq deyil ki, ora atılsın.

- Müşfiqlə Bağırovun üzbəüz ünsiyyəti olub?

- İnanmıram belə ünsiyyət olsun. Müşfiq gənc şair idi, onlar arasında necə münasibət ola bilərdi?

- Belə versiyalar var ki, müəllim işləyəndə bir neçə dəfə şagirdlərdən biri pəncərəni örtüb hər dəfə pəncərə açılır. Müşfiq sovetin pəncərəsi belə olar da... Yaxud da Stalinlə bağlı kəskin fikirlər səsləndirdiyi deyilir. Onun bu fiklirləri “yuxarılar”a çatdırılıb...

- Bu cür fikirlər təkcə Müşfiq yox başqaları haqqında da səsləndirilib. Belə replikaların olmasını inkar etmirəm. Lakin düşünmürəm ki, Müşfiq bu fikirlərinə görə repressiyaya məruz qalsın. Üstəlik, Stalin haqqında Müşfiqin əsəri var idi. Müşfiq həm də Hüseyn Cavid, Əhməd Cavad ətrafında olduğu üçün öldürüldü. Cavid deyirdi ki, “Müşfiq bir oddur ki, özünü yandıracaq”.

- Müşfiqlə bağlı arxiv sənədlərdə hansı materiallar var?

- Qurultay, pleniumlarda Müşfiqə qarşı və onun özünün çıxışları var. Müşfiq haqqında Yazıçılar İttifaqında sərt çıxışlar olub, onu təhqir ediblər. Sonra həmin adamlar Müşfiq haqqında müsbət fikirlər səsləndiriblər. Bəziləri özünü qorumaq üçün belə addım atdığını deyirdi.

- Müşfiq özünü qorumaq üçün nə edib?

- Müşfiq kimə nə deyə bilərdi? Şeirlərini yazırdı. Həmin yazıçılar da onun şeirlərindən cümlələri Sovet hakimiyyətinə qarşı fikirlər kimi təqdim edirdilər.

- Bu yaxınlarda Mikayıl Müşfiqin əmisi nəvəsinin onunla bağlı bir müsahibəsi yayımlandı. Müsahibədə deyilir ki, müşfiqin dayısı oğlu Əlihüseyn Dağlı komissar olub. O, Beriyadan xahiş edib ki, Bağırovla danışsın. Bağırov isə deyib ki, “uje pozdna”...

- O müsahibəni oxudum. Tamamilə yanlış fikirlərdir. “Pozdna” deyibsə, demək Müşfiq artıq güllələnmişdi. Müşfiq 1938-ci ildə yanvarın 5-dən 6-na keçən gecə öldürülüb. “Pozdna” deyəndə məlum olur ki, artıq gecdir, Müşfiq güllələnib. Bəs Əlihüseyn Dağlı harada idi? Qeyd edim ki, Əlihüseyn Dağlı “umac ova” bilirdisə bunu elə özünə edəydi də. O zaman niyə həbs olunurdu. Müşfiq həbs olunandan bir neçə ay sonra, 1937-ci il oktyabrın 17-də Dağlı ilə bağlı order yazılır və həmin ayın 29-da həbsə atılır. Həmin vaxt Müşfiq sağ idi. Əlihüseyn Dağlı həbsdə ola-ola necə Müşfiqlə bağlı xahiş edə bilərdi? Üstəlik, bunu deyən Müşfiqin qohumudur. Bu işi bilmədən necə danışa bilərlər?

- Müşfiqin diri-diri divara hörülməsi iddiası da var. Ümumiyyətlə, repressiya vaxtı belə hallar olub?

- Təkcə Müşfiq yox, repressiya dövründə kiminsə diri-diri divara hörülməsi barədə nə oxumuşam, nə də eşitmişəm. Axı nə üçün belə bir addım atılmalı idi? Bu cür ifadələr səsləndirənlər danışmaq xətrinə söz deyənlərdir. Eşitdiyimə görə, “Qorxulu Tehran” kitabının müəllifi Kazımini bu əsərinə görə divara hörüblər. Amma bu məlumatın da nə qədər doğru olduğunu deyə bilmərəm.

- Sizcə, bu qədər versiyaların səsləndirilməsinin səbəbi nədir? Faktlar yoxdur, yoxsa yetərincə açıqlanmayıb?

- Bilmirəm, repressiyaları daha da şişirtmək üçünmü, yoxsa danışmaq xatirinəmi bu cür fikirlər səsləndirilir? Lakin əvvəl-axır tarix gerçəkləri üzə çıxaracaq.

- Güllələnmə ilə bağlı arxiv sənədlərdə hansı məlumatlar var?

- Arxivdə bu barədə konkret yazılar yoxdur. Mən uşaq olanda məhəlləmizdə güllələnməni yerinə yetirən bir adam olubmuş. Bunu ailəsi açıq şəkildə deməmişdi, Amma məhəllədə söz yayılmışdı Həmin kişinin çox pis vəziyyətdə can verdiyindən danışırdılar. Uşaqları da ona “Ata, sən normal iş tapa bilmədin, bu işlə məşğul oldun. İndi də belə əzab çəkirsən?”, deyə soruşurlar. Onlar vurduqları adamı haqlı və ya haqsız yerdə öldürdüklərinin fərqində deyildilər.

- Müşfiqin ailəsi ilə bağlı da iddialar var. Onu apararkən bacısının özünü yandırması və s...

- Müşfiqin özündən böyük bir qardaşı olub. O, tutulandan sonra qardaşı Masallıda yaşayıb. Heç kim onun Müşfiqin qardaşı olduğunu bilməyib. Əvvəl qorxduğundan, Müşfiq bəraət alandan sonra isə nəsə almaq istədiyini düşünərlər deyə üzə çıxmayıb. Hər cür rə­za­lə­tə əl atan re­jim Müşfiqin kiçik bacısı Ba­laca­хa­nım müəl­li­mə­ni məhz qar­da­şı­na gö­rə iş­dən хa­ric edib.

İş­dən azad ol­duğu­nu bi­lən Ba­laca­хa­nım hə­min gün Voroşilov rayon (indiki Səbail) хalq maa­rif şö­bə­si­nin müdi­rinə müraciət edir. La­kin on­dan bir müsbət ca­vab ala bil­məy­ən müəl­li­mə Vo­ro­şi­lov ray­on par­tiya ko­­m­i­­tə­­sinin ka­ti­binə müraciət ünvanlayır. Katib mü­ə­l­­li­mənin Mikayıl Müşfi­qin bacı­sı ol­duğu­nu bi­lib, onu хalq düş­məni, ək­sin­qi­lab­çı, an­ti­so­vet­çi ki­mi təh­qir edib, ka­bi­net­indən qo­vur. Bu az­mış ki­mi bir qrup öy­rə­dil­miş şəхsi ya­nı­na çağı­rıb Balacaхa­nıma qar­şı akt tər­tib etdirir. Hə­min şəхs­lər tərəfindən ray­on po­lis şö­bə­si­nə mü­­­əl­li­mənin “хu­li­qan­lığı” ba­rə­də müraciət edi­lir.

Ak­ta ray­on Xalq Maa­rif şö­bə­si­nin müdi­ri və özündən başqa yeddi nəfər imza atır. Hə­min ha­di­sə­nin bi­la­va­si­tə iş­ti­rak­çı­sı olan katib nə­dən­sə ak­ta im­za at­mır. La­kin bu ha­di­sə­dən heç хə­bə­ri ol­­­m­ay­an­ları ak­ta im­za at­mağa cəlb edir­lər.

Su­al olu­nur: hə­min ha­di­sə baş ve­rən za­man ay­rı-ay­rı iş sahibi olan bu sək­kiz nə­fər ray­on par­tiya ko­mi­tə­si­nin kabineti­ndə nə edir­di­lər? Bəl­kə, on­lar Ba­laca­хa­nım müəllim­ə­nin ka­ti­bin ka­bi­ne­ti­nə gə­ləcəy­i­nə duy­uq düşüb bu qa­tı “ci­na­­­y­ət­karı” zə­rər­siz­ləş­dir­mək­dən ötrü bir ye­rə yığışıb təd­bir görürmü­şlər?

13 sentyabr 1937-ci il­də po­lis şöb­ə­si be­lə bir nə­ticəyə gə­lir ki, doğru­dan da Ba­laca­хa­nım Qə­dir qı­zı Aхun­do­va katibi təh­qir edib, ək­sin­qi­la­bi, an­ti­so­vet söz­lər de­mək­lə kifayətlənmə­yib, mürək­kəb­qa­bı­nı on­la­ra tə­rəf atıb. Bunu nəzərə alaraq qə­ra­ra alı­nır ki, Ba­laca­хa­nım İs­mayıl­za­də həb­sə olunsun.

Məhz “it­ti­ham­na­mə”də də onun əv­­vəl­cə “se­st­roy ra­zo­bla­çen­no­qo vra­qa na­ro­da İs­mai­lo­va Mika­i­la” yaz­maq­la B.İs­mayıl­za­də­ni хu­li­qan­lıq üstünə yoх, məhz хalq düşmə­ni Mi­kayıl İs­mayıl­za­də­nin bacı­sı ol­duğu­na gö­rə həbs edil­diyi bir da­ha ay­dın olur. O, həbsdən çıxandan sonra Müşfiqin həyat yoldaşı Dilbər xanım evdə qalan əşyaları tələb edib. Amma Balacaxanım qoymayıb. Özü əşyalardan imtina edib, dövlətə verib, Amma Dilbər xanımın aparmağına imkan verməyib.

- Dilbərin taleyi necə olur, Müşfiqdən sonra?


- Dilbərə də çox əziyyət veriblər. Həmin dövrdə güllələnməyə məhkum olanların hamısının arvadını beş-səkkiz il həbs edirdilər. Dilbərin də Müşfiqin həyat yoldaşı kimi 1937-ci ilin noyabr ayının 2-də həbsi üçün order yazılır. O, həbs edilərək işgəncələrə məruz qalır. Dil­bər хanım iki ay­lıq əzab-əziy­yə­t­li ing­ənc­ə­lə­rə döz­məy­ə­rək psi­хi gə­rg­in­lik ke­çi­rir. O, 28 fev­ral 1938-ci il­də əsəb хəs­tə­­li­k­­ləri хəs­tə­хa­na­sı­na müa­licəyə gön­­d­ər­ilir.

Hə­min хəs­tə­хa­na­nın baş hə­ki­mi və qa­dın şö­bə­­s­i­nin müdirinin 19 fev­ral 1939-cu il ta­riх­də tər­tib et­diyi ak­tda Dil­bər Aхund­za­də­nin müa­licə olun­duğu za­man gəl­dik­lə­ri nə­ticə­dən ay­dın olur ki, onun da­nı­şığı, su­al­la­ra ca­va­bı ba­şa dü­şülməzdir. Onun heç nə ilə ma­raq­lan­ma­dığı, su­al­la­ra ötə­ri ca­vab ver­diyi qeyd olu­nur. 1938-ci ilin oktyabr ayın­dan o sa­kit­lə­şən­dən so­nra hal­lü­s­in­asiya (qa­ra­bas­ma, gözəgörünmə) hal­la­rı ke­çi­rir. 7 mart 1939-cu il­də Res­pub­li­ka prokuror­luğu­nun хüsu­si iş­lər şö­bə­si Dilbər Aхund­za­də­nin həbsdən azad olun­ma­sı üçün tə­qdi­mat ya­zır.
“Girovlarla bağlı ATƏT PA-nın komitə sədrindən cavab gözləyirəm”Avrasiya.net ATƏT PA-nın vitse-prezidenti, Milli Məclisin deputatı Azay Quliyevin Trend-ə müsahibəsini təqdim edir:

- Azay müəllim, Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının son iclasında Ermənistanla əsir və girovların "hamının-hamıya" prinsipi ilə azad edilməsi və bundan sonra saxlanılacaq şəxslərin qısa müddət ərzində tərəflərə təhvil verilməsi təklifi səsləndirilib. Həmin komissiyanın üzvü kimi bunu nə dərəcədə real hesab edirsiniz?

- Bildiyiniz kimi, Prezident İlham Əliyev əsir və girovların azad edilməsi məsələsini daim diqqət mərkəzində saxlayır və belə bir ağrılı, mürəkkəb məsələnin həlli üçün qətiyyətli addımlar ataraq bir sıra vətəndaşlarımızın azad olunmasına və ya nəşinin geri qaytarılmasına nail olub. Komissiyanın noyabrın 1-də keçirilən sonuncu iclasında da qurumun sədri Mədət Quliyev bu barədə ətraflı danışdı, görülmüş işlər və yeniliklər barədə ictimaiyyətə məlumat verdi. Mədət Quliyev iclasda Azərbaycanın əsir və girovların “hamının-hamıya” prinsipi ilə dəyişdirilməsiin tərəfdarı olduğunu diqqətə çatdırdı. Hesab edirəm ki, bu, əsir və girovların dəyişdirilməsi baxımından təkcə uğurlu bir təklif deyil, eyni zamanda problemin həllinə çox humanist bir yanaşmadır.

Onu da deyim ki, Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin nümayəndəsi də iclasda iştirak edirdi və ümid edirik ki, o, komissyanın sədrinin bu təklifini Ermənistan tərəfinə yazılı şəkildə bir daha çatdıracaq. Baxmayaraq ki, hələ 2016-cı ildə Dövlət Komissiyası BQXK-ya müraciət edərək əsir və girovluqda saxlanılan Azərbaycan və Ermənistan vətəndaşlarının "hamının-hamıya" prinsipi ilə azad edilməsi təklifini irəli sürmüşdü.

O ki qaldı, məsələnin həllinin reallıq dərəcəsinə, əgər Ermənistanın hazırkı rəhbərliyi az da olsa konstruktivlik nümayiş etdirsə və öz vətəndaşlarının taleyinə laqeyd yanaşmasa, komissiyanın irəli sürdüyü təklifin reallaşması istiqamətində ciddi bir problem görmürəm.

Düşünürəm ki, Azərbaycanın belə bir humanist təklifi haqqında bütün beynəlxalq qurumları, xüsusilə ATƏT-in müvafiq institutlarını məlumatlandırmaq lazımdır ki, beynəlxalq ictimaiyyət kimin bu cür humanitar məsələdə necə davrandığının fərqinə varsın.

- O zaman vitse-prezidenti olduğunuz ATƏT Parlament Assambleyasının bu prosesdə iştirakını görə bilərikmi?

- Şübhəsiz ki, ATƏT PA bu məsələ ilə bağlı öz mövqeyini bildirməlidir. Məlumat üçün deyim ki, bizim nümayəndə heyəti əsir və girovlarla bağlı məsələni müntəzəm olaraq ATƏT PA-nın sessiya və iclaslarında qaldırır. ATƏT PA-nın 3-6 oktyabr 2018-ci il tarixlərində Bişkekdə keçirilən sonuncu payız sessiyasında qurumun Demokratiya, İnsan haqları və humanitar məsələlər komitəsinin sədri Marqareta Kiner Nellenlə Ermənistanın qanunsuz olaraq girov götürdüyü Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevin məsələsini ayrıca müzakirə etdim. Oktyabrın 15-də isə komitə sədrinə rəsmi məktubla müraciət edərək bu məsələyə ayrıca diqqət ayırmağı və onların azad olunması üçün səlahiyyətləri çərçivəsində müvafiq addımlar atmağı xahiş etdim.

Ümid edirəm ki, yaxın günlərdə komitə sədrinin bu mövzu ilə bağlı mövqeyi və atacağı mümkün addımlar haqqında məlumatımız olacaq. Mən komitə sədri Marqareta Nellendən cavab gözləyirəm. Bundan başqa, bu il dekabrın 4-8-də Milanda keçirilən ATƏT PA-nın Büro iclasında da bu məsələni ətraflı müzakirə etmək imkanı olacaq. Hesab edirəm ki, ATƏT PA-nın əsir və girovların “hamının-hamıya” prinsipi əsasında dəyişdirilməsi haqqında Azərbaycanın təklifinə dəstək verməsi üçün kifayət qədər əsaslar var və mən də öz səlahiyyətlərim və imkanlarım çərçivəsində bu dəstəyin əldə olunmasına çalışacağam.

Mübariz Mənsimov necə milyarder oldu? - Özü danışdıAxar.az “Sia Nyus” (“SeaNews”) beynəlxalq gəmiçilik jurnalının neft daşımalarından liman idarəçiliyi, futbol klubu sahibliyindən inşaatçılığa qədər bir çox işlə məşğul olan Mübariz Mənsimovla müsahibəsini təqdim edir:

– Hörmətli Mübariz Mənsimov sizi tanıya bilərik?

– 1968-ci ildə Bakıda anadan olmuşam. Anam evdar xanım, atam liman işçisi idi. Mən 9 qardaşın dördüncüsüyəm. Məndən böyük 3 bacım var. Xəzər bəziləri üçün göl, bizim üçün isə dənizdir və Bakı bildiyiniz kimi, Xəzər dənizi sahilində yerləşir… Bundan ilhamlanaraq uşaqlığımda kapitan və ya dənizçi olmaq istəyirdim, lakin ailəm məni təəssüf ki, hərbi məktəbə göndərdi. Uşaq bağçası və orta məktəbi Azərbaycanda oxudum. Mən Azərbaycanda uzun müddət qalmadım. 12 yaşım olanda hərbi məktəbə getdim, hərbi kariyeram oldu. 1990-cı ilin əvvəlində ordudan ayrıldım. 1989-cu ilin sonu 1990-cı illərin əvvəllərində Sovet İttifaqı dağıldı. O illərdə ordudan ayrıldım və uşaqlıq arzularımın ardınca – dənizə geri döndüm. İlk növbədə dənizçiliyi öyrənməyə başladım. Gəmilərdə qısa bir müddət çalışdım. Əvvəlcə aşpaz kimi işləyirdim, amma yemək bişirməkdə yaxşı olmadığımı anlayıb göyərtəyə qalxdım. İlk gəmimi 1991-1992-ci illərdə 3 ortaq birgə aldıq. Kiçik bir balıqçı gəmisi idi… Sonra bir yük gəmisini aldıq və yük daşıma işinə başladıq. Həyatımın böyük bir hissəsi Rusiyada keçdi. 12 yaşımdan sonra Moskvada və Sankt-Peterburqda yaşadım. İlk şirkətlərimi də elə bu şəhərlərdə qurdum. O dövrdə Türkiyəyə də gəlirdim. 1993-cü ildə “Acente 34”ə ortaq oldum. Suat Dinçelek mənim sevimli qardaşım, dostumdur. Onunla tanış olduq. Öncə “Acente 34” şirkətini, daha sonra “Samed Xarici Ticarət”, ən sonda isə “Palmali” şirkətini qurduq. O zamanlar Rusiyada “Lena Liner” adlı bir şirkətim vardı. Oradan da ayrıldım və 1993-94-cü illərdən sonra demək olar ki, həmişə Türkiyədə olurdum. Ticari mərkəz olaraq Türkiyəni seçdim. Mənim ilk şirkətim 1992-ci ildə Rostovda, “Palmali” isə 1997-ci ildə yaradılıb. Daha doğrusu, şirkətimin adı dəyişərək “Palmali” oldu. 1997-ci ildə “Palmali” şirkətinin 17 gəmisi var idi. Yavaş-yavaş, böyüyə-böyüyə bu sayı 200-ə qədər artırdıq.

– “Palmali” adı haradan gəlir?


– Mənimlə 20 ildən artıq işləyən Nuray xanım var. Rusiyadan ona zəng elədim. “Mərkəzi İstanbula keçirəcəyəm, şirkət qur” dedim. “Nə şirkət?” deyə soruşdu və mən də dənizçilik şirkəti deyə cavabladım. 1997-ci ilin oktyabr ayı idi. İşdən yorğun gəlib yatdım. Səhər oyananda qapı döyüldü. Açdım ki, Nuray xanımdır. “Hər şey hazırdır, qalx imza atmağa gedək” dedi. “Nə imzası?” deyə soruşdum. “Dediyin şirkəti qururuq” dedi. Televiziyanın yanında Robinson Kruzo filminin diski var idi. Onun kimi mən də möcüzə ilə üzləşmişdim. Robinson adaya düşdüyü zaman “Mən haradayam?” deyə özünə sual edir və başı palma ağacına dəyir. Bu səbəblə harada oyandığını fərq etmir və adanın adını palmali qoyacağını deyir. Bilirsiniz palma ağacı dözümlü bir ağacdır, dəniz suyuna qarşı dayanıqlıdır, tənhalığı sevir. “Palmali” adı da oradan gəlir. Yəni ad sadəcə bu filmdən gəlir. Başqa heç bir səbəb yoxdur.

– Türkiyəyə olan sevginizi hər fürsətdə dilə gətirirsiniz. Bu sevgi necə başladı?


– Bəziləri bunu xoşlamır, amma mən irqçiyəm, türkçüyəm, türk oğlu türkəm. Mərhum babam Məcid həmişə sandıqdan bayraq çıxarar və mənə göstərib deyərdi: “Bizim əsl torpaqlarımız bu dağları aşdıqdan sonra başlayır. Biz türkük, türk”. Bax beləcə, babam mənə türkçülük sevdasını aşıladı. O, həmişə Atatürkdən danışardı. Babamın boyu çox uzun idi. Deyərdi ki, Atatürkün boyu ondan da uzundur. Bizim də xəyalımızda Atatürk boyu 2 metrdən uzun bir pəhləvan kimi qalmışdı.

– Sizin Azərbaycanla olan biznes və digər münasibətləriniz necədir?

– Azərbaycana investisiyalar yatırmağa davam edirəm. Oradakı bütün işlərimi kiçik qardaşım idarə edir. Azərbaycan mənim evimdir. Mən Azərbaycan türküyəm. Müxtəlif sahələrdə də ticarət fəaliyyətləri davam edir və davam edəcək.

– Ortaqlarınızla işbirliyinin pozulduğu deyilir. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?

– “Palmali”nin heç vaxt ortağı olmayıb. “Palmali”nin sadəcə hər hansı fərqli layihələrdə ortaqlıqları var. ARDNŞ ilə tərəfdaşlığımız olub. Onlarla da fikir birliyi ilə ortaqlığı ləğv elədik. Onlar Azərbaycan neft şirkəti olaraq köhnədən həmişə FOB (Free On Board) satırdılar, CIF (Cost Insurance and Freight) biznesinə başlamaqları üçün kömək etdim. CİF hər zaman FOB-dan daha effektiv və daha sərfəli olduğundan əlimdən gələn köməyi etdim. Peşman deyiləm, çox gözəl bir iş gördüm. Vətənimə kömək etdim. Ümumilikdə 14 gəmimiz var idi. Mən şirkətdə 35 faiz paya sahib idim. Ayrıldım.

– Biz əsasən neft və neft məhsulları daşınmasını həyata keçirdiyinizi bilirik. Çeşitləndimi?

– Bizim əsas işimiz dənizçilik, gəmiçilik, göndərmə və lojistikadır. Limanlarda təşkilatlarımız da var. Biz yalnız öz gəmilərimizlə deyil, həm də kirayəyə götürdüyümüz gəmilərlə də daşınmaları həyata keçiririk. “Palmali Group” dünyanın ən böyük donanmalarından biridir. Xam neft daşınmasından başqa bütün daşınma işləri ilə məşğul oluruq. Qida və içki sənayesində daha çox maye yük daşıyırıq. Bütün tankerlərimiz minimum İMO II sinfinə aiddir. Qara dənizdən gələn neftin 75%-ini daşıyırıq. O bazarda da çox yaxşıyıq.

– Yeni müqavilələr varmı?

– Biz “Total”, “Shell”, BP, “Statoil”, “Vitol” ilə, dünyanın ən böyük xammal şirkəti “Glencore” kimi şirkətlərlə işləyirik. Yeni müqavilələr imzaladıq. “Tin Treyk”, “Repsol”, “İntoil”, “Nikoil”, “Yuq Rusi” və s. kimi şirkətlərlə uzun müddətli müqavilələrimiz var. Avropanın ən böyük şirkətlərindən olan “Tin Treyk” ilə münasibətlərimiz çox yaxşı səviyyədədir.

– Böyük bir donanmanız var. Bir müsahibədə dediyiniz kimi yeniliklər gözlənilir. Bu yeniliklər donanmada zəruri dəyişikliklərə səbəb olacaqmı?

– Yaxşı ki, bu məsələyə toxundunuz. Eşitdiyimə görə, “Palmali”nin gəmilərinin batdığı və satıldığı haqda yalan məlumatlar yayırlarmış. Belə deyil. “Palmali” sadəcə yaşı 15-dən çox olan gəmiləri əldən çıxarır. Yeni sistemlər, enerji qaz sistemi, SOx emissiyaları sistemi gəlir. Bununla əlaqədar hansı gəmilər bu sistemə uyğun gəlmirsə, onları satırıq. Bu da təxminən 15 gəmi deməkdir. İnşallah, yanvar ayında tender keçirəcəyik. Çox gözəl bir layihə başlayır. Türkiyə və Rusiyadakı limanlarında bu gəmiləri inşa etdirməyi planlaşdırırıq.

– Dəniz turizmində da varsınız? Yalıkavak Marina davam edir?

– Dəniz turizmində varıq və olacağıq. Biz öz mal varlıqlarımızı vermirik və verməyəcəyik də. Müəyyən bir haqsızlıq var idi. Köhnə işçilərlə yollarımızı ayırdıq. Hüquqi proses davam edir. İndi bu barədə danışmaq doğru deyil.

– Türkiyədəki son iqtisadi vəziyyət, tədbirlər, valyutalardakı dəyişikliklər sizə necə təsir edəcək? Bu kontekstdə, Türk dənizçiliyinin gələcəyini necə qiymətləndirərdiniz?

– Daha əvvəl bunu bir çox görüşdə demişəm. Türk dənizçilik sektoru güclənməlidir. Təəssüf ki, Türkiyədə iki tip dənizçi var; bir qeyri-peşəkarlar, iki gəmi sahibləri. Qeyri-peşəkarlar bazardan çıxarılmalı, gəmi sahibləri qalmalıdır. Bu işə müvəqqəti investisiya olaraq baxmayanlar, işi bilənlər… Türkiyə 3 tərəfi dənizlə əhatə olunmuş, dəniz sevdalısı xalqa sahib bir ölkədir. Dənizçilikdə yunanlılar və ruslardan daha yaxşı olmalıyıq. Bunun üçün həm güc, həm də irqi potensialmız var. Yalnız və yalnız hüququ investisiyaların düzgün həyata keçirilməsi lazımdır. Hazırda valyutalarda artım Türk gəmi sahibləri üçün bir şansdır. Çünki daşınmalar beynəlxalq valyutalarla edilir. Amma əksinə, buradakı təmir işləri, daha ucuz, əmək, tikinti xərcləri azdır. Türkiyə lirəsinin dəyər itirməsi çox üzücü bir hal olsa da, gəmi sahibləri üçün zərərlərə səbəb deyil. Avropalı bankların Türk gəmi sahiblərinə tərs münasibəti müvəqqətidir. Bu vəziyyətdən də istifadə etmək lazımdır. Daha az kredit götürüb biznesə qoymaq effektiv olacaq. Bilirsiniz, son 15 ildə gəmi sahibləri böhran içindədirlər. Həmişə eyni şeyi söyləyirəm; bir çox lazımsız donanma var idi. Keçmişdə qiymət və təhlükəsizlik baxımından ən uyğun, alternativsiz dəniz daşınması idi. Artıq belə deyil. Dəmiryolları var, boru kəmərləri var. Biz daha çox müştəri əldə etmək üçün yük sahiblərinə əminlik verməliyik. Yük sahibi qiymətləndirmə apararkən dəniz marşrutunu daha təhlükəsiz, daha sürətli və daha sərfəli bilməlidir.

– Xəyallarınızda qurduğunuz nöqtədəsiz?

– “Palmali”ni nə qədər qaralasalar da, dünya dənizində var və olacaq. “Palmali” sadəcə mənim uğurum deyil, “Palmali” böyük bir ailədir. Biz dənizçidən, dənizdən, kapitandan, aşbazdan fəhləsinə qədər bütöv bir komandayıq. İnsanın ən böyük var-dövləti şirkət deyil, şirkətin içindəki insanlardır. “Palmali” komandası çox peşəkardır. Dünyada 21 ofisimiz var. Onların hamısından məmnunam. Mən özünə inamlı biriyəm. Savaşmağı sevirəm. Adımın mənası da savaşçı deməkdir. İşi hədəfləyirəm, pulu deyil. Məqsədə çatdığım anda yerimdə dayanmıram, dərhal bir sonrakı hədəfimi müəyyənləşdirirəm.

– Hobbiniz nədir?

– Kitabları, üzməyi, atları çox sevirəm. Çox yaxşı silah kolleksiyam da var. Bəlkə də, silah sevgim babamdan gələn bir zövqdür, amma bəlkə də əsgərlik illərinin də buna təsiri var. Köhnə antik silahlarım var və bunlardan bəziləri Türkiyədə hərbi muzeylərdə sərgidə nümayiş etdirilib. Atatürkün əlinə dəymiş bir bayrağı isə “Harbiye”dəki hərbi muzeyə hədiyyə etmişəm. Antik maşınlarla da maraqlanıram. Koç muzeyində sərgidə bir çox antik maşınım var. Qızılları xoşlamıram, istifadə edə bilmirəm. Heyvanları sevirəm. Evdə 100-dən çox it saxlayıram. Övladlarım da itləri sevir.

– Neçə uşağınız var? Aralarında dənizçiliyə maraqlı olan varmı?


– Dörd uşağım var. Mən uşaqlarıma təzyiq göstərmirəm. Onlar öz sahələrini azad seçəcəklər. Amma istəyərdim onlar dənizçiliyi sevsinlər. Mən uşaqlara təzyiq etməkdən daha çox dost olmaqdan yanayam. Çünki vaxtında mənə də təzyiqlər edildi, əsgər oldum, sonra isə dənizə geri döndüm. Hər şeyin bir bədəli var. Valideynlərim həyatdakı ən böyük varlığımdır, şansımdır. Əgər atam məni intizamlı bir yerə – hərbi mühitə yollamasaydı, bəlkə də bu gün bu yerlərə qədər yüksələ bilməzdim.

– Bizə vaxt ayırdığınız üçün təşəkkür edirəm.
"Prezidentin etimadını doğrultmadım" - Xaləddin İsgəndərovBinəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı Xaləddin İsgəndərov A24.az-a müsahibə verib. O, işdən çıxarılandan sonra qaranlıq qalan bir sıra məqamlara aydınlıq gətirib.

– Xaləddin müəllim, hazırda nə işlə məşğulsunuz?

– Hələ ki, istirahət edirəm.

– Səhhətiniz necədir?

– Şükür Allaha, sağlamlığımda heç bir problem yoxdur. Yaxşıdır hər şey. Şükür bu günümüzə. Amma yazmasanız, yaxşı olar da (Red: gülür).

– Hələ ki, heç bir yerdə işləmirsiniz, eləmi?

– Hələ ki, yox. İşləmirəm. Hazırda Bakıdayam. Əsasən, paytaxtda və Goranboyda oluram. Atam bir az xəstədir, ona görə də onu tək qoymaq istəmirəm. Bu məsələlərə görə işlə bağlı hələ ki, heç nə düşünmürəm.

-Sosial şəbəkələrdən istifadə edirsinizmi?

– Bəli, sosial şəbəkələrdən istifadə edirəm. Hər gün olmasa da, istifadə etdiyim günlər olur. Beyləqan Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı Vaqif Abdullayevin də sosial şəbəkədən istifadə etdiyini oxudum.

– Bundan sonra biznes fəaliyyəti ilə məşğul olmağı düşünürsünüzmü?

– Mən təbii ki, elmi fəaliyyətlə məşğul olmayacam. Baxaq da, biznes fəaliyyəti ilə, yaxud hər hansı bir işlə məşğul olmağı düşünürəm. Hələ ki, baxıram, təhlil edim, görüm nə işlə məşğul ola bilərəm.

– Xaləddin müəllim, bəzən mətbuatda məlumatlar yayılır ki, sizin “kadrlarınız vurulur” və s. Ümumiyyətlə, sizin kadrınız varmı?

– Kadr dövlətə məxsusdur. Xaləddin İsgəndərov kimdir ki, onun kadrı da ola?. İşdən çıxarılan şəxslər Xaləddin İsgəndərovun qohumu, əqrəbası, yaxını deyil ki, kimsə onun kadrı olsun. Yenə də deyirəm ki, kadr dövlətə məxsusdur. Adam gəlir, baxırıq və münasib bilinirsə, işləyir. Mənim özümün heç bir zaman şəxsi kadrım olmayıb. Mən heç kimi də hardansa öz yanıma gətirməmişəm. Sadəcə olaraq, baxmışıq ki, gənc, perspektivlidir, ondan sonra işə götürülüb. Həmin kadrlardan demək olar ki, hamısı hələ də çalışır. Bir-ikisini çıxmaq şərtilə. Çünki onlar Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) fəallarıdır. Doğrudan da, savadlı şəxslər idi hamısı.

– Siz işdən çıxarılandan sonra qohumlarınızın da işdən çıxarıldığı deyilirdi…

– Təbii ki, haqqımda yazırlar. Mən isə onlara heç nə demirəm. Mənim yüksək vəzifədə olan heç bir qohumum işdən çıxarılmayıb. Haqqımda çox söz deyə bilərlər. Hamısı yalan sözlərdir.

– İşdən çıxarılmağınız sizi narahat edirmi?


– Mənim işdən çıxmağım məni narahat etmir. Hər bir kəs həyatda da müvəqqətidir, vəzifədə də. Məni narahat edən, mənə təsir edən, məni incidən odur ki, cənab Prezidentin etimadını doğrultmadım. Yoxsa, vəzifə müvəqqəti bir şeydir. Burda nə var ki?

Qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyev bu ilin mayında Xaləddin İsgəndərovun Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb.
“Ölkəmizin gələcəyi barədə çox nikbinəm”Qüdrət Həsənquliyev: “Xalqımız yaxşı başa düşür ki, siyasi böhran yaradıb antikontitusion yollarla hakimiyyətə gəlmək istəyənlər Azərbaycanın düşmənləridir”

Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (BAXCP) sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin partiyanın mətbuat xidmətinə müsahibəsi

- Qüdrət bəy, sosial şəbəkələrdə keçmiş cəbhəçilərin və iqtidarın sabiq təmsilçilərinin əsl müxalifət kimdir mövzusunda apardıqları debatları, qarşılıqlı ifşa və ittihamları izləmək imkanlarınız olurmu və Sizcə hansı tərəf haqlıdır?

- Bəzən partiya üzvləri tövsiyyə edəndə nəyəsə baxıram, amma mənə mətbuatda və sosial şəbəkələrdə deyilənlər və yazılanlar barədə məlumat verilir. Tərəflərin xarakterindən və tərbiyəsindən asılı olaraq, 10-15% açıq görünən böhtanlara yol verilsə də, ümumən bir-birilərini düzgün xarakterizə edirlər. Bir-birinə qardaş deyib, amma gizlincə səslərini yazıb mətbuta ötürən adamlardan bundan artıq nə gözləmək olar ki? Xalq bunların tərbiyəsiz danışıqlarını eşitdikcə iqtidardakıların ölənlərinə min dəfə rəhmət oxuyur.

- Həmin debatlar zamanı sanki yarışırmışlar kimi iqtidarın ünvanına ağır ittihamlar da irəli sürülür. Bu ittihamlara münasibətiniz necədir?

- Müxalifət ona görədir ki, iqtidarın buraxdığı səhvləri göstərsin və özünün iqtidara daha hazırlıqlı olduğunu nümayiş etdirsin. Bunların isə hələ ki, göstərdikləri əsasən tərbiyəsiklikdir. Əlbəttə iqtidarın fəaliyyətində ciddi çatışmamazlıqlar var və onlar ədəb-ərkan çərçivəsində deyilməli və göstərilməlidir. Hansı ki, biz bunu edirik. Artıq haqq dünyasına qovuşmuş, boğazlarını Surət Hüseynovun kəndirindən çıxarmış, Azərbaycanı dağılmaqdan qorumuş, təkidlə hakimiyyətə dəvət etdiyimiz rəhmətlik Heydər Əliyev haqqında bu adamların əxlaqsız davranışını gərəndə insanlar dəhşətə gəlir. Heydər Əliyev iqtidarda olanda onun tənqid olunması normal idi. Hər bir iqtidarın müxalifəti olmalıdır, amma O dünyasını dəyişəndən sonra ona böyük ehtiram göstərilməlidir və xalqımız da bunu edir. Heydər Əliyev Elçibəy dünyasını dəyişəndə ona münasibətdə bu nümunəni yaratmışdı. İlham Əliyevin siyasi fəaliyyətinə görə Heydər Əliyevin təhqir olunması isə ikiqat əxlaqsızlıqdır.

- Bu adamların kimlərsə tərəfindən idarə olunması fikrini necə qəbul edirsiniz və ölkəmizin gələcəyini necə görürsünüz?

- Söyüş söyənlərin kənardan idarə olunması açıq-aydın görünür. Bəziləri özləri barədə həm daxildə, həm də xaricdə saxta bir imic yaradıblar. Pulları var, düşünürlər ki, ölkədə həm iqtidarı, həm müxalifəti gözdən salmaqla, Prezidentin ətrafındakı güclü figurların istefaya göndərilməsinə nail olmaqla böhran yaradılsa xaricdəki himayədarları “xalq” adı ilə onları hakimiyyətə dəvət edə bilər. Amma unudurlar ki, hər dədəsinin gözünü çıxarana Koroğlu demirlər. İndi 90-cı illər deyil.

Hakimiyyətdə də kifayət qədər təcrübəli, ciddi beynəlxalq dəstəyi olan İlham Əliyevdir. Onun yanında Mehriban Əliyeva kimi ağıllı silahdaşı, hökumətdə bacarıqlı sadiq dostları, ölkədə sabitliyi və təhlükəsizliyi yüksək səviyyədə təmin edən DİN və DTX var. Xalqımız da 93-cü ilin təcrübəsindən çıxış edərək başa düşür ki, siyasi böhran yaradıb antikontitusion yollarla hakimiyyətə gəlmək istəyənlər Azərbaycanın düşmənləridir.

Ölkəmizin gələcəyi barədə isə çox nikbinəm. Əminəm ki, iqtidar siyasi və iqtisadi islahatların dərinləşdirilməsinin alternativinin olmadığının fərqindədir. Bu islahatlar zamanla həyata keçiriləcək.

Ölkənin neftdən asılılığına son qoyulmalı, elm, təhsil inkişaf etdirilməli, itisadiyyat liberallaşdırılmalı, böyük özəlləşdirilməyə gedilməlidir. Qarabağın işğaldan azad olunması üçün Rusiya ilə danışıqlar intensivləşdirilməli, daha cəsarətli xarici siyasət yürüdülməlidir.