Mehman Hüseynov bu tarixdə azadlığa çıxa bilər və məqsədi odur ki... - Şou yaradanlara TƏRS ŞİLLƏYanvarın 8-də Ədliyyə Nazirliyi yanında İctimai Komitənin üzvləri, hüquq müdafiəçiləri - Əliməmməd Nuriyev, Rauf Zeyni, Səadət Bənənyarlı və Sahib Məmmədov Bakı İstintaq Təcridxanasında həbsdə olan bloger Mehman Hüseynovla görüşdülər.

Publika.az-a müsahibəsində Əliməmməd Nuriyev həbsxanada gördükləri, Mehman Hüseynovun vəziyyəti və onun ətrafında yaradılan süni ajiotaj barədə fikirlərini bildirib.

- Ədliyyə Nazirliyi yanında İctimai Komitənin üzvlərinin istintaq təcridxanasında həbsdə olan Mehman Hüseynovu ziyarət etməsinin məqsədi nə idi?

- İctimai Komitənin üzvləri olaraq bizim başlıca məqsədimiz vəziyyəti aydınlaşdırmaq idi. Həm də bizə çoxlu müraciətlər var idi. Şərq Tərəfdaşlığı Forumunun nümayəndələri, xeyli vətəndaş cəmiyyətinin nümayəndələri, onun dostları bizə müraciət edirdi. Bizim üzərimizə düşən birbaşa vəzifələrdən biri odur ki, əgər hər hansı bir məlumat varsa, onun dəqiqliyini öyrənək. Eyni zamanda, İctimai Komitə üçün ən vacib məsələlərdən biri məhkumların vəziyyəti və taleyidir. Biz orada təkcə Mehmanla görüşmədik, digər məhkumlarla da görüşdük, eyni zamanda, çoxsaylı kameralara baxdıq. Mehmanın kamerası 4 nəfərlikdir, amma orada 3 nəfər var. Onlar ağır cinayətlərdə təqsirləndirilən şəxslər deyil. Onların arasında normal münasibətlər var. Biz kamerada ona gətirilən sovqatı gördük. O, bizdən əvvəl atası ilə görüşmüşdü. Daha sonra isə Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin nümayəndələri ilə görüşüb.

- Mehmanın vəziyyəti, səhhəti necə idi, sizinlə hansı söhbətləri oldu?

- Mehman Hüseynov ətrafında indiyə qədər mövcud olan ajiotajın yenidən yaranmasının səbəbi ondan ibarətdir ki, yalan üzərində qurulan informasiya darmadağın edildi. Mən bu ifadəni deməyə məcburam, bir çoxları həyasızcasına yazmaqdan və danışmaqdan usanmırlar ki, Mehman Hüseynov aclıq edir. Mehman Hüseynov aclıq etmir. O, aksiyanı ötən ayın 30-dan saxlayıb. Bundan sonra onun aksiyanı dayandırması barədə müvafiq akt da var, atasının da bu barədə müraciətləri olub. Biz orada bütün sənədləşmə ilə tanış olduq, eyni zamanda, Mehmanın özü ilə görüşdük. Çox yaxşı bir görüşümüz alındı. Özü vəziyyətlə bağlı hərtərəfli məlumat verdi və ilk növbədə qeyd etdi ki, hazırda aclıq keçirmir. Əsasən süd məhsulları qəbul edir, səhhətinə ziyan olduğu üçün digər məhsullardan istifadə etmir. Çünki,onda hələ həbs olunmamışdan öncə varikoz genişlənməsi var. Ona bal da gətirmişdilər.

Onu da qeyd edim ki, istənilən şəxs, o cümlədən məhkum aclıq etmək hüququna malikdir. Bu, qadağan olunmur, bu qərar könüllü, şəxsin özü tərəfindən qəbul edilir. Amma bu hal qeydə alınır və məhkum həkim nəzarətində olur. Əgər lazım olarsa, onun məcburi yedizdirilməsi da mümkündür. Aclıq proseduraları beynəlxalq qanunvericilikdə belədir və Azərbaycan qanunvericiliyi ilə də bu şəkildə müəyyənləşib. Baxmayaraq ki, onun özü aclıq aksiyası keçirmədiyini bildirir və bu barədə rəsmi məlumat da var, bununla belə Mehman həkim nəzarətindədir. Onun özü də bunu bildirdi. Qanunvericilikdə nəzərdə tutulan bütün yardımlar ona edilir və bundan sonra da davam edəcək. Mehmanın özü də qeyd etdi ki, istintaq təcridxanasında onun hər hansı problemi yoxdur. Onun administrativ problemi, münasibət məsələlərində, cəzanın çəkilməsi, saxlanıldığı yer, həkim, vəkil və valideynlərlə görüşlə bağlı hər hansı problemi yoxdur. Ona qeyri-insani münasibətdə yoxdur. Bunu onun özü, hətta vəkili də qeyd edir. Eyni zamanda, Mehman yeni cinayət işi ilə bağlı narahatlığını ifadə edir. Bu, təbii və başadüşülən narahatlıqdır, çünki, martın 2-də onun cəza müddəti başa çatır. Özü də hesab edir ki, təqsirsizdir. Bildirir ki, cəza müddətində hər hansı inzibati tənbeh də almayıb. Düşünürük ki, cinayət işinin başlanması hələ o demək deyil ki, qeyd edilən cinayət işi baş verib. Hüquqi qiymətləndirməni müvafiq istintaq orqanı aparır, ümid edirik ki, məsələyə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada həqiqətin ortaya çıxarılması üçün obyektiv yanaşma olacaq. Biz Mehmanla təxminən bir saat yarıma qədər söhbətləşdik. O, hadisəni təfsilatı ilə bizə danışdı. Eyni zamanda, dedi ki, bunu müvafiq qurumlara çatdıraq və belə də etdik. O, bir daha bildirdi ki, aclıq aksiyası keçirmir, məqsədi martın 2-nə, azadlığa çıxana kimi səhhətini gücləndirməkdir.

- Amma Mehman Hüseynovla bağlı bir ajiotaj yaradılıb və sizin danışdıqlarınızdan tamamilə fərqli şeylər danışılır...

- Bütün danışdıqlarım faktdır, bu, bizim gördüyümüz həqiqətdir, Mehman Hüseynovun özünün bizə verdiyi məlumatlardır. Kimlərsə informasiyaları uydurur, hadisə yaratmağa çalışırlar. Onun üzərində oyun oynamağa çalışırlar. Bəzi, xüsusilə Avropanın mətbuat orqanlarında elə yalan informasiyalar yayılır ki, bunlar ağlasığan deyil. Bunların həqiqətlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Biz orada bir məlumatı da öyrəndik, Mehmanın qardaşı 20 ilə yaxındır ki, hərbi xidmətdədir, vətənə xidmət edir. O deyir ki, mən öz hərəkətimə görə məsuliyyət daşıyıram. Bu da doğrudur, hər kəsin məsuliyyəti fərqlidir. Ən vacib məsələ odur ki, ona qayğı göstərək. Hüquq müdafiəçiləri olaraq buna çalışdıq, eyni zamanda, həqiqəti çatdırmaq istədik. Kimlərsə, bu məsələnin üzərindən divident qazanmaq istəyirlərsə, bu artıq onların vicdan və ləyaqət məsələsidir.

“Turan TV” adlı bir kanal var, bilmirəm, ona informasiya mənbəyi demək olar, ya yox, qeyd edir ki, Mehman bu gün də aclıq edir. Eyni zamanda qeyd edilər ki, bunun böyük bir hərəkata başlanmasını gözləyirdik. Bunlar nə danışır, məqsədləri nədir? Mehman axı, tamam başqa bir insandır. Onun üzərində bu cür oyunlar oynamaq lazım deyil. Bunun taleyi, səhhəti vacib məsələdir. Onlar istəyir ki, Mehman aclığı davam etdirsin. Bizim üçün ən vacib məsələ onun səhhəti, sağlamlığıdır, onun hüquqlarının qorunmasıdır. Mən də arzu edirəm ki, o, azadlığa çıxsın. Amma yenə deyirəm, cinayət işi ilə bağlı hüquqi qiymətləndirmə etməyim düzgün olmazdı. Bu, İctimai Komitənin üzvü kimi bizim mandatımıza uyğun məsələ deyil. Mənim üçün əsas məsələ işin obyektiv aparılması ilə bağlıdır və əminəm ki, məsələ bu formada da olacaq. Mehman Hüseynov da bunu istəyir. O, gənc bir insandır, ölkəmizin vətəndaşıdır, özünəməxsus baxışları olan şəxsdir. Yalan məlumatlar olmamalıdır, həqiqət olmalıdır. Onun vəkili var, ondan soruşsunlar. Digər tərəfdən, valideynin fikirləri, müraciətləri var. Onun üzərində bu qədər oyun oynamaq, ajiotaj yaratmaq olmaz. Bilirsiniz ki, siyasi məhbus məsələsi böyük biznesdir, böyük maliyyə vəsaitidir. Eyni zamanda ayrı-ayrı anti-Azərbaycan mərkəzlərinin sifarişləri var. Bəziləri utanmadan, xəcalət çəkmədən, ləyaqət hissini belə düşünmədən Avropanın müxtəlif ölkələrində fəaliyyət göstərirlər, müxtəlif media orqanlarına malikdir. Əminəm ki, onların apardığı təbliğat və təşviqatın arxasında Mehmanın həyatı, onun cinayət işi ilə bağlı narahatlıq dayanmır, onların özlərinin bazarlarının, biznes maraqlarının genişləndirilməsi ilə bağlıdır. Əminəm ki, onlar bu məsələdə hətta Azərbaycanın düşmənləri ilə, Azərbaycanı istəməyənlərlə, Azərbaycan ərazisini işğal edən və onların arxasında duran şəxslərlə də əməkdaşlıq etməkdən çəkinmirlər. Çünki, bzi bunları görürük və çoxdan tanıyırıq. Bu, bir çoxlarının fikirlərində açıq-aşkar görünür. Onlar şərəf və ləyaqət hissini o qədər itiriblər ki, özlərinə yalanla, söyüş və təhqirlə imic yaratmaq istəyirlər. Başa düşmürəm ki, yalanla, söyüş və təhqirlə imic yaratmaq necə mümkün olacaq? Bu olsa da, müvəqqəti bir şeydir və sabun köpüyü kimi tezliklə dağılır. Necə ki, bu, Mehman Hüseynovun aclıq aksiyası ilə bağlı məsələdə dağıldı. Onların növbəti addımları da eyni taleyi yaşayacaq. Ayrı-ayrı dövlət qurumlarında olan şəxslərin - bu məsələ ilə bağlı obyektiv danışan, fikir söyləməyə çalışan hər kəsin ünvanına söyüş və təhqirlər edirlər, hətta əxlaqsız hərəkətlərə qədər gedirlər. İnanıram ki, Mehman üzərindən oynanılmağa çalışan növbəti komediya tezliklə başa çatacaq və əminəm ki, Mehman da öz azadlığına qovuşacaq. İnanıram ki, cinayət işi tam və hərtərəfli aparılacaq, öz hüquqi qiymətini alacaq.

- Mehman Hüseynovun özünün bu süni yaradılan ajiotaja, onun üzərindən oynanılmağa çalışan çirkin oyuna reaksiyası necədir?

- Mehman ancaq özü barədə düşünür. Kimlərlə bu oyunu oynayırlar, bu onların adətidir, amma bütün bunlar Mehmanı maraqlandırmır. Onu azadlığa çıxması maraqlandırır. Biz hətta çalışdıq ki, bütün məsələləri qanunvericilik çərçivəsində həyata keçirək. Çünki, burada vacib məsələ məhz onun mövqeyidir. Onunla bağlı bir görüntü yayılırsa, həm görüntünün alınmasına, həm də yayılmasına icazə verilməlidir. Əks halda, bu, yanlış bir addım olardı. Bu məsələlərlə bağlı ilk növbədə onun, daha sonra da əlbəttə ki, Penitensiar Xidmətinin razılığı olmalıdır. Bunların hamısı qanunla tənzimlənən məsələlərdir.
Türkiyə İŞİD-i təkbaşına deyil, Rusiya ilə birlikdə məhv edəcək - Elçin MirzəbəyliAmma bu, o qədər də asanlıqla baş verməyəcək.

Dünyada dəngələr dəyişir. Dəyişən dəngələr müqabilində Azərbaycanın yerləşdiyi fiziki və tarixi-siyasi coğrafiyada yeni tendensiyalar müşahidə edilir. Regionda nələr baş verir və baş verənlər qarşısında milli maraqlarımızın maksimum qorunması üçün hansı addımlar atılmalıdır?

Bu əsas sual ətrafında AzNews.az Azərbaycanda strateji düşüncə sahibi olan insanlarla “Yaxın plan” layihəsi altında müsahibələr təşkil edir. Məqsədimiz, ilk baxışda uzaq görünən məsələləri yaxın plana gətirmək və incələməkdir.

Bu dəfəki müsahibimiz siyasi icmalçı Elçin Mirzəbəylidir.

Elçin bəy, məlum olduğu kimi Trampın ABŞ-ın Suriyadan çıxmaq qərarı dünyada və eləcə də ABŞ-ın özündə birmənalı qarşılanmayıb. Sizin fikrinizcə, Tramp bu qərarı təkbaşına verib, yoxsa?

ABŞ qoşunlarının Suriyadan çıxarılması ilə bağlı qərarın verilməsində bir neçə amil rol oynayıb. Amerikalı rahib Bransonun ölkəsinə qaytarılmasından sonra Vaşinqton Türkiyəyə verdiyi vədlərdən hər hansı birinə əməl etməliydi. Əks təqdirdə baş verənlər Türkiyəyə əzici təsir göstərə bilərdi. Trampın Bransonun qarşılığına Güləni verməyəcəyi gözlənilən idi. Bu, faktiki “girovların dəyişdirilməsi” kimi qəbul, yaxud təqdim oluna bilərdi ki, bu da ABŞ-ın supergüc statusu və iddiaları ilə qətiyyən üst-üstə düşmürdü. Belə olduğu təqdirdə, Tramp həm də özümə lazım olanı – qoşunların Suriyadan çıxarılmasını seçdi. Bununla da həm Türkiyəni, həm Rusiyanı razı saldı, həm də senat və konqresdəki əleyhdarlarını susdurdu. Bu qərardan sonra müdafiə naziri Mayk Pompeonun istefaya göndərilməsi isə sübuta yetirir ki, yalnız o, Trampın qərarının əleyhinə çıxış edib. Bu isə qərarın təkbaşına verilmədiyini göstərir. Bu qərar ABŞ-ın müharibələrdən yorulduğu anlamına gəlməməlidir. Çünki Vaşinqton Suriyada özünə lazım olan nəticəyə nail olub. İranı neytrallaşdırıb, bu ərazidən İsrailə heç bir təhdid olmayacağı barədə Türkiyə və Rusiyanın zəmanətini əldə edib, Suriya ərazisindən həyata keçirilməsi nəzərdə tutulan bütün layihələri əngəlləyib, bölgəni uzunmüddətli xaosa soxub. Yəni ABŞ minimum hədəflərinə çatıb. Suriyanın xarabalıqlarını Türkiyə və Rusiyaya buraxıb. Bu iki ölkə isə bu ərazidə terrorizmin kökünün kəsilməsinə, infrastrukturun bərpasına, təhlükəsizliyin təmin edilməsinə böyük vəsaitlər və zaman sərf edəcək. Hər iki ölkənin mövcud iqtisadi vəziyyəti üçün bu həddindən artıq ağır yükdür. Yəni ABŞ Suriyadan getməklə nə Türkiyəyə, nə Rusiyaya, nə də Suriya xalqına heç bir yaxşılıq etməyib. Əksinə, hər şeyi darmadağın etdikdən sonra yaratdığı cəhənnəmə sahib çıxmaqdan imtina edib və bölgə dövlətlərini odun-alovun içərisində ağlasığmaz problemlərlə qarşı-qarşıya qoyub.

Necə düşünürsünüz, Türkiyə İŞİD-i yox edə biləcəkmi?

İŞİD-i Türkiyə təkbaşına deyil, Rusiya ilə birlikdə məhv edə bilər və edəcək də. Amma bu o qədər də asanlıqla baş verməyəcək. İŞİD-in tam məhv edilməsi üçün təkcə Suriya ərazisində həyata keçirilən əməliyyatlar yetərli deyil. Bölgə dövlətləri, ilk növbədə isə Səudiyyə və müttəfiqləri ənənəvi siyasətlərindən əl çəkməlidirlər.
Tramp gözlənilmədən İraqa, daha sonra isə Almaniyaya səfər edib və o ölkələrdə xidmət edən ABŞ hərbçiləri ilə görüşüb. Bu səfərlərdən gözləntilər nədir?
İraqa səfər çox güman ki, əsasən ABŞ qoşunlarının Suriyadan çıxarılması ilə bağlıdır. Bu prosesdən sonra İraq ABŞ-ın bölgədə əsas hərbi avanpostu olaraq qalacaq. Ola bilsin ki, prezident Tramp bununla bağlı İraq idarəçiləri ilə müəyyən müzakirələrin aparılmasına ehtiyac duyub. Almaniyaya gəldikdə isə, bu ölkəyə səfər siyasi əhəmiyyət daşımır. Tramp sadəcə ABŞ-ın Almaniyadakı hərbi aviabazasını ziyarət edib. Ola bilsin ki, Almaniyadakı Ramşteyn hərbi aviabazası ABŞ-ın İraqdakı hərbi bazası kimi 1,5 il müddətində ABŞ qoşunlarının Suriyadan çıxarılmasında əsas funksiyanı yerinə yetirəcəklər.

Regiona qayıdaq. Ermənistanın Respublika Partiyasının mətbuat xidmətinin rəhbəri Eduard Şarmazanov Paşinyan hökuməti ilə bağlı facebook səhifəsində tənqidi fikirlər bildirib: Diaspor nazirliyi bağlanıb; minlərlə ölkə sakini yeni ili işsiz qarşılayacaq; ilk dəfə Ermənistan prezidenti həbs edildi; ilk dəfə milli şurada müxalifət olmayacaq.

Bütün bunlar Nikol Paşinyanın hakimiyyəti dönəmində baş verib. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?

Şarmazanov Sarkisyanın köpəyidir və Paşinyana qarşı ən sərt mövqedə dayanır. Onun açıqlamalarına da məhz bu kontekstdən yanaşmaq lazımdır. Paşinyan diaspor nazirliyini bağlamaqla əslində Ermənistanı təşkilatdan dövlətə çevirmək niyyəti güdür. Çünki bu ölkədə baş verən problemlərin, o cümlədən Azərbaycan torpaqlarının işğalında, Qarabağ probleminin həll olunmamasında, bölgə xalqları, həmçinin Türkiyə ilə münasibətlərin kəskin olmasında, Ermənistanın bütün bölgə xalqlarının nifrətini qazanmasına hakimiyyətdən getmiş hərbi-cinayətkar xunta ilə yanaşı erməni diasporunun da böyük xidmətləri var. Digər tərəfdən, Paşinyan da öz sələfləri kimi ya ölkəni diaspor və kilsə ilə birlikdə idarə etməli və beləliklə də Ermənistanın heç vaxt dövlət olmayacağı perspektivi ilə razılaşmalı, ya da diaspor və kilsəni neytrallaşdırmaqla hakimiyyətini tam şəkildə həyata keçirməlidir. Paşinyanın diaspor və kilsəyə qarşı atdığı addımlar da onun ikincini seçdiyini göstərir. O ki qaldı Ermənistan parlamentində ilk dəfə müxalifətin olmadığına, bu da cəfəngiyyatdır. Ermənistan parlamentində heç əvvəllər də müxalifət yox idi. Tsarukyan bloku və Daşnaksyutun Respublikaçıların bir qanadı kimi fəaliyyət göstərirdi. Paşinyanın da üzv olduğu Yelk bloku isə cəmi 9 nəfərdən ibarət idi. Bu isə parlamentdə qəbul edilən qərarlara hər hansı bir formada təsir etmək gücündə deyildi. Mən bütün bunları deməklə, şübhəsiz ki, Paşinyanı müdafiə etmək niyyəti güdmürəm. Amma reallıq belədir.

Rusiya ilə Ukrayna arasında olan gərginlik nə ilə nəticələnəcək? Ümumiyyətlə Poroşenkonun Rusiyaya meydan oxuması məntiqlidirmi?

Ümumiyyətlə bu gün Ukraynada baş verənlər bu ölkənin siyasətçilərinin qərb tərəfindən aldadılması nəticəsində yaranan reallıqdır. Qərb Ukraynanı Rusiya ilə qarşı-qarşıya qoydu və nəticədə onun ərazi bütövlüyü ilə bağlı zamanında götürdüyü yazılı öhdəliyi belə yerinə yetirmədi. Şübhəsiz ki, belə bir öhdəliyi götürən ölkələrdən biri də Rusiya idi. Amma bütün bunların baş verməməsi üçün daha soyuqqanlı və təmkinli bir siyasət yürütmək mümkün idi. Hesab edirəm ki, tarix qardaş Rusiya və Ukrayna xalqlarını qarşı-qarşıya qoyanları və bu təxribatın içərisində yer alanları heç vaxt bağışlamayacaq.

Bəs İran necə? ABŞ-ın sanksiyalarına bir növ biganə yanaşdı. Bu da gələcəkdə ölkə əhalisinin sosial durumunun pisləşməsinə, İran iqtisadiyyatının isə tam inflyasiyaya uğramasına gətirib çıxara bilərmi?

İranın dini-siyasi rəhbərliyi sanksiyalara biganə yanaşdığını bəyan etsə də əslində bu ölkənin iqtisadiyyatında yaşanan böhran və inflyasiyanın dəhşətli bir həddə çatması real mənzərənin acınacaqlı olduğu nümayiş etdirir. Bu, həm də İrandan neft alan əsas ölkələrin sanksiyalardan kənarda qaldığı bir fonda baş verir. Yəni, o dövlətlər ki, İrandan iri həcmdə neft alırdılar, ABŞ-ın razılığı ilə yenə də almağa davam edirlər. İran olduqca mürəkkəb siyasi sistemi olan bir ölkədir və burada proseslərin nəzarətdən çıxmasına zəmin yaradan amillər qədər də onları nəzarətdə saxlaya biləcək mexanizmlər var. Bütün hallarda bu ölkənin qarşısında ciddi islahatlara gedilməsi üçün çox qısa bir zaman kəsiyi var. İran hakimiyyəti həm iqtisadiyyatın neftdən asılılığına son qoyulması üçün ciddi islahatlar həyata keçirməli, həm insan hüquq və azadlıqları sahəsində elə dəqiq addımlar atmalıdır ki, bu kəndirlərin birdən-birə boşalmasına zəmin yaratmamalı, azadlıqlar tədricən verilməli, həm də milli hüquqları ədalətli şəkildə təmin etməlidir. Əks təqdirdə, sosial priblemlər digər problemlərin daha sərt şəkildə ortaya çıxmasına təkan verəcək.

Son olaraq 2018-ci ili Azərbaycan, region və dünya üçün necə dəyərləndirərdiniz?

2018-ci ili Azərbaycan üçün kifayət qədər uğurlu hesab edirəm. Xüsusilə də islahatların hüquqi bazasının və icra mexanizmlərinin yaradılması ilə bağlı atılan addımların tarixi nailiyyət olduğunu düşünürəm.

Regiona gəldikdə isə Azərbaycanın bölgədə yeganə sabit, təhlükəsiz və inkişaf edən ölkə olması digərləri haqqında nəticə çıxarmağa imkan verir.
Dünya üçün 2018-ci ili uğurlu hesab etməsəm də, ümumən qlobal təhlükəsizlik mexanizmlərinin sıradan çıxarılmasının bəşəriyyəti böyük faciə qarşısında qoya biləcəyi ehtimalının artıq əksər ölkələrdə dərk olunduğu qənaətindəyəm. Bu isə 2019-cu ilin daha çox dialoq ili olacağından xəbər verir.
“Rusiya Paşinyana o sənədi imzalatdırmaq istəyir”“Əsas məsələ də budur ki, Paşinyana öz yerini göstərməyə çalışırlar. Ona gələcəkdə hansısa siyasi addım atanda təkcə özlərinin deyil, regional və qlobal oyunçuların da maraqlarını nəzərə almağı təklif edirlər. Burada başqa bir məqsədin olduğu inandırıcı görünmür”.

Politoloq Arzu Nağıyev belə düşünür.

Avrasiya.net A.Nağıyevin Teleqraf.com-a müsahibəsini təqdim edir:

- Rusiya Xarici İşlər naziri Sergey Lavrov bildirdi ki, Moskva və İrəvan arasında Rusiyadan başqa digər bir ölkənin qoşunlarının Ermənistanda yerləşdirilməsini qadağan edən sənəd imzalanmalıdır. Kreml İrəvana belə bir sənədi niyə imzalatmaq istəyir və Ermənistanın buna cavabı nə olacaq?

- Burada söhbət ABŞ və digər Qərb ölkələrinin hərbi bazalarının Ermənistanda yerləşdirilməsi ehtimalından gedir. Rusiya da bu ehtimalın qarşısına keçmək istəyir. Əlbəttə, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) üzvü olan bir dövlət ikinci bir ölkənin hərbi bazasının öz ərazilərində yerləşdirilməsinə görə məsuliyyət daşımalıdır. Qənaətimə görə, Paşinyan hakimiyyəti Rusiyaya qarşı atdığı addımlara paralel olaraq, Qərbin hərbi kontingentinin Ermənistanda yerləşdirilməsinə nail ola bilər.Rusiyanı da narahat edən əsas ehtimal budur ki, Qərbin hərbi qoşunları Ermənistanda yerləşdiriləcək. Düşünürəm ki, belə bir sənədin imzalanması məsələsini gündəmə gətirən əsas amil budur.

- Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko iddia etdi ki, vaxtilə Ermənistanın keçmiş başçısı Serj Sərkisyanla söhbətində Qarabağ ətrafındakı 5 rayonun Azərbaycana qaytarılması barədə danışıb. Sizcə, Lukaşenko bu söhbəti təsadüfən açdı?

- Düşünürəm ki, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına üzv olan dövlətlərin rəhbərlərinin apardığı siyasət sanki, Nikol Paşinyanı cavabdehliyə dəvət etməkdən ibarətdir. Yəni, ona başa salmaq istəyirlər ki, “Siz KTMT-nin üzvü olaraq, həmin təşkilata üzv dövlətlərin rəhbərlərinin təkliflərindən imtina edirsinizsə, bundan Azərbaycan da daxil olmaqla ikitərəfli münasibətlərimiz olan ölkələr də ziyan görürsə, cavabdeh sizsiniz”.Əsas məsələ də budur ki, Paşinyana öz yerini göstərməyə çalışırlar. Ona gələcəkdə hansısa siyasi addım atanda təkcə özlərinin deyil, regional və qlobal oyunçuların da maraqlarını nəzərə almağı təklif edirlər. Burada başqa bir məqsədin olduğu inandırıcı görünmür.

- Azov dənizində Ukrayna gəmilərini atəşə tutan Rusiyaya qarşı təzyiqlər artıb. ABŞ bununla bağlı Avropa İttifaqına müraciət edərək, Moskvaya sanksiya tətbiq etməyə çağırıb. Sizcə, məsələni bu formada qlobal böhrana çevirən əsas faktor nədir, burada Ukrayna kilsəsinin Moskva Pravoslav Kilsəsindən ayrılmaq niyyəti rol oynayırmı?

- Hesab etmirəm ki, Ukrayna kilsələrinin Moskvadan ayrılması mənfi nəticələrə gətirib çıxara bilər. Ukrayna təkcə, rusların kompakt yaşadıqları Şərqi Ukraynadan yox, həm də Qərbi Ukraynadan ibarətdir. Ukrayna həm katolik, həm də pravoslav kilsəsindən ibarət bir dövlətdirsə və Rusiyanın nəzarətindən çıxmaq istəyirsə, bu, onun öz müstəqil fikridir. Demək ki, Ukraynanın apardığı müstəqil siyasət kilsə məsələsinə də təsir edib. Buna görə də Ukrayna kilsələrlə bağlı belə bir qərar qəbul edib.
Qənaətimə görə, Kerçdə baş verən gərginlik Krımın Rusiyaya ilhaq edilməsinin davamıdır. Bu problemlər də o vaxt öz həllini tapacaq ki, Rusiya və Ukrayna arasındakı sərhəd məsələləri qaydaya düşəcək.

- Bəs, bu haqda fikriniz nədir, NATO və Avropa İttifaqına üzv olmağı qarşısına məqsəd qoymuş Ukrayna Gürcüstan kimi Rusiyanın nəzarətində olan ərazilərdən imtina edə bilərmi?

- Ukraynanın öz ərazi bütövlüyündən əl çəkəcəyinə inanmıram. Çünki bu məsələdə təkcə Ukraynanın yox, Qərbin də maraqları var. Rusiya bölgədə bufer zona yaratmağa, Qərb isə Ukrayna vasitəsilə öz sərhədlərini Rusiyaya yaxınlaşdırmağa çalışır. Bu yaxınlaşma Moldova, Ukrayna və digər istiqamətlərdə aparılır.
Gürcüstana gəlincə, bu ölkə də öz ərazi bütövlüyündən əl çəkməyəcək. Yeni seçilmiş prezident də bəyan etdi ki, Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü bərpa etmək üçün mübarizəni davam etdirəcək. Ukrayna da bu istiqamətdə işlərini davam etdirir.

- Bir tərəfdən isə ABŞ-da yaşayan FETÖ lideri Fətullah Gülənin Türkiyəyə ekstradisiyası məsələsi gündəmə gəlib. Sizcə, bu məsələ əsaslandırılmış formada ortaya atılıb? Yəni, ABŞ geri addım atacaqmı, hesab etmək olarmı ki, bu, keşiş Endryu Bransonun ABŞ-a qaytarılması ilə bağlı tərəflər arasında əldə edilmiş anlaşmanın tərkib hissəsidir?

- Keşiş Branson və Fətullah Gülən ayrı-ayrı məsələlərdir. Fətullah Gülən ABŞ-ın xüsusi xidmət orqanları tərəfindən qorunan personadır. Ondan mütəmadi olaraq, Türkiyəyə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə edilir. Bundan başqa, Türkiyənin ABŞ-dakı icması tərəfindən dəstəklənən şəxslərdən biridir. Siyasi baxışlarına görə Gülənin Türkiyəyə verilməsi və dərhal həbs edilməsi gündəmdə olduğu üçün inandırıcı görünmür ki, bu motivlərə görə o, ekstradisiya olunacaq.
Təkcə Bransona görə Türkiyənin hansı iqtisadi problemlər yaşadığı göz qabağındadır. Buna görə də, ola bilsin ki, Fətullah Gülənin ətrafında olan və ABŞ-da Türkiyə əleyhinə təxribatçı fəaliyyətlər həyata keçirən şəxslər həbs edilsin, amma onun özünün təhvil verilməsi inandırıcı görünmür.

- Bəs, hansı halda təhvil verilə bilər?

- İndiki məqamda bu halın yaxın gələcəkdə yaranacağı inandırıcı görünmür.
Fizuli Məmmədovdan hadisə kimi açıqlamalar: “Onlar bizi yolumuzdan döndərə bilməz”Avrasiya.net “İnter-Sever” Şirkətlər Qrupunun prezidenti Fizuli Məmmədovun musavat.com-a müsahibəsini təqdim edir.

- Fizuli müəllim, son günlər Azərbaycan mediasında da, sosial şəbəkələrdə də şəhid ailələrinə dövlətin ayırdığı kompensasiyanın ödənməsini üzərinə götürmək təşəbbüsünüz geniş müzakirə olunur. Təklifiniz birmənalı qarşılanmayıb. Təşəkkür edənlər də var, təşəkkür edib dövlətin öhdəliyini üzərinizə götürməməyi tövsiyə edənlər də, bu addımınızı doğru saymayanlar da. Bu müzakirə bolluğunda qərarınıza yenidən baxmağı düşünmürsünüz ki?

- Kompensasiyaların ödənilməsi ilə bağlı məsələ ictimailəşəndən gedişatı izləyirəm. Heç bir şübhəm yoxdur ki, haqqı çatan insanlar bu müavinəti dövlətimiz tərəfindən alacaqlar. Azərbaycan dövlətinin iradəsi də, imkanı da buna çatır. Amma ortada məmurların səhlənkarlığı, məsuliyyətsizliyi açıq hiss olunur. Şəhidlər hər bir millətin and yeridir. Unutmaq olmaz ki, bu gün idarə qapılarında, məmur süründürməçiliyi ilə üzləşən şəhid anaları övladlarını Azərbaycan uğrunda itiriblər. Hər bir azərbaycanlı bu ailələri göz üstə saxlamalıdır. Onlar hər birimizin anasıdır. Öz anamızı necə əziz tuturuqsa, onların da heç bir əziyyətə qatlaşmasına razı olmamalıyıq. Onlar bizə əmanətdir. Son illər biz şəhid və qazi ailələrinə dövlətin qayğısının, diqqətinin şahidi oluruq. Ölkə başçısının bu mövzuya nə qədər həssas olduğunu mən çox yaxşı bilirəm. Bir neçə gün öncə də cənab prezident tərəfindən bir qrup Qarabağ qazisi və şəhid ailələrinə yeni mənzillər təqdim edildi. Bildiyim qədəri ilə bu qəbilədən olanların övladlarına təhsildə də güzəştlər var. Bütün bunlar dövlətin bu məsələdə ardıcıl siyasət aparmasının göstəricisidir. Görəndə ki, şəhid anaları vəsaitin ödənməsi üçün idarə qapılarında qalıb, qanun gərəyi bunun üçün müəyyən prosedurlardan keçilməlidir, üstəlik proses ağılı davam edir – ailələrin sosial durumu gözləməyə imkan vermir, xoş niyyət göstərib həmin ailələrin müəyyən hissəsinin ehtiyaclarını ödəməyə hazır olduğumu bildirdim. Çox təəssüf ki, kimlərsə bundan narahat oldular və mediada mənə qarşı kampaniyaya başladıldı. Mən Azərbaycanda doğulmuşam, o torpağın oğluyam. Bu gün hansı ölkənin vətəndaşı olmağımdan asılı olmayaraq azərbaycanlıyam. Çevrəmdəki ən müxtəlif millətlərdən olan şəxslər – istər iş adamı olsun, istər ziyalı, mədəniyyət xadimi, ya sıradan bir işçi məni bu cür qəbul edir. Mən Azərbaycanın sevinci ilə, kədəri ilə yaşayan insanam. Ancaq Azərbaycana bağlılığım sırf mənəvi bağlar üzərindədir. Fiziki olaraq mənim öz ölkəmdə valideynlərimin məzarından başqa heç nəyim yoxdur.

Azərbaycana gələndə də, dostlar bilir, otelə yeləşirəm. 30 ildir ictimai fəaliyyətlə məşğulam. Ölkənin ictimai, sosial həyatında baş verən hər prosesdən xəbərdaram. Bir azərbaycanlı, bir iş adamı, ölkəsini, dövlətini sevən bir şəxs kimi hər hansı problem yarandığı məqamda millətimin yanında olmaq borcumdur. Uzun illərdir Dünya Azərbaycanlıları Mədəniyyət Fondunun prezidentiyəm. Bu fondda mənimlə yanaşı uğurlu biznes karyerası quran iş adamları var və biz hamımız Azərbaycan üçün nələrsə etmək istəyirik. Şəhid ailələrinə dövlətin ayırdığı müavinət qədər dəstək verməyi mən Dünya Azərbaycanlıları Mədəniyyət Fondunun xətti ilə bir sosial layihə kimi irəli sürmüşəm. Yenə deyirəm, şəhidlər bizim and yerimizdir, onlar bu gün həyatda yoxdurlarsa, onların ailəsi dövlətin də, cəmiyyətin də himayəsində olamlıdır. Bu addımın arxasında hansısa alt niyyət, məqsəd axtarmaq ictimai şüuru formalaşmamış, dünyadakı proseslərdən xəbərsiz insanların işidir. Bu yazıları tirajlayanlarla maraqlandım. Bunu edənlər həm də öz keçmişlərini çox tez unudublar. Ötən əsrin 90-cı illərində biz Azərbaycan dövlətinin quruculuğunda iştirak edəndə onlar ümummilli lider Heydər Əliyevin və onun komandasının əleyhinə təbliğat aparırdılar. Ulu öndərə və ailəsinə yaraşmayan ittihamlar, iftiralar atırdılar. Biz isə harada idiksə, yenə oradayıq dövlətimizə bağlı və müstəqil, güclü Azərbaycan üçün mücadiləyə başladığımız yolu dəyişməmişik. Səflərini kiçik şəxsi maraqlarına görə dəyişənlərin apardığı kampaniyaya görə biz nə yolumuzdan dönən, nə də ideyamızdan çəkinənik. Onlar dünyanın Azərbaycan kimi inkişaf etməkdə olan ölkələrinin praktikasına baxsalar, görərlər ki, iş adamları hər zaman belə problemlərin çözümündə çox aktiv rol oynayırlar. Hökumətlər iş adamlarına, diaspor qurumlarına ölkə gündəmində olan konkret məsələlərin çözümü üçün müraciətlər edirlər, uğurlu işbirliyi qurular. Biz Azərbaycanı güclü dövlət, vətəndaşı təmin olunmuş, bütünlükdə cəmiyyəti inkişafda görmək istəyirik. Bu yolda Azərbaycan dövlətinin yanındayıq. Biz niyyətimizi açıq şəkildə demişik. Hər an həmin vəsaiti ödəməyə hazırıq. Azərbaycan dövləti hansı qərarı versə, biz onu icra edəcəyik.
Fizuli Məmmədovdan hadisə kimi açıqlamalar: “Onlar bizi yolumuzdan döndərə bilməz”
“Mənim öz ölkəmdə valideynlərimin məzarından başqa heç nəyim yoxdur”

- Haqqınızda dərc olunan yazılarda sizə qarşı işğaldan azad edilən Cocuq Mərcanlı qəsəbəsinə ayırdığınız 3 milyon manat vəsaitin söz olaraq qalması və tərəfdarlarınızın bundan reklam kimi istifadə etməsi haqda iddialar da yer alır. Baş verənləri sizin dilinizdən eşidə bilərikmi?

- Bütün bunlar informasiyasızlıqdan yaranan məsələlərdir. Etdiklərim haqda danışmağı sevmədiyim üçün çox zaman haqqımdakı yazılar təxəyyül məhsulu olur və bu təxəyyül heç də hər zaman sağlam düşüncəyə əsaslanmır. Azərbaycan torpaqlarının işğaldan azad olması mənim ən böyük amalımdır. Düşünürəm ki, milli düşüncə daşıyan hər bir azərbaycanlı üçün bu belədir. Bütün ictimai fəaliyyətim boyu mən qazi və şəhid ailələrinə dayaq olmağa çalışmışam. Heç zaman bu məsələ ətrafımda reklam qurmamışam, əksinə, istəmişəm ki, harda problem varsa, onu aradan qaldıraq. Ötən il sosial şəbəkələrdə Məmmədov Arzu adında Aprel Qazisisinin mənzillə bağlı Prezident başda olmaqla rəsmi qurumlara video müraciətinə rast gəldim. Yerli İcra Hakimiyyəti ona dəfələrlə söz versə də, problem həll olunmurdu. Arzu adlı həmin Aprel Qazisi döyüşlərdə bir qolunu itirib, əmək qabiliyyəti yoxdur. Dərhal onunla əlaqə qurulması üçün göstəriş verdim və qısa zamanda o, zəruri ev əşiyaları ilə birlikdə evlə təmin edildi. Bu haqda danışmağı sevməsəm də burada sizə demək zorunda qaldım. Əgər bu işləri iddia edildiyi kimi reklam üçün görsəydim, o mərasimi medianın gözü qarşısında edərdim. Əslində media özü bu cür nümunələri tirajlamalı, təşviq etməli, ölkədəki, xaricdəki iş adamlarının bu işə cəlb edilməsinə informasiya dəstəyi verməlidir. Düşünürəm ki, bu, eyni zamanda cəmiyyətimizin böyük ehtiyac durduğu vətənpərvərlik ruhunun yüksəldilməsi üçün çox vacibdir. Bu iş düzgün qurulsa, qazilər, şəhid ailələri, müharibə veteranları cəmiyyətin gündəmində olsa, nə məmurlar onları süründürməyə cürət edər, nə də bu gün ölkədə geniş müzakirə olunan ziyanlı kosmopolitizm meyllərinə yer qalmaz. Açıq etiraf edim ki, Azərbaycan ordusu Cocuq Mərcanlını azad edəndə böyük sevinc və qürur hissi yaşadım. Çünki uzun illərin məğlubiyyətindən sonra nəhayət ordumuz bu sindromu dağıtmış, Vətən torpağının bir hissəsini işğaldan azad etmişdi. Ən əsası, Azərbaycan hərbi qüdrətinin artdığını sübut etmiş, işğal altında olan torpaqlarımızın azad ediləcəyinə böyük ümid yaranmışdı. Sözsüz ki, bu durmda iş adamı, ölkəsini, millətini sevən bir insan kimi mən də əlimdən gələni etməli, dövlətimin yanında olmalıydım. Azad olunan ərazinin abadlaşması üçün dövlətimizin verdiyi qərar çox önəmli idi. Bu qələbədən bir neçə gün sonra ərazinin yenidən qurulması prosesinə dəstək kimi bəlli bir məbləğdə vəsait ayırmağa hazır olduğumu bildirdim.

Məsələ Dünya Azərbaycanlıları Mədəniyyəti Fondunda müzakirəyə çıxarıldı və belə bir fikrə gəlindi ki, qurumun xətti ilə 3 milyon manat ayrılsın. Media xəbəri həvəslə tirajladı. Bu məqsədlə Bakıya gəldim, rəsmi şəxslərlə təmas qurub niyyətimi onlara bildirdim. Xərclənmə istiqaməti haqqında danışarkən dedim ki, bu vəsait ianədir, Azərbaycan dövləti onun təyinatını özü müəyyən edəcək – xəstəxana tikilə bilər, yol çəkilə bilər, digər infrastrukturların yaradılmasına yönləndirilə bilər, biz ümumiyyətlə bu prosesə qarışmırıq. İdeya müsbət qarşılansa da, bildirildi ki, Azərbaycan dövlətinin Cocuq Mərcanlını yenidən qurmaq üçün imkanları kifayət qədər genişdir, rəsmi səviyyədə bütün ehtiyaclar ödənəcək. Mənə məsləhətləşmələri Müdafiə Nazirliyi ilə davam etdirmək tövsiyə olundu. Müdafiə Nazirliyindəki görüşlərdə bu vəsaitin şəhid və qazi ailələrinin mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılmasına xərclənməsinin məqsədəuyğun olduğu bildirildi. Bu, doğrudan da ölkəmizin qarşısında dayanan vacib məsələlərdən biri idi və mən bu təklifi dərhal qəbul etdim. İşçi qrup yaratdıq, Müdafiə Nazirliyi təkliflər verdi və indiyə qədər Azərbaycan üçün önəmli günlərdə, milli bayramlarımız ərəfəsində evsizlikdən əziyyət çəkən 13 hərbçiyə və 2 şəhid ailəsinə mənzillər verilib. 2019-ci ilin martında – Novruz bayramı ərəfəsində daha 7 qazi ailəsinə ev verilməsi nəzərdə tutulur. Evin haradan alınması ev sahibinin istəyinə uyğun həyata keçirilir. Hər bir ev təmir olunur, gərəkli avadanlıqla, mebellə təmin edilir. Bir daha deyirəm ki, bu proses şəffafdır, Dövlət qrumları ilə razılaşdırılaraq başladılıb və davam etdirilir. Bu gün Cocuq Mərcanlıya ayrılan vəsaitin söz olaraq qalması haqqında yazanlara demək istəyirəm ki, belə həssas məsələlər üzərində antitəbliğat kampaniyası qurmaq hər şeydən öncə milli maraqlarımıza ziddir. Hər bir Azərbaycan vətəndaşının, dünyanın harasında yaşamasından, fəaliyyət göstərməsindən asılı olmayaraq borcu bu tip məsələrdə dövlətin siyasətinin yanında olmaqdır.
Fizuli Məmmədovdan hadisə kimi açıqlamalar: “Onlar bizi yolumuzdan döndərə bilməz”
Qaralama kampaniyası ilə məşğul olanlar bilməlidirlər ki, Azərbaycan dövlətinin ərazisində baş verən heç bir nəzarətisiz proses yoxdur, boş hay-küy qaldırmaqla ancaq özlərini nüfuzdan salmış olacaqlar. Yəhidi, erməni diasporu hər zaman bizə müsbət örnək kimi təqdim edilir. Uzun İllərdir erməni diasporunun Ermənistan dövlətinə necə dayaq durduğu haqqında eşidirik. Erməni birliyi, erməni diasporunun millət, vətən təəssübkeşliyi tarixin bütün dönəmlərində olub. Hətta SSRİ-də yaşayan ermənilər də ABŞ və Avropadakı erməni diasporundan dəstək alıb. SSRİ dağılandan sonra bu dəstək daha da güclənib. İtaliyada son illər ortaq dostlarımız vasitəsilə Qarabağa gedən İtaliya vətəndaşları ilə təmaslarımız olur. Onlar erməni diasporunun işğal edilən Azərbaycan torpaqlarına milyonlarla vəsait axıtmasından faktlarla danışırlar. Çəkilən yollara, tikilən inzibati binalara bu işə vəsait göndərən diaspor qurumunun adı qeyd olunan lövhələr vurulur, milliyətcə erməni olan böyük biznes sahibləri Ermənistana, Qarabağa dəvət edilir, onların dövlətin həyata keçirdiyi layihələrə ianə ayırmaları təmin edilir. Bir iş adamı, bir azərbaycanlı kimi bu xəbərlərə biganə qala bilmirəm...

Necə ola bilər, dünyanın uzaq bir nöqtəsində yaşayan erməni iş adamı bizim torpaqlarda öz milləti üçün yaşayış şəraiti yaradır, biz isə ölkədəki problemlərimizin çözümü üçün dövlətimizə dəstək verib əlimizdən gələni etmirik? Yenə deyirəm, bu bir könüllülük məsələsidir və milli düşüncəsi olan hər bir iş adamı imkanı çatan vəsaiti milləti, dövləti üçün böyük qürur hissi ilə ayırmalıdır. Çünki heç bir biznes uğuru, iş dünyasında əldə edilən yüksək nəticə insana öz dövlətinə, millətinə gərək olmağın yaratdığı miqyassız fəxarət hissini yaşada bilməz. Heç şübhəsiz, Azərbaycanla Ermənistanın iqtisadi imkanlarını müqayisə etmək olmaz. Azərbaycan illərdir nəhəng regional layihələr həyata keçirən neft-qaz ölkəsidir, milli sərvətlərimiz həm ölkə vətəndaşlarının ehtiyacını ödəməyə, həm ölkənin iqtisadi potensialını artırmağa imkan verir. Emənistan isə iqtisadi problemlər içərisində illərdir çabalayan asılı ölkədir. Ancaq bütün hallarda Azərbaycan dövləti gəncdir. Problemlər də olacaq, çətinliklər də, sağlam, möhkəm sistem quruculuğunda görməli olduğumuz işlər var. Cənab Prezident hər çıxışında bu məqamlara toxunur, dövlətin hədəflərini aydın şəkildə göstərir. Düşünürəm ki, ürəyində Azərbaycan sevgisi, əlində imkan olan hər bir Azərbaycanlı iş adamı bu məsələdə Azərbaycan dövlətinin yanında olmağı özünə borc bilməlidir.

Ən əsası da fəaliyyət göstərdiyimiz ölkənin siyasət, elm, iş, mədəniyyət sahələrinin təmsilçiləri, vətəndaş cəmiyyəti institutları, mediası ilə davamlı işbirliyi quraq, müxtəlif ölkələrdə öz lobbimizi yaradaq. Biz nəhayət bir salon kirayələyib “özümüz danışdıq özümüz eşitdik” praktikasından birdəfəlik əl çəkməliyik. Detalları açıqlamaq istəmirəm, amma informasiya üçün deyim ki, birinci vitse-prezident olduğum il yarımda quruma yetərincə ciddi vəsait də ayırdıq, yerli və ölkə səviyyəsində nüfuzlu şəxslərin toplantılarda iştirakını təmin etdik. Faktiki qurumun baş sponsoru idik. Ancaq sonradan səbəbi indi də mənə bəlli olmayan proses başladıldı. Əmin olmadığım məsələ haqqında danışmağı sevmirəm, ona görə də diasporda nələr baş verir sualına birmənalı cavab vermək mənim üçün çətindir. İlkin analizlərim nəticəsində onu deyə bilərəm ki, bu işi diaspor fəaliyyətinə hər hansı uğur, yenilik gətirə bilməyən və gətirmək istəyənlərin qarşısını alanlar monopoliyada saxlayırdı. Məqsəd dərnək səviyyəsində “diaspor” fəaliyyətini davam etdirməkdir. Buna görə hətta açıq-açığına Nizamnamə pozuntularından da çəkinmirlər. AAK prezidenti Sahil Qasımov hərkəsin istirahətdə olduğu avqust ayında mətbuata bir informasiya ötürmüşdü. Və güya AAK İdarə heyətinin toplantısı olub və bəzi qərarlar alınıb. Mətbuatdan oxuduğumuz bu informasiyanı dəqiqləşdirmək üçün adları çəkilən şəxslərlə bir-bir əlaqə yaratıq və aydın oldu ki, hərəsi bir ölkədə öz işləri ilə məşğul olan İH üzvləri ilə belə bir toplantı olmayıb və mətbuata yalan məlumat ötürülüb. Daha sonra cərəyan edən prosesler məsələyə tam aydınlıq getirdi ki, biriləri AAK ın içərisində nifaq salmaq və AAK üzvləri arasında problem yaratmaq niyyəti daşıyırdı.

“Qaralama kampaniyası ilə məşğul olanlar bilməlidirlər ki, Azərbaycan dövlətinin ərazisində baş verən heç bir nəzarətisiz proses yoxdur, boş hay-küy qaldırmaqla ancaq özlərini nüfuzdan salmış olacaqlar”

- Siz erməni diasporunun Ermənistan dövlətinə dəstəyindən danışdınız. Son iki ildə Avropadakı Azərbaycan diasporunun işində ən fəal mövqe tutanlardan biri də siz idiniz. Bir sıra tədbirlərin təşkilatçılığını üzərinizə götürdünüz, sizin təşəbbüsünüzlə diaspor hərəkatının güclənməsi üçün konkret işlər görüldü. Ancaq sonradan diaspor işindən uzaqlaşmalı oldunuz. Daha dəqiqi, siz Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin birinci vitse-prezidenti vəzifəsindən kənarlaşdırıldınız. Avropadakı Azərbaycan diasporunda nə baş verir?

- Dekabrın 24-də biz Moskvada Azərbaycan diaspor hərəkatının 30 illiyini qeyd edəcəyik. 1988-ci ildən – yarandığı gündən bu prosesin içərisindəyik və Azərbaycan diasporunun güclənməsi üçün görə biləcəyimiz heç bir işdən yayınmamışıq. Avropa Azərbaycanlıları Konqresi 2004-cü ildə Almaniyanın Köln şəhərində yaradılıb. 2017-ci ildə Diasporla Komitəsi məni qurumun 6-cı qurultayına dəvət etmişdi. Həmin toplantıya kənar müşahidəçi, uzun illərin diaspor fəalı kimi getmişdim. Ona görə qurumun birinci vitse-prezidentliyinə namizədliyimin irəli sürülməsi özüm üçün də gözlənilməz oldu. Həmin yığıncaqda rəsmi Bakının təmsilçiləri də vardı və hər kəs bu ideyanı müsbət qarşıladığını bildirdi. Mənə söyləndi ki, Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin işini gücləndirmək, ümumiyyətlə Avropadakı diaspor hərəkatına yenilik gətirmək üçün təcrübəmə ehtiyac var. Ümumiyyətlə, 2017-ci ilə qədər AAK-ın varlığı haqqında çox dar çevrələrdə bilgi vardı. Qurum heç zaman fəaliyyəti ilə seçilən, mənsub olduğu ölkədə nüfuz qazanan qurumlar siyahısında olmamışdı. Müzakirələr zamanı irəli sürdüyüm konseptual fikirləri hər kəs dəstəklədi. Təklif etdim ki, qurum yalnız Almaniyada deyil, digər ölkələrdə də fəaliyyət göstərən qurumlarla sağlam işbirliyi qursun, biz bütün Avropa məkanında azərbaycanlıların maraqlarını qoruyan, Azərbaycan dövlətçilik ənənələrinin gücləndirilməsi ideyasına söykənən sağlam təşkilat kimi formalaşaq.

Sonradan həmin “sənədə” imza atanlar baş verənlərdən tamamilə xəbərsiz olmaları haqqında bizə və mətbuata açıqlamalar verdilər. Yəni bu bir kampaniyanın tərkib hissəsi idi. Sözsüz ki, məsələni Avropada hüquq müstəvisinə çıxara bilərdik. Qanunlar birmənalı mənim tərəfimdədir. Ancaq düşündüm ki, onsuz da fəaliyyəti olmayan bu tipli qurumlara zaman sərf etməkdənsə daha ciddi işlərlə məşğul olmaq olar. Hər bir şəxsin də, qurumun də sanbalı onun gördüyü işlərlə ölçülür. Ən çox narahatlıq doğuran məqam odur ki, bu cür yanlış təcrübələr Azərbaycan adına iş görmək istəyən iş adamlarını, nüfuzlu şəxsləri diaspor işindən uzaqlaşdırır. Azərbaycan diasporuna dəstək vermək, ya da Azərbaycanda xeyriyyə işi ilə məşğul olmaq istəyənlər məsələyə son dərəcə ehtiyatla yanaşır, bir çox hallarda isə kənar seyrçi kimi qalmağa üstünlük verirlər. Biz bu tendensiyanı qırmaq istəyirdik, görünür, diaspor qurumlarına şəxsi obyektləri kimi baxan, onu əhəmiyyətsiz dərnək səviyyəsində görmək istəyən bəzi şəxslərin maraqlarını tapdaladıq. Çox ümid edirəm ki, savaş durumunda olan, vətəndaşları dünyanın müxtəlif ölkələrinə səpələnmiş Azərbaycan üçün son dərəcə vacib olan diaspor məsələsində bu yanlış tendensiyaları qısa zamanda aradan qaldırmaq üçün ciddi səylər göstəriləcək.

Arvadının başını qırxan kişi: “Yataqda çəkilən videolar var, bunun hamısını mən görmüşəm”Bir neçə gündür cəmiyyətdə ərinə xəyanət etdiyi üçün saçı qırxılan qadınla bağlı xəbərlər dolaşır. Demək olar ki, bütün tərəflər sıra ilə danışıblar – saçı qırxılan qadın, onun bacısı, qadının qayınanası.

Musavat.com-un əməkdaşı xəyanətə uğradığını iddia edən və bu səbəbdən də həyat yoldaşını bu formada cəzalandıran ərlə - Elnur Həsənovla danışıb. E.Həsənov söhbətində baş vermiş hadisə və onun pərdəarxası ilə bağlı öz iddialarını söyləyib.

-Bizim bu insanla rəsmi nikahımız olub, evli olmuşuq. Amma mən bunun xəyanətini tutdum. Gətirdim bura. Telefonunda tutdum ki, neçə adamla yazışıb, videosunu çəkib. Yataqda çəkilən videolar var, bunun hamısını mən görmüşəm. Nə etməliydim? Razılaşmalıydım? Yalandan deyir ki, guya mən onu döymüşəm. Döyən-zad olmayıb onu.

-Videoda görünür axı. Gözünün altı göydür... Fotoları var, bu gün biz də yaymışıq. Hər tərəfi göyərmiş, yaralı...

-Yalandır. Montajdır. Fotoşopdu hamısı. Necə ola bilər ki, mən bunu bu formada döyüm, amma 3 ay sonra üzə çıxsın bütün bunlar? Bu işgəncə söhbətini özləri düzüb-qoşublar, yalandır hamısı. Mən hər ay bunun pulunu, bazarlığını göndərirdim, özüm də aylarla gedib yanında qalırdım, ailəmə, qızıma baxırdım. Onun başını qırxmışam. Yaxşı eləmişəm. Xəyanətin cavabı elə olmalıdır. Mən xəyanəti qəbul edə bilmərəm. Həmişə demişəm, kasıb olsun, çirkin olsun, amma namuslu-əxlaqlı olsun. Onun anası bu haqq-hesab ortaya çıxanda Kislovodskiyə gəldi. Bütün səs yazılarını, videoları ona göstərdik, şəkillərə baxdı. Öz anası qızını döydü. Aparıb insan kimi onları yola saldım ki, çıxıb getsinlər Mingəçevirə. Anası qayıdıb mənə dedi ki, bunu öldür, sənin namusunu çirkləndirib. Dedim, mən insanam, qatil deyiləm. Mənim balam var, o balama görə də yaşayıram. Başını da niyə qırxdım, bilirsizmi? Gəzdiyi oğlanlarla videoları var. Onlarla birgə mənim atamı, anamı lağa qoyurmuş, öz aləmində guya biabır eləyirmiş sözləriylə. Onun da cavabını belə vermişəm. Demişəm, mənim atama-anama lağ eləyəni, mənə xəyanət edəni mən də belə biabır edərəm. Amma mən onu döyməmişəm, qadanız alım. Onu özləri ediblər. Düzüb-qoşublar ki, gələcəkdə özlərini haqlı çıxarsınlar.

-Siz o şəkilləri görmüsüz? Heç bir insan övladı özünə o cür işgəncə verdirərmi? Bıçaq, yanıq izləri, qançır olunmuş bədən... Bunu özü-özünə edə bilməz axı.

-Xanım, bir balam var, onun canına and içirəm ki, mən ona heç nə etməmişəm. Özləri düzüb-qoşublar. O şəkil fotoşopdu. Özlərini təmizə çıxarmaqdan ötrü bunu edir. Bu qadın dörd dənə gömrükdən keçib. Nə əcəb polis soruşmayıb ki, sənin üzün niyə bu gündədir? Bunun günahı o qədər böyükdü ki, bu formada aranı qatmaq istəyir. Mən bunu bizim yatağımızda başqa bir oğlanla yazışan yerdə tutmuşam. Telefonu əlindən almışam. Görmüşəm oğlan sonra buna yenə şəkil göndərib və yazıb ki, "həyatım, niyə setə girmirsən ki, danışaq?” Orda eləməyi bəs deyil, gəlib burda, yanımda da mənə xəyanət edir. Oğlana yazır ki, mən sərhədi keçəcəm anamla, ondan sonra piyada keçidini əl-ələ verib keçərik. Oğlana yazır e... Onun hamısını balaca bacısı bilirdi ilk gündən. Kimlərlə görüşüb, bacısı da bilirdi. Ona görə indi elə müsahibələr verir.

-Amma qarşı tərəf deyir ki, telefonda köhnədən bir nəfərin qalan fotosuna görə bu qalmaqal baş verib. Xalası oğlunun şəklinə görə dava düşüb?

-Yalan deyir. Mən onun bütün qohumlarını tanıyıram. Xalası oğlunu da. O deyil, başqa adamdı. Özü də bir adam deyil, bir neçə nəfərdir.

-Çox adam da belə fikir bildirir ki, gənc xanımını Bakıda təkbaşına qoyub getmək, aylarla onu axtarmamaq doğru addım deyildi. Bu halda xəyanətin olması da mümkün idi.

-Yalandır. Aylarla gəlib bunun yanında qalırdım. Bu da mənim yanıma gəlirdi.

-Niyə bir yerdə yaşamırdız?

-Ay bacım, bunlar hamısı bəhanədir. İllərlə Rusiyada yaşayan oğlanlar var, ailələri də Azərbaycanda. Belə çıxır ki, arvadları onlara xəyanət eləməlidi? Yalandan özünü təmizə çıxarmaq üçün söz-söhbət lazım deyil e. Aylarla yanında qalırdım, bayramlarda ailəmlə olurdum. İşləyirdim də burda. Kef sürmürdüm ki... Özü də mən onları yanıma gətirəcəkdim. Özünə də demişdim, qoy deportun qurtarsın, səni götürüb gələcəm bura. Quran haqqı deyirəm sizə.

-Deport edilmişdi eks yoldaşınız?

-Bəli, deport olunmuşdu. Özüm apardım gömrüyə qədər, yola saldım Mingəçevirə. Evə qayıdanda yolda o qədər ağladım ki, bunları niyə deport ediblər. Bax o Allah haqqı deyirəm sizə. Mən nə biləydim ki, buna "stop” qoyublar? Gəldim gətirəm, məlum oldu ki, qadağası var. Camaat illərlə arvadını burda qoyub, çörək dalınca Rusiyaya gedir. Gərək onda hamı xəyanət etsin? Qadın özünə görə namusunu saxlamalıdır, ərinə görə yox. Əgər ona bircə dəfə xəyanət etmişəmsə, Allah mənə qənim olsun. Mən öz alın tərimlə pulumu qazanan insanam. Ancaq ailəmi düşünmüşəm. Gəlin soruşun Kislovodskidə insanlardan, görün mən nətər insanam. Narkoman deyiləm, əclaf deyiləm, mərdimazar deyiləm. Xəyanəti qəbul etmirəm. Bütün normal kişilər kimi, mən də sevmirəm belə şeyi. O xəyanət etdiyi oğlanların yanında anamı-atamı alçaldır. Videosunu da çəkib e bunun, xanım. Videoda sübut var. Sən kimsən ki, həm mənə xəyanət edirsən, həm də mənim valideynlərimi alçaldırsan alçaq adamların yanında? Dayısı da bunu bilir.

-Keçmiş həyat yoldaşınız iddia edir ki, siz uşağı qaçırmısız. İndi də o, uşağı qaytarmaq üçün məhkəməyə müraciət edir. Necə qaçırmısız onu?

-Bu insan orda olanda mən ona üçlü etibarnamə vermişəm. Demişəm ki, deport müddətin qurtaran kimi sən mənim ata-anama qoşulub, gələrsən. Uşağı da gətirərsən. Mən necə uşaq oğurlamışam ki, 3-4 dənə sərhəd keçid məntəqəsindən keçmişəm? Gedib hamısını yoxlaya da bilərsiz. Uşağı oğurlamamışam. Atam-anam gətirib onu. Onlar yolda gələndə bu qız o sevgilisi ilə telefonla danışa-danışa gəlirmiş. Gədə də bunun arxasınca gəlirmiş.

-Sizin sentyabrda çəkdiyiniz və indi yayılan bu video barədə bir neçə versiya var. Qardaşınız və ananız iddia edir ki, videonu sizin tərəf yaymayıb. Qız tərəfi iddia edir ki, videonu sizin tərəf yayıb. Bu videonu kim yayıb?

-Mən də partlayıram indi hirsimdən. Kim onu yayıb, tutulsun. Əgər mən və ya bizimkilərdən kimsə bunu edibsə, qoy tutulsun. Bizimkilər bunu etməyib. Onu özününkülər edib. Videonu kim yayıbsa, onu araşdırıb tapsınlar. Mən də bu videonun yayıldığını görəndə havalandım.

-O zaman haqlı sual çıxır ortaya ki, bəs siz videonun əvvəlində niyə deyirsiz ki, "mən bu videonu instaqramda yayacam”? Hansı səbəbdən onu çəkirdiz? Məqsəd nə idi?

-Mən onu çəkmişəm, düz deyirsiz, amma onu dayısına yollamışam. Demişəm ki, gəlin qızınızı aparın. Gəlib aparmırdılar çünki. Amma mən o videonu çəkəndən sonra silmişəm. Öz tərəfindən kimsə yayıb onu. Mən indi əsəbdən ölürəm. Niyə bu video yayılsın axı? O söz də ağzımdan elə-belə çıxıb ki, instaqramda yayacam. Hirsli olmuşam, ay bacım. Əsəbi olmuşam. Amma onu mən yaymamışam, o Quran haqqı.

-Uşaq indi sizin yanınızdadırmı? Ailəsinin iddiasına görə, "siz o uşağı qaçırmısız və anasına da vermirsiz. Hətta anası uşağının həsrətindən bir dəfə intihara da cəhd edib”. Bunlardan xəbəriniz varmı?


-Necə olur ki, bu adam 3 aydır uşağını axtarmırdı, birdən maraqlandı? İndi intihar edir? Özləri yayır hamısını. Uşaq məndədi, ona xan kimi baxıram. Uşaq da anası ilə maraqlanmır. Uşaq hər şeyi bilir, gördüyünü görüb e o anadan. Gözünün qabağında nələr olub o uşağın. Uşağı evdə qoyub, oğlanlarla gəzməyə gedirmiş. Mən ona uşaq verməyəcəm. Əxlaqsız qadına uşaq düşmür. Xəyanət edən qadını qəbul etmirəm. Uşağı da özüm böyüdəcəm. Uşağını düşünən qadın belə hərəkət etməməliydi. Onun hərəkətlərini mənə uşaq danışıb, xəbəriniz varmı? O qadın artıq mənim üçün ölüdür.

-Qarşı tərəf sizdən polisə şikayət edib. Həbs olunma ehtimalınızdan narahatsız?


-Məni niyə həbs edirlər? Mənə xəyanət olunub e. Xəyanət edən qadını qanunlar müdafiə edir bəyəm? Adam öldürmüşəm, cinayət etmişəm bəlkə? Foto-video faktlar var e, ortada. Oğlanla haralarda gəzib, yataqda şəkilləri, videosu var. Bunu mən çəkməmişəm, özü çəkib. Polis demir ki, bu oğlan kimdir? Onu da çıxarsınlar ortaya, onu cəzalandırsınlar. Mən Rusiya vətəndaşıyam, versinlər məhkəməyə. Görək uşaq kimə düşəcək? Heç buranın qanunları da uşağı xəyanət edən anaya vermir. Qoy versinlər məhkəməyə, görək nə olacaq.

-Qarşi tərəfin iddialarında o da var ki, siz orda bir rusiyalı qadınla vətəndaş nikahında yaşamısız. Hətta buna görə keçmiş xanımınız da sizinlə bir neçə dəfə boşanmaq istəyib, amma siz razı olmamısız.

-Yalandır! Gəlib burda maraqlana da bilərsiz. Boş söhbətdir. Mən hər zaman ailəmin yanında olmuşam. Bunu da təzə çıxarıblar?
5 rayonun qaytarılması planına razılıq verilməsi... - DeputatAvrasiya.net Teleqraf.com-a istinadən Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (BAXCP) sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevlə müsahibəni təqdim edir:

- Qüdrət bəy, son vaxtlar MDB regionunda dinamik proseslər müşahidə edilir. Rusiya ilə Ukrayna arasında Kerç böhranı yarandı, Ukraynada fövqəladə vəziyyət elan olundu, Qərb ölkələri anti-Rusiya bəyanatları ilə çıxış etdilər. Baş verən bu prosesləri necə qiymətləndirirsiniz?

- Beynəlxalq hüquq faktiki olaraq işləmir. Böyük dövlətlər öz maraqlarına uyğun olan istənilən məsələni güc tətbiq etmək yolu ilə həll etməyə çalışırlar. Bu mənada sanki dünyada nizam itib, dünya vəhşi cəngəllik qanunları ilə yaşayır, güclülər zəifləri əzir, sıxışdırır, torpaqlarını əlindən alır, hakimiyyətləri dəyişirlər. Təəssüflər olsun ki, dünyada beynəlxalq hüquqa əməl edilməsi və onun tətbiqi məsələsində ciddi böhran yaşanır. Güclü dövlətlər beynəlxalq hüquqa tabe olmur, digər dövlətlər isə onları məsuliyyətə cəlb edə bilmirlər. Odur ki, pat vəziyyəti yaranıb. Bəzən Qərb bu və ya digər ölkələrə sanksiyalar tətbiq edir, amma bu sanksiyalar da effektiv olmur.

- Faktiki olaraq Rusiya Azov dənizini özününkü hesab edir, NATO isə Qara dənizdə hərbi iştirakığını gücləndirir. Müşahidə edilən bu gərgin qarşıdurmanın müharibəyə çevrilməsi ehtimalı varmı?

- Bu gərginliyin müharibəyə çevrilməsini əngəlləyən faktor var və bu da nüvə silahıdır. III Dünya Müharibəsinin qarşısını alan da məhz bu amildir. Baxmayaraq ki, əslində dünya müharibəsi lokal şəkildə davam edir. Məsələn, Yaxın Şərqdə, Ukraynada, Əfqanıstanda, Gürcüstanda, Moldovada, müvəqqəti dondurulsa da, Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsində də münaqişə var.

Lakin bütün bunlar böyük dövlətlərin üz-üzə gəldiyi böyük müharibəyə çevrilmir. Yeganə çəkindirici faktor da nüvə silahıdır. Ancaq böyük dövlətlər ayrı-ayrı ölkələrin ərazisində üz-üzə gəlirlər. Hazırda Suriyada ABŞ və Rusiya üz-üzə dayanıb. Əfqanıstanda terrorçu təşkilatlar maraqlı dövlətlər tərəfindən silahlandırılır və maliyyələşdirilir. Bəzi dövlətlər bilirlər ki, artıq Əfqanıstan kimin nəzarətindədir. Terror təşkilatını maliyyələşdirənlər isə orada normal dövlət quruculuğuna imkan vermirlər. Müharibə bu formada gedir və nüvə silahı, siz nəzərdə tutduğunuz daha böyük miqyaslı müharibələrin qarşısını alır.

- Ukrayna-Rusiya münaqişəsi MDB məkanında olan münaqişələrə, o cümlədən Azərbaycana hansı formada təsir göstərir?

- Dünyada nizam-intizamın günü-gündən pozulması sözsüz ki, Azərbaycanı narahat edir. Əgər böyük dövlətlər çəkinmədən kiçik dövlətləri əzəcəksə və torpaqlarını parçalayacaqsa, bu elə kiçik dövlət kimi bizi də narahat etməlidir. Çünki əzilən kiçik dövlətlərdir.

Ümidverici fakt odur ki, Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri çox yüksək səviyyədədir, Türkiyə indi regionda müəyyən sözü olan dövlətdir. Əsas söz sahibi olan ölkə isə sözsüz ki, Rusiyadır. Rusiya ilə Azərbaycanın münasibətlərində yaxınlaşma və yaxşılaşma müşahidə olunur. Hər halda Türkiyə-Rusiya münasibətlərinin yaxşılaşması bizim Rusiya ilə münasibətlərimizin istiləşməsinə də öz töhfəsini verir. Hazırda İran və Azərbaycan bir-birinin daxili işlərinə qarışmamaq siyasəti yürüdürlər. İrandan da Azərbaycana təhlükə yalnız bir istiqamətdədir: əgər İrana tətbiq edilən sanksiyalar ölkə daxilində vətəndaş qarşıdurmasına yol açarsa və oradan Azərbaycana miqrant axını başlayarsa, böyük humanitar fəlakət yarana bilər. Nəzərə alın ki, Azərbaycan böyük dövlət deyil ki, qaçqınları yerləşdirə bilsin.

Bizim özümüzün bir milyon qaçqınımız var və hələ onları yerləşdirib başa çatdıra bilməmişik. Bu mənada Azərbaycan İran ətrafında baş verən proseslərə görə narahatdır. İkincisi, biz Rusiyanın daha stabil və proqnozlaşdırılan ölkə olmasından yanayıq. Ona görə ki, Rusiyada sabitliyin pozulması Azərbaycana mənfi təsir edə bilər. Çünki orada sabitlik pozularsa, hakimiyyətə kimin gələcəyini, onun hansı siyasət aparacağını indidən proqnozlaşdıra bilmərik.

- Siz güman edirsiniz ki, Rusiyada sabitlik pozula bilər?

- Biz ancaq ehtimallarımızı dilə gətiririk. Əgər ABŞ neftin qiymətinin kəskin şəkildə aşağı düşməsinə nail ola bilsə və Rusiya iqtisadiyyatının daha aparıcı sahələrinə sanksiyalar tətbiq edilsə, yəni Rusiyanın bank sektoruna və enerji ehtiyatlarının satılmasına maneçilik yaradılsa, zənnimcə, iqtisadiyyatı neftdən asılı olduğuna görə Rusiya ciddi sosial sarsıntılar yaşaya bilər.

Bu zaman Rusiyada bizim arzu etmədiyimiz proseslər - hərbi çevriliş də, saray çevrilişi də baş verə bilər. İkincisi, sosial partlayış yaşana, sabitlik pozula bilər. Bu baxımdan Azərbaycan çalışır ki, qonşu dövlətlərlə münasibətlərini normal saxlasın və belə təhlükələrdən özünü sığortalaya bilsin. Bir daha qeyd edirəm ki, dünya çətin mərhələyə qədəm qoyub.

- Ötən həftə qonşu Gürcüstanda keçirilən prezident seçkiləri diqqət mərkəzində oldu. Azərbaycanda çoxları hesab edirdi ki, bu seçkilər müxalifətdə duran Saakaşvilinin revanşı olacaq. Lakin nəticələr tam fərqli oldu. Siz Gürcüstanda keçirilən seçkilər və onun nəticələrini necə qiymətləndirirsiniz?

- Beynəlxalq müşahidəçilər Gürcüstanda seçkini şəffaf seçki kimi qiymətləndirdi. Amma beynəlxalq təşkilatların bəyanatlarında orada seçicilərin ələ alınması istiqamətində iqtidar partiyası tərəfindən böyük iş aparıldığına dair faktlar da qeyd olunub. İnzibati resurslardan istifadə edilməsi haqda da informasiya var. Gürcüstandakı seçkilər ümumən seçicilərin iradəsini ifadə etsə də, Qərb standartlarına cavab verən azad və ədalətli seçkilər kimi qiymətləndirilmədi.

Hesab edirəm ki, Salome Zurabişvilinin prezident seçilməsi onun ermənipərəst olması səbəbindən bizim maraqlarımıza cavab vermir. Zurabişvili bir zamanlar Fransanı BMT-də təmsil edib. Ancaq indi Gürcüstan dövlətinin maraqları və həyati mənafeyi tələb edir ki, Azərbaycan, eləcə də Türkiyə ilə qardaşlıq siyasəti aparsın. İkincisi, Gürcüstanda prezidentin geniş səlahiyyətləri yoxdur. Gürcüstanda prezidentlik daha çox seremonial vəzifə sayılır. Əsas vəzifə səlahiyyətləri baş nazirin əlində cəmləşib və baş nazir də Azərbaycanla kifayət qədər sağlam əsaslara söykənən münasibət qurub. Gürcüstanın bu siyasətindən imtina etməsi mümkünsüzdür.

- Sizcə, gürcü xalqı niyə Saakaşvilini dəstəkləmədi?

- Mən qeyd etdim ki, seçkilərin II turunda hakimiyyət partiyası inzibati resurs amilindən daha məharətlə istifadə etdi, üstəlik 600 insanın kredit borcunun bağlanması barədə hökumətin üzərinə götürdüyü öhdəlik və bu istiqamətdə real addımların atılması seçkilərə həlledici təsir göstərdi. Fikrimcə, bu amil böyük rol oynadı. Məsələn, eşitmişəm ki, “Quran”ı əllərinə götürərək, azərbaycanlıların evlərinə gedir və onları hakimiyyət namizədinə səs verməyə dəvət edirlərmiş. Belə faktlar çoxdur.

Bununla belə, kimsə düşünürsə ki, 20 il ərzində Gürcüstanda Qərb standartlarına uyğun olan demokratiya qurmaq mümkündür, yanılır. İndiki vəziyyətin özü də Gürcüstan üçün müsbət nəticədir. İnsanların şüuru, mentalitetinin dəyişməsi üçün nəsillərin dəyişməsinə ehtiyac var. Bəzən demokratik dövlət qurmaq 100 illərlə vaxt alır.

- Bu fikrinizi necə əsaslandıra bilərsiniz?

- Sizə, bir misal deyim: 1860-cı illərdə ABŞ-da vətəndaş müharibəsində cənub məğlub oldu və quldarlıq rəsmən ləğv olundu. Amma orada qara dərililər öz hüquqlarını təmin etmək üçün 100 il mübarizə apardılar. 1970-ci illərə qədər bu mübarizə davam etdi və Martin Lüter Kinqə qədər proses getdi. Təsəvvür edin ki, kosmosa, Aya uçan Amerika öz ölkəsində hələ də qara dərililərin hüquqlarını, insanların bərabərliyini tam bərpa edə bilməmişdi. Görün, nə qədər uzunmüddətli bir proses yaşandı. Özü də nəzərə alın ki, ABŞ-a gedənlər, bu ölkəni quranlar əsasən, Böyük Britaniyadan, İrandiyadan idilər. Həmin dövrdə Britaniyada parlament demokratiyası, seçkilər var idi.

Yəni bu insanlar ABŞ-ın yerli aborigen xalq deyildi. Odur ki, 20 il ərzində Gürcüstanda tam demokratik cəmiyyətin qurulmasını gözləmək özünü aldatmaqdır. Bununla belə, Gürcüstan bu yolda irəliləyir və əminəm ki, növbəti parlament seçkilərində müxalifət daha çox səs toplayacaq. Demirəm ki, növbəti seçkidə Gürcüstan müxalifəti seçkini udacaq, uda bilməsə də, parlamentdə güclü müxalifət formalaşdıra biləcək. Həm də nəzərə alın ki, bizdən fərqli olaraq, Qərb bir xristian ölkəsi kimi Gürcüstana daha çox diqqət göstərir, ona dövlət quruculuğu prosesində daha ciddi dəstək verir. Hər halda bizim də istədiyimiz odur ki, Gürcüstan demokratik yolla inkişaf etsin, orada müasir Avropa dövləti yaransın. Biz də Avropa təfəkkürlü insanlarla əhatə olunaq. Nəhayət, oradakı hakimiyyət Azərbaycana dost hakimiyyət olsun. Bizim istədiyimiz bu iki məsələdir.

- Bir neçə gündən sonra Ermənistanda parlament seçkiləri keçiriləcək. Sizcə, seçkilərin nəticələri və ondan sonra Ermənistanın aparacağı siyasət necə olacaq?

- Siyasətdə yüz faizlik proqnoz vermək olmur, amma hesab edirəm ki, seçkilərdə böyük ehtimalla Paşinyan qalib gələrək, hökuməti formalaşdıracaq. Bundan sonra bizi maraqlandıran Paşinyanın Dağlıq Qarabağ məsələsində güzəştə getməsi məsələsidir. Unutmayaq ki, Ermənistanı tərk edən ABS səfiri açıq dedi ki, bu ölkədə heç bir erməni vətəndaşı, siyasətçisi Dağlıq Qarabağ məsələsində Azərbaycana güzəştə getmək haqqında düşünmür.

Bu, həqiqətən də belədir. Düşünürəm ki, Rusiyanın 5 rayonu qaytarması planına razılıq vermək üçün Paşinyana təzyiqlər olacaq. Daha çox “Rusiya planı” kimi təqdim edilən sənədə görə, 5 rayon qaytarılır, Azərbaycan Dağlıq Qarabağdakı hakimiyyətin aralıq statusunu tanıyır, kommunikasiya xətləri açılır. Laçın və Kəlbəcərin azad edilməsi ilə Qarabağın statusu isə gələcək nəsillərə qalır. Belə bir sülh planının həyata keçirilməsi üçün ola bilsin ki, tərəflərə, ələlxüsus da Paşinyana ciddi təzyiqlər olsun. Əgər Paşinyan buna müqavimət göstərsə, mümkündür ki, onun devrilməsi məsələsi gündəmə gəlsin. Ermənistanda hakimiyyətə kimin gəlməsindən asılı olmayaraq, hesab edirəm ki, erməni elitası Rusiyaya bağlıdır və Moskva orada fiqurların yerini asanlıqla dəyişmək gücündədir.

- Yəni çoxlarının düşündüyünün əksinə olaraq, hesab edirsiniz ki, Paşinyan Ermənistanın Saakaşvilisi olmayacaq?

- Xeyr! Mən imkan tapdıqca təbiət filmlərini izləyirəm. Məsələn, meymunu ovlamaq üçün ovçular çubuqlardan qəfəs düzəldirlər. Qəfəsin içinə alma, onu götürmək üçün isə balaca yer qoyurlar. Meymun əli açıq şəkildə qəfəsdən almanı götürə bilir, amma almanı götürdükdə əl yumulur və onun əli qəfəsdən əli çıxmır. Ovçu da gəlib meymunu rahat şəkildə tutur. Qəribədir ki, meymun qəfəsdən əlini çıxarmaq üçün almanı buraxmır, əgər almanı buraxsa, əlini rahatca qəfəsdən çıxara bilər. İndi Ermənistan nə qədər ki, həmin meymun kimi Qarabağı əlində tutacaq, bir o qədər ova çevriləcək, hakimiyyət başında olan şəxsin Saakaşvili kimi davranmaq imkanı olmayacaq.

Millət də “Böyük Ermənistan” illüziyasına qapanaraq xəstələnib. Məhz bu səbəbdən də deyirəm ki, biz erməni xalqını döyüş meydanında məğlub etməsək, Ermənistanda çətin ki, hansısa hakimiyyət Dağlıq Qarabağ məsələsində ədalətli mövqe tutsun, işğal olunan əraziləri geri qaytarsın. Əgər buna getmək istəyən hakimiyyət olsa, xalq dərhal onu devirər. Xüsusilə də Rusiya belə bir sazişdən narazı qalsa. Bu mənada Paşinyanın Saakaaşvili olmaq imkanları yoxdur. Paşinyan o zaman Saakaşvili ola bilər ki, Dağlıq Qarabağdan imtina etsin, Azərbaycan və Türkiyə ilə sağlam əsaslara söykənən yaxın qonşuluq siyasət yürütməyə başlasın. Yalnız bu zaman Paşinyanın perspektivi ola bilər.

Şübhəsiz ki, öncədən cəmiyyəti buna hazırlamaq lazımdır. Ancaq Paşinyan hazırda millətçi əhval-ruhiyyədən yararlanır, Sərkisyanı Qarabağı satmağa hazırlaşmaqda ittiham edir. Özü belə ab-hava şəraitində hakimiyyətə gəldiyi üçün onun güzəştli siyasət yürüdüb erməni xalqını düz yola dəvət etmək imkanları məhduddur. Bir daha qeyd edirəm ki, Azərbaycanla müharibə vəziyyətində qalıb ölkədə demokratiya qurmaq mümkün deyil. Kasıb ölkələrdə demokratiya qurmaq çox çətindir. Bunun üçün ölkənin iqtisadiyyatı inkişaf etməlidir. Güclü iqtisadiyyata malik ölkədə demokratik cəmiyyət qurmaq olar. İqtisadiyyatı dirçəltməyin yolu isə Türkiyə və Azərbaycanla münasibətləri yoluna qoymaqdan, kommunikasiyaların açılmasından gedir. Bu mənada Paşinyanı o dərəcədə də güclü siyasi fiqur hesab etmirəm.
Şeyxdən ölkə gündəmini dəyişəcək AÇIQLAMALAR: ”Guya, orada mənim...”Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri, Şeyxülislam Allahşükür Paşazadə “Yeni Müsavat” qəzetinə müsahibə verib. Hörmətli şeyximiz həmin müsahibədə son günlərin gündəm mövzularına dair bütün suallarımızı cavablandırıb. Hətta şeyx həzrətləri hələ heç yerdə demədiyi bəzi məsələləri də müxbirimizə açıqlayıb. İnanırıq ki, bu müsahibə ölkə ictimaiyyəti üçün son dərəcə maraqlı olacaq.

- Müsahibəyə razılıq verdiyiniz üçün təşəkkür edirəm, Şeyxülislam həzrətləri, Sizin şəxsi müşahidəniz bizim üçün çox maraqlıdır. Hazırda dünyada dinlər, xüsusən də müsəlmanlar arasında davam edən ixtilafları aradan qaldırmaq mümkün olacaqmı? Yoxsa elə belə də davam edəcək?

- Bismillahir rəhmanir rəhim. Hazırda Peyğəmbər əleyhissəlamın mübarək mövlud günləridir. İstərdim sizin qəzetiniz vasitəsilə dünya müsəlmanlarının mövludunu təbrik edəm. Qurani-Kərimdə Allah buyurur ki, “İnnə ərsəlnakə rəhmətən lilaləmin”, yəni Peyğəmbərə xitabən bildirir ki, “Mən səni aləmlərə rəhmət olaraq” göndərmişəm. Aləmlər dedikdə bütün varlıq aləmi nəzərdə tutulur, orda müsəlman da var, xristian da, yəhudi də, buddist də və sair. Peyğəmbər aləmlərə rəhmətdir.

Ümidsiz olan şeytandır. İnsan son nəfəsinə qədər ümidini üzməməlidir. Peyğəmbərdən (s.ə.s) gələn hədislərə baxanda bunu aydın görürük. Biz ümidlə yaşamalıyıq. Düzəlməyəcək deyə yaxşı işlərimizdən əl çəkək düşüncəsi olmamalıdır. Quran bizə bu cür öyrətmir, Peyğəmbərimiz (s.ə.s), imamlar, böyük şəxsiyyətlər bizə bu yolu göstərmir.

"Ümidsiz olan şeytandır, insan ümidini üzməməlidir"

Ancaq təbii ki, problemlər var. Zənnimcə, əsas çətinliklərdən biri də odur ki, bəzi siyasi xadimlər dini məsələləri öz xeyrinə istifadə edir. Özünü dindar kimi göstərib, din adından çıxış edib dinə olan münasibəti öz xeyrinə istifadə etmək cəhdi var. Ona görə də, bu cür qarşıdurmalar baş verir. Əlbəttə, bütün siyasətçi və ya dövlət rəhbərləri deyil, bəzilərinin səbəbindən bu vəziyyət hətta məzhəblər arasında, xalqlar, millətlər içərisində də qarşıdurmalara gətirir.

Müsəlman dünyasında da bu cür vəziyyət var. Mən bunu müşahidə edirəm. Amma bu o demək deyil ki, biz ümidsiz olaq. Mən inanıram ki, bir gün gələcək qardaşlıq, dostluq, ədalət üstün dəyərə çevriləcək.

- Azərbaycanda açığı vəziyyət digər müsəlman ölkələri ilə müqayisədə daha ümidvericidir, ölkəmiz müsbət mənada xeyli irəlidə görünür. Hətta bəziləri bunu yenilik də sayır: müsəlmanların birgə vəhdət namazlarının qılmasını, heç bir münaqişələrin olmamasını və sair. Sizin bu mövzuda ölkəmiz üçün dəyərləndirməniz necədir?
Bizdə sünnilər və şiələr bir-birinə qardaş münasibəti bəsləyirlər


- Əlbəttə, bizdə vəziyyət yaxşıdır. Azərbaycanda olan dinlər, məzhəblərarası münasibət, xalqımızın qanında olan tolerantlıq, başqa dinlərlə birlikdə yaşamaq qabiliyyəti, başqa din və məzhəblərə, hətta başqa xalqlara münasibət çox yaxşıdır. Biz görürük ki, digər müsəlman ölkələrində məzhəblər arasında münasibət o qədər də yaxşı deyil. Amma bizdə o problem yoxdur. Bizim ölkəmizdə yaşayan həm sünnilər, həm şiələr çox tolerantdır, bir-birinə qarşı qardaş münasibəti bəsləyirlər. Ona görə də bir çox məscidlərimizdə, hansı ki, həmin bölgədə azlıqda sünni və ya şiə varsa, o məscidlərə iki imam təyin edirik. Həm sünni, həm də şiə imamlar. Bu bizim həyatımızdır. Eyni zamanda dövlətin də siyasəti bunu gərəkdirir. Bu vəziyyətin yaranması dövlətin siyasətindən də asılıdır. Dövlət ilk növbədə bu şəraiti yarada bilir. Həm müsəlmanlar, həm də başqa dinlər üçün. Bu da indi dünyada nadir nümunədir. Təsadüfi deyil ki, hazırda dünyada mövcud olan azsaylı dinlərarası, sivilizasiyalar arası dialoq mərkəzlərindən biri də Azərbaycanda yerləşir, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin nəzdində yaradılıb. Bu mərkəzin həm ölkə daxilində, həm də xaricdə apardığı dini, dialoq təbliğatı və buna olan reaksiyalar göstərir ki, Azərbaycanın tutduğu yol doğru yoldur.

- Artıq 3 ildən çoxdur ki, qeyd etdiyiniz təşkilatın xətti ilə müxtəlif ölkələrdə - Türkiyə, İran, İspaniya, Finlandiya, Rusiya, Orta Asiya – tolerantlıq mövzusunda beynəlxalq konfranslar keçirilir. Hazırda dünyada etnik və dini-məzhəbi zəmində nifrətin yayıldığı bir zamanda dinlərarası dostluq, qardaşlıq, yaxınlaşma mövzusunda konfranslar, beynəlxalq tədbirlər keçirirsiniz. Dünyada bu təşəbbüsə reaksiya necədir? Həqiqətən, dinlərarası dostluq yaratmaq mümkündürmü?
Azərbaycan bu gün bir multikulturalizm mərkəzinə çevrilib


- Təbii ki mümkündür. Bu sahədə çox ciddi nəticələr var. Bu il 3 konfrans keçirmişik. Bunlardan birini Şimali Qafqazda keçirmişik, keçmiş SSRİ ərazisində yaşayan müftilərlə birlikdə. İkinci tədbiri İspaniyada, nəhayət üçüncünü də bu yaxınlarda Almaniyanın Berlin şəhərində keçirmişik. Sonuncu tədbirdən yeni gəlmişəm, hələ də məktublar, reaksiyalar gəlməkdədir. Çox müsbət təsir qoyub, təqdir edirlər. O konfranslarda iştirak edən çox yüksək vəzifəli şəxsiyyətlər, keçmiş prezidentlər, siyasətçilər, demək olar ki, bütün geniş yayılmış dinlərin təmsilçiləri, din xadimlərinin fikirləri yüksək idi. Əksər insanlar bu cür tədbirin təşkilinə təəccüblə baxır, həm də təqdir edirdilər.

Hətta Bundestaqın nümayəndəsi çıxışında dedi ki, mənə çox xoş gəlir ki, Azərbaycan bu gün bir multikulturalizm mərkəzinə çevrilmişdir. Bu siyasəti apardığı üçün Azərbaycan dövlət rəhbərliyinə təşəkkürünü bildirdilər. Bu böyük işdir. Bilirsiniz, Azərbaycan çox da böyük bir dövlət deyil. Bu təşəbbüsü ələ almaq, dünyada öz sözünü demək, tolerantlıq təbliğatını aparmaq böyük uğurdur. Bunu davam etdirməliyik. Çünki ölkə prezidenti, İlham Əliyev cənabları bu prosesi başladıb, islam həmrəyliyini insan həmrəyliyinə çevirmək fikrindədir. O istəyir ki, ölkəmiz bütün dinlərin həmrəyliyi mərkəzinə çevrilsin. Bu da insan həmrəyliyinə gətirib çıxarsın. Biz bu tədbirləri həm Avropada, həm Asiyada, həm də Yaxın Şərqdə keçirdik və baxdıq ki, bütün dünyada həmrəylik çağırışlarına ehtiyac var.

Karlovı Varıda müalicə alıram, mülküm yoxdur

- Bundan əvvəl isə Çexiyada mülklərinizin olması bağlı mətbuatda və sosial şəbəkələrdə məlumatlar yayıldı. Hətta bəzi alqı-satqı sənədlərinin surətləri də internetə düşdü. Bu məlumatlar nə qədər həqiqətə uyğundur? Çexiyada ev və ya əmlakınız varmı?

- Tamamilə yalan məlumatdır. Mənim orda heç bir şeyim yoxdur. Mən artıq uzun illərdir ki, Karlovı Varıda müalicə alıram. Orada həkimlərim var, hər il məni müalicə edirlər. Hər dəfə müalicəyə gedəndə orada namaz qılmağa yer tapmaq problem olurdu. Odur ki, ibadət, namazlarım üçün münasib yer axtarırdım. Adını çəkmək istəmədiyim azərbaycanlı iş adamları var, din xadimi olaraq ehtiram göstərib orda namaz qılmaq üçün mənə bir yer aldılar. İki maşınlıq qarajının üstündə yerləşən 23-24 kvadratlıq yeri alıb orada otaq, mətbəx və dəstəmazxana düzəltdirib vermişdilər mənə. Orda Quranım, namaz səccadəm vardı. Bir də yerli yeməkləri yeyə bilmirdim deyə, orada ayrıca yemək hazırlayırdıq. Allah rizası üçün bu savab işi etmişdilər. Məlum şayiələr yayıldıqdan sonra mən o yerdən imtina etdim, sahiblərinə qaytardım. Məqsədli şəkildə xəbərlər yayırlar ki, guya orada mənim böyük əmlaklarım var. Belə şayiələri qəsdən şişirdirlər. Bütün bunlar dövlətçiliyimiz adına, dini lider olaraq şəxsimə qarşı düşmənçilik məqsədlidir. Amma narahat deyiləm, haqqı qoruyan Allahdır.

- Beşmərtəbə bina da göstərilirdi ki, sizə məxsusdur.

Katolikos Qaregin dedi ki, bizim mətbuatda barəndə mənfi yazılar yazırlar

-Hə. Olmayan çox şeylər yazırlar. Lakin bunların heç biri həqiqətə uyğun deyil.

- Amma bir şey də var ki, siz dövlət məmuru deyilsiniz. Sizin əmlakınız qanunla ola bilər... Yeri gəldi deyə soruşum. Nəvələriniz İstanbuldadır, ya Bakıda?

-(Gülür.) O da yalan məlumat idi. (Bir neçə il əvvəl mətbuatda Şeyxin oğlunun ailəsi ilə birlikdə İstanbula köçməsi ilə bağlı xəbərləri nəzərdə tutur – K.R.) O zaman gəlinim xəstə idi, İstanbula müalicə üçün getdilər. Təbii ki, uşaqları da özləri ilə apardılar. Mən deyirəm ki, oğul mənimdir, heç yerə getməyib, Bakıda yaşayır. Amma bunu da bir hadisəyə çevirdilər, mənə qarşı kampaniyaya çevirdilər. Halbuki əsası yox idi, amma yazırdılar.

- Açığı, Siz tirajlı şəxssiniz. Sizinlə bağlı xəbərlər çox oxunur. Haqqınızda yazılan istənilən xəbər ən çox oxunanlar siyahısına daxil olur. Bəlkə də bununla əlaqədardır.

- Olsun, yazılanlara bir söz demirəm, amma bir az insafla yazsalar, barı. Bir şeyi deyim. Moskvada erməni katalikosu Qareginlə görüşdə o mənə etiraf elədi ki, bizim mətbuatda sənin barədə mənfi yazılar yazılır. O ermənidir, aydındır ki, məni qaralayırlar. Bəs burda yazanın məqsədi nədir? O niyə məni gözdən salmaq, qaralamaq istəyir?

Mənim 70 yaşım var, göydə Allahdan, yerdə qanundan başqa çəkinəcəyim bir şey yoxdur. Amma bir dini lider barədə yalan yazmaq, olmayanları yaymaq etikadan kənardır, milli mənəviyyatımıza uyğun deyil.

“Dövlət maaş verir” ifadəsi yanlışdır


- Azərbaycan müstəqil olduqdan sonra dövlət bir mənada dini fəaliyyətləri QMİ-nin öhdəsinə buraxıb. Ancaq sonradan tədricən dövlət də dini sahədə müəyyən işləri görməyə başlayıb. Bu həm də dünyada baş verən proseslərlə bağlı olsa da, nəticə etibarı ilə son illərdə dini fəaliyyətləri QMİ ilə yanaşı dövlət qurumları da aparır. Bu səbəbdən də belə bir qənaət formalaşıb ki, QMİ-nin səlahiyyətləri azalıb. Sizcə belədirmi?

- QMİ-nin səlahiyyəti deyilən məqam məscidlərdir, ibadətlərin həyata keçirilməsi, namaz qılmaq, moizə deməkdir. Bunlar bizim qurumun — dini mərkəzin səlahiyyətimdə olan məsələlərdir. Əvvəldən də bu belə idi, indi də belədir. Qaldı ki, başqa işlər, onlarla bağlı situasiya əvvəllə müqayisdə dəyişib. Hazırda 800-dən çox aktiv, işlək məscid var. Onların fəaliyyətini təmin etmək - böyük ehtiyacları var - onları qarşılamaq QMİ üçün çətindir. İdarə olaraq çatdıra bilmirəm. Dövlətsiz bu işləri görmək mənim üçün çox çətindir. Biz hazırda bu konfransları da Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi ilə birgə keçiririk. Dövlətin bu sahədə işlrə görməsi mənə yardımdır. Mənim səlahiyyətim dediyim kimi, məscidin içi, ibadət, moizədir. Bundan qalan məsələlər ümumi işlərdir, biz bir yerdə işləyirik, onlar da bizə yardım edirlər. Yəni heç bir ayrı-seçkilik yoxdur. Açığını deyim ki, bizim bu gün bir yerdə fəaliyyət göstərməyimiz ümumi işimizin xeyrinədir, həm dövlətçiliyimizin, həm də dinin.

- Yeri gəlmişkən, hökumət, yəni DQİDK bu il mollalara maşın verdi. Artıq maaşları da dövlət verir. Hazırkı sistemi, yəni dövlət-din münasibətləri sistemini mükəmməl hesab edirsiniz?

- Xahiş edirəm ki, o sözü düzəldəsiniz, “dövlət maaş verir” ifadəsi yanlışdır. Bu, prezidentin səlahiyyətlərindədir. Prezident həzrətləri ianə verir. Bu maaş deyil. Dövlət din xadiminə maaş vermir, yardım edir. Bizdə din dövlətdən ayrıdır.

O yardımı ayıran Mənəvi Dəyərlər Fondunun Himayəçilik Şurasının sədri mənim müavinim Müfti Salman Musayevdir. Onun namizədliyini mən irəli sürmüşəm. Bu qurumun vəzifəsi Prezidentin ayırdığı yardımı din xadimlərinə çatdırmaqdır.

Maşın məsələsi də eynidir. Prezident tapşırıb, bəzi məscid icmalarına işlərini yüngülləşdirmək üçün maşınlar verilsin. Müvafiq qurum da bunu edib. Biz buna qarışa bilmərik, bu qanunla deyil, prezidentin öz təşəbbüsü ilə ehtiyat fondundan ayırdığı yardımdır. Vaxtıilə mərhum prezident Heydər Əliyev Təzə Pir məscidinə gələndə cibindən pul çıxarıb məscidin kassasına atdı. O da bir yardım idi, bizə maaş verilmək sayılmırdı.
Biz öz rəsədxanamızın verdiyi məlumata əsasən fətva veririk

- QMİ-nin Qazılar və Elmi Dini Şurası il ərzində Ramazan, Məhərrəm aylarının daxil olması ilə bağlı fətva verir, bir sıra dini və ictimai hadisələrə münasibət bildirir. Ancaq məlumdur ki, sırf dini fətvaları hər kəs öz məzhəbinə və inancına görə əldə edir. Gələcəkdə yerli bir dini mərkəzin, tam olmasa da, müəyyən qədər şəri məsələlərlə bağlı fətva mərkəzinin yaranması mümkündürmü? Bu barədə nə düşünürsünüz?

- Nə demək istədiyinizi başa düşdüm. Bu bir qədər gələcəyin işidir. Elə məsələlər var ki, onlar hər bir dövlətin, ölkənin özünə xasdır. Məsələn, orucluğun başlaması, yəni ayın görünməsi. Bununla bağlı bizim Milli Elmlər Akademiyasının Şamaxı Rəsədxanası ilə müqaviləmiz var. Onlar bizə yeni ayın görünməsi, ayın başa çatması ilə bağlı elmi nəticələrə əsasən məlumat verirlər. Ayın nə sünnisi var, nə də şiəsi. Ola bilər ki, bu, Türkiyə ilə düz gəlməsin, ya da İranla eyni günə təsadüf etməsin. Bəzi adamlar çox zaman İranla eyni günə düşməsi və Türkiyə ilə ayrı günlərə düşməsinə görə şübhə ilə yanaşırlar. Türkiyə ilə bizim coğrafi en dairəsi fərqimiz iki saatdır. Bizim ölkəmizin coğrafi en dairəsi İranla uyğun gəldiyi üçün bəzən İranla bayramlarımız eyni günə təsadüf edir. Ancaq bu o demək deyil ki, biz İranın təqvimi ilə edirik. Biz öz rəsədxanamızın verdiyi məlumata əsasən fətva veririk. Əlimizdə sənəd olur, kağız gəlir ki, bu gün ay görünəcək, o zaman həmin günü bayram elan edirik. Bu əsas fətvadır, orucluqda, Qurban bayramında buna xüsusi ehtiyac yaranır. Başqa mövzularla bağlı isə bizim Fətva Şöbəmiz var, orada böyük alimlərimiz oturur. 15 nəfərə yaxın mütəxəssis var, onlar moizələrin mətnini hazırlayırlar, böyük məsələlər olanda onları son instansiya kimi Qazılar Şurasının iclasına çıxarıb orada müzakirə edirik. Şəri mövzularla bağlı suallar Fətva şöbəsinə gəlir və orda oturan, hər məzhəbin şəriətini bilən mütəxəssislər müvafiq suallara cavab verirlər.

- Uzun illər, hətta sovet dönəmində müsəlman ölkələri ilə dini-siyasi əlaqələrdə aktiv yer tutmusunuz. Bu gün müsəlman dünyasında, xüsusən də Yaxın Şərqdə baş verən müharibələrin əsas səbəbini nədə görürsünüz? Din-məzhəb məsələləri bu münasibətlərdə nə qədər rol oynayır?

- Bu suala qismən əvvəldə toxundum. İslam dini salam, yəni əmin-amanlıq, sülh, qardaşlıq, yardımlaşma dinidir. Ancaq bu gün İslamdan istifadə edən bəzi qurumlar, siyasi xadimlər onu öz maraqları üçün istifadə edir. Bütün dinlər belədir. Həzrət İsa, həzrət Musa, həzrət İbrahim, həzrət Adəm və həzrət Məhəmməd (s.ə.s) sülhə, qardaşlığa, yardımlaşmaya çağırıb. İndi isə dini həddən artıq siyasiləşdirirlər. Nəticədə bu vəziyyət yaranır. Siyasət dedikdə mən ümumi olaraq siyasi fikrin əleyhinə deyiləm. Şəxsi mənafeyə xidmət edən siyasət təhlükəlidir. Ancaq insanları doğru yola yönəldən siyasət müqəddəs işdir.

- Azərbaycanın son illərdə ərəb dünyası ilə əlaqələri inkişaf edib, siyasi-iqtisadi əlaqələr irəliləyib, turist səfərləri artıb. Azərbaycan İsraillə münasibətləri olsa da, Fələstin məsələsinə açıq dəstək verir, yardım edir. Ərəb liderlərinin Azərbaycana münasibəti necədir? Müsəlman aləminin bir hissəsi hesab olunuruq?

- Azərbaycan bu gün bütün dünya və eləcə də müsəlman aləmi ilə yaxın əlaqələr qurur. Təkcə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi dünyanın 100-dən çox ölkəsi ilə əlaqələrə malikdir. Bəzən bir dövlətdə bir neçə əlahiddə qurumla, müsəlman, xristian təşkilatla əlaqələrimiz var. Azərbaycan dövlətinin özünün də müsəlman ölkələri ilə çox yaxın əlaqələri var. İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının toplantılarında bir neçə dəfə özüm iştirak etmişəm və şahid olmuşam ki, Azərbaycan orada mühüm rol oynayır. Fələstin münaqişəsinin sülh yolu ilə həll olunması, Qüds probleminin həlli ilə bağlı prezidentimizin dəfələrlə bəyanatı olub. Ötən il İstanbulda Qüds məsələsinə həsr olunmuş İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı Baş Assambleyasında Azərbaycan prezidentinin çıxışı, Türkiyənin yanında olması çox mühüm hadisə idi. Bizim Fələstinlə çox yüksək səviyyədə əlaqələrimiz var. Eyni zamanda Azərbaycan müasir dövlətdir, bütün dünya ilə əlaqələr qurmaq istəyir. İsraillə də dövlətimizin əlaqələri var. Biz bu iki dövlətin, yəni Fələstin və İsrail arasında münasibətlərin qurulması, sülhün əldə olunmasını dəstəkləyirik. Münaqişənin iki dövlətli həll prinsipinin tərəfdarıyıq.
Həqiqətən çox maraqlı xatirələrim var

- Gələn il 70 illik yubileyiniz gəlir. Bunun yarıdan çoxunu, yəni 40 ilə yaxınını Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinə rəhbərlik etmişiniz. Sovet dövründə Şeyx olmaq, dini proseslərə rəhbərlik etmək, özü də cavan yaşda necə idi? Ötən illərlə bağlı xatirə yazmağı düşünürsünüz?


- Gələn il, sağlıq olsun, həm 70 yaşım, həm də Şeyxülislamlıq fəaliyyətimin 40-cı ili olacaq. Mən öz yubileyimi ailəmin içində keçirəcəm, ailəmlə bir yerdə olmaq istəyirəm. Amma bunula bağlı hansı qərar qəbul edilərsə, ona uyğun da işimizi planlaşdıracağıq. Bunu gələcək göstərəcək.

Xatirələrə gəlincə, həqiqətən də vaxtım yoxdur. Amma həmişə fikirləşirəm ki, zaman ayırım, xatirələrimi yazım. Amma nə təqaüdə çıxa bilirik, nə də məzuniyyətə. Beləcə, qalıb hələ ki. İnşallah, vaxt olar, yazarıq. Amma həqiqətən çox maraqlı xatirələrim var. Mən iki dövlət, iki dünya görən bir adamam. Kommunist rejimində yaşayıb işləmiş, bu gün də müstəqil Azərbaycan vətəndaşı kimi çoxlu xatirələrim var. Çox şeylər dəyişib.

O zaman bizi xaricə getməmişdən əvvəl Moskvaya çağırıb söhbət edərdilər. Həccə gedəcək adamları çağırıb onlarla söhbət edərdilər. Deyirdilər ki, sənin sovet parpostun var, sən bununla qürür duymalısan. Bir sovet vətəndaşı 100 başqa insana bərabərdir və sair. Amma sonra sovet rejimi dağıldı və hər şeyin fərqli olduğu məlum oldu. Maraqlıdır ki, o zaman soveti tərifləyənlər, indi onların bəzisinin səsi bu tərəfdə də gəlir. Ən qorxulusu da odur ki, bəzən özlərini dindar kimi göstərir və bəzi işləri də xarab edirlər.

- Çox kritik dövrlər də daxil olmaqla 40 ildir Qafqaz müsəlmanlarının liderisiniz. Yaddaşınızda qalan və bu gün də xatırlayanda sizi həyəcanlandıran hansı hadisələr var?

- Ən çox yadımda qalan hadisə hələ sovetlərin dağılmadığı vaxt, səhv etmirəmsə 1990-cı ildə Seneqalda İslam Əməkdaşlqı Təşkilatının toplantısında iştirakımla bağlıdır. Hələ SSRİ vardı, Azərbaycanın prezidenti Ayaz Mütəllibov idi. Həmin Seneqaldakı toplantıda mən İranla, Pakistan baş naziri Nəvaz Şəriflə danışıqlar apardım, Səudiyyə Ərəbistanı və daha bir çox dövlətlərin rəhbərləri ilə danışıqlar apardım. Və nətəcidə Azərbaycanı İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv elədik. Hansı ki, hələ kommunist dövləti qalırdı.

Həmin vaxt mənimlə bir nəfər də vardı, dövlət rəsmilərindən idi. Adını demək istəmirəm. Çox cəhd etsəm də, həmin adam qalmadı, geri qayıtdı. Orda Azərbaycanı SSRİ tərkibində ola-ola İƏT-ə üzv etdik. Yeganə bir dəfə qanunu onda pozmuşam. Prezident Ayaz Mütəllibovun əvəzindən üzvlük sənədinə qol çəkdim. Azərbaycanı təşkilata üzv qəbul elədilər, müsəlman dövlətlərinin rəhbərləri yaxınlaşaraq hamısı bir-bir məni təbrik etdi. O zaman ilk dəfə Azərbaycanın müstəqilliyini hiss etdim. Azərbaycan əlifba sırasına görə başa keçirildi və bayrağımız birinci sıraya qoyuldu. O gün çox qürur duydum ölkəm, xalqım adına. İndiki kimi yadımdadır, həmin məmur mənə dedi ki, “evin yıxılsın, öz evini də yıxdın, mənim evimi də”.

Ən dəhşətli günüm isə 20 Yanvar günü olub. O günü unutmaq olmaz. 20 Yanvarda Azərbaycan xalqını məhv etmək istəyirdilər. Məni də provokasiyaya çəkib irəli vermək və islam fundamentalizmi adı ilə xalqa divan tutmaq istəyirdilər. Bu, çox ağır təqvim idi.

20 Yanvardan qısa müddət sonra Moskvada Ali Sovetin iclasında iştirak edirdik. Fasilə vaxtı yeməkdə idik, Qorbaçov gəldi. Bizim nümayəndə heyətində olan qadınlar ona 20 Yanvarı xatırlatdılar. Daha sonra mənə tərəf çevrildi, “bəs sən” deyib, mənə əl uzatdı. Ona əl vermədim, dedim ki, sizin əliniz mənim xalqımın qanına batıb. Bu hadisəni heç zaman unutmuram, məndə qürur hissi yaradır.
İrana ağır zərbə vuruldu: ABŞ-la gizli danışıqlar realdır?İqtisadçı Natiq Cəfərlinin Axar.az-a müsahibəsi:

- Neft qiymətlərinin aşağı düşməsi ABŞ-ın İran planını reallaşdırmasına nə dərəcədə kömək edəcək?


- Əslində burada maraqlı bir neçə məqam var. Sentyabr-oktyabr aylarında ABŞ tərəfindən belə bir açıqlama var idi ki, noyabr ayının 6-dan İrana qarşı sanksiyaların yeni dalğası İran neftinin satışına qadağa qoyacaq. Bu da neft qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb oldu. ABŞ-ın bu məsələyə baxışı dəyişdi. Çünki neft qiymətlərinin yüksəlməsi istər-istəməz ABŞ-ın rəqib saydığı ölkələrin, o cümlədən, İranın və Rusiyanın gəlirlərinin artmasına səbəb olacaq bir faktora çevrilirdi. Ona görə də noyabr ayının 6-da sanksiyaların yeni mərhələsi elan edilərkən neft satışına olan qadağa tətbiq edilmədi. Hətta İranın 8 ölkəyə neft satışına icazə verildi ki, bu da elə İran neftinin 95%-nin satıldığı ölkələr idi. Ona görə də sanksiyaların ikinci mərhələsi, əksinə, neft qiymətlərinə kəskin zərbə vuran faktora çevrildi və neft qiymətlərinin aşağı düşməsinə təsir edən birinci amil rolunu oynadı. Təbii ki, neftin qiymətlərinin (son iki aya nəzər salsaq) 87 dollardan 58 dollara qədər sürətlə aşağı düşməsi neftdən asılı olan ölkələrin, o cümlədən, İran və Rusiyanın gəlirlərinə mənfi təsir göstərəcək. İranın əsas gəlir mənbəyinin neftdən asılı olduğunu düşünsək, Tehrana daha böyük zərbə dəyəcək. Çünki Rusiyanın başqa təbii resursları daha çoxdur və iqtisadiyyatı İran qədər neftdən asılı deyil. Amma əsasən də xarici valyutaların ölkəyə daxil olması baxımından İranın iqtisadiyyatında neftdən kəskin asılılıq var. Ona görə, təbii ki, neft qiymətlərinin enməsi dolayısı ilə İran iqtisadiyyatına ciddi təsir göstərəcək.

- Bu gün İranda sanksiyaların təsirləri nə dərəcə hiss olunur?

- Rialın dəyərdən düşməsi, valyuta qıtlığının yaranması, ölkədə ciddi inflyasiya faktorunun qeydə alınması və qiymətlərin sürətlə bahalaşması ABŞ-ın İrana qarşı apardığı sanksiya siyasətinin artıq bariz nümunəsinə çevrilib.

- Bəs İran geri addım ata bilərmi?

- Hətta düşünürəm ki, İran və ABŞ arasında artıq hər hansı bir formatda, ictimaiyyətə məlum olmayan və gizli saxlanılan danışıqlar, çox güman ki, gedir. İsveçrə üzərindən belə danışıqların olması ehtimalı çox yüksəkdir. İran əgər həmin şərtləri qəbul edəcəksə, bu danışıqlar nəticə verəcək. Əslində ABŞ-ın şərtləri çox açıqdır: Suriyadan İranın tamamilə geri çəkilməsi, İraqın daxili işlərinə müdaxilənin sona çatdırılması, Yəməndə husilərə verilən dəstəyin kəsilməsi və s. Yəni ABŞ ətraf ölkələrdə İranın son zamanlar əldə etdiyi nəticələrin tamamilə sıfırlanmasını hədəfləyir. Burada nüvə məsələsi ikinci dərəcəlidir. Mən belə düşünürəm. Əsas məsələ İranın regional güc olmasının qarşısını almaq və onu regiondan geri çəkilməyə vadar etməkdir. Əgər bu sadalanan istiqamətlər üzrə İran təklifləri qəbul etsə və geri çəkilsə, o zaman ABŞ və İran arasında növbəti razılıq əldə oluna bilər. Bu zaman sanksiyaların tamamilə aradan götürülməsi də mümkündür.

- İranın ABŞ-ın şərtlərini qəbul etməsi rejimin sonu olmazmı?

- Doğrudur, bunun çox qısa bir zamanda olacağını düşünmək olmaz. Çünki İran rəhbərliyi daxilində artıq elə bir vəziyyət yaranıb ki, ABŞ-a qarşı ciddi güzəştlər edilsə, xalqın qarşısında durmaq qeyri-mümkün olacaq. Çünki İranda antiamerika təbliğatı illərdir çox güclü gedib. İran əhalisinin ciddi bir antiamerika yanaşması formalaşıb. Əgər İran rəhbərliyi ABŞ-a ciddi güzəştlərə getsə, bu zaman daxildə siyasi böhranın yaranmasını müşahidə edəcəyik. Amma bunun rejimin sonunu gətirib-gətirməyəcəyini hələ ki, söyləmək olmaz.
“Ən gözəl sərvətim övladlarımdır” - Mənim balamMüşfiq Ələsgərli: “Tərbiyə zamanı köhnə standartlar işə yaramır, amma yenilikləri də elə tətbiq etməlisən ki, öz kimliyindən çıxmayasan”

"Hər zaman övladlarıma demişəm ki, dövrün tələblərindən irəli gələn bütün şıltaqlıqlara dözərəm, yalnız təhsildə güzəştə getmərəm. Təhsildə güzəşt ola bilməz” - Azərbaycan Mətbuat Şurasının sədr müavini, Jurnalistlərin Həmkarlar İttifaqının sədri Müşfiq Ələsgərli "Mənim balam” rubrikası ilə bağlı qəzetimizə müsahibəsində qeyd etdi.

Beynəlxalq Jurnalistlər Federasiyasının Azərbaycan üzrə təmsilçisi, Beynəlxalq Söz Azadlığı Mübadiləsi Şəbəkəsinin üzvü olan müsahibimiz üç övlad sahibidir. O, övladlarının tərbiyə metodikasının sirlərini bizimlə bölüşdü.

- Müşfiq müəllim, övladlarınızı dədə-baba üsulu, yoxsa öz metodunuzla tərbiyə edirsiniz?
- Təbii ki, dədə-baba qaydasına üstünlük verirəm. Tərbiyə elə bir şeydir ki, insanın qanına-canına hopur. Bizim dövrümüzdə tərbiyə üsulları çox sərt olub. Ədəb-ərkan qaydalarına daha çox diqqət yetirilib. Bu baxımdan, nə qədər yenilikçi olsaq da, canımıza hopmuş əvvəlki standartlardan tam kənarlaşa bilmərik. Nəsillər arasında tərbiyə fərqliliyi hər zaman olub. Heç zaman köhnə nəsil yenisini bəyənməyib. Hər dövrün öz xüsusiyyətləri var. İctimai münasibətlərdə, ədəb-ərkan məsələlərində, əlbəttə, yenilik olmalıdır. Bu, dünyanın inkişaf qanunauyğunluqlarından biridir. Amma indiki dövrün modernləşmə-yeniləşmə prosesində bir problem var. Əvvəllər baba ilə nəvə arasındakı baxış fərqi, tutaq ki, 15 faiz olurdu ki, bunu da həzm etmək mümkün olurdu. İndi isə dəyişikliklər o qədər sürətlə gedir ki, keyfiyyətcə yeni bir insan tipi meydana gəlir və bu tiplər də insanları narahat edir. Misal üçün, babam başına börk qoyardı. Ancaq atam "norka” papaq geyərdi. İndiki nəsil isə, tutaq ki, papağı, ümumiyyətlə inkar edir. Bir də görürsən ki, baş örtüyü olmadan, qışın ortasında "dizi cırıq şalvarlar”da çıxıblar küçəyə...
“Ən gözəl sərvətim övladlarımdır” - Mənim balam
- Hər zaman köhnə və yeni baxış söhbətləri olub, olacaq da...
- Əlbəttə, elədir. Amma baxır, köhnə dediyin nədir? Bizim elə adətlərimiz var ki, onun mövcudluğunun heç bir ziyanı yoxdur, əksinə, müsbət çalarlıdır. Köhnədən qalıb deyə, hər şeyi silib atmaq da olmaz. Bizim dövrümüzdə valideynə, ataya, ümumiyyətlə böyüklərə hörmət çox sərt tələb idi və bu hörməti göstərməyin formaları var idi. Məsələn, yaşadığımız evdə gün ərzində ata evə 10 dəfə də daxil olardısa, hər dəfə ayağa durardıq. İndikilərdən tələb etmək olmaz ki, sən 10 dəfə ayağa durub otur. Formanı dəyişməklə, məzmunu saxlamaq olar: axı böyüyə hörmət etməyin nə pis tərəfi var ki? İctimai nəqliyyatda yaşlı adam gəlirsə, ona yer verməyin nəyi pisdir ki?.. Burada cəmiyyətə ziyan verəcək heç bir şey yoxdur. Milli kimliyimizi ehtiva edən, cəmiyyət və özümüz üçün ziyansız olan adətləri qoruyub-saxlamalıyıq. Bu baxımdan, köhnə və indiki nəsil arasında ziddiyyət var. Bəzən insanları təəccübləndirən hallarla rastlaşıram. Bizim dövrümüzdə deyirdilər ki, böyüyün yanında gərək möhkəm danışmayasan, bu, eyib hesab olunurdu. Bu adət bizim canımıza-qanımıza hopub. Hərdən ictimai nəqliyyatdan istifadə edirəm. Görürəm ki, gənclərin səsi hər tərəfi götürüb, qışqıra-qışqıra danışırlar, ədəbsiz sözlər işlədirlər, yersiz hərəkətlər edirlər. Nə böyük-kiçik bilirlər, nə ətrafdakılara hörmət qoyurlar. Açıq-aşkar nümayiş etdirirlər ki, ətrafdakıların mənə aidiyyəti yoxdur. Qulağında qulaqcıq, ağzında saqqız çeynəyərək yanındakı yaşlını heçə saymaq, bəyəm, modernləşməkdirmi? Ümumi davranış qaydası var ki, buna riayət olunmalıdır. Əgər cəmiyyətin içində yaşayırsansa, ona hörmətlə yanaşmaq lazımdır.

- Qeyd etdiniz ki, sizin dövrünüzdə sərt tərbiyə üsulları var idi. Bəs həmin üsulları övladlarınızın üzərində tətbiq edirsinizmi?
- Milli-mənəvi dəyərlərə çox bağlıyam. Özümü azərbaycanlı və azərbaycançılıq ideologiyasından kənarda təsəvvür edə bilmirəm. İşimlə əlaqədar dünyanın müxtəlif ölkələrində oluram: sıralarında inkişaf etmiş ölkələr də var, inkişafdan qalmış ölkələr də. Ən inkişaf etmiş ölkədə belə 4-5 gündən artıq qala bilmirəm. Bu, təkcə Azərbaycanın iqlimi ilə bağlı deyil, onun adət-ənənəsinə bağlıyam. Biz azərbaycanlılarda, mənsub olduğumuz türkdilli xalqlarda insanlığa və bəşəriyyətə sevgi var, hörmət var. Gündəlik həyatımızda, bəlkə də, bunun fərqinə varmırıq, amma kənarda olanda, belə isti münasibət üçün qəribsəyirsən. İstiqanlılığı, ədəb-ərkana bağlılığı övladlarıma da təlqin edirəm. Əlbəttə, indiki dövrün tərbiyə üsulları da fərqlidir, dövrə uyğun metodlar tapmalısan. Əvvəlki dövrün tərbiyə metodu imperativ idi: deyiləni etməliydin. İndi isə, necə deyərlər, interaktiv üsul seçmək lazım gəlir. Nisbətən gənc yaşlarımda tərbiyə vermək metodu baxımından müəyyən çətinliklər çəkirdim. Həmkarlarımla söhbətlərdə hiss edirdim ki, onlar da bu ağırlığı çəkirlər. Köhnə standartları tətbiq edə bilməzsən, bu, aydındır. Amma hansı yeniliklər tətbiq etməlisən, hansı yeniliklərə açıq olmalısan ki, öz kimliyindən çıxmayasan? Hətta uşaqlar bütün dediklərimi qəbul etsələr belə, mən özüm hiss edirdim ki, onları çətinliyə salıram. Çünki bir ailənin standartları ailədən kənarda keçmir, cəmiyyətə uyğunlaşmaq lazımdır. Onları tutub-saxlayanda hiss edirəm ki, cəmiyyətdən təcrid olunurlar. Onları proseslərin gedişatına, hadisələrin axarına da tam buraxa bilmərəm, belədə görürsən ki, nələrsə yolunda getmir. Ortaq bir yol seçmək lazımdır...

- Övladlarınıza zaman ayıra bilirsinizmi?

- Əlbəttə, mənim üç övladım var, sonuncu qızıma nəvəm də deyirəm. Çünki iki övladdan sonra onun dünyaya gəlməsində böyük fasilə yarandı. Böyük qızım 20 yaşındadır, balacanın isə 8 yaşı var. İndi başa düşmüşəm ki, babalar niyə nəvələrini çox istəyirlər. Onlarla daha çox vaxt keçirirsən və onun səmimiliyini görə bilirsən. İlk övladım dünyaya gələndə kirayədə qalırdıq. Kirayə pulu, gündəlik dolanışığı təmin etmək üçün çox işləyirdik, buna görə də övladlarımıza lazımı qədər zaman ayıra bilmirdik. Belə olanda uşağın fərqinə vara bilmirsən... İndi, şükürlər olsun ki, hər şey yoluna düşüb və mən onlara daha çox vaxt ayırıram. Ən azı, hər gün axşam, əgər səfərdə deyiləmsə, zamanında evə gəlirəm, vaxtımı onlarla keçirirəm, söhbətləşirik, dərdləşirik, məsləhətləşirik.

- Övladın tərbiyəsində onun çevrəsinin və böyüdüyü mühitin də böyük rolu var. Belə olan halda, siz övladlarınızın dost çevrəsinə nəzarət edə bilirsinizmi?
- Əslində, məni bu məsələ çox narahat edirdi. Günü bütöv uşaqlarla keçirmək olmur. Cəmiyyət öz təsirini göstərir. Amma bir gün dostlarımızdan biri yaxşı məsləhət verdi: dedi ki, bu qədər narahatlıq keçirmə, övladlarına, xüsusən də qızına yaxşı təhsil ver. Əgər yaxşı təhsil alsa, şüuru daha yüksək inkişaf edəcək, yaxşını yamandan seçəcək, özü-özünü yanlışlardan qoruya biləcək. Sən ona mükəmməl təhsil versən, ona nəzarət etməyə ehtiyac yoxdur. Artıq özü müəyyən edəcək ki, yaxşı nədir, pis nədir. Mən bu fikri bəyənirəm və tətbiq edirəm, amma istənilən halda uşağı müəyyən yaşa qədər tamamilə sərbəst buraxmaq olmaz. Valideynin seçim üsulu olmalıdır ki, ona hər yaşda necə davranmağı öyrətsin. 18-20 yaşa qədər uşağın üzərində nəzarət olmalıdır. Nəzarət o demək deyil ki, övladın hər addımını izləməlisən. Uşağa sərbəstlik də vermək lazımdır. Nə qədər istəsək də, çərçivəyə sala bilmərik. İndi müasir dövrdür, evimizin dəvətsiz qonağı olan televiziyalarda ən azı 180 kanal var, gənclərin baxış bucağı da dəyişir. Mən övladlarıma orta məktəbdə telefon almamışam. Yuxarı sinfə keçəndə isə onlarla əlaqə saxlamaq üçün telefon aldım. Bu telefon da smartfon deyil, zəng eləmək üçün idi. Uşaqlarım haqqında ən yaxşı informasiyanı onlar özləri verirlər. Şərait yaratmışam, hər şeyi özləri danışırlar. Bir-birimizə güvənirik. Amma istənilən halda həftədə bir dəfə məktəbə gedib uşağın dərs sistemi ilə maraqlanmışam, yoldaşlarını araşdırmışam, kənardan da olsa, nəzarət sistemim olub. Amma bundan özlərinin çox zaman xəbərləri olmayıb. İstəməmişəm düşünsünlər ki, mən onları izləyirəm. Sadəcə, valideyn uşağın bütün fəaliyyətlərindən xəbərdar olmalıdır.
“Ən gözəl sərvətim övladlarımdır” - Mənim balam
- Bəs onların təhsilinə müdaxilə edirsinizmi?
- Hər zaman övladlarıma demişəm ki, dövrün tələblərindən irəli gələn bütün şıltaqlıqlarınıza dözərəm, təkcə təhsildən başqa. Təhsildə güzəşt ola bilməz. Onların ixtisas seçiminə müdaxilə etmirəm. Böyük qızım kollecədə oxuyur, bağça müəlliməsi olmaq istəyirdi. Heç bir etiraz etmədim. Amma dedim ki, kolleci bitirib ali təhsil də al. Razılaşdıq, indi universitet imtahanlarına hazırlaşır. 18 yaşı olan kimi imtahan verib sürücülük vəsiqəsi də aldı. Dil kurslarına da gedir. Hesab etmirəm ki, insan təhsilin akademik nöqtəsinə çatmalıdır, akademik olmalıdır. Ən azı həyatda seçim edəcək qədər bilgisi olmalı, dillər bilməlidir. Azərbaycan dilini gözəl bilirlər və sevirlər. Bununla bərabər, kursa gedirlər, ingilis dili öyrənirlər.

- İndi daha çox ziyalı təbəqənin nümayəndələri övladlarını rusdilli məktəblərə yazdırır və bununla fəxr edirlər. Bəs siz necə?
- Mən onları xarici dilli məktəbə qoymamışam. Bunu bilərəkdən etmişəm. Hesab edirəm ki, Azərbaycanda yaşayan vətəndaşın övladı Azərbaycan dilində təhsil almalıdır. Hətta övladlarıma demişəm ki, ingilis dilini öyrənəndən sonra rus dilini də öyrənərsiniz. Amma təməl təhsil, tərbiyə doğma dildə olmalıdır. Mən bunun variantını görmürəm. Milli kimlik bir bütöv kompleksdir. Baxış sistemi, dünyagörüşü, dili, fizioloji görkəmi, təfəkkürü ilə, düşüncə tərzi ilə tam bir məsələdir. Misal üçün, siz "Gallenvagen” maşınına rusun "Vaz 2106” maşınının təkərini bağlaya bilməzsiniz. Axsayacaq, özünü itirəcək, sonda qəza törədəcək. Azərbaycanlısansa, təfəkkür tərzin, hadisələrə baxışın, mədəniyyətin, danışığın Azərbaycan dilində olmalıdır. Xarici dil öyrənmək isə mütləqdir.

- Övladlarınız sizin peşənizi davam etdirmək fikrində deyillər. Özünüz istəmədiniz, yoxsa onların jurnalistikaya marağı olmadı?
- Atam hər zaman deyirdi ki, kim olursan-ol, peşəkar ol, sevdiyin işlə məşğul ol. Əslində, onlar təkid etmədilər ki, jurnalist olmaq istəyirlər. Mən də elə situasiya yaratdım ki, bu peşəni seçməsinlər. Böyük qızım Şuşa Humanitar Kollecində bağça müəlliməliyini oxuyur. Paralel şəkildə universitetə hazırlaşır. Oğlum Murad yüksək qiymətlə orta məktəbi bitirdi. ADA universitetində ingilis dilində informasiya texnologiyaları ixtisası üzrə təhsil alır. Muradı məktəbə tez qoymuşdum. Birinci kursu bitirəcək, hələ 17 yaşı var. Kiçik övladım nənə-baba yanında çox olub. Adı Mələkdir, 8 yaşın içindədir. Dərs əlaçısıdır. 49 nömrəli məktəb-liseyə qoymuşam.

- Mələyi fərqli edən nədir?

- Nənə, baba sevgisi. Onun təhsil aldığı məktəb Bayraq Meydanı ilə üzbəüzdür. O, uşaq olanda həftədə bir neçə dəfə məni məcbur edirdi ki, Bayraq Meydanına gedək. Bayrağa salam deyib qayıdırdı. Məktəbə qoyulmasında seçim o olub ki, məktəbi Bayraq Meydanının ətrafında olsun, bayrağa nə qədər istəyir salam versin. Hazırda bayraq dirəyi təmirdədir. Hər gün oradan keçəndə deyir ki, "salam, Azərbaycan bayrağı, sənə yaxşı tikiş arzulayıram”. Onun bu cür yanaşması mənə də maraqlıdır. Onunla tez-tez söhbət edirik.

- Adətən valideynlər ilk övlada düşkün olurlar, ancaq siz deyəsən sonuncusuna düşkünsünüz.
- Çalışıram ki, sevginin artığı, əskiyi olmasın. Düzdür, cəmiyyətdə belə bir baxış var, xüsusən də kənd yerlərində. Oğlan uşağına xüsusi önəm verirlər. O qədər ailələr var ki, bunun qurbanı olublar. Evin böyük oğlu mütləq şəkildə qeyd-şərtsiz hörməti gətirilməli, işlə, təhsillə təmin olunmalıdır və ondan sonra digər övladlara diqqət yetirilməlidir. Bunun hamısını paralel şəkildə digər övladlara etməyə gücləri çatmırdı və bütün potensiallarını böyük ovladın üzərinə yatırırdılar. Mən belə ailələrin şahidi olmuşam. Bu, yanlış düşüncə tərzidir. Uşağa potensialına və bacarığına görə yön vermək lazımdır. Uşaq valideynin canıdır, qanıdır, özüdür. Sən bir gözünü çox, o biri qulağını necə az istəyə bilərsən? Uşaqlar arasında fərq qoymuram. Təbii ki, onların fərqli xüsusiyyətləri var. Nəfəsin çatdığı qədər çalışmalısan ki, o bərabərliyi yarada biləsən. Övlad Allahın gözəl payıdır. Mənim ən gözəl sərvətim övladlarımdır.

Xəyalə Rəis
"Kaspi"
"Keçilən yol qürürvericidir"""Xalq Cəbhəsi" qəzetinin bu günə qədər ayaqda durması və nəşrə davam etməsinin özü belə əslində böyük uğurdur".

Bunu "Sherg.az"a bu gün 17-ci il dönümünü qeyd edən "Xalq Cəbhəsi" qəzetinin baş redaktoru Elçin Mirzəbəyli söyləyib.

Qəzetin keçdiyi bu uzun yola nəzər salan baş yazar qeyd edib ki, keçilən yol qürurlu bir yoldur:

"Bu yolun hər adddımında həmkarlarımın və ya dəyərli komandanın əməyi var. "Xalq Cəbhəsi" Azərbaycan dövlətinin, Azərbaycan xalqının milli maraqlarından çıxış edir. Bizim qəzetdə milli maraqlar bütün korporativ maraqlardan üstün tutularaq hər zamaan ön planda dayanıb. Peşə etkası və qaydalarını qoruyub saxlamağa çalışmışıq. Təbii ki, bundan sonra da belə olacaq. Proseslərin önündə olmağa cəhd göstərmişik. Cəmiyyətimizdəki ağrılı proseslər zamanı və ya Azərbaycana qarşı həyata keçirilən "qara-piar" kampaniyaları ərəfəsində çalışmışıq ki, ölkəmizə olan düşmən münasibətə qarşı öz mövqeyimizi sərgiləyək. Əlbəttə, bütün bunlar vacib amillərdir. Eyni zamanda dövlət də Azərbaycan mediasına dəstəyini əsirgəmir. Ölkəmizdə çap mediası Azərbaycan dövlətinin mətbuata göstərdiyi dəstək nəticəsində ayaqüstədir.

- Belə bir düşüncə, yanaşma var ki, hər qəzet öz baş redaktoruna oxşayır...

- Hər bir insanda olduğu kimi kimi hər bir KİV orqanının da öz xarakteri var. Qənaətimə görə, "Xalq Cəhbəsi" qəzetinin obrazı milli maraqlar üçün öz qətiyyətini nümayiş etdirməyi bacaran obrazdır. Milli maraqlar və milli dəyərlər bizim üçün həmişə priotetdir. Bu priotet bizi "Şərq" qəzeti ilə də birləşdirir. Bizm oxşar cəhətlərimiz də çoxdur. Bu mənada düşünürəm ki, keçdiyimiz yol çox şərəfli yoldur və qürürvericidir. Baxın, təmizlik, saflıq, sədaqət, sadiqlik bu qəzetin mayasında gəlir. Baxın, "Xalq Cəbhəsi" qəzetindən ayrılıb başqa müəssisələrdə çaçlışan insanlar bu günə qədər bizimlə
münasibətlərini ən yüksək səviyyədə saxlayırlar. Hesab edirəm ki, bunun özü də çox önəmli bir faktdır.

-"Xalq Cəbhəsi" qəzetini digər media quruluşlarından fərqləndirən cəhətlər hansılardır?

- Fəaliyyətdə olduğumuz gündən bizim qəzetdə analitik yazılara çox üstünlük verilir. Bu, bizim üçün böyük önəm kəsb edir. Azərbaycan tarixi , mədəniyyəti ilə bağlı fundamental yazılara , araşdırmalara daha geniş yer veririk. Güney Azərbaycan məsələsi bizm üçün prioritetdir. Bu, həmişə belə olub, belə də olacaq. "Xalq Cəbhəsi" fəaliyyətə başladığı ilk gündən Güney Azərbaycan məsələsinə ayrıca bir səhifə ayırıb. Mütəmadi olaraq oradakı soydaşlarımızın problemləri və mədəni həyatları ilə bağlı məlumatlar veririk. Bu xətt "Xalq Cəbhəsi" üçün prioritet olub və bu gün də bu priotet öz yerini qoruyub saxlamaqda davam edir. Biz ənənələrə sadiq qalan mətbuat orqanıyıq. Əlbəttə, fərqli cəhətlərimizlə yanaşı oxşar tərəflərimiz də var. Hər bir şəxsin, insanın özünəməxsus bir çaları, obrazı olduğu kimi, qəzetlərin də özünəməxsus çaları, obrazı var. Qəzetlər həmçinin orada çalışan insanlara bənzəyirlər. Söhbət fərd olaraq məndən deyil, bütün kollektivdən gedir.

- Son zamanlar kassik mətbuatın öz yerini internet mediaya verməsilə bağlı iddialar dolaşır. Hətta bəziləri bir az da önə gedərək saytların qəzetləri sıradan çıxardığını bəyan edir. Sizcə, doğrudanmı qəzet erası bitib və qəzetlər artıq yerini saytlara verib?

- Ümumiyyətlə, belə bir fikrin formalaşması və ya formalaşdırılması arzuolunan deyil. Çap mediası çökəcəksə, sayt rəhbərləri bundan nə qazanacaqlar ? Hər kəs öz işi ilə məşğul olmalı, öz yolu ilə getməlidir ? Hər hansı bir bir media quruluşunun rəhbəri digər mətbuat orqanının sıradan çıxmasına sevinməməlidir. Bu, etik və mənəvi baxımdan doğru yanaşma deyil. Düşünürəm ki, çap mediası öz yerini itirməyəcək. Əksinə elə zaman gələcək ki, klassik media öz mövqeyini daha da gücləndirəcək. Çap mediası arxivdir, tarixdir,. Bu tarix qorunub saxlanılır. Saytlar bu imkanlar var ki, istənilən məlumatı redaktə edib dəyişmək olur. Çap mediasında isə belə imkanlar yoxdur. Çap mətbuatının məsuliyyəti də elektron medianın məsuliyyətindən çoxdur, böyükdür. Qəzet tirajlandısa, bitdi. Çap olunan hər sözə görə, cavab verməlisən. Bu məsuliyyət elekrton mediada yoxdur. Digər yandan çap mediasında olan ənənəvi institutlar bu günə qədər özlərini qoruyub saxlayırlar.

Başda Akif Aşırlı olmaqla "Şərq" qəzetinin kollektivi "Xalq Cəbhəsi" qəzetinin baş redaktoru Elçin Mirzəbəylini və bu qəzetin kollektivini 17-ci il dönümləri münasibəti ilə təbrik edir, "Xalq Cəbhəsi"nə uzunömürlü bir yol, şərəfli fəaliyyələrində bol və tükənməz uğurlar arzulayır.