Nail Çələbi: “Türk dövlətlərinin birliyi üçün Azərbaycan, Qazaxıstan və Türkiyə öndər olmalıdır” Türk Dünyası Parlamentlər Birliyinin rəhbəri Nail Çələbinin ONA-nın Türkiyə bürosuna müsahibəsi

- Nail bəy, “Avropa İttifaqı kimi Türk Birliyi olsaydı, Türkiyə bu qədər yalnız olmazdı” deyirsiniz. Türk Birliyi modelini necə görürsünüz? Sizcə, bu birlikdə Azərbaycan əhəmiyyətli rol oynaya bilərmi?

- ABŞ, Rusiya və Çinin “qlobal siyasəti”nin təzyiqi altında olan birlik və ittifaqlar gündən-günə zəifləyir. Avropa İttifaqı qlobal güclər qarşısında zəiflədiyini görüncə, öz ordusunu qurmağı planlayır. Avropa İttifaqının ordu ideyası NATO-nun gələcəyinə kölgə salır, Asiyada tarazlıqlar pozulur, Rusiya və Çin bölgəni əhatə edən iki qütb halını alır.

Həqiqi dostumuz Azərbaycan tale ortağımız, soydaşımız, arxamızdır. Ata vətənimiz Orta Asiyanın işğalından bu günə qədər biz türklər, Azərbaycan türkləri, digər soydaşlarımız çox acılar yaşadıq, işğallara məruz qaldıq. Tarixdə yaşadıqlarımıza nəzər salsaq, birlik və bərabərliyimizi daha da möhkəmləndirsək, həmrəy olsaq, dostun da, düşmənin də heyran qalacağı yeni strategiyalar, planlar, variantlar ortaya qoya bilərik.

Avropa İttifaqına alternativ Türk Dövlətləri Birliyi qurmalıyıq. Bu, türk xalqları üçün vazkeçilməz hədəf olmalıdır. Çünki biz türk xalqları olaraq yeni bir donəmin xaricindəyik. SSRİ-nin dağılmasından sonra 25-28 illik qısa bir müddətdə müstəqilliyini qazanmış türk dövlətləri üçün yeni variantlar və strategiyalar yaratmaqda Azərbaycan, Qazaxıstan və Türkiyə öndər ölkələr olmalı və Türk Dövlətləri Birliyini həyata keçirməlidir. Biz bu məsələdə prinsipial olmalı, qorxmamalı və lazımi tədbirləri görməliyik.

- Avropa İttifaqı laxlayır. İqtisadi birlik olmadan türk xalqlarının mədəniyyətlərarası və mənəvi birliyi davamlı ola bilərmi?

- Avropa İttifaqı gərgin günlər yaşayır. İngiltərə ayrılma ərəfəsindədir, görünən budur ki, Avropa İttifaqının bütün yükünü Almaniya öz üzərinə götürür. Bəzi bölgə ölkələrinin “Türkiyə soydaşlarından mümkün qədər uzaq olsun” siyasəti ilə Türkiyənin ayağının altını qazmaq, sarsıtmaq niyyətləri var. Və bütün qüvvələri ilə bu siyasət üçün bacardıqlarını edirlər. Ona görə də zamanımız çox dardır, hərəkətə keçməliyik. Türk xalqlarının mənəvi oyanışına əsaslanaraq “mənəvi yenilənmə” proqramının yeni elementlərini müəyyənləşdirib bu birliyi yaratmalıyıq.

Türk dünyasının təbii sərvətlərinin istehsalı, istifadəsi və satışında ortaq siyasəti olmalıdır. Ortaq texnologiya və elmi layihələrini inkişaf etdirməlidir. Ortaq kosmos, aviasiya və avtomobil istehsal müəssisələri yaradılmalıdır. Asiya və Türkiyə coğrafiyasında qarşılıqlı evlənmələr və əhali artımı dəstəklənməlidir. Çünki türklər çox böyük coğrafiyada yaşamalarına rəğmən, bu bölgələrdə yetəri qədər deyillər. Ortaq müdafiə mövzusunda hərbi işbirliyimiz və müdafiə sahəsi mükəmməl olmalıdır.

Demokratiyanı rəhbər tutaraq və inkişaf etdirərək türk dövlətləri arasında idarəçilik fərqlərini də minimuma endirməliyik. Təhsil sahəsində də əməkdaşlıq yolu ilə elm və araşdırma fərqlərini azaltmalıyıq. Universitetlərarası ortaq elmi layihələri və bununla yanaşı, tələbə mübadiləsi proqramlarını genişləndirməliyik. Qadın, uşaq, qoca, əlil və digər təbəqələrə sosial xidmətlərin, insan haqlarının inkişafı istiqamətində də ortaq layihələrimiz olmalıdır. Eyni soy mənsublarının tarixdəki münaqişələrini və incikliklərini sevgi dili ilə ortadan qaldırmalıyıq. Ortaq dəyər və nişanələrimizin istifadəsini yayğınlaşdırmalıyıq. Bu birliyin qurulmasına mədəni, iqtisadi və sosial xidmət sahələri öncüllük etməlidir.

XXI əsr dövlətlərin vətəndaşlarını ən yüksək səviyyədə rifaha çıxarma, fundamental dəyərləri inkişaf etdirməklə rifah dövləti qurma, yaşatma və inkişaf etdirmə dövrüdür. Biz bu dövrü dəyərləndirməyi bacarmalıyıq.

- 2016-cı ildən Türk Dünyası Parlamentlər Birliyinə rəhbərlik edirsiniz. Birliyin hansı fəaliyyətləri var?

- Türk Dünyası Parlamentlər Birliyi 2013-cü ildə türk dövlətləri və türk muxtar bölgələrindən olan millət vəkilləri arasındakı ünsiyyəti gücləndirmək məqsədilə yaradılıb. Hədəfimiz dövlət quruluşları və özəl sektor olaraq layihələr yürütmək, rəsmi qurumlardan kənar sahələrdə olan boşluqları doldurmaq və dövlət rəhbərləri, eləcə də Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən verilən tapşırıqları yerinə yetirmək, ayrıca “könül coğrafiyası” adlandırdığımız Balkan ölkələri, Monqolustan, Əfqanıstan, Pakistan, Tacikstan, bəzi Afrika ölkələri kimi ölkələr və xalqlar arasında qarşılıqlı əlaqələr yaratmaqdır. Birliyimiz türk dünyasındakı qeyri-hökumət təşkilatları arasında türk dövlətlərinin parlamentlərinə üzv və fəxri üzv ola bilən yeganə qurumdur. Fəaliyyətimizdə türk dövlətləri birliyi üçün önəmli ideyaları bizə miras qoyan Ziya Göyalp, İsmayıl Qaspıralı və Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin xidmətlərini örnək bilirik. Atatürkün “dil, inanc, tarix bir körpüdür” fikrinə əsaslanıb köklərimizi öyrənib, fərqli olayların böldüyü tariximizi bütünləşdirmək cəhdlərindəyik.

- Türkiyə parlamentində 21-ci çağırış Trabzon millət vəkili olmusunuz. Türkdilli dövlətlər arasında hansı ölkənin parlament fəaliyyətini örnək hesab edirsiz?

- Türk dilində danışan Ölkələrin Parlamentlər Assambleyası - TÜRKPA türk dünyasının örnək parlament rəhbərlərini bir araya gətirib. TBMM-nin ev sahibliyi etdiyi TÜRKPA Avrasiya ölkələrinin parlament rəhbərlərinin toplantıları ilə və üzv ölkələrin iştirakı ilə hər il reallaşır. Avrasiya Ölkələri Parlament sədrləri təşkilatı TÜRKPA-nın parlament rəhbərlərindən təşkil olunur. Bu örnək parlamentin başçıları Azərbaycan Milli Məclisinin sədri Oqtay Əsədov, Qazaxıstan parlamenti Məclisinin rəhbəri Nurlan Niqmatulin və Qırğız Joqorku Keneşinin (parlament) sədri Dastanbek Cumabekovdur. TÜRKPA baş katibi isə Altınbek Mamayusupovdur.

- Türk Dünyası Parlamentlər Birliyinə üzv olan digər ölkələrin millət vəkillərinin Qarabağla əlaqədar düşüncələri nədir?

- Türk Dünyası Parlamentlər Birliyinə üzv olan digər ölkələrin təmsilçiləri Xocalı qətliamına necə ürək ağrısı ilə yanaşırlarsa, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə də eləcə dərin və həlli mümkün ola bilən problem gözü ilə baxırlar. Azərbaycanın işğalda olan torpaqlarını geri alması üçün hərbi gücünün yetərli qədər olduğuna inanırıq. Amma itkiyə yol vermədən müzakirələr yolu ilə sülh şəraitində torpaqlarını geri ala biləcək siyasi gücünün olduğuna da əminik. Xocalı qətliamı tək azərbaycanlıların deyil, bütün türk dünyasının qəlbində ağır yaradır və bu yaranın tezliklə sağalmasını diləyirik. İstər sülh, istərsə də hərb yolu ilə olsun, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü üçün Türk Dünyası Parlamentlər Birliyi olaraq qardaş ölkəmizin yanındayıq.
Dünya rəssamları arasında yer alan azərbaycanlıSakit Məmmədov: “Rəssamlıq bir enerjidir. Nə qədər dünya, yaşayış, insanlıq var, rəssamlıq da olacaq”

“Azərbaycan brendi” layihəsi çərçivəsində dünya söhrətli rəssamlar arasında yer alan azərbaycanlıdan-Sakit Məmmədovdan danışacağıq. Sakit Məmmədov o azərbaycanlıdır ki, Avropada onun adına marka, orden təsis edilib. Hətta bu günlərdə Türkiyədə istehsal olunan “Dədə Qorqud” pulunun üzərində onun çəkdiyi Dədə Qorqud şəkli çap edilib. Azərbaycanın Xalq rəssamı, YUNESKO və Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Avropa Təbii Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü və fəxri professoru, Dünya Rəssamlıq Akademiyasının həqiqi üzvü , Vatikan Geraldika Akademiyasının Qrafı olan Sakit Məmmədovun adı 2018-ci ildə Rusiyanın “Böyük Şəxsiyyətlər” ensiklopediyasına salınıb. Həmvətənimiz Türkiyənin “Qızıl Ulduz” ordeni, Serbiya Kral Akademiyasının mükafatı “Gran pri” və “Qızıl Mələk” medalı, Beynəlxalq Malta ordeninin Zabit xaçı və Kovaler ordeni, Leonardo Da Vinçi və Spitsberq medalı, “Müqəddəs Giorgiy” qızıl medalı, “Qızıl Tac” ordeni, Avropanın “Şərəf” ordeni, “Böyük Cəngavər qızıl ulduzu”, “Beynəlxalq Cəngavərlər İttifaqının Senator Ulduzu”, Dünya Rəssamlıq Akademiyasının təsis etdiyi “İlin Rəssamı” və “Planetin Rəssamı” mükafatları, Rusiyanın nüfuzlu “Minilliyin adamı” mükafatı və s. orden və medallarla təltif olunub. Sakit Məmmədov “Opalizm” üslubun banisi sayılır. Onun əsərlərindən ibarət yeddi kataloq, kitabı çap olunub. Sakit Məmmədovun əsərləri tanınmış muzeylərdə və şəxsi kolleksiyalarda qorunub, saxlanılır. ABŞ, Almaniya, İtaliya, Fransa, Türkiyə, Belçika, Rusiya, Çexiya, İsveç, Polşa, Avstriya, Macarıstan və bir sıra ölkələrin qalereyalarında sərgiləri keçirilib. Onun tələbələri də özü ilə bərabər Avropada bir sıra sərgilərə qatılıb.

- Rəssamın əsas işi rənglərlədir. Olubmu ki rənglərin sehrinə düşəsiz?

- Əlbəttə. Elə rənglərin sehrinə düşmüşəm ki, çıxa bilmirəm. O gün mən bu sehrdən çıxaram ki, həmin gün mən özümü dünyadan köçmüş kimi hiss edərəm. O sehrin içinə hər kəsi ki, düşsə, həmin zaman dünya tamamilə düzələr. O zaman biz dünyanı ağ qara deyil, rəngarəng görərik. Həmçinin yuxularımızı rəngarəng görərik.

- Nəzəri olaraq deyilir ki, bütü rənglər ağ rəngdən yaradılıb. Rəssamlıqda bu fikir qəbul edilirmi?

- Əslində, bütün rənglər qara rəngdən törəyib. Çünki kainat ilk olaraq qaranlıq olub. İşıq yaranandan sonra insan bilib ki, ağ var. Biz ağa qaraya nisbətən ağ deyirik. Bəlkə ağdan da çox ağ var. Uşaq belə, ana bətnindən zülmətdən işığa çıxıb. Mənim bütün gördüyünüz rəngarəng əsərlərim qardan və ağdan yaranır. Niyə? Ləkələrdən... Birinci ağ kətanı götürürəm və sonra kömürlə bütün ləklərini qeyd edirəm. Sonradan o qara qırmızıya, göyə və s. çevrilir. Ümumi beynimdə mən bilirəm o ləklər hansı forma alacaq. Dünya iki şeydən ibarətdir. Rəssamlıqda hər şey ləkələrdən ibarətdir, musiqidə isə ritmlərdən. Yaxşı rəssam, pis rəssam ləkəni bilib bilməməsində müəyyən olunur.

- Rəsm əsrlərinin mayası, bünövrəsi nədən ibarətdir?

- Bizdə bünövrə aşağıda deyil, yuxarıdan olmalıdır. Məsələn, şairdən bünövrə yuxarıdan gəlir. Rəssamlıqda da elədir. Mən iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı kosmonavt Volonovla görüşdüm. Onun portretini çəkirdim. Ondan soruşdum ki, siz Ayda nə gördüz? O mənə gördüklərini tam danışmadı. Mən ona dedim ki, sizdən də qabaq biz ora uçub qayıdırıq. Həmçinin bildirdim ki, biz də kosmonavtıq. Amma fərqimiz odur ki, siz ildə bir iki dəfə uçursuz, amma biz hər gün kosmosa mənən uçuruq...

- Hər yaradıcı insan çalışır ki, özündən sonra məktəb qoyub getsin. Bilirik ki, bir çox yetirmələriniz var. Rəsmi olaraq hər hansı məktəb, akademiya yaratmaq fikriniz varmı?

- Xeyir. Amma həmin istedadları bir araya toplayacaq Rəssamlıq Evi açmağı düşünürəm. Əslində, Allah o uşaqlara istedad verməsə, mənim məktəbim nəyə lazım? Hər şey birinci onlardan asılıdır. Elə uşaq gəlir ki, görürəm onun gözlərində istedad parıldayır. Ona görə mən istedadlı uşaqları götürürəm. Yəni mənim orda heç bir rolum yoxdur. Rəssamlıq öyrədilmir, öyrənilir. O uşaq məndən, ondan bundan bir az bir az öyrənməlidir. Hər kəsin kainata bir cür baxışı var. Mən necə kimsəni məcbur edə bilərəm ki, siz bunu belə görün. Ona görə mən belə başa düşürəm ki, insan özü öyrənir. Rəssamlıq bir enerjidir. Nə qədər dünya, yaşayış, insanlıq var, rəssamlıq da olacaq.

- Sizin bütün əsrlərinizdə müsbət enerji, xoş əhval var. Belə başa düşülür ki, ancaq əhvalınız olanda rəsm çəkirsiz?

- Mən dərdi içimdə çəkirəm. Amma kətana çəkmirəm. Çünki onsuz da insanların problemi var. İnsanlara sevgidən doğan əsərlər bəxş etmək lazımdır.

- Siz kosmik ünsiyyətə inanırsızmı? Yəni sizdə elə bir an olurmu ki, özünüzdə bilmədən mənən hansısa yüksəkliyə qalxasız?

- Kainatin yaradılışını dərindən dərk etməyə çalışan insanlar namaz qılarkən mənəvi olaraq fəzaya yüksələ bilirlər. Rəssamlıq da elədir ki, bir anlıq özün də bilmədən kosmik fəzaya gedirsən. Istəyəndə isə gedə bilmirsən. Bəzən ola bilər səsli küylü yerdə ola bilirsən, amma bir anlığa özün də bilmədən bu vəziyyətə düşürsən. Məsələn, mən çəkilib kənardan Yer kürəsinə baxa bilirəm. Bunu təsəvvürünə gətirirsən və yaşayırsan. İnsan beyninin çox az hissəsini işlədir. Ancaq Nizami, Nəsimi və digər dahilər tərki dünya ola bilib. O dövrdə onlar o cür qəzəlləri elə belə yaza bilməzdilər. O olmasa yarada bilməzlər. Dünyada bundan gözəl bir şey yoxdur. Bunun tərifi, düsturu yoxdur. O necə olur bilmirəm...
Mən hər zaman şəkli çəkməyə “Bismillah”la, yəni Allahın adını deməklə başlayıram. Əsl rəssamlıq odur ki, sənin şəkil çəkmək içindən gəlməlidir. Təsəvvür edin, emalatxanaya gəlirsən. Ağ kətan və bir də özün olursan... Sonra elə bilirəm ki, heç zaman dadmadığım qidanı qəbul edəcəm. Təsəvvür edin ki, susundan yanan adama su verirsən. Bu zaman işdən inanılmaz şəkildə zövq alırsan. İsan professional olanda, onun ruhu ortaya çıxır. Ruh da şəxsiyyəti üzə çıxarır. Əgər insan şəxsiyyət olmursa, demək o, faydasız ömür yaşayır.

- Hər bir rəssamın bir idealı olur. Siz necə, idealınız olan əsəri çəkmisinsizmi?

- Mən gözəl xanımları və ağıllı kişilərin əsərlərini yaradıram. Lakin əsərlərimdə gözəl xanımlar üstünlük təşkil edir.

- Siz Papanın da portretini çəkmisiniz. Necə oldu ki, onun portretini çəkmək sizə təklif olundu?

- Papanın portretini çəkmək üçün bir fransız, bir belçikalı rəssam və məni çağırmışlar. Belə oldu ki, Papanın şəklini çəkmək mənə həvalə olundu. Əsərdə Papanın masasının üzərində dörd müqəddəs kitabı, döşəmədə isə Qarabağ xalçasını təsvir etdim. Mən çalışdım ki, bu əsər bizim dövlətimiz adından Vatikanda təqdim olunsun. Və elə də oldu, Prezident İlham Əliyev İtaliyaya səfər edərkən Vatikanda məhz bu əsəri təqdim etdi. Hazırda əsər Vatikan muzeyindədir.

- Bildiyimiz kimi, 2016-cı ildə İngiltərə Kraliçasının 90 illik yubileyində olmusunuz və ona “Cıdır düzü” adlı əsərinizi hədiyyə etmisiniz. Maraqlıdır ki, Kraliçanın sizin əsərə münasibəti necə oldu?

- Protokoola görə 10 dəqiqə nəzərdə tutulan görüş 30 dəqiqə çəkdi. Kraliça bu əsərə təxminən 5 dəqiqə tamaşa etdi. Sonra o mənə dedi ki, bu Polo oyunudur. Mən isə cavab verdim: “ xeyir bu Polo deyil, Çövkən oyundur və XII əsrdə Qarabağda yaranıb”. Görüşdə Xarı bülbüldən, Qarabağ atlarından, Qarabağ xalçasından və s. danışdım.
Ümumiyyətlə, əsər Kraliçanın çox xoşuna gəldi və hisslərini belə ifadə rtdi: “Bu gün mənim üçün çox gözəl bir gün oldu, mən çox sevindim”. Sonra göstəriş verdi ki, əsər Vinzer Sarayından asılsın.

- Bizim əsas məqsədimiz odur ki, gənclərimiz sizin kimi insanların mesajlarını alsınlar. Sizcə, bu gün Azərbaycan gənci necə olmalıdır?


- Əvvəla, Allah dünyanı, insanı ədalətli yaradıb və Allah üçün millət yoxdur. Allah üçün insan var. Ona görə də Allah istedadı bəşəriyyətə verir. Necə Allah öz peyğəmbərini göndərdi ki, onun kəlamının insanlara çatdırsın. Ona görə də Allah rəng duyumunu rəssamının əli ilə çatdırır. İkincisi, Leonado da Vinçi, Rembrandt van Reyn və s. kimi məşhur rəssamlar Yer kürəsinə xidmət ediblər. Ona görə də onlar öz yaşadıqları yerdən çox-çox böyükdürlər. Biz də onlardan bəhrələnmişik. Belə ki, mənim mesajım tək azərbaycanlılara deyil, bütün dünya insanlarınadır. Məsələlərə ümumbəşəri yanaşmaq lazımdır. Bu dövlət qram-qram qurulub. Məqsəd odur ki, Azərbaycanımızı, doğulduğumuz yeri sevək və tanıdaq. Mən Azərbaycanı ona görə sevirəm ki, mənə ruh burada verilib. Qəribədir ki, bütün mənalı yuxularımı məhz doğulduğum evdə görürəm. Demək ki, ruh orda verilib. Ruhun da yuxu ilə bağlılığı var. Ona görə də Vətəni ən azından sənə verilən ruha görə sevməlisən. Allah iki şeyi insana verir: müqəddəs ruh və istedad. Hamının istedadı var, sadəcə ondan istifadə etmək lazımdır. Mən elə başa düşürəm ki, mesaj o ola bilər ki, dünyamız qorumalıyıq. Çünki tək Azərbaycan qorusaq, dünya dağılsa xəbərimizi olmayacaq. Dünya dağısa biz də onun içində dağılacağıq. Ona görə də bəşəriyyətə mesaj budur: dünyanı qoruyaq ki, bizə ruh verilən məkanı da qoruya bilək.

- Bəzən tanınmış insanlara xaricdə Azərbaycanın təbliğatını necə aparması ilə bağlı sual veririk. Amma sizdə fərqlidir, yəni sizin adınız, şöhrətiniz elə brenddir, təbliğatdır...

- Portuqaliyada 650 rəssamın iştirakı ilə sərgi keçirilirdi. Bu rəssamlardan üçün qalib seçildi, onlardan da bir mən oldum. Orada bizim ölkəmizin adının çəkilməsi mənim üçün böyük fəxrdir.
Dünya rəssamları qardaşdır. Bir rəssam kimi mənim üçün sərhəd yoxdur. Yeri gəlmişkən, iki nəfər portuqaliyalı fotoqraf “Sərhədsiz dünya” adlı film çəkirdilər. Onlar bütün dünyanı gəzirdilər. Azərbaycanda olanda biz onlara yüksək səviyyədə qonaqpərvərlik göstərdik. Azərbaycanın gəzməli, görməli yerlərinə onları apardım. Portuqaliyada filim təqdimatında Azərbaycan haqqında məlumat verildi və görüntülər veriləndə hamı şoka düşdü. Hətta Tahir Salahovun gözləri yaşardı.
Mənə yüz dəfə artıq maaş da versələr mən gedib başqa ölkədə yaşamaram. Deyirlər, gəzməyə qərib ölkə, ölməyə vətən yaxdır. Ölməyə yox, ümumiyyətlə, yaşmağa vətən yaxşıdır. Vətən yaşamaq üçündür. Allah insana ölümsüzlüyü sənəti, istedadı ilə verir. O insanlar ölümsüz olurlar. Ona görə də Nizamimiz, Füzulimiz, Nəsimimiz ölümsüzdürlər və daim yaşayırlar. Nə qədər dünya var, Azərbaycan var, onlar da yaşayacaqlar.
Azərbaycanın adını bizlər uca etməliyik. Azərbaycan adı damarımızdan axan qan kimi bizim ürəyimizdə olsun. Ən böyük xəstəliyimiz elə Azərbaycan olsun.

Qeyd: İnsan kapitalının üzərində brendləşməyə xidmət edən “Azərbaycan brendi” (Brand of Azerbaijan) layihəsi Prezident yanında QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Şurasının üzvü Nərgiz Xələf və Diaspor Fəaliyyətinə Jurnalistlərin Dəstəyi İctimai Birliyinin sədri Fuad Hüseynzadə tərəfindən könüllü olaraq icra edilir.

Devizi “Azərbaycanın brendi onun insanıdır” (The Brand of Azerbaijan is a human) olan layihənin məqsədi insan kapitalı faktorunu önə çəkmək, müxtəlif sahələrdə uğur əldə edib dünyaya səs salan azərbaycanlıları yerli və xarici ictimaiyyətin nəzərinə çatdırmaqdır.
Hər gün erməni əsgərlər öldürülməlidir - Millət vəkiliAvrasiya.net deputat, BAXCP sədri Qüdrət Həsənquliyevin Musavat.com-a müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlıq istiqamətində atdığı addımları necə dəyərləndirmək olar? Dünyanın aparıcı təşkilatı ilə əməkdaşlığın perspektivləri barədə nə deyə bilərsiniz?

- Əlbəttə, biz Avropa ilə əməkdaşlıq etməliyik. Hətta Rusiyanın özü də Avropa ilə əməkdaşlığa can atır. Biz görürük ki, Avropanın tətbiq etdiyi sanksiyalardan Rusiya nə qədər pəjmürdə olur və buna öz etirazını bildirir. Digər tərəfdən, bizim əsas valyuta gəlirlərimiz Avropanın hesabınadır. Yəni biz neftimizi və qazımızı İsrailə və Avropa ölkələrinə satırıq. İsrail Yaxın Şərqdə yerləşsə də, özünü bir Avropa dövləti hesab edir, hətta Avropa Çempionatına qatılır, bir Qərb dövləti olaraq qəbul olunur. Rusiya özü də enerjidaşıyıcılarını Avropa bazarına çıxarır. Buna görə də Avropa ilə münasibətlərimizin yaxşı olması məqsədəmüvafiqdir. Bundan başqa, Avropa demokratik, hüquqi dövlət quruculuğu prosesində böyük uğurlara imza atıb. Azərbaycan bundan xeyli dərəcədə faydalanmalıdır. Yəni onlar insan haqları, qanunun aliliyi ilə bağlı ali dəyərləri mənimsəyib. Bu baxımdan onların təcrübəsindən öyrənməliyik və öyrənməli olduğumuz çox şey var.

- Bu əməkdaşlığın riskli tərəfləri varmı?

- Azərbaycan Qərbə inteqrasiya yolu tutmayıb. Yəni imzalanacaq saziş də Azərbaycanın Qərbə inteqrasiya olunması istiqamətində hansısa bir addım deyil. Amma mən hesab edirəm ki, Azərbaycan seçim etməlidir, zaman çoxdan gəlib çatıb. Azərbaycan Qoşulmama Hərəkarından imtina etməli, Rusiya ilə danışıqlara başlamalıdır. Əgər Rusiya Qarabağın azad olunması istiqamətində bizə dəstək verəcəksə, o zaman Azərbaycan Avrasiya İqtisadi Birliyinə və Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına üzv ola bilər, təbii, əgər Rusiya bunu istəyirsə...

- Söhbətimiz atəşkəsin 25 illiyinə təsadüf edir. Yeri gəlmişkən, bu günlərdə sabiq xarici işlər naziri Tofiq Zülfüqarov da Azərbaycanın Ermənistanla deyil, məhz Rusiya ilə danışıqlar aparması təşəbbüsü ilə çıxış etdi. Əvvəllər siz belə təkliflə dəfələrlə çıxış etmişdiniz...

- Tamamilə doğrudur. Əgər Rusiya rəsmiləri gəlib İrəvanda rəsmən deyirlərsə ki, Ermənistan bizim forpostumuzdur və prezident qarışıq, heç kim buna etiraz etmirsə, deməli, onlar da Rusiyanın forpostu olduqlarını qəbul edirlər. Biz də bunu daim deyirik ki, Ermənistan Rusiyanın forpostudur. Əgər Rusiyanın forpostudursa, Dağlıq Qarabağ məsələsində necə müstəqil qərar qəbul edə bilər? Əgər müstəqil qərar qəbul etmək səlahiyyəti yoxdursa, onunla danışıq aparmağın nə mənası var? Azərbaycan rəsmiləri də, biz də vaxtaşırı deyirik ki, Ermənistan həyati mənafeləri bu münaqişəni Azərbaycanla tez bir zamanda tənzimləməyi tələb edir, Ermənistanın iqtisadi inkişafı Azərbaycanla yaxşı münasibətlərin qurulmasından keçir, yalnız bu halda Ermənistan regional layihələrə, kommunikasiya xətlərinə qoşula bilər və s. Siz elə bilirsiniz ki, Ermənistandakı siyasətçilər bunu başa düşmür? Gözəl başa düşürlər.

Amma onlar erməni xalqına deyə bilməzlər ki, biz də başa düşürük, Azərbaycan xalqı ilə barışmalıyıq, amma Azərbaycanla barışsaq, bizim başımıza güllə sıxacaqlar. Erməni siyasətçiləri özlərinin təhlükəsizliyi və siyasi karyeraları üçün məcburdurlar özlərini elə göstərsinlər ki, Rusiyanın istədiyini söyləsinlər. Tutaq ki, desinlər Qarabağ müstəqil olmalıdır, yalnız Dağlıq Qarabağın “müstəqilliyinin” qarşılığında biz işğal olunmuş rayonları - Kəlbəcər, Laçın da istisna olmaqla - qaytara bilərik. Ermənilər əslində barışığa və sülhə imkan verməyən mövqeni ona görə sərgiləyirlər ki, bunun Rusiyaya lazım olduğunu anlayırlar. Yəni onlar qanmazlıqdan bu mövqeni sərgiləmirlər. Həm də belə mövqe ortaya qoymaqla xalq qarşısında sifətlərini qoruyub-saxlamaq istəyirlər ki, biz Rusiyanın mövqeyindən çıxış etmirik, öz siyasi mövqeyimiz Dağlıq Qarabağın müstəqil olmasından ibarətdir.

Amma mən sizi tam əmin edirəm ki, erməni siyasətçilərin içərisində Qarabağın müstəqil olmasını istəyən siyasətçilərin 95 faizi həmin mövqenin onların siyasi karyeraları üçün vacibliyini anladıqlarından bu mövqeni sərgiləyirlər. Ona görə də daim demişəm ki, bunu gizlətməyin adı yoxdur, yerli-yersiz “Rusiya bizim qardaşımızdır, dost dövlətdir, vasitəçilikdir” demək... Hələ vasitəçiliyinə görə Rusiyaya təşəkkür də edirik. Bu siyasətə son qoyulmalıdır. Amma Rusiyaya deyilməlidir ki, biz sizinlə həqiqi dost ola, həqiqi maraqlarınızı qoruya bilərik. Bu şərtlə ki, siz problemi həll etməyimizə imkan verməlisiniz. Sizin də maraqlarınız Azərbaycanın Avrasiya İttifaqına üzv olmasından keçirsə, böyük məmnuniyyətlə, qoşulaq. Yaxud KTMT-yə üzv olmaqdırsa, qoşulaq və s. Azərbaycan bunu Rusiya ilə açıq danışmalıdır. Yox, əgər Rusiya desə ki, bizi bu işə qatmayın, yenə də özünü o yerə qoysa ki, nə baş verdiyini guya başa düşmür, “biz sadəcə, vasitəçiyik, dinc yolla bu problemi həll etməyə çalışırıq” desə, “necəsən, özümü qoyum qanmazlığa, atan yansın” siyasəti tutulsa, o halda Azərbaycan qərar verməlidir.

- Məsələn, hansı qərarı?

- O zaman Azərbaycan açıq-açığına qərbyönümlü bir siyasi xətti götürməli, Avroatlantik məkana inteqrasiya xətti yürütməlidir. Mən demirəm ki, biz Rusiyaya müharibə elan etməliyik, onun düşməni olmalıyıq. Yox! İndiki kimi, böyük qonşu dövlətlə əməkdaşlıq davam eləməldir. Amma Azərbaycan açıq-açığına sırf qərbyönümlü, Avrioatlantik məkana inteqrasiya yönümlü addımlar atmalıdır.

- Amma bu da riskli sayılır. Moskvanın sürprizlərini nəzərə alırsınızmı?

- Ən pis variant odur ki, Rusiya Dağlıq Qarabağın “müstəqilliyini” tanıya bilər. Tanısın. Bu, onsuz da heç nəyi dəyişməyəcək. Tanıdı-tanımadı, Dağlıq Qarabağ onsuz da işğal olunub və məskunlaşdırılır. Gücümüz olsa, tanıdı-tanımadı, vurub torpaqlarımızı işğaldan azad edəcəyik. Gücümüz olmayacaqsa da, torpaqların işğal altında tanınmış, yaxud tanınmamış halda qalması heç nəyi dəyişmir. Mən demirəm ki, Avroatlantik məkana inteqrasiya halında Qərbin bütün dairələri Azərbaycana dəstək verəcək. Yox, xristian həmrəyliyinə görə yenə də Ermənistanı dəstəkləyən olacaq. Amma biz Qərbin müəyyən dairələrinin dəstəyini ala bilərik. Bu baxımdan Azərbaycan seçim eləməlidir. Yəni indi davam edən - həm Rusiya, həm Qərblər müəyyən məsafədə dayanmaq siyasəti Qarabağı işğal altında saxlayır, problemin həllinə heç bir töhfə vermir. Neytral siyasət, Qoşulmayanlar Hərəkatında olmaq Qarabağ probleminin həllinə töhfə vermir. Tarix boyu da belə olub. Ölkələr müharibə aparanda özlərinə müttəfiq axtarıblar, bitərəfliklərini elan etməyiblər.

- Türkiyənin hərbi bazalarının Azərbaycanda yerləşdirilməsinə necə baxırsınız?


- Əgər Rusiya ilə danışıqlarımız alınmasa, dediyim kimi, Azərbaycan öz xarici siyasət kursunu kəskin şəkildə dəyişməlidir. Onda Azərbaycan Gürcüstan, Ukrayna kimi, NATO-ya, Avropa Birliyinə üzvlük üçün rəsmi müraciət etməlidir. O müraciətlər olarsa, əlbəttə, NATO üzvü kimi Türkiyənin də gələcəkdə Azərbaycanda hərbi bazasının yaradılması mümkün görünür. Amma indiki halda, açığı, bu, bir az problematikdir. Həm də təəssüf ki, Türkiyənin özünün NATO-dakı aparıcı dövlətlər - Almaniya, Fransa, ABŞ-la münasibətlərində problemlər var. Ankaranın siyasətinə görə Türkiyəni sıxırlar. İkincisi də Azərbaycanın indiki yürütdüyü neytral siyasət ona imkan vermir ki, Türkiyənin burada bazası olsun. Biz Qoşulmayanlar Hərəkatının üzvüyük, Türkiyənin Azərbaycanda hərbi bazası necə ola bilər? Amma Avropaatlantik məkana inteqrasiya xətti tutsaq, əlbəttə, o zaman Türkiyənin burada hərbi bazası da yarana bilər.

- Qüdrət bəy, keçən il Nikol Paşinyan hakimiyyətə gələndə ümidlər var idi ki, “müharibə partiyası”nın üzvü olmayan bu adamın hakimiyyəti dövründə Qarabağla bağlı anlaşma əldə oluna bilər. Amma erməni baş nazir sələflərindən daha çox radikallıq nümayiş etdirməkdədir, hətta bu günlərdə Azərbaycanın Şuşasında Azərbaycan “Yallı”sına oynadı. Belə olan təqdirdə Bakının Qarabağla bağlı siyasəti necə olmalıdır?

- Açıq deyirəm, Paşinyan bilir ki, Moskvanın ona münasibəti birmənalı deyil və qərbyönümlü siyasətçi olduğu üçün Rusiyada ona çox da güvənmirlər. Ona görə də belə mövqe nümayiş etdirir ki, ayağını Rusiyanın cızdığı dairədən bir santimetr də kənara qoymayacaq.

- Yəni Şuşada o mahnını sifariş edən də Rusiyadır?

- Mən o fikirdə deyiləm ki, ruslar ermənilərə deyiblər gedin, Şuşada tədbir keçirin! Amma məsələnin mahiyyəti Moskvanı sakitləşdirməkdən ibarətdir. Bu, Azərbaycandan çox, Moskvaya verilən mesajdır. Ona görə də deyirəm ki, Moskva ilə oturub danışmaq lazımdır. Nəinki Paşinyan, Ermənistanda istənilən bir siyasətçi Qarabağla bağlı fərqli mövqe sərgiləyə bilməz. Onların fərqli mövqe sərgiləmək imkanları sadəcə, yoxdur. Erməni millətini də ağır xəstəliyə yoluxdurublar. Bu xəstəliyin müalicəsinin də bir yolu var... Azərbaycanda cəhalətə yuvarlanan insanlar “cin çıxartmaq” üçün insanları tikanlı çubuqlarla döyürdülər (Gülür) Ermənilərin müalicəsinin yeganə yolu budur ki, bir Dağlıq Qarabağ ətrafındakı 3-4 rayonu işğaldan azad edirik və ondan sonra erməni xalqı bir növ ayılacaq, başa düşəcək ki, yox, vəziyyət onların düşündüyü kimi deyil. Sovet vaxtı Dağlıq Qarabağda 120 min erməni yaşayıb. Düzdür, indi bir az Suriyadan, bir az Ermənistandan köçürmələr nəticəsində sayı artırıblar. Amma 240 minə qədər azərbaycanlını necə bir neçə gün ərzində Ermənistandan qovub çıxartdılar? Dağlıq Qarabağdakı erməniləri qovub Ermənistanın indiki sərhədləri daxilinə tökmək bir neçə günün işidir, erməni xalqı gərək bunu başa düşsün. Ona görə də deyirəm, gərək Rusiya ilə anlaşıb bir neçə rayonu azad edək ki, ermənilər razılaşmaya getsinlər. Yenə deyirəm, hər şey Azərbaycan rəhbərliyinin hansı siyasi xətti tutacağından asılı olacaq. Fakt budur ki, bu günə qədər davam edən siyasət münaqişəni dondurulmuş vəziyyətdə saxlayır. Hətta əvvəllər təmas xəttində və sərhəddəki atışmalar erməniləri ciddi şəkildə narahat edirdi, işğalçı əsgərlərin öldürülməsi daxildə narazılıq yaradırdı...

- Son günlərdə iki erməni əsgəri ölümcül vəziyyətdə yaralanıb...


- Yox, mən hesab edirəm ki, hər gün işğalçı ordunun əsgərləri öldürülməlidir. Hər gün Ermənistanın şəhərlərinə 1-2 erməni hərbçinin meyiti aparılmalıdır...
"Səfirimiz yuxusundan ayılanda danışacaq" - GAK sədriSon vaxtlar Gürcüstan Azərbaycan arasında münasibətlərə zərbə vuran məsələlər gündəmə gəlməkdədir. Əvvəl xalqımızın hüzn günü, yəni 20 Yanvar günü Axalkalakidə azərbaycanlıların qatili Mixail Avakyana abidə qoyuldu, ardınca Marneulidə Nəriman Nərimanovun abidəsinin götürülməsi gündəmə gəldi. İndi isə neçə gündür ki, Keşikçidağ məbədi məsələsi Azərbyacan-Gürcüstan münasibətlərinə zərbə vurmaq üçün ortaya atılıb. Maraqlıdır ki, bu məsələlərin ardıcıl baş verməsi təsadüfdür? Bu və digər suallarımıza cavab almaq üçün Gürcüstan Azərbaycanlıları Konqresinin sədri Hüseyn Yusubovlasöhbətləşdik:

(Əvvəli bu linkdə: http://avrasiya.net/musahibe/37011-azrbaycan-srhdilri-turistlri-ox-gzl-qarlayr-mayt-edirlr.html)

- Hüseyn müəllim, siz hansı tarixi mənbəyə istinadən deyirsiniz ki, bu, gürcü kilsəsidir?

- Mən nə tarixçi, nə də arxitektor deyiləm, amma mən həm Azərbaycan tərəfinin verdiyi versiyaları dinləyirəm, həm də gürcü tərəfinin bu məsələ ilə bağlı versiyalarına qulaq asıram. Axşam yenə “Pirveli” kanalında tarixçi alimlər bu haqda müzakirə edirdilər. Mən onları da diqqətlə dinlədim. Onların da öz irəli sürdüyü fikirlər, elmi yanaşmaları var. Yəni burada bir problem varsa, bu, sizinlə mənim söhbətim olmamalıdır. Arxitektorlar, tarixçilər oturub birlikdə müzakirə etməlidirlər. Orada olan elementlər bunu göstərir. Binanın bir “dili” var, bina “danışır”. Binanın üzərində olan elementlər, daşların düzülmə qaydası bunu göstərir. Orada yüz cür detallar var. Onu arxitektorlar oturub birlikdə müzakirə edib, qərar verə bilərlər. Tarxiçilər isə tarixi faktları birlikdə müzakirə edə bilər. Biz siyasətçilər bu məsələlərlə bağlı öz fikrimizi söyləyirik. Gürcüstan Azərbaycanlıları Konqresinin sədri olaraq mən istəyirəm ki, bu məsələlər bu dövlətlər arasında problem yaratmasın. Əgər bu məsələ iki tərəfdən birinin dövlətinin Təhlükəsizlik Şurasında müzakirə olunursa, bu, artıq ciddi məsələdir, bir siqnaldır və bu məsələlər bu dərəcədə ciddiləşməməlidir. Bu məsələlər mürəkkəbləşmədən sadə yolla həllini tapmalıdır. Təhlükəsizlik Şurasının iclasında hansı məsələlər müzakirə oluna bilər: hansı məsələdən ki, müharibə çıxa bilər, ölkənin təhlükəsizliyi risk altına düşə bilər. Bu, mənim üçün arzuolunan faktor deyil. Gürcüstan mənim vətənimdir. İkinci bir vətən olmur. Vətənlə bağlı nə var, hamısı Gürcüstana aiddir. Azərbaycan bizim milli dövlətimizdir. Yəni dünyada bizim üçün iki əziz torpaq var, o da Azərbaycan və Gürcüstandır. Bu gün biz o ikisinin qarşı-qarşıya gəlməsinə qarşıyıq. Bu halad iki tərəf də sərhəddə bizi görər, həmin o İrakli Okuraşvlinin dediyi 500 min azərbaycanlı onda o iki qoşunun arasında durar. Mən bunu iki tərəfə də deyirəm, iki tərəf də bilsin, ortada biz azərbaycanlıları görərlər, ikisinin də gülləsini biz öz üzərimizə qəbul etməyə hazır olarıq. Biz bu məsələnin ölkələr arasında müharibə olmasına, ciddi konfliktlərə çevrilməsinə razı deyilik, qarşıyıq. Tələb edirik, oturun, razılaşın.

- Siz Gürcüstan Azərbaycanlıları Konqresinin sədri kimi İrakli Okuraşvilinin bəyanatının arxasında hansı maraqları görürsünüz?

- Mən o haqda öz fikirlərimi demişəm. Gülüncüdür! Okuraşvili kim idi ki, o dövrdə o cür şərt qoyaydı. O, heç vaxt o məsələlərlə məşğul olmayıb. Elə məsələlərlə Xarici İşlər Nazirliyi məşğul olub, Okuraşvili xarici işlər naziri olmayıb. O məsələlər Xarici İşlər Nazirliyinin kurasiyasında olan məsələlərdir. Bu, müdafiə nazirinin kurasiyasında olan məsələ olmayıb. Bu gün də bu məsələ Xarici İşlər və Mədəniyyət nazirliklərinin səlahiyyətində olan məsələdir. O, müdafiə naziri, daxili işlər naziri və baş prokuror olub. Bu, onun kurasiyasında olan məsələ olmayıb. Okuraşvli bir həftə ərzində hansı bəyanatları verib, sonra hansı bəyanatlara qarşı özü çıxış edib, bunu biz çox gözəl bilirik. Okuraşvli sizin üçün bir nazirdir, bizim üçün bir “siyasi prostitutka”dır. Biz onun nə olduğunu bilirik. Biz hamımız ona gülürük. Suxum Universitetinin Tarix kafedrasının müdiri, professor Quram Marxuli sübut edib ki, bu adam etnik ermənidir. Bu gün Azərbaycan tərəfi bu adamı bir gürcü siyasətçisi kimi qəbul edirsə, mən buna da gülərəm.

- Keşikçi Dağ məbədi məsələsi gündəmə gələndən sonra iki ölkənin xarici işlər nazirləri məsələ ilə bağlı danışıqlara hazır olduqlarını bildirdilər. Buna baxmayaraq gürcü fəalları 3 gün öncə məbədin Azərbaycan tərəfində olan hissəsini canlı zəncirlə əhatəyə aldılar. Məsələnin xarici işlər nazirləri səviyyəsində həll edilməsi nəzərdə tutulduğu halda gürcü fəallarının bu addımı nə dərəcədə doğrudur?

- Gürcüstan təkcə iqtidardan ibarət deyil. Gürcüstanda iqtidar da, çox müxtəlif səpkili müxalifət partiyaları da var. Yəni Rusiya və Avropa yönlü müxalifət partiyalarımız var. Bundan başqa, istiqaməti məlum olmayan bir çox hərəkatlar var. Yəni kim haradan maliyyələşirsə, ona uyğun da musiqi çalan təşkilatlar var. Bu təşkilatlar hərə öz missiyasına uyğun musiqisini çalacaq. Əsas məsələ bu təşkilatlara saqqız verməməkdir. Bu məsələyə Təhlükəsizlik Şurasının iclasında baxıldı. Gürcüstanın daxili işlər nazirinin, Təhlükəsizlik Şurasının katibinin iclasdan sonra verdiyi bəyanat çox gözəl bəyanat idi. O, çıxış etdi ki, “strateji partnyorumuz, dostumuz, qardaşımız olan Azərbaycanla sərhəd bölgəsində insident var, “provakasiya” yaranmamaq, ayrı-ayrı siyasətbazlar bu işdən oyun çıxartmamaq üçün biz Azərbaycandakı qardaşlarımızla bərabər rəsmi bir komissiya yaradacağıq. Bu komissiya sərhəd bölgəsindəki bu məsələləri araşdıracaq”. Mədəniyyət naziri, baş nazirimiz də məsələ ilə bağlı buna oxşar bir bəyanat verdi. Bunlar çox gözəl faktorlardır. Əsas rəsmi dövlətin mövqeyidir, ayrı-ayrı “provakator”lar nə istəyir, desin. Həmin Okuraşvili müraciət edəndə Azərbaycan tərəfə müraciət etmirdi. O, gürcü hakimiyyətinə müraciət edirdi. Gürcü hakimiyyətinə barmaq qıcayırdı ki, “mən hakimiyyətdə olanda bu cür həll etmişəm, Azərbaycana demişəm ki, ya bu qapıları açacaqsan, 500 min Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlını “Qırmızı körpü”də qəbul edəcəksən... ay hökumət, sən indi niyə bunu edə bilmirsən?” O, bunu deməyə çalışırdı. Hökumətdən cavab aldımı? Xeyr, hökumət onu ciddi qəbul etmədi. Bu şeylərə fikir vermək və məsələlərin həllində bunların üzərindən irəliləmək lazımdır. Gürcüstan dövləti onların heç birinin bəyanatını ciddiyə almadı, hamı onlara güldü. Əksinə Gürcüstan dövlətinin Təhlükəsizlik Şurasının sədri və katibi də bəyanatla çıxış etdi ki, “Azərbaycan bizim üçün strateji bir partnyordur. Bütün məsələlərimiz Azərbaycanla müştərəkdir, bu məsələ Xarici İşlər və Mədəniyyət nazirlikləri çərçivəsində müzakirə olunacaq və sülh yolu ilə həllini tapacaq”. İşin bu tərəfinə baxmaq lazımdır. “Provakator”lar ondan ötrüdür ki, onlar “provakasiya” yaratsın, amma ciddi təşkilatların ciddi bəyanatlarına da fikir vermək lazımdır.

- Bildiyimiz kimi, Gürcüstan prezidenti Salome Zurabişvili özü də Keşikçidağ məbədinə baş çəkdi və mübahisəli bölgələrin həllinin vacibliyini vurğuladı. Bu məsələni gündəmə gətirməkdə prezidentin xüsusi rolu olduğu qeyd olunur. Bu baxımdan, onun apardığı siyasətin münasibətlərə zərbə vuracağı vurğulanır. Siz necə düşünürsünüz, Zurabişvlinin siyasəti Azərbyacan-Gürcüstan əlaqələrinə nə vəd edir?

-Mən söhbətimizin əvvəlində bu məsələlərlə bağlı burada Rusiya faktorunun ciddi yer aldığını vurğuladım. Salome Zurabişvili bu bəyanatları verməmişdən öncə, belə bir bəyanatla çıxış etdi ki, “Gürcüstan ərazisində Amerika Birləmiş Ştatlarının hərbi bazalarının olması arzuolunan deyil”. Sizcə, bu bəyanat Rusiyadan başqa hansı dövlətin marağına xidmət edir? O, bu çıxışı edəndən bir neçə saat sonra iqtidar partiyasının baş katibi Qaxa Kaladze çıxış etdi, həmin məsələyə öz partiyasının mövqeyini bildirdi ki, “bu xanım müstəqil namizəd olaraq seçilib, bizim partiyanın namizədi olaraq seçilməyib və təbii ki, onun sərgilədiyi mövqe bizim partiyanın mövqeyi deyil”. Həmin mövqe Azərbaycanla bağlı məsələlərdə də eyni qalmırmı?

- Belə məlum olmurmu ki, Salome Zurabişvli Gürcüstan prezidenti olaraq Rusiyanın maraqlarına xidmət edir?

- Mən onu bilmirəm, o, kimin maraqlarına xidmət edir. Mən onun verdiyi rəsmi bəyanatı və iqtidar partiyasının ona qarşı Amerika Birləşmiş Ştatlarının hərbi bazaları ilə bağlı verdiyi bəyanatı vurğulayıram. Eyni zamanda oradan çıxan nəticəni o xanımın Azərbaycanla bağlı verdiyi bəyanata aid etmək lazımdır. Amma hər məsələdə pozitivlər var, o pozitivləri görmək lazımdır. Təkcə neqativlərlə yaşamaq olmaz. Gürcüstan neqativlərdən ibarət deyil.

- Azərbaycan səfirliyinin bu məsəldə tutuduğu mövqe sizi qane edirmi? Baxmayaraq ki, Dursun Həsənov dünən dini rəhbərlliklə görüşüb, amma bu, daha çox siyasi hakimiyyətlə müzakirə olunan məsələ deyilmi?

- Azərbaycan səfirimiz həmişə olduğu kimi yenə də “div yuxusu”ndadır, o yuxusundan ayılanda danışacaq. Bu saat burada Azərbaycan səfiri ilə SOKAR “səfiri”nin rolları qarışıq düşüb. Onlar öz aralarında funksiyalarını aydınlaşdırsınlar, biz də bilək ki, hansının funksiyası nədir.

- Deyirsiniz ki, Azərbaycan səfirimiz “div yuxusu”ndadır. Bunu nə ilə əlaqələndirirsiniz?

- Mən elə görürəm. Mənə görünən odur ki, dərin bir yuxudadadır. Azərbaycan üçün Gürcüstan strateji, iqtisadi baxımdan, hər bir cəhətdən bir nömrəli dövlətdir. Gürcüstanın heç vaxt indiyə kimi Azərbaycana torpaq iddiası olmayıb, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyıb. Bayaqdan mənim də tənqid etdiyim Salome Zurabişvli İrəvanda Ermənistan parlamentinin sədri ilə görüşəndə orada belə bir bəyanat verdi ki, “siz ermənilər Azərbaycan torpağını işğal edibsiniz”. Rəsmi Gürcüstanın heç vaxt Azərbaycana qarşı neqativ bir mövqeyi olmayıb, xırda nüanslar ola bilir. Xırda nüanslar ailədə də ola bilir. Amma burada yeni düşmənlər axtarışına çıxanlar var. Ortada cadular var, hansılar ki, yeni düşmənlər axtarışına çıxıb. Hələ bir erməni ilə başa çıxaq. Erməni ilə başa çıxmaqdan ötrü mütləq bu yolu Azərbaycan gürcü ilə birlikdə keçməlidir. Ermənistan ərazisində əgər iki dənə rus ordusu varsa, Qarabağdan torpaq yox, heç bir dənə qamqalaq da qopartmaq olmaz. Bu gün Ermənistan Rusiyaya bir plasdarm kimi lazımdır, ayağını ora qoysun və Gürcüstandakı, Türkiyədəki, Şərqi Avropadakı NATO qüvvələrinə qarşı oradan bir plasdarm kimi istifadə eləsin. Eyni vaxtda indiyə kimi Yaxın Şərq ölkələrinə də təsiri ola bilirdi. Artıq Rusiya Suriyada özünə ikinci bir plasdarm yaratdı. Deməli ki, burada Azərbaycan Gürcüstanla paralel inkişaf xətti cızmalıdır, xarici siyasətinə yenidən baxmalıdır. Allaha şükürlər olsun ki, İlham Əliyev artıq Avropa İttifaqı ilə bağlı yeni siyasət sərgiləyir. Biz onu alqışlayırıq ki, Avropaya doğru inkişaf gedir və Azərbaycanda islahatlar həyata keçirilir. Biz onu alqışlayırıq. Azərbaycanla Gürcüstan bir gəmidədilər. Bu gəmi ya batacaq, ya da gözəl bir sahilə birlikə çıxacaqlar. Burada Qafqaz faktorundan kənara çıxmaq lazımdır. Çünki Qafqaz faktoru deyəndə burada üçüncü də var. Böyük imperiya qüvvələri üçüncünü həmişə Qafqazın jandarmı kimi görüblər. Gürcüstanı və Azərbaycanı dağlamaq üçün üçüncü qüvvədən, yəni ki, ermənilərdən istifadə ediblər. Rus imperiyası dövründə də, Sovet dövründə də elə olub, bu gün də elədir. Baxın, Rusiya ilə Amerika hər yerdə baş-başa gəlir, vuruşur. Birbaşa müharibə şəraiti olmasa da, iqtisadi blokadalar, başqa nələr şəraitindədirlər, amma bircə məsələdən başqa, Ermənsitan məsələsində ikisinin də fikri eynidir. Ermənistan xristianlığın axırıncı sərhəddidir, onu qorumaq, diqqət yetirmək, ona pul vermək lazımdır. Həmin şey Azərbaycana da aiddir. Azərbaycan da İslam dünyasının axırıncı sərhədlərindədir. Görək, Azərbaycan bundan nə dərəcədə uğurlu istifadə edir, qazanır? Əksinə mənim gördüyüm odur ki, Azərbaycan buna görə əziyyət çəkir.

hurriyyet.org
"Azərbaycan sərhədçiləri turistləri çox gözəl qarşılayır, müşayət edirlər"“Azərbaycan və Gürcüstan hakimiyyətlərindən tələb edirik, bu məsələ sülh yolu ilə həllini tapmalıdır”

“Putin bu şeyləri ermənilərə verirsə, demək onun qarşılığında ermənilərdən nələrsə alır və yaxud almağı planlaşdırır. Alacağı şeylər də Azərbaycan və Gürcüstan ərazisindədir”

Son vaxtlar Gürcüstan Azərbaycan arasında münasibətlərə zərbə vuran məsələlər gündəmə gəlməkdədir. Əvvəl xalqımızın hüzn günü, yəni 20 Yanvar günü Axalkalakidə azərbaycanlıların qatili Mixail Avakyana abidə qoyuldu, ardınca Marneulidə Nəriman Nərimanovun abidəsinin götürülməsi gündəmə gəldi. İndi isə neçə gündür ki, Keşikçidağ məbədi məsələsi Azərbyacan-Gürcüstan münasibətlərinə zərbə vurmaq üçün ortaya atılıb. Maraqlıdır ki, bu məsələlərin ardıcıl baş verməsi təsadüfdür? Bu və digər suallarımıza cavab almaq üçün Gürcüstan Azərbaycanlıları Konqresinin sədri Hüseyn Yusubovla söhbətləşdik:

- Birincisi, təsadüfi heç nə olmur. İkincisi də bütün məsələlərlə bağlı mən Gürcüstan Azərbaycanlıları Konqresinin sədri olaraq öz möveyimdən çıxış edirəm. Bu məsələnin Avakyanla yaxından-uzaqdan bir əlaqəsi yoxdur. Tutaq ki, artıq Xudu Borçalıya heykəl qoymaqla bağlı Gürcüstanda qərar qəbul olunub. Bunu indi erməni götürüb nə iləsə əlaqələndirməlidirmi? Gürcüstanda azərbaycanlıların bir qəhrəmanına heykəl qoyulursa, bu, ermənilərə nəsə olurmu deməkdir? Yox, ermənilər də öz işində-gücündədir.

Amma kilsə ilə bağlı ayın 2-də Azərbaycanın İctimai kanalı məni dəvət etdi, biz birlikdə həmin sərhəd bölgəsinə getdik, orada kilsənin hər iki biri tərəfinin də vəziyyəti ilə tanış olduq, heç də mətbuatda deyilən həyacanı orada biz müşahidə etmədik. Ümumiyyətlə, biz orada heç bir həyacan görmədik. Hətta Rusiyanın başqa-başqa şəhərlərindən orada çoxlu turistlər var idi, onlardan da soruşduq ki, Azərbaycan sərhədçiləri sizi o tərəfə keçəndə narahat edirmi? Əksinə dedilər bizi çox gözəl qarşılayırlar, müşayət edirlər. Yəni bu ajiotajı yaradan kiçik qruplardır. İndi son günlərdə buralarda belə informasiya yayımlanır ki, gənclərdən ibarət bir patrul xidməti yaratsınlar. Bunu dövlət yox, gənclər öz aralarında yaratmağı nəzərdə tutur. Sərhəd bölgəsində patrul xidməti yaratmağı da bu cür xırdalayırlar ki, Azərbaycan sərhədçiləri ora keçənlərə mane olarsa, həmən qüvvələr də Azərbaycan sərhədçilərinə mane olmalıdır. Ondan başqa, bu saat demarkasiya-delimitasiya ilə bağlı mövzular aktuallaşıb. Bütün bu şeyləri biz Gürcüstan azərbaycanlıları olaraq hər iki tərəfdən tələb edirik ki, bu məsələlər sülh yolu ilə həllini tapsın. Beynəlxalq normalarda bunun həlli yolları var. Bu yolları araşdırsınlar hər iki tərəfi də qane edən bir qərar qəbul etsinlər. Əgər beynəlxalq normalarda hər iki tərəfi də qane edən bir norma tapa bilmirlərsə, oturub ikisi tapmağı bacararlar, öz normativlərini qursunlar, amma əsas odur ki, dostluqdan, qardaşlıqdan uzaqlaşmasınlar. Azərbaycan tərəfindən də mən xahiş edirəm ki, “provakator” dediyimiz adamlara saqqız verməsinlər. Sən bayram günlərində sərhəddi bağlayanda, xalq ora ziyarətə gedə bilməyəndə həmin günlərdə əlbəttə ki, “provakatorlar” da, hamı da ortaya çıxacaq. Belə şeylərə şərait yaratmaq lazım gəlmir. Amma burada da Şalva Natelaşvili, İrakli Okuraşvili kimi “siyasi prostitutka” adlandırılan adamların sözlərini də Gürcüstan ictimaiyyətində nə gürcülər, nə də biz, azərbaycanlılar ciddiyə almır. Natelaşviliyə Gürcüstanın Jirinovskisi deyirik. Okuraşvili də ki, əvvəl “Rusiyaya qarşı ordu hazırlayıram, Rusiyaya hücum edəcəm” deyə-deyə sonra da Rusiyaya satıldı. Belə adamlardan ciddi bir söhbət, mövqe gözləmək lazım deyil. Amma belə adamlara saqqız da vermək lazım deyil. Çünki onun ikisinin də mövqeyi məlumdur, Rusiya ilə əlbir olan adamlardır. Rusiya burada “provakasiya” yaratmaq üçün çöpdən də istifadə edir, istəyir Gürcüstanın içərisində “provakasiya” yaratsın. Amma həmişə deyirəm, bir daha da vurğulamaq istəyirəm ki, Azərbaycanla Gürcüstan bir gəmidədirlər, inşallah, həmin gəmi ilə gözəl bir sahilə birlikdə çıxarlar. Düzdür, Azərbaycan dövləti yarandıqdan sonra onun inkişaf xətti ilə Gürcüstanın müstəqil inkişaf xətti təəssüflər olsun ki, fərqli istiqamətlərdə gedir. Biri Amerika, NATO, Avropa istiqamətində, digərinin xarici siyasəti Rusiya ağırlığı ilə gedir. Bu şeylər də tənzimlənsə, daha yaxşı olar. Çünki fərqli istiqamətdə inkişaf gedəndə fərqli getdiyi yerlər bunları bir-biri ilə qarşı qoya bilər. Mən istəmirəm ki, bu şeylər olsun.

- Gürcüstan-Azərbaycan münasibətlərinin pozulmasında konkret Rusiyanın adını çəkdiniz. Belə məlum olur ki, son vaxtlar baş verən gərginliyin arxasında da Rusiyanın maraqları dayanır…

- Bəli, mən Rusiyanı bir daha vurğulayıram. Çünki Rusiya üçün Gürcüstan itirilmiş bir torpaqdır. Bu itirilmiş torpağı Rusiya öz əlində saxlamaqdan ötrü öncə Abaxaziya, Osetiya kartlarından istifadə etdi. Cavaxetiyada yaşayan ermən kartı da həmişə Rusiya üçün aktual kartdır. O kartdan zaman-zaman istifadə edir. Qarabağ hadisələri yeni başladığı dövrdə ilk dəfə orada bir “Krunq” erməni təşkilatı yaranmışdı. Bu gün “Krunq” təşkilatının səsi Abxaziyadan gəlir. Həmin “Krunq” təşkilatı oradan elan edir ki, Abxaziya ermənilərinə Abxaziya ərazisində milli muxtariyyət verilsin. Bu şeylər boşuna olmur. Putin bu şeyləri ermənilərə verirsə, demək onun qarşılığında ermənilərdən nələrsə alır və yaxud almağı planlaşdırır. Alacağı şeylər də Azərbaycan və Gürcüstan ərazisindədir. Azərbaycan ərazisinin, yəni Dağlıq Qarabağ muxtar vilayətinin ərazisi nə qədərdirsə, onun dörd qatı qədər işğal altındadır. Ondan başqa, Gürcüstan ərazsində Gürcüstanın üç böyük bölgəsi işğal altındadır. Təkcə Abxaziya və Çxinvali bölgəsi yox, eyni zamanda Lori bölgəsi 1918-ci illərdə ermənilər tərəfindən işğal olunub. Bu gün də həmin işğal Rusiya tərəfindən davam edir. Rusların apardığı borderizasiya siyasəti nəticəsində Axalqori tərəfdə hər gün yatıb, yuxudan qalxanda görürlər ki, kiminsə evi Rusiyanın ərazisidir və yaxud kəndin qəbristanlığı Rusiya ərazisinə çevrilib. Hər gün sərhəd hasarı orada irəliləyir. Orada dövlət sərhəddi yoxdur. Dövlət sərhəddi dağlarla gedir, onu gətirib kəndlərə çıxarıblar. Yəni rus faktoru var.

Bu gün Ermənistandakı iqtidarın dəyişməsi Rusiyanı bir daha silkələdi. Çünki Ermənistan diasporası dəyişdi. Yeni gələn erməni iqtidarı yükləndi ki, Ermənistan dövləti öz xarici siyasətini Avropa və NATO istiqamətində inkişaf etdirməlidir. Əlbəttə ki, Putin bu siyasəti sevmədi. Paşinyana qarşı da qüvvələr yaratmaqdan ötrü Azərbaycandan istifadə edir, amma Qarabağı vermir. Bu biri tərəfdən, əgər Ermənistan həqiqətən gedib NATO-ya və yaxud Avropa Birliyinə qarışarsa, onda daha ağır qüvvələr Ermənistanı qorumuş olacaq. Yenə Azərbaycan işğaldan qurtulacaqmı? Mən buna inanmıram. Ona görə, gərək, Azərbaycan öz xarici siyasətini quranda Gürcüstanla indiyə qədər qurulan Heydər Əliyev siyasəti, dostluq, qardaşlıq siyasətini davam etdirsin. Heydər Əliyev siyasətini biz həmişə alqışlamışıq. Çünki Qafqazda iki dövlətlə düşmən olmaq ola bilməz. Azərbaycan və Türkiyə Gürcüstanın qonşuları içərisində yeganə ölkədir ki, Gürcüstana heç bir ərazi iddiası yoxdur. Əksinə ikisi də maraqlıdır ki, Gürcüstanın ərazi bütövlüyü təmin olunsun, iqtisadiyyatında bir sıçrayış olsun. Ermənistan isə Cavaxetiya bölgəsini almaq üçün bu gün hər şeyə hazırdır. Ermənistanın 100 il bundan qabaq işğal altına aldığı Gürcüstan torpağı olan Lori bölgəsini qaytarmaq heç müzakirə mövzusu da deyil. Abxaziyada, Osetiyada gedən proseslər isə Rusiyanın nəzarətində olan proseslərdir. Ondan başqa, Pankisidə olan son hadisələri mən heç də təsadüfi saymıram. Hesab etmirəm ki, orada rus barmağı yoxdur. Ona görə, Azərbaycan bu məsələlərdə diqqətli olsa, daha yaxşı olar.

- Azərbaycan-Gürcüstan münasibətlərinin pozulmasında erməni faktorunu istisna edirsiniz?

- Ermənilər həm Azərbaycan, həm də Gürcüstan torpaqlarını (Lori bölgəsini) işğal altında saxlayırsa, Cavaxetiyanı qarışdırmaqdan ötrü hər şeyə əl atırsa, mütləq var. Bir neçə gün öncə Amerikada yaşayan erməni diasporası Cavaxetiyanın çiçəklənməsi üçün fond yaratdı və kənarda yaşayan ermənilərdən Cavaxetiyanın çiçəklənməsi üçün pul toplayırlar. Biz çox gözəl xatırlayırıq, vaxt var idi ki, həmin erməni diaspora təşkilatları Qarabağı çiçəkləndirmək üçün pul topladılar və cənnət Qarabağı azərbaycanlılar üçün cəhənnəmə çevirdilər. Bu gün həmin şeyləri Gürcüstanın başın gətirməyə hazırlaşırlar. Harada rus faktoru var, eyni zamanda ona paralel mütləq erməni faktoru var. Bu, bir aksiomadır.

- Bildiyimiz kimi, Keşikçidağ məbədi məsələsində bəzi gürcü siyasətçiləri daha da irəli getdilər. Leyboristlər Partiyasının sədri Şalva Natelaşvili məbədi ziyarət edərkən Azərbaycan sərhədçilərinə üz tutaraq söylədi ki, “Siz Orta Asiyadan gəlmisiniz, bu mədəniyyəti biz yaratmışıq. Keçmiş daxili işlər naziri İrakli Okuraşvili isə “500 min sərhəddə qarşılayarsınız”. Necə düşünüsünüz bu, Gürcüstanın dövlət siyasətidir, yoxsa..?

- Nə Şalva Natelaşvili, nə də İrakli Okuraşvli Gürcüstan siyasi arenasında ciddi qəbul olunan fiqur deyil. Onlara hamı gülür. Onlar bizim Jirinovskilərdir. Okuraşvli “siyasi prostitutka” sayılan bir fiqurdur. Gürücüstan siyasi arenasında o adamın adı budur. Şalva Natelaşvili barəsində isə hamı deyir, o bizim Jirinovskimizidir. Onlar gülmək üçündür, ciddi qəbul olunmaq üçün deyil. Amma mən Qareci kilsəsini gürcü mədəniyyətinə aid bir abidə sayıram. Çünki Qafqazda ilk xristianlıq gürcülərdə olub. Ondan çox əsrlər sonra ermənilər buralara xristian olaraq gəlib çıxıblar. Amma Qafqaz xristianlığı deyiləndə gürcü-xristian mədəniyyəti yada düşür. Burada gürcü-xristian arxitekturasından söhbət gedir.

- Keşiçi dağ mədəbədi Alban tarixi abidəsidir. Niyə gürcü-xristian kilsəsi hesab edirsiniz?

- Alban məbədləri haralardasa ola bilər. Mən mübahisə etmirəm. Amma həmin Qareci kompleksi sərhəddin gürcü tərəfində 6 ayrı-ayrı detalları olan çox böyük kompleksdir və bir monastr Azərbaycan sərhəddinin içərsindədir. O binada olan daş yazılarda, portretlərdə o dövrün gürcü çarlarının şəkilləri çəkilib. Daş yazıların üzərində gürcü hərfləri var. Birincisi, tarix rəqəmlərlə yazılmağına baxmayaraq dəqiq elm sayılmır, humanitar bir elmdir. Dünyanın bütün qoşunlarına məğlub olmuş Hindistan da özünün tarixini bir qəhrəmanlar salnaməsi kimi yazıb. Yəni tarix daha çox vətənpərvərliyə çağıran bir elmdir. Oradakı müxtəlif versiyalarda hərənin öz düzü həmişə var. Bu, gürcü kilsəsi olanda Azərbaycana burada pis nə olur ki?! Olsun gürcü kilsəsi, Azərbaycan ərazisində yerləşir. Azərbaycan dövlətindən indiyə qədər istənilən o olub ki, sərhədlər açılsın, gürcü dindarları gedib oranı problemsiz ziyarət edə bilsin. Heydər Əliyev siyasəti o cür qurulmuşdu ki, Azərbaycan bunu təmin edə bilirdi və bu iş gözəl olurdu. Bu dəfə isə problem çıxdı və “provaktor”lara bu boyda saqqız verildi.

- Hüseyn müəllim, siz hansı tarixi mənbəyə istinadən deyirsiniz ki, bu gürcü kilsəsidir?

(Ardı var)

Hurriyyet.org
"Zurabişvilinin siyasəti ölkəni dünya, qonşuları ilə düşmən edəcək"“Gürcüstan Rusiyanın koloniyasına çevrilib”

Altı aydır Gürcüstanın prezidenti seçilən Salome Zurabişvilinin Azərbaycana və Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımıza qarşı mövqeyində yumşaqlıq hiss etmədik. Xanım prezident daim Azərbaycana qarşı təxribatçı fikirlər söylədi. Zurabişvili prezident seçildikdən sonra bu ilin yanvarın 20-də Azərbaycan və gürcü xalqının qanına əli batmış Mixeil Avakyana Gürcüstanın Axalkalaki rayonunun Buqaşen kəndində büst qoyuldu. Baxmayaraq ki, bu erməni həm də Abxaziyada Gürcüstanın ərazi bütövlüyünə qarşı vuruşub. Büstün qoyulması törənin yanvarın 20-də keçirilməsi Azərbaycan və orada yaşayan soydaşlarımıza qarşı bir təxribat idi.
Daha sonra Zurabişvili bu yaxınlarda müsahibələrindən birində Gürcüstanla Azərbaycan arasında mübahisəli sərhəd məsələsinə birtərəfli mövqe bildirməklə qarşı tərəfi təxribata çəkməyə səy göstərib. O, “Keşikçi Dağ”ı ziyarət edib və atdığı yanlış addıma haqq qazandırmağa da səy edib: “Yeni bir şeyin baş verdiyini demək düzgün deyil. Mən məbədi əvvəllər də ziyarət etmişəm. Tarixi düşüncəli vətənpərvər olduqlarını iddia edən şəxslərin məbədə ziyarətimi müəyyən təxribatın tərkib hissəsi olduğunu bildirmələrinə çox təəccüblənirəm. Prezident ölkədə olan hər hansı bir yerə səfər etməməlidir?”

Zurabişvili yaxşı bilir ki, prezident kimi mübahisəli bölgəyə səfər etmək beynəlxalq hüququn pozulmasıdır. Həmin əraziyə yalnız məsələ həll edildikdən sonra dövlət başçısı səfər edə bilər. Əks halda, bu, işğal kimi də dəyərləndirilə bilər. Amma xanım prezident bilərəkdən belə bir atmaqla Azərbaycana qarşı təxribatçı mövqe sərgilədiyini bir daha sübut etdi.

Qeyd edək ki, mübahisəli olan “Keşikçi Dağ” (həmçinin Qaraca məbədi, David Qareci məbədi) Azərbaycanın Gürcüstanla sərhədində, hazırda mübahisəli ərazi sayılan zonada yerləşən qədim Alban məbədidir. Dəniz səviyyəsindən 850 metr hündürlükdə yerləşən, böyük coğrafi sahəni əhatə edən məbəd-kompleksin bir hissəsi Gürcüstanın Saqareco rayonu, digər hissəsi isə Azərbaycanın Ağstafa rayonu ərazisindədir. Məbəd gürcülər tərəfindən yalnız IV Qurucu Davidin hakimiyyəti dövründə (1089-1125) ziyarət edilməyə başlanıb, daha sonra Tamaranın hakimiyyəti dönəmində (1184-1207) gürcü kilsəsinin təsiri altına düşüb. O dövrdə Azərbaycanda mövcud olan müsəlman Atabəylər dövləti, həmçinin Şirvanşahlar dövləti xristian məbədlərinə o qədər də maraq göstərmir və onları himayə etmirdilər. Məhz belə bir dövrdə onsuz da sayca azlıqda qalan xristian albanlar dağlara çəkilmişdilər. Bu məbəd də o dövrdə tərk edilmişdi. Aparılan tədqiqatlar göstərib ki, divarlarına çəkilmiş şəkillər və gürcü dilində yazılar məbədin yaşı ilə müqayisədə xeyli gəncdir.

Zurabişvilinin məlum abidə ilə bağlı təxribatçı fikirlərindən sonra Gürcüstanda Leyborist Partiyasının sədri Şalva Natelaşvili, Gürcüstanın eks daxili işlər və müdafiə naziri İrkali Okruaşvili də Azərbaycan-Gürcüstan sərhədinə gələrək azərbaycanlıları təhqir ediblər.

Gürcüstan Patriarxlığı da Salome Zurabişvilidən geri qalmayıb. Qurum mayın 2-də yaydığı bəyanatda bildirib: “Biz həmçinin bəyan edirik ki, bu məbəd-kompleks Gürcüstan mədəniyyətinin ən qədim abidələrindən biri və ziyarətgahıdır və gürcü kilsəsi onun müdafiəsi üçün hər şey edəcək”.
Hətta iş o yerə çatdı ki, bu günlərdə bir qrup gənc fəal “Keşikçi Dağ”da simvolik zəncir aksiyası keçirib.

Onlar Gürcüstanda və Azərbaycanda yaşayan əhaliyə (“Keşikçi Dağı”n Gürcüstanın olduğunu göstərmək məqsədi ilə sözü gedən əraziyə toplanıblar və orada monastıra gedən yolun bağlanmasının iki dost, qonşu olan ölkələrə zərər gətirəcəyini bildiriblər.

Aktivistlər açıqlamalarında bildiriblər ki, bununla monastırın olduğu ərazinin Gürcüstanın tarixi ərazisi olduqlarını sübüt etdik və burada Gürcüstanın himini səsləndirdik.

Zurabişvilinin Azərbaycana qarşı təxribatçı mövqeyi “Keşikçi Dağ”la bağlı məsələ ilə bitməyib. Azərbaycanın işğal altında olan Dağlıq Qarabağ bölgəsində yaşayan erməni separatçılarına Gürcüstanın qucaq açması da Salome Zurabişvilinin ermənipərəst mövqeyindən xəbər verir. Bu ilin fevralında bu ölkədə keçirilən Uşu beynəlxalq turnirində Rusiya, Türkiyə idmançıları ilə yanaşı, Azərbaycanın işğal edilmiş torpaqlarından 12 “idmançı” da iştirak edib. Zurabişvili gürcüstanlıların da etimadını doğrultmadığından ona qarşı impiçment tələbi irəli sürülüb.

Məsələn bu günlərdə Gürcüstan parlamentinin binasında “Rusiya işğalçıdır” Vətəndaş Hərəkatının üzvləri Salome Zurabişviliyə qarşı impiçment tələbi ilə "Prezidentə qırmızı kart!” şüarı altında aksiya keçiriblər. Onlar bildiriblər ki, dövlət başçısının son bəyanatı ölkənin imicinə ciddi zərbə vurub. Bu aksiya barəsində danışdığmız məsələ ilə əlaqədar olmasa da, Salome Zurabişvilinin fəaliyyətinə qarşı Gürcüstan ictimaiyyətinin münasibətini əks etdirir. Təşkilatçılar prezidentin son bəyanatının dövlət əleyhinə olduğunu və Rusiyanın işğalçılıq siyasəti ilə üst-üstə düşdüyünü vurğulayıblar.

Qeyd edək ki, S.Zurabişvili “Amerikanın səsi”nin gürcüdilli redaksiyasına müsahibəsində ABŞ-ın Gürcüstanda hərbi baza yerləşdirməsinin məqsədəuyğun olmadığını vurğulayıb.

Avrasiya.net-in müsahibi Vahid Milli Hərəkat Partiyasının Gürcüstan parlamentində təmsil olunan deputatı Azər Süleymanov Zurabişvilinin Azərbaycana və Gürcüstandakı soydaşlarımıza qarşı tutduğu təxribatçı mövqeyinə aydınlıq gətirib.

- Prezident seçkilərində Zurabişvili Gürcüstanın azərbaycanlılar yaşadığı heç bir bölgədən səs ala bilmədi. Çünki daim türkləri, azərbaycanlıları aşağılayıcı fikirlərlə təhqir edib, ermənilərin tərəfini tutub. Prezident seçkisi öncəsi seçicilərlə keçirdiyi bütün görüşlərdə deyirdi ki, Saakaşvilinin prezidentlik zamanında azərbaycanlılara xüsusi diqqət, qayğı vardı, ermənilər isə sıxışdırılırdı. Belə fikirlər söyləməklə Gürcüstanda yaşayan ermənilərin sevgisini qazana bildi və prezident seçildikdən sonra Axalkalakidə separatçı Avakyana büst qoyuldu. Zurabişvili ermənilərə verdiyi vədlərini bu gün yerinə yetirir. Azərbaycana səfəri çərçivəsində də “Keşçikçi Dağ”la bağlı məntiqsiz fikirlər söyləyib. Bakı səfərini başa vurub vətəninə döndükdən sonra da fikirlər səsləndirib. Onun Azərbaycana qarşı qərəzli mövqeyindən ruhlanan iki ağılsız siyasətçimiz də (Şalva Natelaşvili və İrkali Okruaşvili) düşünmədən xalqımıza qarşı təhqiramiz fikirlər söyləyiblər. Zurabişvilinin mövqeyi tarixən qonşu olan Azərbaycan və Gürcüstan arasında münasibətlərə kölgə salmaqdır. Bu hadisələrdən sonra millət vəkil kimi hər iki ölkənin rəhbərliyinə, xalqlara müraciət etdik ki, təxribatlara uymasınlar, Zurabişvili kimi legitim prezidentə imkan verilməməlidir ki, elə təxribatçılıqlara yol verib xalqlarımızın dostluq münasibətlərində çat yaratsın. Zurabişvilini legitim prezident kimi qəbul etmirik. Çünki bu qadın hər çıxışı Gürcüstana qarşıdır. Deyir ki, Abxaziya qanqrenadır, onu kəsib atmaq lazımdır. Halbuki Abzaxiya uğrunda minlərlə insan qəhrəmancasına savaşıb, yüz minlərlə qaçqınlarımız olub. Bu xanım prezident isə az qala Abxaziyanı Gürcüstan ərazisi görmür. Üstəlik Cavaxetiyaya gedəndə türklərə qarşı xoşagəlməz ifadələr işlətdi. Bir sözlə, hər addımı ölkəmizə qarşı çevrilir. ABŞ-ın Gürcüstanda hərbi baza açmasına qarşı bəyanat səsləndirib. Müxalifət Zurabişvilinin belə bəyanatlarının ölkəyə ağır zərbə vura biləcəyini hesab edir. Gürcüstandakı Pankisi dərəsində hüquq-mühafizə orqanları ilə yerli əhali arasında toqquşmaları xadırladaq. Həmin vaxt etirazlara səbəb Pankisi dərəsində hökumətin yenidən "Xadori" su elektrik stansiyasının tikintisini başlatması olub. Onun göstərişi ilə əraziyə xüsusi təyinatlılar yeridilib, onlar isə etirazçılara qarşı gözyaşardıcı qaz və rezin güllələr tətbiq ediblər. Nəticədə bir neçə nəfər xəsarət alıb. Zurabişvilinin müsəlmanları görməyə gözü yoxdur. Zurabişvili Gürcüstanı qonşularla və dünya ilə münasibətlərini pisləşdirəcək. Rusiyanın əlində bir alətə çevrilib, artıq rəsmi Mockva Gürcüstandakı iri neft şirkətlərini öz inhisarına alıb, məqsəd SOCAR-ı zəiflətməkdir.

- Amma Zurabişvilinin impiçmet tələbi ilə aksiyalar da keçirilir...

- Onlar kiçik aksiyalardır. Zurabişvili ölkədə elə bir siyasət yürüdür ki, onun ölkəyə, xalqa heç bir xeyri yoxdur. Reytinqi gündən günə düşür. Hec kim onun komandasında calışmaq istəmir. İctimaiyyət arasına çıxa bilmir, parlamentə gəlir, gizlənir, mediadan qaçır, jurnalistin sualını cavablandırmaqdan çəkinir. Rusiya-Ermənistan gücü Gürsüstanı diz çökdürüb. Gürcüstan 90-cı illəri xatırladır.

- Deməli, Zurabişvili Rusiyanın adamıdır...

- Zurabişvili İvanişvilinin “adamı”dır. İvanişvilini isə Rusiya ilə çox hadisələr bağlayır. Bu gün Ermənistan deputatları ilə Abxaziyadan olan deputatlar arasında görüşlər keçirilir. Zurabişvilini dəstəkləyənlər artıq separatçılçıqları ilə Gürcüstana qarşı fəaliyyət göstərirlər. Abxaziya və Cənubi Osetiya ərazisindən keçməklə Gürcüstanla Rusiya arasında yeni buraxılış məntəqələrinin açılması məsəsləsini müzakirə edirlər. Bu elə birbaşa Rusiyanın siyasətini Gürcüstanda həyata keçirmək deməkdir. Daxili işlər naziri, bəzi strateji sahələrə nəzarət edən məmurlar Rusiyanın adamıdırlar. Zurabişvili müstəqil deyil, özü qərar verə bilmir, kənardan idarə olunur. Ona görə də istefa verməlidir. Gələn il Gürcüstanda parlament seçkiləridir, artıq indidən İvanişvilinin partiyası dağlır. Növbəti parlament seçkisində acı məğlubiyyətə düçar olacaq. Bu gün Saakaşvilinin lider olduğu partya ətrafında 10 partiya toplaşıb. Hakim “Gürcü arzusu” isə qorxu içindədir. Mən düşünürəm ki, hadislər belə davam edərsə, Zurabişvili və İvanaşvili siyasəti Gürcüstanı, xalqı uçuruma, köləliyə sürəkləyəcəksə parlament seçkiləri ertələnəcək.

- Gürcüstan Rusiyameyilli siyasət yürüdürsə, Qərbin buna münasibəti necədir?

- Qərb əlini Gürcüstandan çəkib, formal olaraq əməkdaşlıq edir. Gürcüstan artıq Rusiyanın koloniyasına çevrilib. Gürcüstan ABŞ-la olan münasibətlərinə soyuqluq gətirib, çünki məcburdur, axı Rusiyaya tabedir.
"Azərbaycan bizim üçün məbəddir" - Füzuli MəmmədovAvrasiya.net Rusiya Azərbaycanlılar İttifaqının prezidenti Fizuli Məmmədovun musavat.com-a müsahibəsini təqdim edir.

– Fizuli müəllim, aprelin 27-də təsis toplantısı keçirilən Rusiya Azərbaycanlıları İttifaqı ideyası necə yarandı?

– Bilirsiniz ki, 30 ilə yaxındır diaspor fəaliyyəti ilə məşğulam – həm Dünya Azərbaycanlıları İttifaqına, həm Dünya Azərbaycanlıları Mədəniyyət Fonduna rəhbərlik edirəm. Rusiyada, Azərbaycanda, Avropada ötən 30 ildə böyük layihələr həyata keçirmişik. Ümumrusiya Azərbaycanlıları Konqresi ləğv ediləndən sonra Rusiyada nüfuzlu Azərbaycan diasporu qalmadı. Var olan təşkilatların rəhbərləri arasında uzun illərdir davam edən gərginliklər, ortaq qərarlar qəbul etməyə imkan vermirdi. Heç kimə sirr deyil ki, Rusiya Azərbaycan üçün həm geosiyasi, həm sosial yöndən önəmli ölkədir. 2 milyondan artıq soydaşımızın orada yaşaması Rusiyaya ən böyük diaspor potensialı olan ölkə statusu da qazandırır. Belə bir ölkədə Azərbaycan adına böyük, bütün federasiya subyektlərinin təmsil olunduğu diaspor qurumunun olmaması ümumi diaspor fəaliyyətimizdə böyük bir boşluq yaratmışdı. Rəhbərlik etdiyim DAİ və DAMF hər zaman regionlarla sıx işbirliyi içərisində olub. Əməkdaşlıq etdiyimiz təşkilatların rəhbərləri bizə yeni birlik modeli yaratmaq təşəbbüsümüzü üzərimizə götürməyi aylardır təklif edirdi. Nəhayət, bu ilin martında biz bir neçə diaspor qurumu ilə əməkdaşlıq haqqında niyyət protokolu imzaladıq. Ardınca bir çox regiondan analoji işbirliyi təklifləri gəldi və biz qərara gəldik ki, Moskvada Forum keçirək, arzu edən, böyük birlik yaradılmasını istəyənlər bir araya gəlsin, gələcək strategiyamız müəyyən olunsun. Forumda 89 federasiya subyektindən 56-sı təmsil olundu. Şəffaf, konstruktiv müzakirələr keçirdik, vahid təşkilat ətrafında birləşmək ideyasına istisnasız hər kəs dəstək verdi və biz Forumda Rusiya Azərbaycanlıları İttifaqının yaradılmasını elan etdik. Təsis toplantısında qurultaya hazırlıq üçün Təşkilat Komitəsi yaratdıq. Prosesi sürətlə aparmaqda qərarlıyıq. Vəkillərimiz sənədləşmə üzərində işləyir. Ümid edirəm, payızda qurultayımızı keçirə biləcəyik.

– ÜAK Rusiya qanunvericiliyinə uyğun olmadığı üçün ləğv edilib. Bu haqda məhkəmə qərarında bildirilir ki, qurum Rusiya Federasiyası qanununun ictimai qurumlarla bağlı tələblərinə cavab vermir. Bu məsələnin arxasında siyasi çalarların varlığım da iddia edilir. Yaratdığınız qurumun rəsmiləşdirilməsi zamanı rəsmi Moskvanın analoji maneə yaradacağını ehtimal edirsinizmi?

– İdeya yaranandan biz Rusiyanın tanınan, bu sahə üzrə ən professional vəkilləri ilə müzakirələr aparırıq. Qurumun yaradılması üzrə ilk addımdan, yəni təsis konfransından başlayaraq qurultayın keçirilməsi, İdarə Heyətinin yaradılmasından qeydiyyat üçün sənədlərin Ədliyyə Nazirliyinə təqdim edilməsinə qədər bütün proses onların nəzarəti altında Rusiya qanunvericiliyinə uyğun davam edəcək. Yeni quruma Rusiya Azərbaycanlıları İttifaqı adının verilməsi də onların təşəbbüsüdür. Bildiyiniz kimi, Rusiya Ermənilərinin İttifaqı uzun illərdir fəaliyyətdədir. Bu qurumun varlığı həm də hüquqi president yaradır. Qanun ermənilərə oxşar adda, eyni strukturda qurum yaratmaq imkanı verirsə, nədən azərbaycanlılara şamil edilməsin? Ümid edirəm, bizim vəkillərimiz yüksək professionallıq göstərəcəklər və Rusiya Azərbaycanlıları İttifaqını Rusiya Federasiyasının ictimai qurumlar haqqında qanunvericiliyinə uyğun yaradaraq bu məsələyə birdəfəlik nöqtə qoya biləcəyik.

– Fizuli müəllim, erməni diasporundan danışdınız, hazırlıq prosesində onların təşkil etdiyi hər hansı neqativlə üzləşdinizmi?

– Aydındır ki, ermənilər böyük birlikdən narahatdırlar. Bütün güclərini təbliğata yönəldiblər və həm rəsmi, həm də qeyri-rəsmi instansiyalarda Rusiya Azərbaycanlıları İttifaqı haqqında mənfi imic formalaşdırmağa çalışırlar. Onların niyyəti aydındır. Bilirlər ki, sağlam bir diaspor qurumunun yaradılması azərbaycanlıların nüfuzunu xeyli artıracaq, bu səbəbdən qeydiyyata qədər prosesi pozmağa cəhd edirlər.

– Əsas iddiaları nədir?

– Əsas odur əllərində üzərimizə gəlmək üçün heç bir rəsmi tutarqa yoxdur. RAİ-nin yaradılması üzrə təşəbbüs qrupunun, qurultayın keçirilməsi üzə Təşkilat Komitəsinin bütün üzvləri Rusiya vətəndaşlarıdır. Qanun bizə yaşadığımız, fəaliyyət göstərdiyimiz ölkədə ictimai fəaliyyətlə rəsmi məşğul olmaq hüququ verir, biz də bu hüququmuzdan istifadə edirik. İddialarından biri də qurumun Azərbaycana yaxınlığı haqqındadır ki, bu da absurddur. Çünki hüququ anlamda belə bir nüans yoxdur. Mənəvi baxımdan isə bu dünyanın istənilən millətinə məxsus diaspor fəaliyyətinin kökündə dayanan fəlsəfədir. Ölkəsindən kənarda yaşayıb milli, mədəni icma yaradan azlığı birləşdirən amil vətəndir. Üstəlik vətən amilinə ən çox xidmət edən xalqlardan biri ermənilərdir. Elə azərbaycanlıların yaratdığı birliklərlə bağlı pozuculuq fəaliyyətinin kökündə də bu dayanır. Bizim vətən amalımıza gəlincə, Azərbaycan bizim üçün məbəddir. Dünyanın hansı ölkəsində yaşamağımızdan asılı olmayaraq vətən həssasiyyətimizi hər zaman qorumuşuq. Məni də, Rusiya Azərbaycanlıları İttifaqını bizimlə birgə yaradan şəxsləri də Azərbaycanla yalnız mənəvi tellər bağlayır. Digər xalqlarda olduğu kimi, bizim də dövlətimizin diaspor siyasəti bizim üçün prioritetdir. Ancaq fəaliyyətimiz Rusiya qanunvericiliyi çərçivəsindədir və belə də olmalıdır. İcmamızı daha gücləndirmək, milli, mədəni varlığımızı qorumaq, Rusiya cəmiyyətində haqq etdiyimiz mövqeni əldə etmək üçün bu istiqamətdə fəaliyyət göstərəcəyik. Düşünürəm ki, Rusiya Azərbaycanlılar İttifaqı çox münasib bir dönəmdə yaranır. Həm ölkələr, həm liderlər arasında münasibətlər yüksələn xətlə davam edir. Bu faktorun Rusiya-Azərbaycan yaxınlaşması kontekstində həm də diaspor fəaliyyətinə müsbət təsir edəcəyinə inamım böyükdür.

– Bütünlükdə Rusiya ictimaiyyətinin prosesə müraciətini necə dəyərləndirirsiniz?


– Çox müsbət. Həm iş dünyasından, həm ictimai sektordan olan dostlar, tanışlar ideyamızı həm bəyənir, həm də dəstək verirlər. 2018-ci il prezident seçkisində namizədlərdən biri olan Roman İvanoviç Xudyakovun Forumda səsləndirdiyi fikirlər bizim üçün çox qiymətlidir. Elə bir diaspor qurumumuz olmayıb ki, onun toplantısında Rusiya ictimaiyyəti prezidentliyə namizəd partiya sədri səviyyəsində təmsil olunsun. Roman İvanoviç azərbaycanlıları Rusiyanın sərvəti adlandırdı, bu ölkəni ən səmimi məhəbbətlə sevən, yüksəlişi üçün daim çalışan milli azlıqlar içərisində ən seçkin yerdə olduğumuzu dəfələrlə vurğuladı. O israrla söylədi ki, Rusiya üçün hər zaman böyük işlər görən azərbaycanlılar idarəetmədə də təmsil olunmalıdırlar, çünki Dövlət Dumasında, yerli idarəetmə orqanlarında təmsilçilik bizim böyük potensialımızın daha effektiv istifadə deməkdir. O, bu mənada bütün icma üzvlərini fəallığa dəvət etdi. Belə bir miqyaslı siyasətçinin millətimiz haqqında xoş sözlər söyləməsi, konkret hədəflər göstərməsi sevindirici olduğu qədər də ciddi stimuldur.

– Qurultaya hazırlıq üzrə Təşkilat Komitəsi yaradılandan sonra Federasiyanın digər subyektlərindən də müraciətlər alırsınızmı?

– 56 federasiya subyektinin təsis toplantısında iştirakı buna qədər tərəddüddə olanların da prosesə cəlb edilməsinə səbəb olub. Daha 16 bölgədən müraciətlər var – baxacağıq, dəyərləndirəcəyik. İstəyimiz odur ki, RAİ uzun illər zəhmətini Rusiyanın iqtisadiyyatına, elminə, sosial həyatına yönəldən insanlarımızın heç biri kənarda qalmasın. Gerçəkdən də azərbaycanlılar Rusiya üçün ciddi faktordur – investor kimi, alim kimi, xidmət sektoruna yeni trendlər gətirən çalışqan zümrə kimi. Çox sevinirəm ki, birlik təklifimizə Rusiyada yaşayan intellektuallar ilk reaksiya verənlərdən oldular. Sıralarımızda nüfuzlu akademiklər, müxtəlif sahələr üzrə professorlar, ictimai xadimlər var. Bu həm də o deməkdir ki, Rusiya Azərbaycanlılarının İttifaqı milli məsələlərimizi intellektual müstəvidə müzakirə edəcək, qərarlar yalnız günlük hədəflərə deyil, strateji məqsədlərə yönələcək. Yanımızda olan hər kəsə təşəkkür edirəm, gəlmək istəyənlərə də milli düşüncə ətrafında birliyə dəvət edirəm. Yaratdığımız böyük birlik bizə gerçəkdən də geniş imkanlar açır. Güclü diaspor, həm də güclü Azərbaycan deməkdir. 200 illik erməni diasporunun bu gün Ermənistan üçün nələr etdiyi göz qabağındadır. Əminəm ki, 30 illik diaspor təcrübəmizlə, biznes, elm, mədəniyyət və ictimai sektorda olan insanlarımızın potensialı ilə biz yaxın 10-20 ildə böyük yol qət edə biləcəyik. Güclü Azərbaycan diasporu beynəlxalq məkanda güclü Azərbaycan dövləti deməkdir. Ona görə də mən ürəyində Azərbaycan sevgisi olan hər bir elm adamını, biznes sahibini, ölkədən kənarda yaşasa da milli dəyərlərimizi qoruyan hər bir kəsi Azərbaycan dövlətinin güclənməsi naminə bu böyük ideyaya dəstək verməyə çağırıram. Güclü diaspor bizim gələcək nəsillərə daha az problem qoymağımızın açarlarından biridir. Özünü azərbaycanlı sayan hər kəs üzərində belə bir mənəvi məsuliyyət olduğunu bir an belə unutmamalıdır.
“Gürcüstan prezidenti türklərə qarşı xoşagəlməz ifadələr işlətdi”Gürcüstan parlamentinin deputatı Azər Süleymanovla müsahibəni təqdim edirik:

- Azər müəllim, son vaxtlar Gürcüstanda Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları irəli sürülür. Konkret olaraq Keşikçidağ Alban məbədi ətrafında yaranan durumla bağlı fikirləriniz nədən ibarətdir?

- Mən bu haqda mövqeyimi Gürcüstan mediasına da demişəm. İki axmaq və siyasi çəkisi olmayan siyasətçinin özünə siyasi dividend qazanmaq niyyəti olub. Bu səbəbdən də həmin məbədlə bağlı məsələ qaldırıb, azərbaycanlılarla bağlı nalayiq fikirlər işlədiblər. Ancaq bunu Gürcüstan dövlətinin rəsmi mövqeyi kimi qəbul etmək doğru olmazdı. Mən hər iki dövlətə müraciət etmişəm ki, arada olan problemləri tezliklə həll etsinlər və heç kimə imkan verilməsin ki, iki dost və qardaş dövlət arasında şübhə toxumu səpsin, problemlər yaratsınlar. Bildiyiniz kimi, Azərbaycan və Gürcüstan arasında münasibətləri qızışdırmaq və pisləşdirməkdə marağı olan dövlətlər də var. Artıq bu gün Gürcüstanda separatizm yaymaq istəyirlər. Son zamanlar bəzi hadisələr, o cümlədən bizim hakimiyyətimiz dövründə həbsxanaya düşən Şalva Natelaşvilinin hərəkətləri buna sübutdur. Bu adam biz azərbaycanlıları təhqir edərək, bizlərin Orta Asiyadan gəlmə olduğumuzu deyib. Görünür ki, bizim üzərimizdən kimlərsə özləri üçün siyasi dividend qazanmaq istəyir. Hesab edirəm ki, bu iki strateji portnyor dövlət arasında bu kimi hallar yolverilməzdir. Ümid edirəm ki, hər iki dövlət rəhbəri ortada olan kiçik problemlərin həlli üçün addımlar atacaq. Gürcüstan əhalisi separatçı və qiymətsiz siyasətçilərə imkan yaratmamalıdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, həm Gürcüstanın, həm də Azərbaycanın torpaqları işğal altındadır. Bizim ərazi bütövlüyü məsələsində problemlərimiz var və arzu etmirik ki, süni məsələlərin şişirdilməsi ilə dövlətlərarası problemlər yaransın.

- Konkret olaraq, Şalva Natelaşvili Gürcüstan siyasətində kimdir, onun rolu və yeri nədən ibarətdir?

- Əvvəla, bu şəxs deputat deyil. Mən bilmirəm, hansı səbəbdən Azərbaycan mediası bu şəxsi millət vəkili kimi təqdim edir. O, heç vaxt deputat olmayıb. Gürcüstanda Leyborist Partiyasının sədridir. Bir növ Gürcüstanın Jirinovskisidir. Kim çox pul versə, ona yaxınlaşacaq. Yəni erməni çox pul versə, erməniyə, azərbaycanlı çox pul versə, azərbaycanlıya işləyəcək. Bu adam yaşamını pulda və kiçik siyasi dividendlərdə görür. Bu adam neçə illərdir ki, siyasətlə məşğuldur, amma bir dəfə də parlament üzvü seçilməyib. Demək olar ki, Gürcüstanın üz qarasıdır. Bu mənada onun dediklərindən nəticə çıxarmaq da doğru deyil. Sözsüz ki, biz də mövqeyimizi ifadə etmişik. Belə kiçik siyasətçilər üzərindən siyasət qurulmamalıdır. Ümid edirəm ki, ortada problem varsa, bu hər iki dövlətin marağı nəzərə alınaraq həllini tapacaq.

- Azər müəllim, ancaq məbədə ilk səfəri Gürcüstan Prezidenti Salome Zurabişvili etdi və məsələ bundan sonra gündəmə gəldi...

- Gürcüstan prezidenti haqqında danışmaq istəməzdim. Əvvəla, ona görə ki, legitim prezident deyil. Üstəlik, hər çıxışı Gürcüstana qarşı çevrilir. Hara addım atırsa, problemə çevrilir. Təsəvvür edin ki, prezident çıxış edib deyir ki, Abxaziya qanqrenadır və onu kəsmək lazımdır. Halbuki Abzaxiya uğrunda minlərlə insan qəhrəmancasına savaşıb, yüz minlərlə qaçqınlarımız olub. Bu xanım prezident isə az qala Abxaziyanı Gürcüstan ərazisi görmür. Üstəlik Cavaxetiyaya gedəndə türklərə qarşı xoşagəlməz ifadələr işlətdi. Bir sözlə, hər addımı ölkəmizə qarşı çevrilir. Açığını deyim ki, bizim qeyri-legitim prezidentimiz var. Elə məbədlə bağlı məsələ prezidentin o əraziyə səfərindən sonra gündəmə gəldi. Biz hesab edirik ki, iki dövlət arasında dostluqdan danışmaq lazımdır, nəinki problem yaratmaq. Görünür, prezident xarici siyasətdə bir işə yaramır.

- Ümumiyyətlə, Gürcüstan parlamentində məbəd məsələsini qaldıran deputat olubmu?

- Xeyr. Parlament səviyyəsində bu məsələ qalxmayıb. Gələn həftə parlamentin toplantısı keçiriləcək, amma zənn etmirəm ki, parlamentdə bu məsələ qalxa bilər. Çünki hər iki tərəf imkan verməməlidir ki, dostluq və strateji müttəfiqlik münasibətləri pozilsun.

- Qəfildən Keşikçidağ Alban məbədi probleminin ortaya çıxmasında üçüncü qüvvələrin əli ola bilərmi?

- Məncə, bu məsələni gündəmə gətirən siyasətçilər ermənipərəstdirlər. Sözsüz ki, burada Rusiyanın da barmağı ola bilər. Rusiyada maraqlıdır ki, bu gün Gürcüstanda stabillik olmasın, Gürcüstanın ən yaxın əməkdaşlıq içərisində olduğu Azərbaycan və Türkiyə ilə problemləri yaransın. Ancaq Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlılar olaraq, biz buna imkan vermərik. Biz hər iki ölkə ilə Gürcüstan arasında körpüyük. Gürcüstan bizim vətənimizdir və heç vaxt razı olmarıq ki, bir separatçı Gürcüstan-Azərbaycan münasibətlərində problem yaratsın. Biz bu məsələdə qarantıq. Şəxsən mən Gürcüstanda müxalifəti təmsil etsəm də, bütün çıxışlarım Gürcüstanın ərazi bütövlüyü, suverenliyi haqqında olub. Bu dövlət uğrunda da qanımızı və canımızı verməyə hazırıq. Ancaq gördüyünüz kimi, Şalva Natelaşvili kimi mənasız siyasətçi Gürcüstanın maraqlarını düşünmədən bəyanatlar verir və faktiki iki ölkə arasında problemlər yaratmağa çalışır.

- Hazırda Azərbaycanla Gürcüstan arasında münasibətlərin səviyyəsini necə qiymətləndirirsiniz?

- Münasibətlər çox yüksək səviyyədədir. Ancaq hər bir ailədə belə insident, problemlər olur və bunu da normal qarşılamaq lazımdır. Problemlər də danışıqlar, dialoq və fikir mübadiləsi ilə həllini tapır. Hesab edirəm ki, Azərbaycan və Gürcüstan arasında mövcud olan kiçik problemlər də danışıqlar yolu və hər iki ölkənin maraqlarına uyğun formada həllini tapacaq. Biz də imkan vermərik ki, iki dost ölkə arasında çat yaransın.

teleqraf.com
“Regionda təhlükələri yayan ölkələrdən biri İrandır…”Avrasiya.net Azpolitika.info-ya istinadla İsrail Dövlətinin Azərbaycandakı səfiri cənab Dan Stavla olan müsahibəni oxucularına təqdim edir:

– Cənab səfir, Azərbaycanla-İsrail çox sıx əlaqələrə malikdir. Bu əlaqələr müxtəlif sahələrdə dərin əməkdaşlığa və xalqlar arasında xüsusi münasibətlərə əsaslanır. Bakı-Təl-Əviv münasibətlərində hazırda hansı məsələlər prioritetdir? İqtisadi sahədə, hərbi-texniki əməkdaşlıq məsələlərində mövcud vəziyyət necədir və yeni təşəbbüslər gözlənilirmi?

– Sizin də düzgün qeyd etdiyiniz kimi, İsrail-Azərbaycan münasibətləri tək dövlətlər arasında deyil, xalqlarımız arasında da yaxşı səviyyədədir. Bu münasibətlərin əsası Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra qoyulmayıb. Yəhudilər burada yüz, min illərdi yaşayır. Azərbaycandan olan yəhudilər də uzun müddətdir İsraildə yaşayırlar. Onların sayəsində də ölkələrimiz arasında münasibətlər inkişaf edir və etməkdədir. İsrail Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan dördüncü ölkədir. Onu da qeyd edək ki, İsraildə yaşayan azərbaycanlılar da öz ölkələrini hərtərəfli və müsbət bir ölkə kimi təqdim etməkdə böyük rol oynayır. Bu modelin tətbiqində postsovet ölkələri arasında olan müsəlman dövlətlərinin rolu çox böyükdür. Onların arasında Azərbaycan xüsusi yer tutur. Çünki Azərbaycan həm yəhudilərin, həm də müsəlmanların bir yerdə yaşadığı ölkənin nümunəsidir. Həmçinin, müsəlmanların çoxluq təşkil etdiyi Azərbaycan və yəhudilərin çoxluq təşkil etdiyi İsrail arasında müsbət bir nümunədir. İnanıram ki, İsrail və Azərbaycanın Orta Şərqdə geniş mənada sülhə yanaşması da çox oxşardı. Onu da vurğulamaq istərdim ki, İsrailin Türkiyə ilə münasibətləri hər zaman çox yaxşı olmasa da, İsrail və Türkiyəni birləşdirən həm də Azərbaycana olan münasibət, Azərbaycana olan baxışdır. Çünki hər iki ölkə Azərbaycanın vacibliyini, inkişafına olan marağını bölüşür. Qeyd etdiyim kimi, bizim Azərbaycana olan münasibətimiz ondan ibarətdir ki, bu ölkənin əmin-amanlıq, sülh şəraitində yaşamasını istəyirik. Sizin də dediyiniz kimi, münasibətlərimizin əsaslarından biri müdafiə sahəsində olan əməkdaşlıqdır. Bu əməkdaşlıq çox yaxşı başlayıb və davam, inkişaf edir. İkinci əməkdaşlıq etdiyimiz ən böyük sahə energetikadır. Energetika sahəsindəki 4 əsas sahədə münasibətlərimizin inkişafının vacibliyini düşünürəm. İlk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycandan gələn enerji resursları İsrailin enerji ehtiyaclarının böyük bir hissəsini ödəyir. İkinci sahə, İsrailin ofşor zonalarından qazın Azərbaycanın təşəbbüs göstərdiyi yolları – yəni TANAP-ı nəzərdə tutaraq Avropaya çıxarmaqdır. Bu imkanların müzakirəsi də əməkdaşlığın bir hissəsidir. Üçüncü sahə, Azərbaycanın nümunəsini götürərək müstəqil bir fond yaradaraq energetika sahəsindən gələn maddi vəsaitlərin düzgün istiqamətə istifadə olunmasıdır. Növbəti sahə isə Azərbaycanın energetika sahəsində əldə etdiyi biliklərindən faydalanmaqdır. Bu, əsasən mineralların və digər resursların araşdırmasından ibarətdir. Ölkələrimiz arasındakı digər sahə qeyri-energetika sahəsidir ki, bura kənd təsərrüfatı, yüksək texnologiyalar, əzcaçılıq və s daxildir. İnkişaf edən sahələrdən biri də insan resurslarının yaradılmasıdır. Bu sahədə orta ixtisas təhsil müəssisələrindəki təhsil, həmçinin, elm sahəsində olan əməkdaşlıq nəzərdə tutulur. Əməkdaşlığımızın ən vacib sahəsi xalqlar arasında olan münasibətlərdir. Mənim Azərbaycandakı fəaliyyətim dövründə üç Azərbaycan və İsrail şəhəri arasında “Qardaş şəhərlərin əməkdaşlığı” haqqında saziş imzalanıb. Bundan əlavə biz xalqlar arasında gediş-gəlişi yüksək səviyyədə inkişaf etdirmək niyyətindəyik. Bunu deyəndə turizmi də nəzərdə tuturuq. İsraildən bura gələnlərin sayı, Azərbaycandan İsrailə gedən turistlərin sayından qat-qat yüksəkdir. Azərbaycandan İsrailə köç edən yahudilər uğur qazanandan sonra bu uğurlarını Azərbaycanla da bölüşmək istəyir.

– Hazırda İsrailə getmək üçün viza prosedur qaydaları necədir?

– İsraillə Azərbaycan arasında ikitərəfli razılaşmaya əsasən qarşılıqlı səfərlər üçün diplomatik və xidməti pasportlar istisna olmaqla, viza tələb olunur. Viza məsələlərinə peşəkar şəkildə çalışan konsulluq şöbəsi rəhbərlik edir. İsrailə getmək üçün lazım olan bütün sənədlər qaydasında olarsa, o insanlara viza verilir. Biz Azərbaycandan ölkəmizə çoxlu sayda turistin getməsini istəyirik. Azərbaycanı özümüzə hər zaman dost ölkə bilirik.

– İsrail-Azərbaycan münasibətləri Azərbaycanın qonşularında çox zaman müəyyən qıcıq yaradır. Ələxsüs Ermənistanda bununla bağlı tez-tez fikirlər səslənir. Siz bu barədə nə düşünürsünüz? İkitərəfli əlaqələri xarici təsirlərdən qorumaq üçün hansı addımlar atılır və yaxud atılmalıdır?

– Əvvəldən də qeyd etdiyim kimi, Azərbaycanla münasibətlərimiz strateji xarakter daşıyır və münasibətləri bu cür görürük. Münasibətlər səmimi olduğu halda, hər hansı bir ölkənin hansısa formada bu münasibətlərə təsir edə biləcəyinə inanmıram. Lakin onu da qeyd etmək lazımdır ki, ölkələr arasındakı münasibətlər statik bir şey deyil, hər zaman inkişaf edir, dəyişir. Çalışmalıyıq ki, bu münasibətləri dəstəkləyək, qoruyaq. Həmçinin, dərinləşdirmək, genişləndirmək üçün də bu işlər görülməlidir. Məhz bunun üçün İsrailin Azərbaycanda səfirliyi var və səfirliyin əsas məqsədi də ikitərəfli münasibətləri inkişaf etdirməkdir, qorumaqdır. Ümid edirəm ki, gələcəkdə Azərbaycanın da İsraildə səfirliyi olacaq. Çünki hər iki ölkə bu münasibətləri qorumaq və inkişaf etdirməyə çalışmalı, bunun üçün daimi bir iş görülməlidir.

– Cənab səfir, Azərbaycanda son illər və xususən 2018-ci il 11 aprel seçkilərindən sonra islahatlar həyata keçirilir. Modern iqtisadiyyata və bir çox sahələrdə qabaqcıl təcrübəyə malik ölkənin səfiri kimi, kənar müşahidəçi kimi, siz bu prosesləri necə qiymətləndirirsiniz? Hansı tövsiyyələr verə bilərsiniz?

– İki ölkənin oxşarlığı ondadır ki, qonşu ölkələrlə mübahisələrə baxmayaraq, uğurla inkişaf etməyə qadirdilər. Azərbaycanda islahatların olması təkamül xarakteri daşıyır və addım-addım dəyişilir. Bu, çox uğurla nəzərdə tutulan bir planla gedir. Bir az əvvəl qeyd etdiyim kimi, İsraillə Azərbaycan arasındakı münasibətlərə strateji münasibətlər kimi baxırıq və Azərbaycanın ehtiyaclarına əsaslanaraq nə zaman dövlət rəhbərliyi, rəsmilər İsrailin köməyinə ehtiyac duyarsa, İsrail öz biliklərini bölüşməyə hazırdır. İnanırıq ki, bu, sadəcə bizim tərəfdən bir yardım kimi olmayacaq, hər iki tərəfin marağında olan münasibətlərin inkişafı kimi görüləcək.

– Azərbaycan-İsrail münasibətlərində mədəni, humanitar və insanlar arasındakı əlaqələr başlıca rola malikdir. Biz az əvvəl buna toxunduq. Hazırda dünyada bəzən antisemitizm çağırışları səslənir, hətta Avropada bunun şahidi oluruq. Azərbaycan isə multikulturalizm və tolerantlıq dəyərlərinin yayılması, möhkəmlənməsi üçün çox səy göstərir, təşəbbüskar ölkələrdən biri kimi çıxış edir. Təl-Əviv bu istiqamətdə Azərbaycana yardımı necə təsəvvür edir?

– Sizin toxunduğunuz məsələdə ksenofobiyadan danışırıq. Ksenofobiya dünyada yayılan böyük bir qorxudur. Bu özünü müxtəlif formalarda, həm antisemitizm, həm də islamafobiya kimi göstərə bilər. Bu cür münasibətlər böyük bədbəxtliklər gətirə, soyqırım və kütləvi qətllərə yol aça bilər. Məhz buna görə də İsrail Azərbaycanla münasibətlərə böyük dəyər verir. Çünki Azərbaycan İslam dövləti olmasa da, amma müsəlman dünyasına aid dünyəvi bir ölkədir. Bu ölkəylə olan münasibətlər onu göstərir ki, Yaxın Şərqdə olan problemlər dini deyil, siyasi xarakter daşıyır. Çünki İsrail öz ölkəsində olan dini və milli azlıqlara böyük hörmətlə yanaşır.

– Yaxın Şərqdən söz düşmüşkən, Təl-Əviv nöqteyi-nəzərindən Yaxın Şərqdəki proseslərin perspektivi necə görürünür? Suriyada baş verənlər, İranla münasibətlər, Körfəz ölkələri ilə münasibətlər, Türkiyənin bölgədəki siyasəti ilə bağlı ümumi qənaətlərinizi bölüşmənizi xahiş edərdim…

– Sualınıza cavab olaraq onu deyə bilərəm ki, Yaxın Şərqdə dəyişmə prosesləri baş verir. Bu proseslərin nəticəsindən çox da əmin deyiləm. Bəzi ölkələr – bu bizə dost ölkələr də ola bilər, düşünür ki, Yaxın Şərqdə Fələstin-İsrail problemi həll edilsə bütün problemlər həll olunacaq. Bu çox sadəlövh və səhv bir yanaşmadır. Əlbəttə, İsraillə Fələstin arasında olan münaqişənin həlli vacibdir. Digər münaqişələr var ki, tək region üçün deyil, dünya üçün təhlükəlidir. İraqda və Suriyada baş verənlərə nəzər salsaq, bunun dini xarakter daşıdığını görərik. Sünnilər və şiələr arasında münaqişələr baş verir. İranın Səudiyyə Ərəbistanına olan münasibəti, Suriyada baş verənlər, bu çətin münaqişələrdən biridir. Ən radikal İslam təşkilatı olan İŞİD Yaxın Şərqdə yaradılıb. Bu, yalnız Yaxın Şərq üçün deyil, digər ölkələr üçün də təhlükə yaradır. Güman edə bilərik ki, bu yaxınlarda Şri-Lankada baş verən teraktlar bəlkə də bu təşkilat tərəfindən birbaşa təşkil olunmasa da, onlardan ilhamlanaraq təşkil olunan terror olub. İŞİD-in İraqda və Suriyada törətdiyi fəsadlardan sonra problem genişlənməyə başlayıb. Bu təşkilat yalnız Yaxın Şərqdə deyil, Əfqanıstanda və digər ölkələrdə nümayəndəliklərini yaratmağa çalışır. Bunları düşünərək deyə bilərik ki, bunun Fələstin-İsrail arasında olan münasibətlərə heç bir aidiyyatı yoxdur. Yaxın Şərqdə yaranan digər təhlükələr dünya üçün daha böyük təhlükələr yarada bilər. Bu regionda yaranan təhlükələri yayan ölkələrdən biri də İrandır. Onun bu sahədə böyük rolu var. Bu, ancaq nüvə silahının yaradılması deyil, həmçinin, terrorun bir regiondan digər regionlara yayılmasıdır. Bunun üçün hərdən digər təşkilatlardan da istifadə edir. Öz ideologiyasına tamamilə fərqli ideologiyaya malik olan təşkilatlardan, sələfilərdən də istifadə edir. Hansı ki, Qəzza zolağında və Əfqanıstanda fəaliyyət göstərirlər. İranın müxtəlif ölkələrə olan siyasətinə, məsələn, Əfqanıstanda, Pakistanda, Bəhreyndə, Yeməndə və Afrika ölkələrində apardığı siyasətinə nəzər salsaq görərik ki, onun gördüyü işlər böyük təhlükələr yaradır. İran rejiminin rəsmilərinin açıqlamalarına baxaq, İsrailə qarşı ittihamlar irəli sürülür. Bu, ancaq İsrailə qarşı olan nifrətdən yaranmır, həmçinin, siyasi düşünülmüş addımdır. Onlar öz siyasətini elə yürütməyə çalışır ki, müsəlman ölkələr arasında lider ölkə olsun. Yaxın Şərqdə sabitliyin qorunmasında və yaranmasında böyük rol oynayan ölkələrə nəzər salsaq, İsraili görə bilərik. Çünki İsrail sabitliyin əsasını yaradır. Azərbaycan da həmçinin regionda sabitliyin qorunması üçün böyük rol oynayan ölkədir. Ümid edirik ki, Türkiyə də bu ölkələrdən biri olacaq. Çünki böyük ölkə olmaqla, bu bölgədə ciddi rola sahib olan ölkələrdən biri ola bilər.

– Türkiyədən söz düşmüşkən, Azərbaycan üçün bu çox həssas mövzu olduğundan, İsrail–Türkiyə münasibətləri üzərində xüsusi dayanmaq istərdim. Siz Ankara-Təl-Əviv münasibətlərinin yaxın perspektivdə inkişafını düşünürsünüzmü?

– İsrail siyasi prinsiplərinə əsaslanaraq dünyanın bütün ölkələri ilə müsbət münasibət qurmağa çalışır. Xüsusən də onun üçün vacib olan ölkələrlə. Regionda bu ölkələr arasında Türkiyəni də görür. Əlbəttə ki, Türkiyə ilə münasibətləri yaxşılaşdırmağa çalışır. Başa düşürük ki, bu Azərbaycan üçün vacib bir məsələdir. Çünki Türkiyə və İsrail Azərbaycanı dəstəkləyən iki böyük ölkələrdir. Tarixə nəzər salsaq İsraillə Türkiyə arasında münasibətlər çox dərin, daimi inkişaf edən olub. Ümid edirik ki, gələcəkdə bu münasibətlər bərpa olunacaq və yenə inkişaf edəcək. Bir az əvvəl qeyd etdiyim kimi, İsrail və Türkiyə arasında münasibətlərin bərpasına və inkişafına ümid edirik.

– Cənab səfir, bir az əvvəl dediniz ki, İsrail regionda sabitliyi qorumağa çalışır. Amma ekspertlər, xüsusən ərəb ölkələrindəki ekspertlər son illər İsrailin daha aqresiv siyasət yürütdüyünü vurğulayırlar…

– Bu ərəb ekspertlərindən soruşmaq istəyirəm: Suriyada baş verənlərdə, İranın Bəhreyndə apardığı siyasətdə, Yeməndəki münaqişələrdə İsrailin nə kimi rolu var? Bu baş verən hadisələrdə İsrailin heç bir rolu olmayıb. İsrail ancaq ona qarşı olan hücumlara cavab olaraq özünü müdafiə hüququndan istifadə edir.
“Regionda təhlükələri yayan ölkələrdən biri İrandır…”
"Marneuli Avropa şəhərləri ilə eyni səviyyəyə gəlməli, inkişaf etməlidir"Zaur Darğallı: “Dövlətimizin başlıca prinsiplərindən biri əhali ilə birgə çalışmaq və onlar üçün əlçatan olmaqdır”

Mayın 19-da Gürcüstanın bir neçə bölgəsində, mer və icra hakimiyyəti başçısı, eləcə də parlamentdə boş qalmış deputat yerlərinə seçkilər keçiriləcək. Gürcüstanda azərbaycanlıların yığcam yaşadıqları Marneuli rayonunda seçicilər yeni icra başçısını seçəcəklər. Bu vəzifə uğrunda mübarizə aparacaq namizədlərin sayı 15-ə çatıb. Gürcüstanın Mərkəzi Seçki Komissiyası (MSK) 15 iddiaçının namizədliyini təsdiqləyib. MSK-nın Marneuli dairə seçki komissiyasının rəhbəri Koba Asanidze bildirib ki, namizədlərin 14-ü siyasi partiya, 1-i təşəbbüs qrupu tərəfindən irəli sürülüb. Namizədlərin 4-ü azərbaycanlı, 11-i gürcüdür. Azərbaycanlı namizədlər - hakim "Gürcü arzusu - demokratik Gürcüstan” Partiyasından Zaur Darğallı, "Avropalı Gürcüstan” partiyasından Əhməd İmamquliyev, əsas ana müxalifət "Vahid Milli Hərəkat” Partiyasından Aqil Mustafayev və gənclərdən ibarət təşəbbüs qrupundan Əli Bədirovdur.

Rayon rəhbəri vəzifəsi uğrunda mübarizə aparacaq gürcü namizədlər - "Xalq üçün dövlət hərəkatı”ndan Yelene Qabinaşvili, "Xristian Demokrat Hərəkatı”ndan Beka Svanidze, "Azad Gürcüstan” partiyasından Nino Curxadze, "Sakartvelo” partiyasından Leila Xaraişvili, "Azad Gürcüstan uğrunda hərəkat”dan İrena Sturua, "Yeni Xristian Demokratlar” partiyasından Lisa Sixarulidze, "Yeni Gürcüstan siyasi platforması”ndan Niniko Çxetia, "Azadlıq - Zviad Qamsaxurdiya yolu” partiyasından Malxaz Qorqaslidze, "Gürcüstanın veteranlar və vətənpərvərlər siyasi hərəkatı”ndan Eliso Kartvelişvili, Milli Demokrat Partiyasından Cano Jvania, "Xristian Mühafizəkarlar” Partiyasından İlya Patarayadır. "Kaspi” qəzetinin müsahibi Gürcüstanın Marneuli rayonunda keçiriləcək mer seçkilərində "Gürcü arzusu"nun irəli sürdüyü namizəd Zaur Darğallıdır.

- Zaur bəy, oxucularımız Sizi daha yaxından tanısın deyə, əvvəlcə özünüz barəsində məlumat vermənizi istərdik.

- Mən 1988-ci ildə Marneuli şəhərində anadan olmuşam. Ali təhsilimi İlya Çavçavadze adına Dövlət Universitetində alaraq, həmin təhsil ocağını müvəffəqiyyətlə bitirmişəm. Tələbəliyimin ilk illərindən fəal ictimai fəaliyyət göstərərək bir sıra təşkilatlarda çalışmışam. Gənclərlə bağlı həyata keçirilən çoxsaylı regional və ölkə miqyaslı layihələrdə iştirak etmişəm. Bir sıra təşəbbüslərlə çıxış edib müxtəlif layihələr həyata keçirmişəm. 2007-2009 illərdə bir sıra regional və beynəlxalq media qurumlarında jurnalist kimi də fəaliyyət göstərmişəm. 2010-2012-ci illərdə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Regional İnkişaf Agentliyinin Kvemo Kartli bölgəsindəki ofisinin rəhbəri vəzifəsində çalışmışam.

2014-2017-ci ilədək Barışıq və Vətəndaş Bərabərliyi məsələləri üzrə dövlət nazirinin müşaviri olmuşam. 2017-ci ildən indiyə qədər isə Kvemo-Kartli bölgə qubernatorunun müavini vəzifəsində çalışıram. Çalışdığım müddət ərzində Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlıların cəmiyyətə inteqrasiyası, gənclərin inkişafı, sağlam həyat tərzinin təbliği, ekologiya, sosial, humanitar və digər sahələrdə çoxsaylı layihələrim olub. Ailəliyəm, 2 övladım var. Bütün fəaliyyətim boyu ölkəmin layiqli vətəndaşı olmaq, təmsil olunduğum cəmiyyətə fayda vermək əsas məqsədim olub. Bu, indi də belədir.

- Şəxsi məlumatlarınızdan da göründüyü kimi, Siz uzun müddət ictimai fəaliyyətlə məşğul olmuşsunuz. Bildiyim qədəri ilə həyata keçirdiyiniz layihələrin əksəriyyəti gənclərlə bağlı olub. Bu baxımdan ilk öncə belə bir sualla müraciət etmək istərdik: Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlı gənclərin inkişafını necə qiymətləndirirsiniz?

- Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlı gənclərin son illərdə keçdiyi inkişaf yolu göz önündədir. Bu gün gənclərimiz ölkənin ən prestijli dövlət universitetlərində gürcü dilində təhsil alır, ali məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirir, ixtisasları üzrə işlə təmin olunurlar. Onlar rəqabətə dayanıqlıdılar və savad bacarıqlarına görə özlərinə layiqli karyera imkanları qurmağa qadirdirlər. Lakin illər öncə biz bu və digər təhsil problemləri ilə üzləşərdik, ali təhsil ocaqlarında təhsil alan gənclərimizin sayı olduqca az idi və sair. Bu və digər təhsil problemlərinin həlli istiqamətində dövlətin çoxsaylı proqramları, səyləri nəticəsində zamanla biz bu problemlərin həllinə nail ola bildik. Təbii ki, bu gün bir sıra başqa problemlər yenə var. Hazırda onların həlli istiqamətində də müvafiq iş aparılır.

- Dövlət məmuru kimi fəaliyyət göstərdiyiniz zaman ən çox işlədiyiniz sahə ölkədə yaşayan etnik azlıqlar və onların problemləri olub. Kvemo-Kartli bölgəsinə daxil olan rayonlarda yaşayan əhalinin əksər hissəsinin azərbaycanlılardan ibarət olduğunu nəzərə alaraq, məhz onların problemləri barədə danışmanız yaxşı olardı. Həmin azərbaycanlıların problemləri əsasən nədən ibarətdir və orada çalışdığınız illərdə bu problemlərin həlli üçün hansı işlər görülüb?

- Hər bir cəmiyyətdə və ölkədə problemlər olur. Həyat varsa təbii ki, problemlər də olmalıdır. Bizim də bölgələrdə, kəndlərdə bir sıra problemlər mövcuddur. Bunları müəyyən etmək məqsədilə biz müntəzəm şəkildə əhali ilə görüşlər keçirir, onları dinləyirik. Onların qaldırdıqları məsələləri üstün tutaraq, müxtəlif layihələr həyata keçirir, bir sıra işlər görürük. Qaldırılan problemlərin əksəriyyəti infrastrukturla, təhsil və sosial məsələlərlə əlaqəli olur. Bu istiqamətdə dövlətimiz son illər çoxsaylı işlər həyata keçirib.

Demək olar ki, hər bir şəhər və kəndin mərkəzi və daxili yolları asfaltlanıb, içməli su və suvarma sistemləri düzəlir, mərkəzi və daxili yolların işıqlandırılması, ekoloji layihələrin həyata keçirilmə prosesi sürətlə davam etdirilir. Bölgədə məktəb və uşaq bağçalarının əsaslı təmiri və yenilərinin tikilmə prosesi sürətlə davam etməkdədir. Bu və digər işlər təbii ki, əhalinin qarşımıza qoyduğu problem və təkliflərdən qaynaqlanır. Dövlətimizin də əsas prinsiplərindən biri əhali ilə birgə çalışmaq və onlar üçün əlçatan olmaqdır ki, daha keyfiyyətli işlər görə bilək.

- Hakim partiya Marneuliyə mer kimi Sizin namizədliyinizi irəli sürüb. Çox maraqlıdır, mer seçildiyiniz halda görəcəyiniz işlər hansılardır? Qarşınıza qoyduğunuz əsas prioritetlər nədən ibarətdir? Marneuli üçün nə kimi yeniliklər və işlər görəcəksiniz?

- Əsas məqsədimiz xalqa xidmətdir. Bizi seçən xalqdır və maksimum şəkildə çalışacam ki, hər bir Marneuli sakininin meri olum. Əsas prioritetlərimiz infrastruktur layihələrinin artırılması, kənd təsərrüfatının inkişafı, turizm imkanlarının yaradılması, təhsil ocaqlarının tikintisi və təmirə ehtiyacı olanlarının əsaslı təmiri və digər kimi istiqamətlərə bölünür. Sosial-inkişaf istiqamətində yeni layihələrin həyata keçirilməsi istiqamətində bir sıra yeniliklərin tətbiq edilməsi də əsas iş planlarımıza daxildir.

Bununla yanaşı, şəhərimizin abadlaşdırılması, yeni istirahət məkanlarının - uşaq meydançalarının, parkların salınması, ekoloji mühitin yaradılması və şəhərin abadlaşdırılması da görüləcək işlərə daxildir. Məqsədim təmiz Marneuli, sağlam mühitdir. Düşünürəm ki, Marneuli şəhər və kənd sakinləri də bizə bu və digər işləri həyata keçirməkdə dəstək olsalar, biz birlikdə daha yaxşı işlər görəcəyik. Bir daha xüsusi olaraq qeyd etmək istəyirəm ki, əsas məqsədim – təmiz şəhər, inkişaf etmiş infrastrukturdur. Mer seçiləcəyim təqdirdə heç bir məktəb və uşaq bağçası təmirsiz qalmayacaqdır. Hesab edirəm ki, kəndlərimiz şəhər inkişafından geridə qalmamalı və fərqlənməməli, gənclərimiz sağlam ruhda böyüyərək inkişaf etməli, Marneuli Avropa şəhərləri ilə eyni səviyyəyə gəlməli, inkişaf etməlidir.

- Əgər yanılmıramsa, Gürcüstan müstəqillik əldə etdikdən indiyə qədər əslən azərbaycanlı və Marneulili mer vəzifəsində çalışmayıb. Siz həm gənc, həm də Marneuli sakini olan azərbaycanlısınız. Sizcə, seçkilərdə bu amil rol oynayacaqmı?

- Ölkə rəhbərliyinin Marneuliyə məhz azərbaycanlı namizəd irəli sürməsi olduqca önəmli və uğurlu addımdır. İlk sualınıza cavabımda da vurğuladığım kimi, mən şəxsən özüm Marneuliliyəm, burada anadan olub burada yaşayıram. Marneuli mənim evimdir. Mənim keçmişim, bu günüm və gələcəyim Marneuli ilə bağlıdır. Marneuli sakinlərinin hər birini özümə doğmam və ailəm hesab edirəm. Ailənin problemlərini o ailənin içində yaşayanlar daha yaxşı bilir. Hər gün bu küçələrdən keçirəm, ictimai məkanlarda oluram, nəqliyyatdan istifadə edirəm, ailə üzvlərim də həmçinin. Hamı kimi mən də gündəlik həyatda müəyyən maneələr, problemlər, əskikliklərlə rastlaşıram.

Övladım dövlət təhsil müəssisəsinə gedir, təmirsiz bağçada təhsil alır. Ona görə də düşünürəm ki, bu və ya digər nüanslar problemləri daha dərindən araşdırıb aradan qaldırmamıza yardım edəcəkdir. Fikrimcə, gələcək işlərimizdə bu faktorun çox ciddi təsiri olacaqdır. Xalqın seçiminə gəlincə, hesab edirəm ki, sualınızda qeyd etdiyiniz faktor da müsbət rol oynaya bilər. Çünki ömrümün tamamını eyni şəhərdə yaşadığım seçicilərim məni və ailəmi çox yaxşı tanıyır. Marneuli şəhər sakinləri indiyə qədər gördüyüm işlərdən maksimum xəbərdardırlar. İnanıram ki, onlar bu günə qədər olan fəaliyyətimi müsbət qiymətləndirərək məni mer vəzifəsinə layiq görəcəklər.