“Ermənilər İspaniyada bizim nə qədər güclü olduğumuzu yaxşı bilir”“Valensiya Azərbaycanlıları” Cəmiyyəti sədri, diaspor fəalı Mübariz İbrahimin müsahibəsi

- Mübariz bəy, nə zamandan İspaniyada yaşayırsınız və Valensiyada nə qədər soydaşımız yaşayır?
- 2005-ci ildən İspaniya Krallığının Valensiya şəhərində yaşayıram. Hal-hazırda bildiyimiz qədər Valensiyada 40-a yaxın azərbaycanlı soydaşımız yaşayır. Qeyd edim ki, hər il bir çox tələbələrimiz təhsil almaq üçün bura gəlirlər.

- Soydaşlarımız arasında birlik sizi qane edirmi?
- Bayramlarda, hər hansı tədbirlərimizdə və asudə vaxtlarımızda onlarla tez-tez görüşüb yaxından maraqlanıram, onlara hər cür dəstəyi veririk və bundan sonra da verəcəyik. Bəzi hallarda isə işlə əlaqədər olaraq bəzi vətəndaşlarımız tədbirlərimizə qatıla bilmirlər. Ancaq onlar da əlindən gələni heç vaxt əsirgəməyiblər. Hər kəsdən razıyıq. Həmişə belə mehriban olmalıyıq ki,birliyimiz və həmrəylimiz güclü olsun.

- İspaniyada ölkəmiz barədə təsəvvürlər nədən ibarətdir?
- Artıq İspaniyada ölkəmiz haqqında təsəvvürlər yaxşı formalaşıb. İspaniya xalqı artıq Azərbaycanı Avroviziya, Formula 1, İslam Olimpiya oyunları və digər önəmli beynəlxalq tədbirlərlə tanıyır. Cənab Prezidentimizin uğurlu siyasəti nəticəsində Azərbaycanı dünyanın hər yerində güclü dövlət kimi tanıyırlar.

- Bildiyimiz qədər yerli media ilə əlaqələriniz yaxşıdır. Valensiya mediasının ölkəmizə olan münasibəti necədir?
- Yerli media ilə əlaqələrim çox yaxşıdır. Ən əsası onlarında bizim ölkəyə olan münasibətləri çox müsbətdir. Bundan sonra da media ilə sıx əməkdaşlığı gücləndirəcəyik.

- Bu yaxınlarda Barselonada erməni separatçılarının konserti təşkil olundu. Siz də tədbirdə iştirak edirdiniz. Bu barədə nə deyə bilərsiniz? Ümumiyyətlə, bu kimi fəaliyyətlərə qarşı onlara hüquq çərçivəsidə mübarizə aparmaq mümkündürmü?
- Mart ayının 31-i Barselonada erməni separatçılarının keçirtdiyi konsert demək olar ki, başlarına çökdü. Onlar orada 600 nəfər (bəlkədə çox) idi. Bizi görən kimi konsertin vaxtını dəyişdilər və hamısı çölə çıxmağa başladılar. Bizlərdən qorxduqları üzlərindən hiss olunurdu. Biz bir azərbaycanlı kimi, bir əsgər kimi qarşılarına keçib, öz sözümüzü dedik. Əsgərlərimiz necə ki, səngərdə düşmənlə üz-üzədirsə, biz də burada onlarla qarşı-qarşıya dayandıq. 600 nəfərə qarşı 31 nəfər olmağımıza baxmayaraq, bu kimi vəziyyətlərdə vətəndaşlarımızı fəal olmağa çağırıram. Birliyimiz bizim qələbəmizdir. Və ermənilər də bizim nə qədər güclü olduğumuzu yaxşı bilir. Onu da qeyd etmək istəyirəm ki, bu kimi hadisələrdə hüquq çərçivəsində mübarizə aparmağımız lazımdır.

- Qarabağ məsələsi ilə ispan cəmiyyəti məlumatladırmı?

- Artıq ispan cəmiyyəti Qarabağ məsələsi barədə məlumatlıdır. Cəmiyyət olaraq Qarabağ məsələsini daha da tanıdacağıq. Bununla bağlı tanıtım fəaliyyətimiz davam edir. Fürsətdən istifadə edib, Qarabağla bağlı keçirilən tədbirlərdə iştirak edən hər bir vətəndaşlarımıza öz minnətdarlığımı bildirirəm. Biz bir daha düşmənə necə mübariz olduğumuzu göstərdik. İnşallah, Allahın izni ilə Qarabağımızı tezliklə düşmən işğalından azad edəcəyik.

Elnur Eltürk
"Danışıqlar Ermənistanla yox, Rusiya ilə aparılmalıdır"Avrasiya.net BAXCP sədri, deputat Qüdrət Həsənquliyevin Musavat.com-a müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, Azərbaycan və Ermənistan liderləri arasında Vyanada ilk rəsmi danışıqlar baş tutdu. Amma bu danışıqlardan sonra Ermənistan rəhbərliyi təxribatlara əl atdı. İrəvanın bu davranışlarını necə qiymətləndirirsiniz?


- Mən həmişə demişəm ki, Ermənistanın güc strukturları və xüsusi xidmət orqanları Rusiyaya ciddi şəkildə bağlıdır. Köçəryan da, Sərksiyan da hərbi səhra komandirləri kimi Rusiyanın hərbi sənaye kompleksinin müəyyən dairələri tərəfindən idarə olunur. Ona görə də Ermənistanda nə hərbçilər, nə də artıq “böyük Ermənistan” xəstəliyinə yoluxdurulan erməni xalqı heç bir liderə imkan verməz ki, indiki şəraitdə Dağlıq Qarabağ məsələsi ilə bağlı beynəlxalq hüquqa əsaslanan bir mövqe sərgiləsin və Ermənistan işğal olunmuş ərazilərdən qoşunlarını çıxartsın. Hazırda biz nə müşahidə edirik? İşğal olunmuş Dağlıq Qarabağ ətrafındakı rayonlar da ermənilər tərəfindən məskunlaşdırılır, oraya investisiya qoyulur. Ağdam, Zəngilan, Qubadlı, Laçın, Kəlbəcər və digər rayonlarda məskunlaşma prosesi sürətlə davam etdirilir. Erməni diasporu da bu işdə yaxından iştirak edir. Ermənistana verilən təminat və onların həyasızlığı imkan verir ki, bu şəkildə məskunlaşma siyasətini həyata keçirsinlər. Dəfələrlə söyləmişəm ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin danışıqlar yolu ilə ədalətli həlli yoxdur. Yəni biz ən azı Dağlıq Qarabağ ətrafındakı işğal olunmuş rayonlardan bir neçəsini azad etməliyik ki, Ermənistan xalqı bu probleminin sülh yolu ilə həllinə razılıq versin. Desin ki, yaxşı, erməniləri Dağlıq Qarabağdan qovub çıxartmayın, onlara orda status verin və biz də sülh bağlayaq. Hazırda bunun başqa alternativi yoxdur. Nəzəri baxımdan əlbəttə, alternativ var ki, beynəlxalq birlik, Minsk Qrupunun həmsədrləri ciddi şəkildə Ermənistana təzyiq etsinlər və Ermənistan geri çəkilsin. Amma bu, heç vaxt olmayacaq. Həm Minsk Qrupunun həmsədrlərinin öz arasındakı ziddiyyətlər, maraqların toqquşması, həm Ermənistanın bir xristian ölkəsi kimi Türkiyə və Azərbaycan arasına girməsi faktı var. Son 100 ildə də Ermənistan öz ərazilərini Azərbaycan torpaqlarının hesabına az qala üç dəfədən çox artırıb. Əgər Dağlıq Qarabağ və ətraf əraziləri də öz nəzarəti altında saxlaya bilsə, artıq öz ərazilərini Azərbaycanın hesabına daha 2 dəfə artırmış olacaq. Dünyada baş verən proseslər də erməniləri ümidləndirir. Zaman Azərbaycanın əleyhinə işləyir. Əgər 25 il ərzində aparılan danışıqlar siyasəti özünü doğrultmursa, o zaman bu siyasət dəyişməlidir.

- Yəni danışıqlar vaxt itkisi deməkdir?

- Bəli, danışıqlar mənasız bir işdir. Ona görə də gedib işğalçılarla üz-üzə oturub vaxt itirməyə dəyməz.

- Paşinyan ilk dəfə idi rəsmi danışıqlarda iştirak edirdi. Bu mənada bir gözlənti var idi ki, onun əlləri qana batmayıb, fərqli simadır...

- Yox. Mən hələ danışıqlardan öncə mətbuata müsahibəmdə demişdim ki, biz erməni xalqını işğal olunmuş ərazilərdə məğlub etməsək, Paşinyan olmur, kim olur-olsun, nə qədər sülhpərvər insan gəlir-gəlsin, ürəyində düşünər, bəli, biz qonşu dövlətin torpaqlarını işğal etmişik, onu azad etməliyik, ancaq ona heç kim imkan verməz. Ya onu fiziki baxımdan terror edib aradan götürəcəklər, ya da ki, həmin şəxsi dərhal hakimiyyətdən devirəcəklər. Bizim də işimiz o olacaq ki, daha bir il gözləyək yeni seçkilər olsun, yeni lider seçilsin, hökumətini formalaşdırsın, sonra onu danışıqlar masası arxasına gətirək və onunla danışıqlara başlayaq. Bundan sonra növbəti hakimiyyət dəyişikliyi olacaq. Yəni bu, sadəcə olaraq zaman itkisindən başqa bir şey deyil.

- Siz konkret olaraq Qarabağ məsələsinin həlli üçün nə təklif edirsiniz?

- Qarabağ məsələsinin həlli ilə bağlı iki variant seçilməlidir... Hazırda Azərbaycanda ciddi islahatlara başlanılıb. Çalışmalıyıq ki, sosial-iqtisadi islahatlar, məhkəmə-hüquq islahatları və siyasi islahatlarla dövlətimizi daha da gücləndirək, onun beynəlxalq nüfuzunu yüksəldək. Bu islahatlar əksər ictimai-siyasi qüvvələri bu prosesə cəlb etməklə, geniş xalq kütlələrinin ictimai dəstəyini qazanmaq yolu ilə davam etdirilməlidir. Paralel olaraq Qarabağın işğaldan azad olunması üçün danışıqlar Ermənistanla yox, Rusiya ilə aparılmalıdır. Ermənistanda Rusiya tərəfdarları Paşinyanın Qərbyönümlü komandasını yaxın vaxtlarda hakimiyyətdən qovacaq. Biz torpaqlarımızı azad etməklə bu işdə onlara kömək edə bilərik. Necə ki, 2016-cı ilin aprel döyüşlərində biz torpaqlarımızın bir hissəsini azad etdik, Rusiya da nüfuzunu itirmiş və Qərbə meyllənmiş Sərkisyandan canını qurtardı, asanlıqla iflasa uğratmaq üçün Qərbyönümlü, naşı Paşinyanın hakimiyyətə yolunu açdı. Vaxtilə Mütəllibovu aparıb AXC-yə yol açdıqları kimi. İndi də çalışmalıyıq Rusiya ilə anlaşaq ki, hərbi əməliyyatlara müdaxilə etməsin, Azərbaycan Dağlıq Qarabağ ətrafındakı rayonların ya hamısını, ya bir qismini azad etsin. Bundan sonra ermənilər sülhə gələcək.

Azərbaycan islahatlar apara-apara beynəlxalq güclərlə də intensiv işləməlidir. Heç vaxt Azərbaycana deməyəcəklər ki, get, müharibə elə, torpaqlarını azad et! Amma Azərbaycan çalışmalıdır ki, müharibəyə başlayanda beynəlxalq təşkilatların və böyük güclərin ölkəmizə qarşı verəcəkləri bəyanatlar, atacaqları addımlar sərt olmasın. Yəni müharibəni pisləsələr də, Azərbaycanın torpaqlarını azad etmək hüququnu tanısınlar. Biz xarici tərəfdarlarımızı, həmsədrləri, böyük gücləri, region dövlətlərini inandırmalıyıq ki, onlar bizə mane olmasın.

- Rusiya Paşinyanın devrilməsi müqabilində bizimlə anlaşacaqmı?


- Biz Paşinyanın devrilməsinə kömək etməklə yanaşı, Rusiyanın bu münaqişədə ədalətli mövqe tutması üçün müəyyən addımlar da ata bilərik. Rusiyanı inandırmağa çalışmalıyıq ki, Rusiya regionu öz nəzarətində saxlamaq üçün bu münaqişədən istifadə etməsin. Yəni biz Rusiyaya elə bir imkanlar tanımalıyıq ki, Rusiya konfliktsiz də regionda özünü rahat hiss eləsin, regionda maraqlarının qorunub-saxlanmasına əmin olsun, təminatlar alsın və münaqişənin həllinə imkan versin. Bu olmayacağı təqdirdə, sözün doğrusu, mən münaqişənin indiki formada danışıqlar yolu ilə həllini görmürəm. Zaman da göstərir ki, danışıqların bu şəkildə davam etdirilməsinin perspektivi yoxdur və heç zaman da olmayacaq. Münaqişənin həlli üçün hazırda dediyim istiqamətlərdə işlər aparılmalıdır: bir tərəfdən islahatların davam etdirilməsi, digər tərəfdən isə beynəlxalq birliklə işlərin ciddi şəkildə gücləndirilməsi.

Digər variant isə Rusiya heç bir halda torpaqlarımızın işğaldan azad olunmasına imkan verməsə, bu barədə xalqımızla açıq danışılmalı, Ermənistana torpaqlarımızdan çıxmaları üçün bir il vaxt verilməlidir. Bu müddət ərzində Neft Fondunun vəsaitləri hesabına daha 4-5 milyard dollarlıq müasir silahlar alınmalı və ordumuz müqavilə ilə istefada olan, döyüş təcrübəsinə malik Cənubi Azərbaycan, Türkiyə, Pakistan generalları və zabitləri hesabına gücləndirilməli, torpaqlarımız və şərəfimiz uğrunda Böyük Vətən müharibəsinə başlamalıyıq. Ermənilər inanmalıdırlar ki, onları kimin müdafiə etməsindən asılı olmayaraq, müharibə başlasa, Ermənistanda daş-daş üstə qalmayacaq və bir dövlət kimi məhv olacaq. Çinlilərin gözəl bir sözü var deyirlər ki, müharibəyə başlamazdan öncə onun sənə nəyin bahasına başa gələcəyini hesabla. Biz erməniləri bu barədə düşünməyə vadar etməliyik. Böyük risklərsiz və qurbanlarsız böyük uğurlardan və qələbələrdən danışmağa dəyməz.
Milli Məclisin deputatı: “Orqanlarımı bağışlamışam”Azərbaycan Milli Məclisinin Səhiyyə, Gənclər və idman komitələrinin üzvü, tibb üzrə elmlər doktoru, tanınmış ürək-damar cərrahı Rəşad Mahmudovun “Report”a müsahibəsi:

- “İnsan orqanlarının donorluğu və transplantasiya haqqında” qanunun hazırlanmasını zəruri edən nə idi? 1999-cu ildən tətbiq edilən “İnsan orqan və (və ya) toxumalarının transplantasiya haqqında” qanun mövcuddur. O qanuna dəyişiklik etmək olmazdımı?

- “İnsan orqanlarının donorluğu və transplantasiyası haqqında” qanun layihəsi ilə bağlı dinləmələr keçirilib. Bu qanunun hazırlanmasında Milli Məclisin Səhiyyə komitəsinin üzvləri, ölkədə transplantasiya işini bilən mütəxəssislər iştirak ediblər. Hesab edirəm ki, bu qanun layihəsi mükəmməldir. Layihədə bu işin həyata keçməsindən sonra qarşımıza çıxa biləcək məsələlər əksini tapıb. Bəzi ölkələrdə belə qanunlar qəbul edilib, sonrakı zamanlarda dövlət ehtiyacı olan insanları orqanla təmin edə bilmək üçün müəyyən dəyişikliklər edir. Düşünürəm ki, “İnsan orqanlarının donorluğu və transplantasiyası haqqında” qanun layihəsində həm Avropanın, həm də regionun xarakteri nəzərə alınıb. Həm həkim, həm də deputat kimi deyə bilərəm ki, bu qanun layihəsi ideala yaxındır. Soruşa bilərsiniz ki, qanunun tətbiqindən sonra insan orqanlarının donorluğu və transplantasiyası məsələsi həll ediləcəkmi? Hazırda tətbiq edilən "İnsan orqan və (və ya) toxumalarının transplantasiyası haqqında" qanun 1999-cu ildə qəbul olunub. Bu qanun o zaman üçün çox mükəmməl qanun idi. Amma, əfsuslar olsun ki, orada beyin ölümü və həyatını itirən insanlardan orqan alınması ilə bağlı məqamlar yoxdur. Əslində bunun səbəbləri qanunla əlaqədar məsələlər deyil. Biz ölkədə reanimasiya sahəsində fəaliyyət göstərən həkimlərin, tibb personalının, eləcə də reanimasiyanın hər yataqbaşına düşən illik beyin ölümü sayının dünya statistikasına uyğun olub-olmadığını araşdırmalıyıq. Əgər uyğunsuzluq varsa, bunun səbəbləri araşdırılmalıdır. Doğrudanmı, ölkədə beyin ölümü olmur, yoxsa bunun diaqnostikasında gözdən qaçan nəsə var? Milli Məclisdə hökumətin hesabatının müzakirəsi zamanı çıxışımda icbari tibbi sığortanın fəaliyyəti üçün xəstəxanaların, tibb mütəxəssislərinin akkreditasiyadan keçməsini təklif etdim. Məncə, bu sahədə görüləcək işlər qarşıdadır. Düşünürəm ki, Səhiyyə Nazirliyi bununla əlaqədar aidiyyatı qurumlarla birlikdə bu işin təkmilləşməsi üçün addımlar atacaq. Xüsusi vurğulayıram, əvvəlcə biz beyin ölümü diaqnozunu qoya bilməliyik. Bundan sonra beyin ölümü diaqnozu qoyulan şəxsin orqanlarının istifadəsi ilə bağlı müzakirələr aparıla bilər. Bunun da müyyən hüquqi proseduru var. Hazırki qanunda da, yeni hazırlanan qanunda da belə orqanların istifadəsi ilə bağlı hər hansı əngəl yoxdur. Beyin ölümü olan insana xəstə deyilə bilməz, beyin ölümü insanın həyatının bitdiyi dəqiqədir. Komatoz vəziyyətlə beyin ölümü fərqli şeylərdir. Bunları qarışdırmaq olmaz. Azərbaycanda orqan transplantasiyası 10 ildir ki, həyata keçirilir. İlk dəfə qaraciyər transplantasiyası edilən insanı yaxşı tanıyıram, sosial-siyasi fəaliyyətlə məşğuldur. Transplantasiya ona görə edilir ki, xəstə olan şəxsin müalicəsi mümkün deyil. Tranplantasiya ilə qaraciyər xəstələrinin 85, ürək, böyrək xəstələrinin isə 90 faizi normal həyata dönür. Hazırda müxtəlif toxumaların, göz, oynaq orqanlarının transplantasiyası da edilir.

- Azərbaycanda bu sahə ilə məşğul olacaq kifayət qədər mütəxəssis varmı?

- Məncə, orqan transplantasiyası ilə əlaqədar mütəxəssis kifayət qədərdir. Çünki hazırda o mütəxəssislərin potensialının 20 faizindən istifadə olunur. Reallıq odur ki, hazırda canlıdan canlıya orqan köçürülür. Məsələn, qaraciyər transplantasiya edən qrup hər gün bir əməliyyat edə bilər. Bu aylıq 20 transplantasiya deməkdir. Amma hazırda ölkədə ildə 20 qaraciyər transplantasiyası edilir. Buna səbəb bəzi orqanların tapılmaması, əməliyyatın bahalı olmasıdır. Bu əməliyyatlar icbari tibbi sığorta paketinə əlavə edildikdən sonra kütləvilik artacaq. Bununla da qaraciyər sirrozundan və digər xəstəliklərdən əziyyət çəkən insaların problemləri həll ediləcək. Ölkədə böyrək, ürək transplantasiya ilə əlaqədar xeyli mütəxəssis var. Ürək yeganə orqandır ki, onun transplantasiyası üçün beyin ölümü diaqnozunun qoyulması mütləqdir, çünki bunu canlıdan almaq olmur. Bu işə cəmiyyətin də töhfə verməsinə ehtiyac var. Beyin ölümü olan insanla bağlı aylar sonra deyil, dəqiqələr içində qərar verilməlidir. Hər birimiz həyatımızı itirəcəyik, dünyada sonsuz ömür yoxdur, buna hazır olmalıyıq. Düşünməliyik ki, biz həyatda olmayanda kimsə orqanımızdan istifadə edərək həyatda qala bilər. Qurani-Kərimdə də yazılır ki, bir insanı həyata qaytarmaq bütün kainatı qurtarmağa bərabərdir. Bunu insanlara xoş bir şəkildə çatdırmaq lazımdır. Səhiyyə işçilərinin də üzərinə məsuliyyət düşür. Güvənsizlik olarsa, qanunların işləməsi faydasız ola bilər. Məsələn, qan verərkən soruşmuruq ki, bu qan kimə gedəcək...

- Bəs orqan alqı-satqısının qarşısını almaq mümkün olacaqmı? Çünki yeni qanun layihəsi qohum olmayan şəxsin də donor olmasına icazə verir...

- Orqan alqı-satqısı müzakirə mövzusu ola bilməz. Beyin ölümü diaqnozu qoyulan insanların orqanlarının satılması da mümkün deyil. İnsan orqanlarını satış məqsədi ilə başqasına verirsə, o, ülvi dəyərlərini itirir. Və yaxud da yaxın qohumun orqanını necə satmaq olar? Qanunlar boşluqlar olduğu zaman çeynənə bilir, mükəmməl olarsa, satış həyata keçə bilməz. Burada əsasən vicdanlılıq məsələsi qabardılır. Bəzi ölkələrdə bunun illeqal yollarının olmaması üçün könüllük əsasında satışa da imkan verilir. Mən buna qətiyyətlə qarşıyam. Yeni qanun layihəsinə əsasən, qohum olmayan canlı donorlardan orqanın alına bilməsi ilə əlaqədar etik və hüquqi məsələlərin araşdırılması və müvafiq qərar verilməsi məqsədilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı nəzdində ictimai əsaslarla Etika Komissiyası yaradılır. Komissiya tərkibi psixoloq və hüquqşünas da daxil olmaqla 5 nəfərdən təşkil edilir. Etika Komissiyası donorun şəxsiyyətini, könüllüyünü araşdıraraq qərar qəbul edir. Komissiyanın tərkibində və işində transplantoloqun və ya transplantologiya işinin təşkilində bu və ya digər formada fəaliyyət göstərən hər hansı bir şəxsin iştirakına yol verilmir. Etika Komissiyasına xəstələrin müraciəti koordinasiya mərkəzi tərəfindən, eyni mərkəzin konsilium qərarı əsasında olmalıdır.

Həkim buna da şübhə ilə yanaşarsa, gərək əməliyyata girməsin. Xəstəxana notariusun sənədi əsasında iş görəcək. Amma arxada hansı plan var, onu Allahdan başqa kimsə bilə bilməz. Cəmiyyət buna həssas olmalıdır, alqı-satqıya yol verilməməlidir. İnsanların çətinliyindən istifadə edərək oyunlar quranlar qanun qarşısında cavab verəcək. Orqan alqı-satqısı cinayətdir. Məsələnin digər tərəfi də odur ki, bu cür hallara görə orqan bağışlanılmasına inamsızılıq olacaqsa, transplantasiya inkişaf edə bilməz.

- Rəşad müəllim, siz necə, orqanlarınızı bağışlamısınız?


- Bu, sosial məsələdir. 2012-ci ildə Neftçilər Xəstəxanasında Qaraciyər transplantasiyası şöbəsinin açılışı ilə əlaqədar keçirilən tədbirdə rəsmi şəkildə elan etdim ki, orqanlarımı bağışlamışam. Ola bilər ki, o zaman deputat olmadığıma görə bu məsələ diqqət çəkməyib. Bunu hansısa mediatik görüntü üçün deməmişdim, inanaraq demişdim. Özümüzə nə arzu edirik? Sağlam və uzun ömür... “Uzun ömür”deyirik, “ömürlük”, “sonsuz” demirik... Kaş orqanlarımız o qədər sağlam olsun ki, uzun müddət yaşa bilək, ömrü başa vurduqdan sonra isə orqanlarımızı verdiklərimiz fayda görsünlər. Ailəm, övladlarım, qohumlarım, dostlarım bilsinlər ki, insanlara fayda verə biləcək bütün orqanlarımı bağışlamışam.

- Bu ənənə Azərbaycanda geniş yayılmayıb...


- Bütün məsələlər reanimasiyalardan başlayır. Avropa ölkələrində transplantasiya başlayanda qanun yox idi, qanun 5-10 il sonra hazırlandı. Yetər ki, razılıq, bununla yanaşı, həkim qoyduğu diaqnozdan əmin olsun. Həkim birinə zərər vermədən, digərinə həyat verməyi bacarmalıdır. Belə olan halda ənənə formalaşacaq. Orqanların bağışlanması ilə bağlı gərək ilk növbədə özün buna inanasan.

- Ölkədə həkimlərin savadlılıq səviyyəsi hansı dərəcədədir?


- Həkiməm, siyasətçiyəm, həm də şikayət edən vətəndaşın qardaşıyam – ailə üzvüyəm. Ona görə cavab vermək çətin olur. Həkim də, başqa ixtisas sahibi də bu ölkənin vətəndaşıdır. Yəni cəmiyyət savadlıdırsa, bütün sahələrdə özünü göstərəcək. Burada “Həkimlik zəifdir, mühəndislik güclüdür” demək doğru olmaz. Məsələyə kənardan baxıb dəyərdirmə aparmaq çox asandır. Şikayət edən də, şikayət edilən də, onu qiymətləndirən də bir ananın övladıdır. Yəni haqsız yerə şikayət edirsə, deməli, haqsızlıq etmək ona doğuşdan öyrədilib. Haqsız yerə zülm edən də o cürdür... Ümumiyyətlə, qız övladlarımızı savadlı, sevgi içində böyütməliyik. Ona görə ki, gələcəyimiz onların böyüdəcəyi övladlardan asılıdır. Həkimlərin savadlılıq məsələsinə gəldikdə isə deyə bilərəm ki, bəzi hallarda həkimlər haqsız yerə günahlandırılır. Həkimlik riyazi hesablama ilə həll edilən sənət deyil. Həkimlik məktəb təhsilindən başlayır - məktəbdə riyazi, məntiqi biliklər əldə edirik. Bu biliklərə sahib insan Tibb Universitetinə qəbul olur, digərlərindən fərqli olaraq 6 il təhsil alır, ixtisas üçün də 5-6 il əlavə oxuyur. Təhsil normal verilirsə, müsbət nəticə əldə etmək mümkün olur. 2005-ci ildən indiyədək Azərbaycan səhiyyəsi çox irəli gedib. Bu sahə hələ inkişaf etdirilməlidir. Tibb personalının akkreditasiyadan keçirilməsi vacibdir. Sertifikasiya nəzəri bilgiləri dəyərləndirir, akkreditasiya isə praktik biliklərə əsaslanır. Bunu dəyərləndirənləri doğru seçmək lazımdır. Həkimi günahlandırarkən onun təhsilinə diqqət etmək lazımdır, bəlkə onun təhsilində çatışmazlıq olub? Verilməyən şeyi necə almaq olar? Hansısa problemlə qarşılaşmışıqsa, bunun səbəbi SSRİ dağıldıqdan sonra boşluq dönəminə görə olub. Həmin vaxt güclü ixtisasçılar xarici ölkələrə getdilər. Təhsil sistemində hansısa boşluğun olduğunu kimsə dana bilməzdi, bu, mümkün də deyildi. Bunu tənzimləmək istiqamətində xeyli çətinliklər oldu. Bu gün tibb təhsili sahəsində dəyişikliklər davam edir. Həkim olmaq, həkim olmaqla bərabər müəllim olmaq şərəfli bir işdir.

- Bəs niyə özünüz pedoqoji fəaliyyətlə məşğul olmursunuz?

- Tibb Universitetində dərs keçməsəm də, 2011-ci ildən indiyədək rezidentura proqramı çərçivəsində onlarla tələbə yanımıza gəlib, təcrübə keçiblər. Ölkədə 25-ə yaxın beynəlxalq konfransın təşkilatçılığı ilə məşğul olmuşam. Çünki tibb təhsili üçün təlimlər, master-klasslar vacibdir. Bayaqkı sualınıza cavab olaraq demək istəyirəm ki, 2011-ci ilə qədər 6 il tibb təhsili alan insana ixtisasçı kağızı verilirdi, hər hansı xəstəxanaya göndərilirdi. Bu, təkcə Azərbaycanın deyil, post-sovet məkanının problemi idi. Hazırki dəyişikliklərin nəticəsini indi görə bilmərik. İndi əvvəllər təhsil alan həkimlər üçün master-klasslar keçirilir. Uşaq ölümlərinin sayında artım olduğu reallıq idi. Mən yenidən seçim etsəydim, ginekoloq və neantoloq olmazdım. Bilirsiniz niyə? Bilirsiniz, həkim üçün xəstəsini itirmək nə deməkdir? Bunu dəyərləndirməyə çətinlik çəkirəm... Digər tərəfdən, fəaliyyətində neqativ hallar aşkarlanan həkimin fəaliyyəti dayandırılmalıdır, deyilməlidir ki, müəyyən treninqlərdən keçməklə işinə başlaya bilər. Həkim bu mərhələləri keçdikdən sonra neqativ hal baş verdiyində cavab verə bilər, prosesi dəqiq izah edə bilər. Məsələn, sənədlərlə deyə biləcək ki, lazım olan tibbi müdaxilə etdim, amma alınmadı. Uşaq ölümlərinin qarşısını almaq üçün dünyanın inkişaf etmiş ölkələrinin təcrübəsinə əsaslanmalıyıq. Bir daha vurğulayıram ki, ilkin təhsildə əskik olanda, sonrakı mərhələlərdə problem olur.

- Neçə tələbəniz var?

- 12-13 ürək cərrahı artıq fəaliyyət göstərir. Bakı Ürək Mərkəzi ürək xəstəlikləri üzrə reanimatoloqların, anestezioloqların, ən əsası orta tibb personalının hazırlanmasına çox ciddi yer ayırıb. Sən sənəti ortaya qoya, həkimlik dəyərlərini qoruya bilirsənsə, mütləq tələbələrin olmalıdır.

- Deputat həmkarlarınız sizə müraciət edirmi?

- Deputat olmazdan əvvəl də müraciətlər olurdu, indi də. Mən indi onlara deputat gözü ilə deyil, yaxın, həmkar kimi baxıram. Milli Məclis hər kateqoriyadan olan insanların toplaşdığı yerdir. Çatının altına girənə qədər bilmirdim, oradakı insanların mənə bu qədər əziz olacağını deməyə çətinlik çəkərdim. Bütün insanlara, xüsusilə də deputat həmkarlarıma qarşı çox həssas davranmağa çalışıram. Bütün insanlara can sağlığı arzu edirəm, xəstəliyin, çətinliyin hər zaman olması mümkündür. Allah bizi qarşılaşdıracaqsa da, çarəsi olan xəstəliklərlə qarşılaşdırsın. Çarəsi olan xəstəliklərlə mübarizə aparırıq, müsbət nəticə əldə edildikcə zövq alırıq.

- Deputat Nəriman Əliyevin ürəyini 9 saat əməliyyat etmişdiniz. Hazırda vəziyyəti necədir?

- Bir gündən çox çəkən əməliyyatlar etmişik. Nəriman Əliyevdə hadisə bir qədər fərqli idi, planlı bir iş deyildi, saniyələr içərisində baş verdi. Allah ona da, bizə də kömək oldu. Konkret deyə bilərəm ki, 3 ay əvvəl müayinə olundu, müayinələrin nəticələri bir neçə ölkədə təsdiqləndi ki, onun ürək damarları bərpa olub. Hazırda heç bir problemi yoxdur, ürəyinin fəaliyyəti normaldır.

- İndiyə qədər neçə əməliyyat etmisiniz? Əməliyyat zamanı ölüm hallarının baş vermə faizi nə qədərdir?

- Dünyanın mütəfəkkirlərindən biri deyib ki, həkimlik sənətinin tətbiqində ölüm vazkeçilməz həqiqətdir. İndiyədək 10 minə yaxın əməliyyat etmişəm. Dünyada əməliyyat zamanı həyatını itirənlərlə bağlı statistika var. Məsələn, koronar şuntlamada 100 xəstədən 98-99-na kömək edə bilirsən. Deyə bilərəm ki, son 6 ay içərisində koronar şuntlamada heç bir xəstə həyati təhlükə yaşamayıb. Bu, mənim qəhrəmanlığım demək deyil. Anadangəlmə ürək qüsurlu xəstələr var ki, onun riski 1 faizdən aşağıdır. Qulaqcıqlararası Çəpərin Defektinin (ASD) əməliyyatı zamanı da çətinliklə qarşılaşmamışam. Amma totaL AV kanal defekti, trikuspid atreziya, tək mədəcik, ağciyər arteriyasının hipoplaziyası, qlenn və fonten, arterial sviç əməliyyatına gedən transpozisiyalı xəstələrin 100-dən 60-70-ni yaşada bilmək qəhrəmanlıqdır. Bu dəyərləndirmələr bir-birilə qarışdırılmamalıdır. Bəli, bu əməliyyatları etməsək, ASD ilə VSD ilə ölüm faizini sıfırda saxlaya bilərik. Həkimlik bu deyil. Çətin əməliyyatlarda bir uşağı belə, xilas edə bilərsənsə, əməliyyata girməlisən, vaz keçməməlisən. Həkimlik budur! Əgər vəziyyəti doğru izah edə bilsən, heç bir əqidəli insan həkimə irad tutmur. Aort damarların cırılması xəstəliyi ilə xəstəxanaya gələn xəstəni xilas etmək çətin olur. Buna “Xəstə əməliyyata girdi, həyatını itirdi” deyil, “Bu xəstə həyatını itirəcək xəstə idi, xəstəxanada xilas etməyə çalışdılar, alınmadı” deyirlər. Azərbaycan tibbində ürək-damar cərahiyyəsi çox inkişaf edib. Ötən ay 20-25 anadangəlmə ürək qüsurlu uşaq əməliyyat etmişik. Bunların hamısı uğurla başa çatıb.

- Bu sahədə qiymət siyasəti necə tənzimlənir?

- Sorğu keçirmək lazımdır, ən çox hansı ölkənin tibbinə güvənirlər? Tutaq ki, 50 faizi dedi ki, A ölkəsinə güvənirlər. Həmin A ölkəsində sığorta sisteminin qiyməti var. Həmin qiymət cədvəlini Azərbaycandakı qiymətlə müqayisə etsinlər. Əlbəttə ki, Almaniyada açıq ürək əməliyyatının orta qiyməti 70 min avro, Amerikada 300-320 min dollardır. Bu o deməkdir ki, həmin xəstəxana 300 min dolları cibinə qoyur? Belə deyil... Sığorta sisteminin büdcəsi dövlət büdcəsi hesabına deyil, insanların maaşlarından ödəmələrlə tənzimlənir. Azərbaycanda tibbi sığorta sisteminin tətbiqi ilə əlaqədar birgə qiymət tənzimlənməsi ilə bağlı müzakirələr aparılmazsa, məcburi basqılarla olan qiymət siyasəti təcrübəli həkim və tibb personalının keyfiyyətinin düşməsinə və beyin köçünə səbəb ola bilər. Unutmamaq lazımdır ki, həkimlik bir sənətdir, sənətdə olan insanlar keçdikləri yoldan ötrü həssas olurlar. O, gördüyü işin dəyərini ala bilmədiyi zaman - maddi və mənəvi – enerjisini xəstəyə verə bilməz. Müzakirələr aparıb qarşılıqlı razılaşma əldə olunmalıdır, bir-birimizi başa düşməliyik. İcbari tibbi sığorta yüksək tibbi xidmət demək deyil, bu, işin maddi tərəfidir, tibbi xidmətin keyfiyyəti xəstəxanadan və tibb personalından asılıdır. İnanırıq ki, tibbi sığorta bütün ölkəni əhatə edəcək, vətəndaşlara keyfiyyətli xidmət göstəriləcək.

- Seçicilərinizlə görüşürsünüzmü?

- Deputatın işi seçiciləri dinləmək, imkanı çərçivəsində onların problemlərini həll etməkdir. Seçicilərin müraciətləri ilə əlaqədar aidiyyatı dövlət qurumları ilə əlaqə saxlayıram, sağ olsunlar, köməklik göstərirlər. Azərbaycanın regionları inkişaf edir, problemlərin həlli istiqamətində addımlar atılır. Bir məsələni qeyd etmək istəyirəm, Astaranın Hamuşam kəndinə yol çəkilib. Lerikin bir kəndi var - orada insanlar ayda bir dəfə aşağı düşürlər – həmin kəndə ya oradan keçmək olurdu, ya da başqa tərəfdən 8 saata getmək mümkün idi. Rayonun mərkəzindən həmin nöqtəyə 35 dəqiqəyə getdim. Həmin kəndə asfalt yolun çəkilməsi, yol kənarlarındakı işıq dirəklərinin dəyişdirilməsi böyük bir işdir. Kəndlərdə müasir məktəblər tikilib. Amma məktəbin yaxşı pəncərəsi, yazı taxtası olması ilə yanaşı təhsili də olmalıdır. Bizi biz edən bahalı partalar deyil, məktəbdə verilən təhsil olub.

- Rəşad müəllim, yəqin ki, mətbuat barənizdə yazılanları izləmisiniz. İddia olunur ki, səhiyyə naziri olmaq istəyirsiniz. Doğrudanmı belədir?

- Həkim, deputat kimi deyil, sadə vətəndaş kimi deyirəm, bu, son 1 ildə vüsət alıb. Bu proses deputat olduqdan sonra başladı. Yazılanların 5 faizi belə həqiqət deyil. Nazir olmaq söhbəti heç müzakirə mövzusu olmayıb. Ciddi bir vəzifəm var, həkiməm. Dövlətimə təşəkkür edirəm ki, şərait yaradıb, fəaliyyət göstərirəm. 31 yaşımda elmlər namizədi olmuşam, beynəlxalq konfranslarda iştirak etmişəm, həm öz sənətimin, həm də bütövlükdə Azərbaycan səhiyyəsinin tanıdılması istiqamətində fəaliyyətim olub. Açığı, yazılanlara vaxt ayırmağa zamanım olmayıb. Düşünürəm, bu cür yazılar deputat seçildikdən sonra ortaya çıxdı. Deyib, günaha da girmək istəmirəm, bilərəkdən olurmu, ya yox, bilmirəm. Səhiyyə naziri Oqtay Şirəliyevlə də bu mövzu ətrafında söhbət etmişik. Yazılanlara, sadəcə, gülmüşük... Fürsətdən istifadə edib deyirəm ki, bu cür iddialarla məni məşğul edirlər, problemlərlə üzləşdirirlər. Digər tərəfdən hansısa vətəndaşın vəzifə iddiası varsa, bu, ayıb bir şey deyil. Buna görə kimsə günahkar sayıla bilməz. Bununla yanaşı, mənim qəti şəkildə belə bir iddiam yoxdur. Yazırlar ki, “Bu cür qərarlar var imiş, qarşısı alınıb”, doğru deyil, belə söhbət olmayıb. Bu günə qədər açıqlama verməyə ehtiyac görməmişəm. Hər bir vətəndaş, deputat tapşırılan işi məsuliyyətlə yerinə yetirməlidir. Mən də indiyədək nə tapşırılıbsa, şərəflə yerinə yetirməyə çalışmışam.
"Azərbaycan bu gün İlham Əliyevin rəhbərliyi sayəsində inkişaf edir"İnquşetiya paytaxtının meri: "Azərbaycan Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi sayəsində inkişaf edir"

"Bura gələrkən adi, əlbəttə ki, gözəl, amma dünyanın gördüyüm bir çox paytaxtları kimi şəhər görəcəyimi düşünürdüm. Amma tam səmimiyyətlə demək istəyirəm ki, Bakı çox heyranedicidir".

Bunu "Report"a Rusiya Federasiyası İnquşetiya Respublikasının paytaxtı Maqas şəhərinin meri Beslan Tseçoyev deyib.

Onun sözlərinə görə, bu gün Bakı həm tarixi, həm də müasir şəhər kimi inkişaf edir.

"Bu gün Maqası bəzilərinin dünyada analoqu olmayan bir sıra innovativ layihələrin həyata keçirildiyi smart-şəhər kimi qururuq. Maqas bu gün Rusiyada ən qabaqcıl şəhərdir. Bakı kimi, Maqas da şanlı minillik tarixə malikdir və müasir şəhər kimi inkişaf edir. Bəli, Bakı böyük şəhərdir, meqapolisdir, tamamilə fərqli miqyasdadır, amma burada özümə doğma bir şey gördüm. Şəhər rəngarəng və maraqlıdır", - mer bildirib. B.Tseçoyev qeyd edib ki, Azərbaycan bu gün atası Heydər Əliyevin işini davam etdirən Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi sayəsində inkişaf edir.

"Şəhər meri kimi yox, bir insan kimi deyirəm. Əslində, ata Heydər Əliyev dahi olub, oğlu da atasının yolunu layiqlə davam etdirir. Burada çoxlu danışmaq lazım deyil, sadəcə, ətrafa boylanmaq kifayətdir", - B.Tseçoyev söyləyib
Əli İnsanovun bu çıxışı biabırçılıqdırAvrasiya.net Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasını sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, Prezidentin son əfv fərmanını necə qiymətləndirirsiniz?

- Həm beynəlxalq, həm yerli hüquq müdafiəçiləri həbs olunmalarında siyasi motivlərin olduğu iddia edilən bir qrup şəxsin əfv olunmasını Prezidentdən xahiş etmişdi. Mən də belə bir əfv qərarının verilməsinin həm humanizm, həm də ölkənin milli maraqları baxımından vacib olduğunu düşünərək Milli Məclisin plenar iclasında həmin çağırışlara qoşulmuşdum. Bu gün çox məmnunam ki, Prezident Novruz bayramı ərəfəsində böyük alicənablıq nümayiş etdirərək həmin şəxslərin də böyük qismi daxil olmaqla 400 nəfəri cəzadan azad edib.

- Qüdrət bəy, cəzadan azad olunanlardan biri də keçmiş səhiyyə naziri Əli İnsanov idi. Onun ilk açıqlamasını necə qarşıladınız?

- Əvvəla onu qeyd edim ki, o yaşda insanın azad edilməsi təqdir olunmalıdır. Onun siyasətdə qalacağını deməsi çox normaldır. Amma həbsdə olarkən cinayətkar dünyanın qaydalarına hörmətdən danışmaq və buna görə həyat yoldaşı ilə 14 il görüşməməsini söyləməsi iddialı bir siyasətçi üçün sadəcə biabırçılıqdır. İkinci biabırçılıq isə azad olunması üçün Qərbə, beynəlxalq təşkilatlara dönə-dönə təşəkkür etdiyi halda həbsdə olduğu müddətdə ona mənəvi dayaq olmuş ailəsinin ünvanına, onu müdafiə etmiş insanlara, yerli hüquq müdafiəçilərinə bir cümlə ilə belə təşəkkür etməməsi idi. Qərb bildiyimə görə onun azad olunması üçün heç bir ciddi tələb irəli sürməmişdi. O isə bunu bilə-bilə insanlara Qərbin onu dəstəklədiyini göstərmək və gələcəkdə onlardan kömək almaq üçün ikrah doğuran ucuz açıqlama verirdi.

Nə qədər iddialı danışsa da belə bir şəxsin xalqdan ciddi dəstək alacağı mümkünsüz görünür. Korrupsionerlərin korrupsiyaya qarşı, diktatorların demokratiya uğrunda şüarlarla hakimiyyət uğrunda savaşa atılmasını və bir qayda olaraq biabırçı iflasa uğramasını çox görmüşük.

axar.az
Makedoniyalı nazirdən azərbaycanlı iş adamlarına çağırışElvin Hasan: “650 milyonluq Avropa İttifaqı bazarına çıxrmaq fürsəti əldə edəcəklər”

“Azərbaycanlı iş adamlarının Makedoniyaya qoyduğu yatırımlardan sonra istehsal etdikləri məhsulları 650 milyonluq Avropa İttifaqı bazarına çıxrmaq fürsəti əldə edəcəklər. Burada bir çox imkan görürük, inanıram ki azərbaycanlı iş adamları da bu fürsətləri dəyərləndirəcəklər. Həmçinin makedoniyalı iş adamlarınin da Azərbyacana yatırım qoyacaqlarına ümid edirik…”. Bu fikirləri Şimali Makedoniya Cümhuriyətinin dövlət naziri Elvin Hasan “Xalq Cəbhəsi”nə müsahibəsində səsləndirib.
Qeyd edək ki, Elvin Hasan, 1985-ci il aprelin 10-da Makedoniyanın İştip şəhərində anadan olub. Gənclik illərndən Qeyri Hökumət Təşkilatları sektoru və Makedoniya Cümhuriyyətində fəaliyyət göstərən Türk Hərəkat Partiyasında fəaliyyət göstərərərk, ölkədəi sosial və siyasi proseslərdə aktiv rol alıb. İbtidai və orta təhsilini Radoviş şəhərində tamamladıqdan sonra İştiptəki "Goçe Delçev" Üniversitetinin (UGD) təhsil elmləri fakültəsinin məzunu olub. “UKIM” Pedaqoji İnstitutunda yüksək lisans və doktorluq təhsili alıb. 2016-cı ildə Ankara Dövlət Universiteti Təhsil Elmləri İnstitunda doktorluq çalışmalarını bitirib. Makedoniyada Dövlət İmtahan Mərkəzində müdir müavini vəzifəsindən dövlət naziri vəzifəsinə yüksəlib.

O, həmçinin 2011-2013-cü illərdə "UFUK" qeyri hökumət təşkilatının sədr müavini, 2013-cü ildən 2016-cı ilə qədər kaib, 2016-cı ildən 2018-ci ilə qədər "UFUK" təşkilatının başqanı seçilib. Həmçinin bir çox layihə üzərində çalışıb. Bir sırta təşkilatlarla, eyni zamanda qeyri hökumət təşkilatları ilə, həmçinin Türkiyə Cümhuriyəti, Balkan ölkələri, Türk diasporu ticarət bölmələri ilə əlaqələr qurub.

Elvin Hasan 2012 – 2014-cü illərdə "Ufuk" makedonca dərgisinin redaktoru, 2016-cı ildən bəri "Haber Makedonya" portalının və elektron dərgisinin redaktoru olub.
Təhsil sahəsində də fəaliyyət göstərən Elvin Hsan türk dili müəllimi olaraq çalışıb. İştipdəki "Goçe Delçev" Üniversiteti Filoloji Fakültəsində Türk dili ve ədəbiyyatı qrupunun asistantı olub. Üsküpdəki "Kliment Ohridski" Pedaqoji fakültəsi və Beynəlxalq Vizyon Üniversitet – Gostivarda müxtəlif vəzifələrdə çalışıb.

Türk Hərəkat Partiyasının üzvü və Sosial Demokratlar Partiyasının dimi tərəfdaşıdır. 2017-ci ildən etibarən Trük Hərəkat Partiyasının İdarə Heyətinə üzv olub, 2019-cu il fevralın 3-də partiyanın sədr müavini seçilib.
Qeyd edək ki, Elvin Hasan hazırda Makedoniya hökumətində nazr vəzifəsində çalışan yeganə türkdür. Makedoniya parlamentində keçirilən səsvermə zamanı 64 lehinə, 6 əleyhinə və 1 bitərəf səslə Xarici Sərmayə ilə İş üzrə nazir seçilib.

-Partiya olaraq əsas fəaliyyət istiqamətiniz nədən ibarətdir, parlamentdə təmsilçiliyinizlə bağlı nə deyə bilərsiniz?

-Makedoniyadakı türklərin qarşılaşdığı problemlərin həlli ilə bağlı fəaliyyət də göstərməkdəyik. Makedoniyadakı türkləri imkanlarımız daxilində daha yaxşı təmsil etməyə çalışırıq. Parlamentdə bizim partiyadan yeganə millət vəkilimiz olan Enes İbrahim eyni zamanda bizim partiyanın sədridir. Digər türk partiyasından da bir millət vəkilimiz var. 120 millət vəkilindən cəmi 2-si türkdür. Onu da nəzərinizə çatdırım ki, 2 milyon Makedoniya vətəndaşı var. Onlardan 80 mini türkdür.

-Makedoniyada türklər digər sahələrdə, bələdiyyələr və dövlət qurumlarında kifayət qədər yer ala biliblərmi?

-Bələdiyyələrdə türklər fərqli şəkidlə təmsil edilməkdədir. Bəzi bələdiyyələrdə məclis üzvlərimiz var. Dövlət qurumlarında istənilən səviyyəyə çata bilməmişik. Makedoniyadakı türklər 80 min civarındadır ki, bu da əhalinin 3,85 faizini təşkil edir.

-Makedoniya ilə Azərbaycan arasından siyasi və iqtisadi münasibətlər hansı səviyyədədir? Nə düşünürsünüz, bu əlaqələrin irəliyə daşınması üçün daha hansı addımların atılması effektiv ola bilər?

-Bizim Azərbaycanda bir çox dostumuz var. Azərbaycanlılar da bizim soydaşlarmızıdır. Eyni dildə danışırıq. Azərbaycan türkcəsi ilə Makedoniya türkcəsi ilə danışdığmızda bir birimizi çox rahat başa düşürük. Bu əlaqalərin iqtisadi və siyasi sahələrdə də irəliləməsini mən də çox istəyirəm. Martın 5-də gerçəkləşdirdiyimiz hökumətin toplantısında Şimali Makedoniya hökuməti bir qərar qəbul etdi. Qısa müddətdə olsa da Azərbaycan vətəndaşlarının Makedoniyaya vizasız gəlişini təmin etdi. Bu martın 16-dan başlayaraq 15 sentyabra qədər olan dövrü əhatə edəcək. Azərbaycan vətəndaşları toplam 180 gün içərisində maksimum 90 gün Makedoniyada vizasız qala biləcəklər. Şimali Makedoniya hökuməti öncə də bu cür qərarlar qəbul etmişdi.

-Bu qərar iki ölkə arasındakı münasibətlərə hansı formada təsir göstərəcək?

-Biz Azərbaycan dövlətinin də qısa müddətli olsabelə belə bir addım atmasını gözləyirik. Vizaların ləğvi iki ölkə vətəndaşlarının daha sıx gediş gəlişi üçün əlverişli şərait yaradacaq. Bizim Xarici İşlər Nazirliyimiz bu istiqamətdə addım atmağa hazırdır. Diplomatik əlaqələrin tez bir zamanda qurulmasını istəyirik. İstəyirik ki, bizim vətəndaşlarımız da qardaş Azərbaycan Cümhuriyətinə vizasız gedə bilsinlər.

-Azərbaycanda olmusuz?

-2016-cı ilin iyun ayında Azərbaycanda oldum və ölkənizi çox bəyəndim. Təbii ki, dövlət rəsmilərinin viza almasında bir problem yoxdur. Amma sadə vətəndaşlarımız çətinlik çəkirlər. Qloballaşan dünyada xüsusilə təyyarə səfərləri ilə gediş-gəlişlər çox asanlaşıb və daha da asanlaşır.

-Nəyə görə Makedoniya hökuməti viza rejimini tamamilə ləğv etmədi?

-Makedoniya hökuməti Azərbaycandan da eyni addım atılmasını gözləyir. Bu şəkildə əlaqələrin inkişafı istiqamətində addımlar atıla bilər. Azərbaycan da eyni addımı atarsa, bundan sonra səfirliklərin və ya konsulluqların açılmasına şərait yarada bilər.

-Azərbaycanlı iş adamlarının Makedoniyada yatırımı varmı?

-Azərbaycanlı iş adamlarının Makedoniyaya maraq göstərməsini müşahidə edirik. Ötən ay azərbaycanlı nümayəndə heyəti ilə bir araya gəldik. Onlar daha çox elm adamlarından ibarət olsa da, aralarında iş adamları da var idi. Azərbaycan vətəndaşlarını Makedoniyada görmək və onlarla burada həm də iş toplantıları reallaşdırmaq bizi məmnun edir. İnanıram ki, bu cür görüşlərin sayı daha da çoxalacaq.

-Makedoniyada hansı sahələrdə iş imkanları var? Azərbaycanlı iş adamlarını maraqlandıra biləcək hansı üstünlüklər mövcuddur?

-Makedoniya Azərbaycana fərqli sahələrdə iş təklifləri təqdim edə bilər. Bilirsioniz ki, Yunanıstanla ad problemimiz var idi. Bu problem aradan qaldırıldı. İki ölkə arasında bir anlaşma gerçəkləşdirildi. Artıq bizim qarşımızda NATO-ya üzvlük məsəlsi var. Bu il fevralın 6-da NATO-ya üzv ölkələr ön protokol imzaladı. Makedoniya bu istiqamətdə bir addım atdı və qarşıdakı proseslərdə NATO üzvü olacaq. Eyni zamanda Avropa İttifaqı ilə əlaqələrin inkişafı ilı bağlı da ciddi addımlar atılmaqdadır. Bu ilin iyun ayında da Makedoniyanın Avropa İttifaqı ilə müzakirələrin başladılması gözlənilir.
Gərəkli addımların atılması vacibdir ki, Azərbaycanla Makedoniya bir biri ilə daha da yaxınlaşsın. Şimali Makedoniya Cümhuriyəti azərbaycanlı iş adamlarının üzünə Avropa İttifaqına açılan qapı ola bilər. Burada böyük fürsətlər var. İtqisadi və siyasi əlaqələrin inkişafından, həmçinin azərbaycanlı iş adamlarının Makedoniyaya qoyduğu yatırımlardan sonra istehsal etdikləri məhsulları 650 milyonluq Avropa İttifaqı bazarına çıxrmaq fürsəti əldə edəcəklər. Burada bir çox imkan görürük, inanıram ki azərbaycanlı iş adamları da bu fürsətləri dəyərləndirəcəklər. Həmçinin makedoniyalı iş adamlarınin da Azərbyacana yatırım qoyacaqlarına ümid edirik. Bu günə qədər buna bənzər bəzi forumlar düzənlənib. Önümüzdəki dönəmlərə yeni iqtisadi forumların keçiriləcəyinə inanıram. İş adamlarımızı bir araya gətirməyimiz vacibdir ki, iş imklanlarını müzakirə etsinlər. Eyni zamanda iş qursunlar.

-Makedoniyalı iş adamları Azərbaycana yatırım qoymaqda nə qədər maraqlıdırlar?

-Mənim şəxsi düşüncələrim odur ki, ilk öncə Azərbaycanla diplomatik əlaqələrin qurulması, viza rejiminin ləğv edilməsi lazımdır ki, iki xalqı bir bnirinə yaxınlaşdıraq. O zaman bizim iş adamlarımız Azərbaycandakı imkanları görə biləcəklər. Xüsusilə enerji ahəsində, kiçik biznesdə, turizmdə, aqrar və inşaat sektorunda iş adamlarımız fəaliyyət göstərmək üçün maraq sahəsi tapacaqlar. İki ölkənin bir birinə təqdim edə biləcəyi bir çox imkan var.
Bir məsələ haqqında da sizə məlumat vermək istəyirəm. Mən Azərbaycanda fəaliyyət göstərən böyük bir holdinqlə müzakirələr aparıram. Bundan məmnunluq duyuruq. Azərbaycan şirkətinin belə bir təklif irəli sürməsi bizi sevindirir. Ümid edirəm ki, yaxın gələcəkdə bu şirkət Makedoniyaya yatırım qoyacaq. Və bu yatırımçılar üçün örnək olacq. Eyni zamanda daha effektli işlər üçün Üsküp-Bakı təyyarə reyslərinin açılması iki xalqı bir araya gətirəcək.

-Bilirsiniz ki, Azərbaycan Xocalı soyqırımının dünyada tanıdılması üçün ciddi fəaliyyət göstərir. Bir sıra ölkələrdə Xocalı soyqırımı soyqırım aktı kimi tanınıb və bu proses davam edir. Makedoniyada bu istiqamətdə hansı addımları ata bilərik? Makedoniya parlamenti Xocalı qətliamını soyqırım aktı kimi tanıya bilərmi?

-Əvvəlcə onu nəzərinizə çatdırım ki, Makedoniya türkləri Xocalı soyqırımını tanıyıb. Təkcə Şimali Makedoniya deyil, bütün Balkan türkləri Xocalı qətliamını soyqırım aktı kimi tanıyıb. Bu böyük bir faciədir. Qətiyyətlə deyirik ki, belə bir hadisənin yaşanması dünyada və ya dünya tarixində qəbul edilə bilməz. Hər zaman bu soyqırım ildönümündə anım tədbirləri keçiririk. Azərbayacana edilən bu hücumlar, Azərbaycan türklərinə qarşı törədilən bu soyqırım aktı eyni zamanda bizə qarşı edilib. Şimali Makedoniya ilə yanaşı dünyadakı bütün dövlətlərin buna siyasi qiymət verməsi zəruridir ki, bir daha belə bir hadisələr təkrarlanmasın. Dünya bu hadisəyə qiymət verməyəcəyi təqdirdə bu hadisələr yenidən təkrarlana bilər. Bizim bu mövzuda düşüncələrimiz konkret və açıqdır. Amma bilirsiniz ki, Makedoniya parlamntində buna 61 millət vəkilinin səs verməsi lazımdır. Onu da diqqətinizə çatdırım ki, biz, “Ufuk”dərnəyini rəhbərliyi olaraq bu iqtiqamətdə tələblərlə çıxış etmişik.
Nəzərinizə çatdırım ki, 2016-cı ildə mən Azərbaycanda olmuşam. Mən Şimali Makedoniyanın xarici yatırımlardan məsul nazir olaraq iki ölkə arasındakı əlaqələrin inkişafı üçün lazım olan bütün addımları atmağa hazıram. Yaxın gələcəkdə Azərbaycanı təkrar ziyarət etmək istəyirəm. Ümid edirəm ki, yaxın zamanlarda Azərbaycandakı məsləkdaşlarımız tərəfindən vizalar mövzusunda addımlar atılacaq. Biz Azərbaycana bir nümayəndə heyətilə gəlib, orada Makedoniyadakı iş imkanları barədə məlumat verə bilərik. İki ölkə arasında hansı işləri görməyimiz varədə müzakirələr apara bilərik. Bundan başqa elım adamlarımızı, iş adamlarımızı bir araya gətirib müzakirələr apara bilərik.

Əli Zülfüqaroğlu
Ermənilərin işdən çıxartdığı Mətin axır ki, danışdıErmənilərin təsiri ilə işdən Sputnik agentliyinin Bakı bürosunun rəhbəri vəzifəsindən çıxarıldığı barədə informasiya yayılmasına baxmayaraq, bu barədə indiyə qədər danışmayan tanınmış jurnalist Mətin Yaşaroğlu nəhayət, Bizimyol.info-ya geniş açıqlama verib.

Avrasiya.net sözügedən müsahibəni təqdim edir:

– Mətin bəy, artıq iki həftəyə yaxındır ki, mediada və sosial şəbəkələrdə sizin Sputnik Azərbaycan-ın şef-redaktoru postundan ayrılmağınızla bağlı çoxsaylı yazılar və açıqlamalar dərc olunub. Martın 11-də isə Sputnik Azərbaycan İnformasiya Agentliyinin mətbuat xidməti Sizin işdən öz arzunuzla ayrılmağınız barədə məlumat yaydı. Siz yenə də susmaqda israrlısınız?

– Məni tanıyanlar yaxşı bilirlər ki, heç zaman konflikt adamı olmamışam və istənilən iş yerimdə sakitcə üzərimə düşən işi layiqincə yerinə yetirməyə çalışmışam. Gedişimlə bağlı yayılan açıqlama o şəkildə olmasaydı, əslinə qalsa, bu dəfə də baş verənlər barədə susacaqdım. Amma yayılan bəyanatdan sonra, sadəcə, baş verənlər barədə danışmağı özümə borc bilirəm. Peşə etikasını əsas tutaraq martın 15-nə qədər, yəni rəsmi olaraq, öz postumda sayıldığım üçün işlədiyim şirkətlə mənim aramda olan məsələlər barədə danışmağı düzgün hesab etmirdim. Baxmayaraq ki, bu vaxta qədər mənə dəfələrlə müsahibə verməyi, hətta ayrıca mətbuat konfransı keçirməyi təklif etmişdilər.

İlk olaraq, yazılanlara münasibət bildirim. İşdən kənarlaşdırılmağımla bağlı həm KİV-də, həm də sosial şəbəkələrdə həqiqət yükü müxtəlif olan çoxsaylı informasiya və şərhlər yer alıb. Milli Məclisin deputatları, ictimai fəallar, media mənsubları məni müdafiə ediblər. Mənə dəstək olan, öz mövqelərini səmimi şəkildə açıqlayan bütün insanlara təşəkkürümü bildirirəm.

– Sizi işdən kənarlaşdırıblar, ya özünüz getmisiniz?

– Şirkətin açıqlamasında da qeyd olunduğu kimi, mən işimdən rəsmi olaraq çıxarılmamışdım. Mənə şef-redaktor postundan gedəcəyim şərtilə əmək haqqım tam olaraq saxlanılaraq şirkət daxilində başqa bir işlə məşğul olmaq təklif olunmuşdu. Bu isə o demək idi ki, mən redaksiyanın informasiya siyasətindən tam olaraq kənarlaşdırılırdım. Şəxsən mənim üçün bu, “bir kənarda otur, pulunu al və işimizə qarışma” anlamına gəlirdi. Hətta, bir növ turistik-işgüzar səyahətlər də təklif olunurdu: Berlinə, Ankaraya və s. şəhərlərə daha geniş təcrübə qazanmaq üçün getməliydim… Qısası, mən həmin təklifdən imtina etdim və işdən getmək qərarı verdim.

– Gedişinizin səbəbləri arasında siyasi amil vardımı?

– Yəqin ki, bu sual bu məsələ ətrafında gedən müzakirələr zamanı ən çox verilən sualdır. Hər şeydən əvvəl qeyd edim ki, dövlətlərarası layihə olan “Sputnik Azərbaycan” İnformasiya Agentliyində şef-redaktor vəzifəsində işləməyin özü siyasi post tutmaq anlamına gəlir. 3 il əvvəl bu posta dəvət alarkən harada işləyəcəyimi aydın təsəvvür edirdim və bu müddətdə heç də asan olmayan fəaliyyətimlə əlimdən gələnləri etmişəm. Bu fəaliyyətimlə deyə bilərəm ki, dövlətimin və cəmiyyətimizin qarşısında alnım açıqdır. Mənə işimlə bağlı rəhbərlik tərəfindən bildirilən iradlar arasında bu faktor digərlərinin sıralarında səslənirdi.

Əgər kimlər üçünsə Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə yanaşma tərzində, münaqişənin işıqlandırılma formasında, ümumiyyətlə, milli maraqlar məsələsində siyasi amil yoxdursa, bu, artıq həmin adamların problemidir. Mənim Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı mövqeyim Azərbaycan dövlətinin və ölkə prezidentinin siyasətindən fərqli deyil. Qeyd edim ki, işlədiyim 3 il ərzində Azərbaycanın və dünyanın informasiya məkanında bu mövqenin dövlətçilik prinsiplərindən fərqli şəkildə nümayiş etdirilməməsi üçün əlimdən gələn hər şeyi etmişəm. Bu qədər cəlbedici görünən iş təklifindən imtina etməyimin özüm üçün müəyyən etdiyim başlıca bir səbəbi var: bir azərbaycanlı jurnalist kimi Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı öhdəmə düşən işin, yəni mövqe ifadə edən yazıların dərcində iştirakımın sıfıra endirilməsi faktı ilə üz-üzə qalmağım…

Məsələni çox uzadaraq redaksiyadaxili söhbətləri mətbuata çıxarmaq fikrindən qətiyyən uzağam. Mənim istəyim və iştirakım olmadan yayılan söz-söhbətlərdən sonra, əminəm ki, dövlətin müvafiq qurumları məsələdən xəbərdardır.Mənim istəyim də ancaq Azərbaycanın milli maraqlarının qorunması ilə bağlı olub. Bu işi mənim və yaxud digər şəxsin həyata keçirməsinin önəmi yoxdur. Sadəcə olaraq, onu qeyd edə bilərəm ki, baş verənləri qətiyyən Rusiya-Azərbaycan, Qərb-Azərbaycan münasibətləri səviyyəsinə gətirməyi düzgün hesab etmirəm. Mən həmişə dövlətimin yanında olmuşam.

– Sosial şəbəkələrdə belə məlumatlar səsləndirildi ki, sizin Sputnik Azərbaycan-dan kənarlaşdırılmağınızda ermənilərin xüsusi rolu olub. Həqiqətənmi ermənilərin bu məsələdə təzyiqləri var?

– Bir məsələ hər kəsə aydındır ki, ermənilərin dünyanın bir çox nüfuzlu kütləvi informasiya orqanlarında təsir imkanları yetərincədir. Həmişə belə olub. O ki qaldı Sputnik Azərbaycan-da baş verənlərə, öz iş prinsipimdə topladığım komanda ilə birgə Azərbaycan həqiqətlərini dünyaya və ölkə oxucularına çatdırmağa çalışmışam. Cənab Prezident İlham Əliyevin “Rossiya seqodnya” BİA-nın rəhbəri Dmitriy Kiselyova verdiyi müsahibədə dediyi kimi, “Sputnik kimi iri və çoxşaxəli beynəlxalq agentliyin imkanlarından Azərbaycan naminə yararlanmağa” çalışırdıq.

– Redaksiyada baş verənlərin Rusiya-Azərbaycan münasibətlərinə təsiri nə dərəcədə ola bilər? Sizcə, məsələdə bu amil də varmı?

– Hesab edirəm ki, ümumiyyətlə, Rusiya-Azərbaycan münasibətlərini gərginləşdirmək istəyən qüvvələr həmişə mövcud olub. Bəzi məlum şəbəkələrin emissarları Rusiya-Azərbaycan münasibətlərini korlamaq üçün əlindən gələni edir. Bu, sosial şəbəkələrdəki müzakirələrdən də hiss olunur. Yuxarıda da qeyd etdim, əminəm ki, Azərbaycan dövlətinin müvafiq qurumlarında bu barədə yetərincə məlumatlar var və həmin qurumlar belə şəbəkələrin əməllərini puç etmək üçün əlindən gələni edəcək. Hər bir azərbaycanlı jurnalist kimi, mən də bütün məsələlərdə dövlətimin yanındayam, Azərbaycanın mənafeyi mənim üçün birinci dərəcəlidir.

– Baş verən hadisələrlə bağlı bu günə qədər yalnız kiçik bir açıqlamanız olmuşdu. Sputnik Azərbaycan-da işləyən əməkdaşların millətini sevən insanlar olduğunu demişdiniz. Son bəyanatdan sonra da bu fikrinizdə qalırsınız?

– Əlbəttə, qalıram. İstefa səbəbləri barədə yazılanlar arasında məni narahat edən əsas məqam Sputnik Azərbaycan-da çalışan insanların da tənqid atəşinə tutulması və “erməni pullarına” işləməsi kimi ittihamlar oldu. Nəzərinizə çatdırıram ki, “Sputnik” dövlət agentliyidir və Rusiya büdcəsindən maliyyələşir. Redaksiyadakı jurnalistlərin əkəsriyyətini işə mən dəvət etmişəm və onların hər birinin millətini, dövlətini sevən insanlar olmasına əminəm. Sayt Rusiya büdcəsindən maliyyələşsə də, dünyanın 32 dilində yayımlanır və biz bu böyük arenada, məhz haqqında danışdığım yaradıcı insanlarla Azərbaycan həqiqətlərini, ölkənin turizm potensialını, müxtəlif sahələrdəki uğurlarını önə çıxarmaq üçün çalışırdıq.

Və əminliklə deyə bilərəm ki, redaksiyada çalışan yaradıcı insanların Sputnik Azərbaycan-ın uğurlarında rolu az olmayıb. Həmin agentlikdə işləyən həmkarlarıma gələcək fəaliyyətlərində uğurlar arzulayıram.
“Hər bir insan islahatları dəstəkləməlidir” Qüdrət Həsənquliyev: “Bu prosesin dayanması ölkəmizin gələcəyi üçün çox böyük təhlükələrə yol aça bilər”

Rusiyalı politoloq, avrasiyaçılıq ideologiyasının yaradıcılarından olan Aleksandr Duqin Eskişehir Osman Qazi Universitetində keçirilən “Rusiya-Türkiyə münasibətləri-dünəndən bu günə” adlı paneldə bildirib ki, çoxqütblü dünyanın memarı Rusiya və Türkiyə olmalıdır Politoloqun qənaətinə görə, Türkiyə və Rusiya bərabər addımlar atarsa hər iki dövlət qüvvətlənə bilər.

Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (BAXCP) sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyev “Baymedia”ya müsahibəsində Aleksandr Duqinun fikirlərinə müsbət yanaşdığını bildirib.

Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik:

- Duqinin fikirləri iki qonşu dövlət arasındakı münasibətlərin yumşalmasına və inkişafına xidmət edir. Şübhəsiz ki, siyasətçilərin, politoloqların, elm adamlarının birlik haqqında danışmaları daha yaxşıdır nəinki qarşıdurma, maraqların toqquşması, düşmənçilik barədə. Bu baxımdan, əlbəttə Duqinin Rusiya-Türkiyə yaxınlaşmasının regionun inkişafına təkan verə biləcəyini , hər iki dövlətin regionda və bütün dünyada iddialarının gerçəkləşməsinə yardımçı ola biləcəyini söyləməsi təbii ki, diqqətçəkən fikirlərdir və bu barədə biz də dəfələrlə fikirlərimizi bildirmişik. Qeyd etmişik ki, yaxın gələcəkdə mümkün olmasa da nəzəri baxımdan gələcəkdə türk-slavyan respublikaları ittifaqının yaranması mümkündür. Amma bəzi hallarda bu və ya digər ideyaların gerçəkləşməsi tarixi şəraitdən və tarixi proseslərin necə inkişaf etməsindən asılı olur. O zaman böyük dövlət xadimləri öz xalqlarının gələcək inkişaf strategiyasını müəyyənləşdirdikləri zaman hansı siyasi kursu seçəcəklərindən çox şey asılıdır. Amma mən də hesab edirəm ki, gələcəkdə türk-slavyan respublikaları ittifaqının yaranması mümkündür. Buna qədər isə Türkiyə-Azərbaycan-İran ittifaqının yaranmasını daha real hesab edirəm.

İranda demoqrafik vəziyyətin dəyişməsi və bu ölkənin demokratikləşməsi nəticəsində İranın bir türk dövlətinə çevrilməsindən, yaxud da - vacib deyil ki, hakimiyyətdə türklər olsun - İranın dövlət siyasətinin fars şovinizmindən xilas olmasından çox şey asılıdır. İranda türklərin də dövlət quran xalq kimi həyati maraqları qorunarsa İran da bu birliyə qoşula bilər.

Bundan sonra Ukrayna, Belorus, Rusiya, buradan isə Türkiyə, Azərbaycan, İran, Orta Asiyanın türk dövlətləri avrasiyaçılıq ideyasını gerçəkləşdirə və Avrasiya İttifaqı qura bilərlər. Bu da Avropa İttifaqı ilə həm əhalisinin sayı, həm də iqtisadiyyatının gücü baxımından rəqabət apara biləcək gücün ortaya çıxmasına zəmin yarada bilər. Yeni bir rəqbət mühiti formalaşar, balans yaranar.

Hesab edirəm ki, əgər İran bu ittifaqda təmsil olunarsa, hətta Tacikistanın da burada yer alması mümkündür. Amma hazırda tarixi reallıqlar, mövcud şərtlər çərçivəsində belə bir ittifaqın yaranması real görünmür. Yalnız bu bir nəzəriyyə, ideya olaraq ortaya atılıb və hesab edirəm ki, cəlbedici bir ideya kimi müzakirə olunmaq haqqı var. Amma yenə də deyirəm, bu ideyanın gerçəkləşməsi bölgədə tarixi proseslərin necə inkişaf eləməsindən asılı olacaq. Düşünürəm ki, bu birlik Türk-Slavyan Respublikaları İttifaqı adlandırlsa da, bu ittifaqda regionun kiçik dövlətləri, o cünlədən Ermənistan və Gürcüstan da iştirak edə bilərlər. Təbii ki, Rusiya Federasiyasının tərkibindəki qeyri türk xalqların yaşadığı subyektlər də həmçinin... Düşünürəm ki, türk xalqlarının belə bir ittifaqda, yəni slavyan xalqları eyni birlikdə təmsil olunması onların xeyrinə olar. Amma hazırda reallıq fərqlidir. Bilirsiniz ki, Türkiyə NATO-nün üzvüdür və Türkiyənin belə qərar qəbul etməsi xeyli problematik görünür. O cümlədən Azərbaycan da “Qoşulmama Hərəkatı”nda təmsil olunur. Bu da xeyli problem yarada bilər. Amma gələcəkdə belə bir birliyin yaranması mümkündür.

- Qüdrət bəy, Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsi ilə bağlı maraqlı prosesin şahidi oluruq. Minsk qrupu həmsədrlərinin son bəyanatı da bunu sübuta yetirir...

- İnsanlarımızın bəzilərinin daxilində bir ümid var ki, bəlkə Paşinyan Dağlıq Qarabağla bağlı fərqli bir siyasət yürüdə bilər. Ona görə ki, Paşinyanın Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının əməkdaşı olması barədə birmənalı fikir yoxdur. Hamı bilirdi ki, Köçəryanla Sarkisyan, keçmiş Ermənistan rəhbərliyi Moskvadakı hərbi sənaye kompleksinin müəyyən dairələri tərəfindən idarə olnanan adamlar idilər və Moskvasız heç bir qərar qəbul edə bilməzdilər.Yəni buna görə də bu ümidlər var ki,Paşinyan müstəqil qərar qəbul edə bilər. Amma hesab edirəm ki, bu ümidlərin əsası yoxdur. Əvvəla ona görə ki, Paşinyan çox gözəl başa düşür ki, onun hakimiyyətə gəlməsində Rusiyanın çox böyük iştirakı olub. Onu da başa düşür ki,Rusiya onu Ermənistanı demokratikləşdirmək ,Qarabağ münaqişəsini həll etmək üçün yox,qərbyönümlü siyasəti iflasa uğratmaq üçün gətirib. Faktiki surətdə küləvi etiraz aksiyalarının dağıdılmasının qarşısını Rusiya aldı. Bu da Paşinyanın hakimiyyətə yolunu açdı. Etiraz aksiyalarına güc tətbiq olunmasına Rusiya imkan vermədi. 10 il bundan əvvəl Sarkisyanın hakimiyyətə yolunu açmaq üçün hətta insanların güllə-baran edilməsi sanksiyalaşdırılmışdısa indi güc tətbiqinə icazə verilmədi. Ona görə də Ermənistanda hakimiyyətə kimin gəlməsindən asılı olmayaraq Rusiyasız qərar qəbul edə bilməyəcək.Həm də erməni xalqı buna imkan verməyəcək.Ermənilər xalq olaraq böyükdən kiçiyə “Böyük Ermənistan” xəstəliyinə yoluxub.Bu xəstəliyin müalicəsi döyüş meydanında erməni xalqının məğlub edilməsi ilə bağlıdır ki , ermənilər işğal etdiyi torpaqlardan çıxsın.Bunun üçün biz Rusiya ilə danışmalıyıq. Bu olmayacaqsa gözləməyimiz ki, nə vaxtsa Ermənistanda siyasi hakimiyyətə elə bir adam gələcək ki, o dinc yolla işğal altında olan torpaqları qaytaracaq, bu xülyadır və özümüzü aldatmaqdır. Ona görə də düşünürəm ki, hazırda əlverişli beynəlxalq şərait yaranıb.Həm də Azərbaycanın özündə də əksər siyasətçilər, tutaq ki, dünənə qədər biz deyəndə ki, problemin həlli üçün biz danışıqları Rusiya ilə aparmalıyıq və buna görə bizi topa-tüfəngə tutanlar indi özləri bu barədə danışırlar. 2016-cı ilin aprelində “atəşi dayandırmamalıydıq, Xankəndiyə qədər getməliydik” söyləyən insanlar indi deyirlər ki, yox, münaqişənin həllinin açarı Rusiyanın əlindədir. Halbuki o vaxt bizə qarşı hücumlar təşkil olunurdu, az qalırdılar bizi vətən xaini elan eləsinlər, bəziləri 5-ci kolonun nümayəndəsi də deyirdi və s. Amma indi özləri artıq açıq söyləyirlər ki, münaqişənin açarı Rusiyanın əlindədir.

Xatırlayırsınızsa 2000-ci ilin əvvəllərində biz söyləyəndə ki, Azərbaycandakı bir çox problemlər Azərbaycan xalqının inkişaf səviyyəsinə bağlıdır, bu iqtidardan qaynaqlanan problemlər deyil, eyni qaydada üzərimizə hücuma keçirdilər, təhqir edirdilər. Amma indi görürsünüz mətbuatda çıxışlar edirlər, biz olmuşuq yalan, bunlar söyləyirlər ki, həy şey xalqdan asılıdır, xalqın potensialına bağlıdır. Amma əvvəl bütün günahları, cəmiyyətimizdə olan nöqsanları, çatışmazlıqları yalnlız iqtidara bağlayırdılar və biz də çalışırdıq ki,onlara anladaq ki, bu belə deyil, iqtidarda tımsil olunanlar da bu xalqın övladlarıdır. Əgər xalqa qarşı hansısa yumşaq ifadələrlə desək doğru olmayan, ədalətsiz siyasət yürüdürlərsə yəni bu insanlar da bizim içimizdən çıxanlardır, bizlərdən biridir. Deməli bu da xalqın ümumi inkişaf səviyyəsinə bağlı olan bir məsələdir. Görürüsünüz də, nə qədər zaman keçdi və bu insanlar həqiqəti qəbul elədilər ki, yox, bəzi şeylər var ki, birbaşa xalqla bağlı olan məsələlərdir. Ona görə də düşünürəm ki, Rusiya ilə anlaşmaq və Rusiyanın Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini, suverenliyini məhdudlaşdırmayacaq hansısa maraqlarını təmin etmək mümkündür. Çalışmaq lazımdır ki, hansısa məsələlərdə güzəştə getməklə böyük uğurlar əldə edə bilək. İndiki nə sülh, nə müharibə şəraitini də mənə elə gəlir ki, dəyişmək lazımdır. Əslində vasitəçilərə və region dövlətlərinə də bu siyasət sərf edir. Ona görə ki, həm vasitəçilər, həm də region dövlətləri hesab edirlər ki, bu halda həm Azərbaycanı, həm də Ermənistanı özlərindən tam asılı vəziyyətdə saxlaya bilərlər. Bunun üçün Azərbaycan Qarabağ məsələsi ilə əlaqədar daha cəsarətli siyasət yürütməlidir.

Ölkənin beynəlxalq nüfuzunun artırılması, daha ciddi beynəlxalq dəstəyə nail olmamız üçün irticanın müqaviməti qırılmali və islahatlar dərinləşdirilməlidir. Məsələ burasındadır ki, ölkə daxilindəki bu irticaçı qüvvələr radikal müxalifətin artıq müxalifətdə olmaqdan bezdiyini görür və bundan çox məharətlə istifadə edirlər. Demokratiya uğrunda mübarizə apardıqlarını deyən bəzi keçmiş hərəkatçı yoldaşlarımız prosesləri dərindən təhlil etsələr görəcəklər ki, onlardan sadəcə istifadə olunur. Bu ona gətirib çıxara bilər ki, ölkə onların pozuculuq fəaliyyəti nəticəsində nəinki inkişafın yeni mərhələsinə keçməz, hətta yenidən geriyə düşə bilər. Ölkədə orta əsr təfəkkürlü insnaları hakimiyyətə gətirə bilərlər. Ölkənin faciəsi və fəlakəti də onda olar. Bəzi xarici güclər və ermənilər də bunu istəyir. Siz görürsünüz ki, sosial şəbəkələrdə xalqın ünvanına nə qədər aşağılayıcı ifadələr işlədilir, xalq təhqir olunur. Düşünürlər ki,guya onlar xalqı təhqir eləsələr, xalq bunların çağırışlarına cavab verəcək. Yəni bunun özü də göstərir ki, xalqı təhqir edənlərin təfəkkürü, inkişaf səviyyəsi qərb standartlarına uyğun demoktratik cəmiyyət qurmağa imkan vermir. Xalqın içərisində düşünən insanlar, ziyalılar ,siyasətlə maraqlananlar bunu görür.

Ona görə də yorulmadan Azərbaycan xalqı, ictimaiyyəti ilə işləmək və cəmiyyətimizi addım-addım irəli aparmaq lazımdır. İslahatların qarşısını almaq üçün iqtidarı təhdid, şantaj edirlər, qorxdular, çəkindirirlər. Məqsədyönlü şəkildə həyata keçirilən islahatların guya qorxudan qaynaqlandığını deyirllər. Və beləliklə də hakimiyyəti növbəti addımlar atmaqdan çəkindirmək niyyəti güdürlər. Problemlərin həll olunmamasını arzulayırlar. İstəyirlər ki, problemlər yığılıb böyük bir patrtlayışa gıtirib çlıxarsın, onlar da bundan yararlansınlar. Düşünürəm ki, Azərbaycandakı konsturiktiv siyasi qüvvələr bunun fərqindədir. Mən həmişə söyləmişəm ki, kimin nə düşünməsindən asılı olmayaraq siyasətdə insanları dövlət maraqları, ictimai və şəxsi maraqlar birləşdirir. Şəxsi münsibətlər birləşmədə əlavə bağlardır. Amma əsas maraqlar söylədiyim maraqlardır. Bunun üçün də insanlar oz şəxsi maraqlarını önə çəkməməlidirlər. İndiki mərhələdə daha çox dövlət və ictimai maraqlar önə çəkilməlidir. Bir az səbrlə bu məsələlərə yanaşılmalıdır. Əlbəttə, Avropa kimi oturuşmuş, böyük demokratik ənənələrin olduğu ölkələrdə hər hansı bir şəxs siyasətə atılırsa və seçkilərdə uğur qazana bilmirsə bunu uğursuzluğu kimi onun siyasi tərcümeyi-halına yazmaq olar. Amma bizim kimi inkişaf etməkdə olan ölkələrdə hakimiyyətə gəlib-gəlməmək, təmsil olunub-olunmamaq 10-cu, bəlkə də 100-cü məsələ olmalıdır. Müxalifətdə də olub xalq üçün böyük xidmətlər göstərmək mümkündür. Hakimiyyətin heç bir qolunda təmsil olunnmayıb, dövlətə, xalqa xidmət göstərmək olar. Siyasətçilər bax o komplekslərdən qopmalıdırlar. Çoxu dəhşətə gəlir ki, bəs mənim bir siyasətçi kimi siyasi tərcümeyi-halım necə yazılacaq? Tarixdə qalacağam ya yox? Bu kimi düşüncələrdən uzaq olmaq lazımdır. Gənc siyasətçiləri inandırmalıyıq ki, məsələyə bu nöqteyi-nəzərdən yanaşmasınlar. Çünki xarici güclər belə zəif nöqtələrdən istifadə edib, ayrı-ayrı adamlara təsir göstərirlər. Məsələn biz özümüz nə qədər haqsız, ədalətsiz təqiblərlə, təhqirlərlə üz-üzə qalırıq.

Mən sadəcə onunla təskinlik tapıram ki, bütün bunlar mənə, şəxsiyyətimə qarşı deyil. Mənim kimi islahatları dəstəkləyən, islahatların davam etməsi üçün çalışan, islahatlar yolu ilə müsbət dəyişikliklərin baş verməsi, xalqımızın xoşbəxt gələcəyi üçün hər şeyin yuxarıdan islahatlar yolu ilə həyata keçirilməsini görən və bunu istəyən, islahatların davam etdirilməsi üçün xalqı prezidenti dəstəkləməyə çağıran bütün siyasətçilərə və onların siyasi fəaliyyətlərinə qarşıdır. Bunu çox gözəl başa düşürəm. Biz imkan verməməliyik ki, kimlərsə prezidentə təzyiq edib islahatları dayandırıa bilsin. Bu prosesin dayanması ölkəmizin gələcəyi üçün çox böyük təhlükələrə yol aça bilər. Ölkənin gələcəyi haqqında düşünən hər bir insan islahatları dəstəkləməlidir.
Paşinyan Xankəndidə Bakıya “meydan oxuyur”? – Rüsvayçı “revanş”Analitik Elçin Mirzəbəylinin Axar.az-a müsahibəsini təqdim edirik:

- Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın danışıqlar öncəsi məntiqsiz görünən aqressiyası nə ilə bağlıdır?


- İlk növbədə Paşinyanın bu addımları niyə atdığını müəyyənləşdirmək lazımdır. Paşinyan ardıcıl olaraq bir neçə müstəvidə uğursuzluğa düçar olub. Birinci olaraq, onun Avropa səfəri və Avropa İttifaqındakı rəsmilərlə görüşünə diqqət çəkmək lazımdır. Görüşlərin hər birində Dağlıq Qarabağ separatçı rejiminin ayrıca bir subyekt kimi danışıqlar prosesinə cəlb olunmasının mümkünsüzlüyü onun diqqətinə çatdırıldı. Digər tərəfdən, ərazi bütövlüyü məsələsinin önəmli faktor olduğu həm Avropa İttifaqı Nazirlər Şurasının sədri, həm də xarici işlər üzrə komissarı tərəfindən ona bildirildi. Eyni zamanda, danışıqlar prosesinin uzadılması istiqamətində fərqli addımların yolverilməz olduğu vurğulandı və bildirildi ki, status-kvonun saxlanılması yolverilməzdir. Yəni danışıqlar prosesi ön şərt olmadan davam etdirilməlidir. Bunlar, şübhəsiz ki, Ermənistana qarşı kifayət qədər ciddi təpkilərdir. Həmçinin, Paşinyanın Avropa İttifaqından iqtisadi müstəvidə dəstək almaq cəhdləri də səfər çərçivəsində nəticə vermədi. Yəni Paşinyan tam uğursuzluğa düçar oldu. Bu uğursuzluğun ardınca isə növbəti bir uğursuzluq ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərinin son bəyanatı oldu. Orada da açıq şəkildə danışıqların formatının dəyişməsinin mümkünsüz olduğu, həmçinin ərazi bütövlüyü ilə bağlı Helsinki Yekun Aktının prinsipləri xüsusi olaraq, vurğulandı. Bütün bunlar Paşinyanın bu günə qədər irəli sürdüyü iddialarının üzərindən xətt çəkilməsi anlamına gəlir. Paşinyanın bütün bunlardan hiddətləndiyi göz önündədir.

- Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının iclası niyə Azərbaycanın işğal olunmuş ərazisində keçirilir?

- Paşinyanın Xankəndiyə səfəri əslində isterik, erməni cəmiyyətinə hesablanmış populist addımdır. Yuxarıda qeyd etdiyim iflasdan sonra Paşinyanın Ermənistandakı rəqibləri onu ciddi şəkildə ittiham etməyə başlayıb. Bütövlükdə Dağlıq Qarabağ məsələsi ilə bağlı tutduğu kursun, yol verdiyi səhvlərin onun üçün ciddi problemlər yaratdığı göz önündədir. Hətta qeyd olunur ki, Sərkisyan hakimiyyətdə qalsaydı, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində ciddi nəticələr əldə oluna bilərdi. Yəni artıq bu formada ittihamlar ona qarşı səsləndirilir. Digər tərəfdən, Paşinyan iqtisadi müstəvidə verdiyi vədləri yerinə yetirmədiyi üçün də ona qarşı erməni cəmiyyətində etirazlar güclənməkdədir. Həmçinin də separatçı rejim, onun ətrafında olan və onu Ermənistandan stimullaşdıran qüvvələr bu prosesdə iştirak edirlər. Paşinyan məhz buna görə Dağlıq Qarabağa səfər etdi. O, bununla müqavimət göstərmək istədiyini, prosesdə fərqli mövqe sərgiləməyəcəyini, revanş edəcəyini göstərmək istədi. Əslində bu faktın özü də Paşinyanın növbəti səhvi kimi qiymətləndirilə bilər. Çünki separatçı rejimin danışıqlar prosesində subyekt kimi iştirak etməməsinin əsas səbəblərindən biri Azərbaycan torpaqlarınıın Ermənistan tərəfindən işğal edilməsi faktıdır. Hazırda oradakı separatçı rejimi himayə edən, qoruyan, bütövlükdə həmin ərazilərdə olan erməni hərbçilər də Ermənistanın silahlı qüvvələrinin nümayəndələridir. Belə olduğu təqdirdə Paşinyanın həmin əraziyə səfər etməsi, hərbi xidmətdə olan oğlu ilə şəkil çəkdirib paylaşması bir daha Ermənistanın işğalçı tərəf olduğunu, əslində Dağlıq Qarabağ adlı hər hansı bir subyektin olmadığını sübuta yetirən amildir.

- Azərbaycan tərəfinin Paşinyanın son addımlarına cavabı necə olacaq?

- Paşinyan atdığı addımlarla yenidən özünün iddialarını təkzib etdi və özünü rüsvayçı vəziyyətə saldı. Bu baxımdan onun bu “revanşları” danışıqlar prosesinə hər hansı təsir göstərməyəcək. Əslində onun Azərbaycan prezidenti ilə görüşü, prinsip etibarı ilə Paşinyan üçün münaqişənin həlli istiqamətində sonuncu bir şans kimi dəyərləndirilməlidir. Azərbaycan tərəfi Paşinyana indiyə qədər daha öncə verdiyi müəyyən bəyanatların yerinə yetirilməsi, danışıqlar prosesinin irəliləməsi və Ermənistanın işğalçı mövqeyindən əl çəkməsi üçün kifayət qədər şans verib. Göründüyü kimi, bu baş vermədi. Belə olduğu təqdirdə beynəlxalq ictimaiyyət də onun əleyhinə çevrilməyə başladı. Çünki Paşinyan təkcə region dövlətlərini deyil, bütövlükdə dünya birliyini də aldatdı, yalan danışdı və növbəti manipulyasiyaya yol verdi. Bu baxımdan biz artıq beynəlxalq müstəvidə Ermənistana olan təzyiqlərin şahidi oluruq. Növbəti mərhələdə əgər danışıqlar prosesi nəticə verməsə, düşünürəm ki, bundan sonra Azərbaycanın atacağı addımlar kifayət qədər sərt olacaq. O zaman həm Paşinyanın müharibə ritorikasına və Dağlıq Qarabağla bağlı sərgilədiyi absurd iddialara son qoyulacaq, həm də işğalçı rejimə qarşı təkcə Azərbaycanın deyil, eyni zamanda beynəlxalq güclərin də təzyiqləri güclənəcək.

- ATƏT-in Minsk Qrupunun son bəyanatının ardınca ordumuz genişmiqyaslı hərbi təlimlərə də başladı. Bu təlimlər nəyəsə işarədir?

- Nikol Paşinyan hakimiyyətə gələndən sonra Azərbaycan Ordusu ilk genişmiqyaslı hərbi təlimlərini keçirir. Bu təlimlər birbaşa Ermənistana mesaj xarakteri daşıyır. Azərbaycanın keçirdiyi hərbi təlimlər Paşinyanda isterika, qorxu yaradır. O, işğal altında olan Azərbaycan ərazilərinə gəlməklə, oğlu ilə şəkilini yaymaqla, qorxmadığını nümayiş etmək istəyir. Amma təbii ki, biz Aprel döyüşlərində bütövlükdə Ermənistan cəmiyyətinin kiçik bir əməliyyatdan necə qorxuya düşdüyünün şahidi olmuşduq. Paşinyan Azərbaycanın arsenalında olan bütün potensial işə düşərsə, Ermənistanın aqibətinin necə olacağını indidən düşünsə, daha yaxşı olar.
"Birləşsinlər və doğma Azərbaycan üçün etibarlı dayağa çevrilsinlər"Azərbaycan diasporunun lideri, ictimai xadim, siyasətçi, xeyriyyəçi, "Dünya Azərbaycanlıları İttifaqı"nın və "Ümumdünya Azərbaycan Mədəniyyət Fondu"nun prezidenti Fizuli Məmmədovla müsahibəni sizə təqdim edirik:

- Hörmətli Fizuli müəllim, son zamanlar müxtəlif ölkələrdə, o cümlədən, Rusiyada həmvətənlərimizlə əlaqədar baş verənlər göstərdi ki, baxmayaraq ki, diasporumuzun sayı milyonlarla ölçülür, yəhudi, Ukrayna və italyan diasporu kimi güclü nüfuza malik deyil. Niyə bəzi ölkələrdə Azərbaycan icması ümumiyyətlə, heç bir təsirə malik deyil?

- İstənilən diasporun nüfuzu onun sayı ilə deyil, mütəşəkkilliyi və birliyi ilə ölçülür. Dağınıq diaspor sadəcə insan kütləsidir ki, bu kütlədə hər kəs öz şəxsi maraqları və şəxsi rifahı barədə düşünür. Diasporun birliyi üçün onu başlıca milli məfkurələrin ətrafında birləşdirmək lazımdır. Yəhudi, Ukrayna və italyan diasporunun güclü nüfuzunun sirri ondadır ki, onlar məhz öz xalqlarına və tarixi vətənlərinə dəstək ideyası ətrafında birləşiblər. Nə vaxta qədər ki, hər bir həmvətənimiz ümummilli maraqları öz şəxsi maraqlarından yüksəkdə tutmayacaq, biz heç bir zaman bir yumruq kimi birləşə bilməyəcəyik.

Mən artıq 30 ildən çoxdur, təkrar edirəm ki, istənilən diasporun gücü və nüfuzu onun təşkilatlanmasında və birləşməsində gizlənir. Buna görə də 1988-ci ildə Rusiyada həmvətənlərimizin ilk ictimai təşkilatını – “Azərbaycan Birliyi’’ni («Единство Азербайджана») yaradanda, əsas vurğunu məhz birliyə yönəltmişdik, hətta birlik məsələsini onun adında əks etdirmişdik. O zamandan bəri Rusiyadakı azərbaycanlıların sayı bir neçə on min insandan 2,5 milyon nəfərə çatıb. Lakin təəssüf ki, diasporumuzun sayı artsa da, bu, onun nüfuzunun artmasına gətirib çıxarmayıb.

- Bizim diasporumuzun belə zəifliyinin və qeyri-mütəşəkkilliyinin səbəbi nədir?

- Problem ondadır ki, bizim bir sıra həmvətənlərimiz artıq mövcud olan vahid ümummilli diaspor təşkilatının ətrafında birləşmək yerinə, öz strukturlarını yaradır və onun ətrafına dostlarını və tanışlarını toplayırlar. Nəticədə isə belə təşkilatlar diasporumuzu nəinki birləşdirmir, hətta daha da çox parçalayır. Bu gün təkcə Rusiyada onlarla yox, yüzlərlə azərbaycan diaspor təşkilatı fəaliyyət göstərir. 2017-ci ilin mayında Rusiya XİN-in rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova RF Ali Məhkəməsi tərəfindən “Ümumrusiya Azərbaycanlıları Konqresi’’nin ləğvi qərarına şərh verərkən bəyan etmişdi ki, Rusiyada azərbaycanlı vətəndaşların maraqlarını təxminən 260 təşkilat müdafiə edir, o cümlədən, federal səviyyədə’’. O zaman o, Azərbaycan diasporunun bir neçə başlıca ictimai təşkilatının, o cümlədən də bizim "Ümumdünya Azərbaycan Mədəniyyət Fondunun’’ adını çəkmişdi. Ancaq çətin ki, elə bir azərbaycanlı tapılsın ki, xüsusi hazırlaşmadan o 260 təşkilatdan heç olmasa, 10 dənəsənin adını çəkə bilsin.

Buna görə də artıq 30 ildir, təklif edirəm ki, bir böyük və nüfuzlu təşkilatın ətrafında birləşmək lazımdır, kiçik təşkilatlara parçalanmaq yox... Düşünürəm ki, ətrafında birləşməli olduğumuz belə təşkilatlar ‘’Dünya Azərbaycanlıları İttifaqı’’(DAİ) və onun əsas strukturu olan ‘’Ümumdünya Azərbaycan Mədəniyyət Fondu’’ (ÜAMF) ola bilər. Bu təşkilatlar artıq 15 ildən artıqdır ki, uğurla fəaliyyət göstərir və onun qapıları bütün həmvətənlərimizin və bütün diaspor təşkilatlarmızın üzünə açıqdır. Mövcud olduğu uzun illər ərzində DAİ və ÜAMF özünü kifayət qədər yaxşı doğruldub və zamanın sınağından çıxıb.

Söhbətimizin əvvəlində adını çəkdiyiniz yəhudi, Ukrayna və italyan diasporlarının təcrübəsi də göstərir ki, bizim diasporumuz da məhz bir-iki böyük və nüfuzlu təşkilatın ətrafında birləşməlidir. Artıq bu il bizim diasporumuz mövcud olan böyük təşkilatlardan birini seçməli, onun ətrafında birləşməli və kiçik strukturlara parçalanmamalıdır. Onlara nəzarət etmək və birləşdirmək demək olar ki, imkansızdır. Bu səbəbdən də kiçik təşkilatlar mövcudluğuna son qoymalı, onların üzvləri isə böyük diaspor strukturu ətrafında birləşməlidirlər. Hesab edirəm ki, bizim bütün diasporumuz vahid mərkəzdən idarə olunmalıdır.

- Diasporumuzun birləşdirilməsi üçün hər hansısa bir tədbirin keçirilməsi planlaşdırılırmı?

- Bəli, əlbəttə. Mən fikirləşirəm ki, biz artıq daşı-daş üstünə qoymağa başlamalıyıq, bütün diasporumuzu kiçik və qeyri-effektiv təşkilatlardan vahid təşkilata çevirməliyik. Bununla əlaqədar olaraq 25-27 may tarixlərində bütün keçmiş sovet respublikalarındakı azərbaycanlı icmalarının, ictimai təşkilatlarının nüməyəndələri ilə birlikdə böyük forum keçirməyi planlaşdırırıq. Biz bu foruma müxtəlif ölkələrdən 500-ə yaxın diaspor nümayəndələrimizi dəvət edəcəyik.

- Fizuli müəllim, Siz əminsiniz ki, bizim həmvətənlərimiz bir vahid böyük ictimai təşkilatın ətrafında birləşə biləcəklər? Axı onlar heç Rusiyada tanınmış və azərbaycanlıların ən böyük ictimai təşkilatı olan ‘’Ümumrusiya Azərbaycanlıları Konqresi’’ ni qoruya bilmədilər...

- ÜAK-ın ləğv olunması Azərbaycan diasporunun tarixində “qara səhifə”dir. Bu təşkilatın yaranması həmvətənlərimizin birləşməsi üçün yaxşı şans idi. Lakin diasporumuz bu şansdan istifadə edə bilmədi və bu nəhəng təşkilatı qoruyub, saxlaya bilmədi. Axı ÜAK 2001-ci ilin martında bu təşkilatın təsis qurultayında Rusiya və Azərbaycan prezidentləri Vladimir Putin və Heydər Əliyevin şəxsən iştirakı ilə yaradılmışdı. Onu çox güclü və nüfuzlu diaspor təşkilatına çevirmək lazım idi.

Lakin çox yaxşı başlanğıc imkanlarına baxmayaraq, ÜAK effektiv işləmədi və demək olar ki, xalqımız üçün faydalı heç nə etmədi. Azərbaycan diasporunun bir çox digər ictimai təşkilatları kimi, ÜAK da intriqaların qurbanı oldu. "Qara qüvvələr’’ bu təşkilata daxil oldu və həmvətənlərimizi ordan uzaqlaşdırdı. Nəticədə ÜAK rəhbərləri ilə diasporumuz arasında uçurum yarandı ki, bu uçurum da həmin təşkilatın taleyini həll etdi. Bu nəhəng təşkilatın necə dağıldığını görmək mənə olduqca ağır oldu. Sosial şəbəkələrdə hətta azərbaycanlılar var idi ki, ÜAK-ın bağlanmasına sevinirdilər. Diasporumuzun yeni böyük təşkilatı ÜAK-ın səhvlərini və acı taleyini təkrar etməməlidir.

Problem ondadır ki, bizim bir sıra həmvətənlərimiz artıq mövcud olan vahid ümummilli diaspor təşkilatının ətrafında birləşmək yerinə, öz strukturlarını yaradır və onun ətrafına dostlarını və tanışlarını toplayırlar. Nəticədə isə belə təşkilatlar diasporumuzu nəinki birləşdirmir, hətta daha da çox parçalayır.

- Fizuli müəllim, Sizin fikrinizcə, Azərbaycan Respublikasının Diasporla iş üzrə Dövlət Komitəsinin yeni sədri Fuad Muradov diasporumuzu birləşdirməyi bacaracaqmı?

- Mən buna zərrə qədər də şübhə etmirəm. Fuad Muradov Diasporla iş üzrə Dövlət Komitəsinə sədr təyin olunduqdan sonra 1 il ərzində çox böyük işlər görüb. Demək olar ki, böyük azərbaycanlı icmalarının olduğu bütün ölkələri gəzib və diaspor nümayəndələri ilə çoxlu görüşlər keçirib. Fuad müəllim artıq diasporumuzun birləşməsinə kömək edəcək bir sıra təşkilati tədbirlər də həyata keçirib. O, əksər həmvətənlərimizdə çox xoş təəssürat yaradıb. Fuad Muradova diaspor içərisində böyük etibar var və əksəriyyət ona böyük ümidlər bəsləyir. Əminəm ki, Fuad müəllimin başladığı bir çox işlər uğurla nəticələnəcək və bütün dünyadakı diasporumuzu bir yumurq kimi birləşdirmək ona müəssər olacaq. Biz isə öz tərəfimizdən bu istiqamətdə ona bütün lazımi köməkliyi göstərəcəyik.

- Bizim başlıca milli bayramımız olan Novruz yaxınlaşır. Novruz Bayramını harda qeyd etməyə hazırlaşırsınız?

- 15-21 mart tarixlərində Bakıda olacağam. Şəhid ailələri, Qarabağ müharibəsi veteranları və iştirakçıları üçün bayram tədbiri təşkil etməyi planlaşdırırıq. Bizim üçün həmişə öncə Vətən, sonra digər işlərdir. Niyyətim var ki, Novruz Bayramı ərəfəsində şəhid ailələrinə və Qarabağ müharibəsi veteranlarına daha 3 mənzil hədiyyə edim. Ümumiyyətlə, bu il ərzində onlara 5 mənzil hədiyyə etməyi planlaşdırırıq. Artıq, hər Novruz Bayramı öncəsində vətənimizin müdafiəçilərinə mənzillər hədiyyə etmək və onlara maddi yardım göstərmək bizim üçün bir ənənəyə çevrilib. Ötən il ərzində şəhid ailələrinə və Qarabağ müharibəsi veteranlarına 12 mənzil hədiyyə etdik. Ümid edirəm ki, DAİ və ÜAMF gələcəkdə də bu ənənəni davam etdirəcəkdir.


- Fizuli müəllim, yanvarın sonunda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin şəhid ailələrinə şəxsən 11 min manatlıq maddi yardım ayırması davranışını dəstəkləyən çıxış etmişdiniz. Bununla bağlı nə deyə bilərsiniz?

- Prezidentimiz İlham Əliyev şəhid ailələri, Qarabağ müharibəsi veteranları, hərbi qulluqçuların ailələri üçün çox işlər görür. İqtisadiyyatın qeyri-neft sektorunun intensiv inkişafı üçün çox işlər görülür. Bunların sayəsində Azərbaycanda çox keyfiyyətli yollar salınıb, müasir qabaqcıl texnologiyalarla təchiz olunan çoxlu sayda sosial obyektlər yaradılıb. Bu gün beynəlxalq ekspertlər Azərbaycan yollarını MDB ölkələrində ən yaxşısı hesab edirlər, Heydər Əliyev adına Hava Limanı isə postsovet məkanında ən yaxşı, ən rahat və ən müasir hava limanı seçilib.

Lakin mən düşünürəm ki, əhalinin sosial problemlərini həll etmək, xüsusilə də şəhid ailələrinə və Qarabağ müharibəsi veteranlarına maddi yardım göstərmək üçün diasporun da pulunu cəlb etmək lazımdır. Bununla əlaqədar olaraq diasporumuzun bütün imkanlı iş adamlarını bu işə qoşulmağa çağırıram. Hesab edirəm ki, bizim hər birimiz öz rayonumuzda, şəhərimizdə və kəndimizdə şəhid ailələrini və Qarabağ müharibəsi veteranlarını tapmalı və onlara lazımi köməkliyi göstərməliyik. Belə olan halda 1 il ərzində şəhid ailələrinin və Qarabağ müharibəsi veteranlarının bütün problemlərini bütünlüklə həll edə bilərik. Yeri gəlmişkən, həmin yəhudi və italyan diasporu öz ölkələrinə belə kömək edirlər.

Kiçik diaspor təşkilatları öz mövcudluqlarına son qoymalı, onların üzvləri isə böyük diaspor strukturu ətrafında birləşməlidirlər. Hesab edirəm ki, bizim bütün diasporumuz vahid mərkəzdən idarə olunmalıdır.


- Bir müddət öncə həmvətənlərimiz Moskvadakı Azərbaycanlıların Milli-Mədəni Muxtariyyatının başçısı Ağadadaş Kərimovu və Rusiya azərbaycanlılarının Federal Milli-Mədəni Muxtariyyatının prezidenti (FNKA AzerRos) Mehriban Sadıqovanı tənqid atəşinə tutmuşdular. Onları qeyri-vətənpərvərlikdə günahlandırırlar. FNKA AzerRos ətrafında nə baş verir?

- Diasporumuzun rəhbərlərinin vətənpərvərliyi haqqında məsələni mən çoxdan qaldırmışam. Hesab edirəm ki, diaspor təşkilatlarımıza cəmiyyətdə hörmətə malik olan, xalqını və ölkəsini sevən azərbaycanlılar rəhbərlik etməlidir. Onlar həmvətənlərimizin dəstəyindən istifadə etməlidirlər. Buna görə də diaspor strukturlarında köklü dəyişikliklər edilməlidir. Biz diasporumuzun taleyini illərlə xalqımıza və Azərbaycana sədaqətini sübut etmiş insanlara etibar etməliyik. Erməni separatçılarına rəğbət bəsləyən insanlar isə dərhal diaspor təşkilatlarımızı tərk etməlidirlər.

Hesab edirəm ki, FNKA AzerRosun yeni qurultayı çağırılmalı və xalqın hörmət etdiyi insanlardan bu təşkilata yeni rəhbərlər seçilməlidir. Ağadadaş Kərimov və Mehriban Sadıqova isə diaspordan uzaqlaşdırılmalıdır. Öz xalqına hörmətsizlik edən belə insanlara diasporda yer yoxdur.

- Fizuli müəllim, sevimli milli bayramımız olan Novruz ərəfəsində həmvətənlərimizə nə arzu edərdiniz?

- Mən bütün qəlbimlə, bütün dünya azərbaycanlılarını əsl xalq bayramı olan Novruz münasibətilə təbrik edirəm. Ənənəvi arzular olan möhkəm can sağlığı, uzun illər xoşbəxt və firavan həyat, möhkəm ailə səadəti və uğurlardan başqa, həm də bütün həmvətənlərimizə arzu etmək istəyirəm ki, doğma Azərbaycana ürəkdən aşiq olsunlar, xalqımıza sadiq qalsınlar və ona xidmət etsinlər. Arzu edirəm ki, Azərbaycan mümkün olan ən qısa zamanda öz ərazi bütövlüyünü bərpa etsin və öz vətəndaşlarının xoşbəxt həyatı üçün lazımi şərait yaratsın. Bütün dünyadakı Azərbaycan diasporuna isə arzu edirəm ki, birləşsinlər və doğma Azərbaycan üçün etibarlı dayağa çevrilsinlər. Bütün azərbaycanlıları Azərbaycanın müstəqilliyini qorumağa, onun zənginliyini artırmağa və təhlükəsizliyini möhkəmləndirməyə çağırırıam.

Bundan başqa, çox istəyirəm ki, vətənpərvərlik hər bir azərbaycanlının həyatının mənasına çevrilsin.

Söhbət etdi: Azər Muradbəyli
Бakı-Milan-Bakı