Səddam Hüseynin edamına necə qərar verilib? - Şok detallarİraqın devrilmiş prezidentin Səddam Hüseynin edam olunmasından 13 ildən çox vaxt keçir.

Avropa.info xəbər verir ki, BBC kanalı Səddam Hüseynin edamına qərar verən iraqlı hakimlərdən birindən aldığı reportajda Səddamın son anlarına dair detalları paylaşıb. İraqlı hakim Munir Haddad qərarın necə verilməsi və icra olunması haqda danışıb.

- Nuri əl-Maliki hökuməti ilə məsləhətləşmə aparılırdı. Səddam Hüseynin edam qərarı necə verildi?

- Apellyasiya məhkəməsi kimi 9 üzvdən ibarət idik. Qərarın təsdiqi üçün 9 üzv arasında səsvermə aparılması lazım idi. 23.12.2006-cı il tarixində Nuri əl-Maliki Səddam Hüseynin edam olunacağını iraqlılara bəyan etdi. Nuri əl-Maliki ilə dost idik. Məndən qərar haqda soruşdu. Mən də işin başa çatması üçün 1 ay lazım olduğunu dedim. Apellyasiya məhkəməsi yığışdı və uzun iclaslardan sonra 3 gün içində edam qərarı verdik.

- 9 üzvün hamısı edam qərarını imzaladı?

- 9 üzvdən yeddisi edam qərarını imzaladı. Digər iki üzv isə yayındı.

- Amerikalıların edam qərarına təsiri oldumu?

- Qətiyyən. Təsirləri olmadı. Amerikalılar və ingilislər məhkəmədə konsultant kimi iştirak edirdilər. İraq Cinayət Məhkəməsi İraq Ali Məhkəməsindən ayrı qurumdur, başqa məhkəmədir.

- Amerikalı və ingilis konsultantlar məhkəmədə iştirak edirdilər?

- Bəli, var idilər.

- Bəs, onların vəzifəsi nə idi?

- Onlar sadəcə maaşlarını alırdılar. Bir çox məhkəmədə, Lahey məhkəməsində kurs keçdik. Beynəlxalq qanunlar haqda dərs aldıq. Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi İraq Cinayət Məhkəməsindən fərqlidir. Belə ki, Səddam Hüseyn İraq qanunlarına görə mühakimə olunsaydı, azad olunardı. Biz də onu beynəlxalq hüquq əsasında mühakimə etdik. Qanunları ingiliscədən ərəbcəyə tərcümə etdik. Bu məsələdə iraq əsilli ingilis vəkil Sami Şələbinin rolu böyükdür.

- Nuri Malikinin “sağ əli” İzzət Şehbandarın sözləri haqda nə deyəcəksiniz?

- Nuri Malikinin “sağ əli” İzzət Şehbandar “Səddam ABŞ hərbçilərinin nəzarətində idi, daha sonra iraqlılara verildi. Prezident Buş ilə görüşdüm. Körfəz ölkələri və ABŞ-ın təzyiqlərindən danışdım. Buş isə mənə “Onu bu gün edam edin” dedi və edam həyata keçirildi” demişdi. Bunlarln hamısı şişirdilib və düzgün deyil. Nə ABŞ, nə də Körfəz ölkələrinin təzyiqi olub.

- Səddamın edamı iraqlıların qərarı idimi?

- Tamamilə iraqlıların qərarı idi. Edam qərarını mən və iraqlı hakimlər verdi.

- Edamın həyata keçirildiyi gün siz də məhkəmədə idiniz. Nəyin şahidi oldunuz?

- Səddam Hüseyn cinayətkar idi və mən ailəmdən davamlı olaraq onun cinayətləri haqda eşidərdim. Səddam insanları şəxsən öldürürdü. Məhkəmə günü Səddamın üzündən qorxduğu görünürdü.

- Səddam Hüseyn bayram gecəsi edam edildi. Kədərlənmədinizmi? Və yaxud nələr hiss etdiniz?


- Səddamın edam olunması ilə bağlı heç bir narahatlığım yox idi və heç nə hiss etmədim. Biz bu qərarı verərkən ondan intiqam almaq üçün etmədik. Qərarımızın arxasında məzhəb düşüncəsi yox idi. Səddam özünün sünni olduğunu deyirdi, amma o, bir gün belə sünni olmadı. Əsl diktator idi.

- Məhkəmə salonunda kimlər var idi? Səddamın son sözləri nə idi?

- Son sözləri qızına baxmamı istədi və şəhadət gətirdi. İki dəfə şəhadət gətirdi. İkinci şəhadəti gətirdiyi əsnada edam həyata keçirildi. Edamdan sonra da cəsədini ailəsinə verdik.
"AŞPA - da Azad Demokratlar Qrupu siyasi fraksiyası fəaliyyətini dayandırdı"Suallarımızı Azərbaycan Milli Məclisinin üzvü Müslüm Məmmədov cavablandırdı.

- Müslüm müəllim, AŞPA-nın yay sessiyasından sonra qurumun 6 siyasi fraksiyasından biri olan Azad Demokratlar Qrupunun fəaliyyətinə xitam verildi. Siz bu qrupun sabiq vitse-prezidenti kimi bu hadisəni neçə qiymətləndirirsiniz?

- Avropa Şurası Parlament Assambleyasında qərarların verilməsi, yüksək vəzifələrə təyinat və digər əhəmiyyətli məsələlərdə siyasi fraksiyaların oynadığı rol həddindən artıq mühümdür. Siyasi fraksiya səviyyəsində bu və ya digər məsələ ilə bağlı qərar verildikdən sonra fraksiyanın bütün üzvləri bu qərara uyğun səs verməlidirlər, əks halda bu üzv barədə çox sərt qərar, hətta onun fraksiyadan kənarlaşdırılması, bundan sonra isə öz ölkəsində təmsil etdiyi partiyada üzvlük məsələsini gündəmə gətirə bilərlər. 2017-ci ilə qədər AŞPA-nın 5 siyasi fraksiyası olub. Azərbaycana və digər ölkələrə qarşı son illərdə aparılan kampaniyaya cavab olaraq, sözümüzü deməyə platforma yaratmaq üçün, əsasən Azərbaycan və Türkiyə millət vəkillərindən ibarət olan Azad Demokratlar Qrupu siyasi fraksiyası 2017ci ilin iyununda yaradıldı. Bu hadisə anti-Azərbaycan mövqeyi tutan AŞPA rəhbərliyi, xüsusən Baş Katib Savitski üçün böyük zərbə idi. Müxtəlif bəhanə və şər atma cəhdləri ilə fraksiyanın yaradılma tarixini sentyabr ayına keçirdilər və beləliklə qrupun maliyyələşməsini 2018-ci ilin yanvarından deyil, 2019-cu ilin yanvarın ayına keçirilməsinə nail oldular. Məqsəd isə ondan ibarət idi ki, maliyyəsiz qalan qrup bu müddət ərzində fəaliyyətini dayandırsın. Bu çətinliyə baxmayaraq qrup ötən müddət ərzində fəaliyyətini uğurla davam etdirdi, qrupun əvvəl 1, sonra isə 2 vitse-prezidenti azərbaycanlı millət vəkili idi. 2019-cu ilin yanvarından isə AŞPA rəsmi olaraq qrupun maliyyələşdirilməsinə başladı. Lakin Savitskinin təşəbbüsü ilə 2019-cu ilin aprel ayında Qaydalar və Prosedurlar komitəsində siyasi fraksiyalar haqqında 19.2 maddəsi dəyişdirildi. Belə ki, bu vaxta qədər siyasi fraksiyanın yaradılması üçün üzv sayına qoyulan minimal kvota 6 ölkədən 20 millət vəkili idi. Aprel ayından isə bu kvota dəyişdirildi və 8 ölkədən 28 millət vəkili oldu. Təəssüf ki, Savitski və onun əlaltılarının AŞPA-da yaratdığı qorxu və təzyiq mühitində heç kim bu biabırçı qərarın əleyhinə çıxmayıb və beləliklə bu qərar heç bir çətinlik olmadan qəbul edilib. Bu yanaşma konseptual olaraq AŞPA dəyərlərinə ziddir, onsuz da bundan əvvəl mövcud olan şərtlər AŞPA üzvlərinə fraksiya yaratmağa imkan vermirdi, beləliklə yüzə yaxın millət vəkili heç bir siyasi qrupa üzv deyildi, bu da o deməkdir ki, onlar bu qurumda nə məruzə yaza bilərlər, nə komitələrdə hansısa vəzifə tuta bilərlər. Bu da, öz növbəsində, təşkilatın fəaliyyətinin qeyri-effektiv olmasına səbəb olur. Məsələyə daha geniş yanaşsaq, AŞPA-nın verdiyi bu qərar Avropa Şurasının üzv ölkələrə qoyduğu əsas tələblərdən biri olan “inklüziv demokratiya" prinsipinə ziddir, yəni hər kəs effektiv şəkildə verilən siyasi qərarlarda iştirak etmək hüququna malik olmalıdırlar, bu qərar isə əksinə, deputatların təcrid olmasına gətirib çıxardı.

- Dediyiniz bu qorxu mühiti özünü nədə büruzə verir? Avropanın demokratiya institutu sayılan bir qurumda belə bir mühitin yaradılması inandırıcı deyil..


- AŞPA-da son illər baş verən proseslərdə birbaşa iştirakçı olmasaydım mənə də vəziyyətin bu dərəcəyə gəlib çatmasına inanmaq çətin olardı. Hal-hazırda Savitski 10 illik fəaliyyətinin sonuna yaxınlaşır, amma buna fəaliyyətdən çox hegemonluq adı daha çox uyğun gəlir. Onun istəyinə qarşı çıxan millət vəkilləri müxtəlif bəhanə və əsasən də şərləmək yolu ilə qurumdan uzaqlaşdırırlar. Bunun üçün o Büroda və Qaydalar və Prosedurlar Komitəsində olan nüfuzundan süi-istifadə edir. Yazılan yeni qaydalar bəzən ən adi məntiqə belə zidd olsa da assambleya tərəfindən qəbul edilir.

- Müslüm müəllim, axı bu qaydaları millət vəkilləri elə özləri qəbul edir, Savitski və onun məmurları səs vermək hüququna malik deyillər.


- Düzdür, səsvermədə deputatlar iştirak edir. Amma qaydaları onlar yazmır, məhz Savitskinin diktəsi ilə bu komitələrdə məruzəçilərə təhkim olunan katiblər yazır. Çox az sayda məruzəçi məruzəsini özü yazır, bu işi əsasən katib edir.

- Qayıdaq qrupla bağlı məsələyə, dediyiniz qayda dəyişikliyindən sonra nə oldu?


- Qrupun üzvlərinin sayının yeni qaydalara uyğun artırılması üçün 30 iyuna qədər vaxtı var idi. 2 ölkə və 6 üzv tapılması üçün aparılan bütün səylər Azərbaycanla bağlı məsələlərin müzakirəsində müstəqil mövqedə duran AŞPA üzvlərinə son dövrlərdə anti-Azərbaycan qüvvələrin səyləri nəticəsində sanksiyaların tədbiq edilməsi və cəzalandırılması ucbatından heç bir nəticə verməyib 1 iyul tarixdən qrup öz fəaliyyətinə xitam verdi. Hal-hazırda AŞPA-da heç bir qrupa üzv olmayanların sayı 120 nəfərə çatıb, bu isə üzvlərin 20 faizi deməkdir. Müqayisə üçün, Avropa parlamentində heç bir siyasi qrupa daxil olmayanların sayı ümumi sayın cəmi 2,5 faizini təşkil edir.

“Gələn il Avstriyada Xocalı soyqırımı abidəsi ucaldılacaq” Məlumdur ki, bu gün dünya siyasətində aktiv rol oynamaq üçün ölkələrin əhalisinin sayı, ümumiyyətlə coğrafi böyüklüyü əsas deyil. Yetər ki, dövlətin iqtisadi-maliyyə bazası güclü olsun. Avropanın mərkəzində yerləşən Avstriya da belə dövlətlərdəndir. Tarixən istər siyasi-hərbi proseslərdə, istər mədəniyyət sfrasında, istərsə də iqtisadi-maliyyə, xüsusilə bank sektorunda dünyada öz sözünü deməyi bacaran Avstriya ilə bu gün Azərbaycan arasında sıx münasibətlər mövcuddur. Qarşılıqlı sərmayə qoyuluşu, yüksək ticarət əlaqələri, dövlət, eləcə də özəl şirkətlər səviyyəsində işbirliyinin genişlənməsi Avstriya-Azərbaycan münasibətlərinin miqyasına isbatdır. Bəs belə geniş əlaqələr Avstriyada yaşayan soydaşlarımızın və onların yaratdığı diaspor təşkilatlarının fəaliyyətinə necə təsir göstərir?

Avstriya Azərbaycanlıları Cəmiyyətinin sədri Fərid Əzizov bizimlə söhbətə məhz bu ölkədəki soydaşlarımızın ümumi yaşayışından bəhs etməklə başladı:

- Avstriya Avropanın bir çox ölkəsindən ərazisinin kiçik, əhalisinin sayının az olmasına baxmayaraq, siyasi baxımdan çox böyük nüfuza malikdir. Dünyada demokratiyanın beşiyi sayılacaq ölkədir. Hazırda bu ölkədə azərbaycanlılarımızın sayı o qədər də çox deyil. Qeyri-rəsmi göstəricilərə əsasən bu gün Avstriyada ümumilikdə 4 mindən bir az artıq azərbaycanlı yaşayır. Onların arasında alimlər, ziyalılar, bəstəkarlar və bir çox iş adamları var. Doğma Azərbaycandan kənarda yaşasaq da, aramızda çox mehriban münasibət mövcuddur. Buradakı azərbaycanlılar olaraq vaxtaşırı tədbirlər, şənliklər təşkil edərək bir araya gəlirik.

- Avstriyada siz daxil neçə diaspor təşkilatı fəaliyyət göstərir və ümumilikdə sıralarınızda nə qədər soydaşımız fəaliyyətdədir?

- Burada yaşayan hər bir xalqın, hər bir ölkənin öz diaspor təskilatı mövcuddur. Biz isə Azərbaycan diasporu olaraq yeganə təşkilatıq. Düzdür, başqa diaspor təşkilatları da fəaliyyət göstərib, amma nədənsə tez də işlərini dayandırıblar. Bizim Avstriya Azərbaycanlıları Cəmiyyəti olaraq isə tək məqsədimiz var: Azərbaycanın adını hər zaman uca tutmaq, həmişə birlik və bərabərliyimizi qorumaq. Bu ölkədə yaşayan azərbaycanlıların demək olar hər biri Avstriya Azərbaycanlıları Cəmiyyətinin üzvüdürlər.

- Azərbaycanla Avstriya arasında iqtisadi-ticarət və sosial-humanitar sahələrdə münasibətlər çox yaxşıdır. Mədəniyyət sahəsində də sıx əlaqələr mövcuddur. Maraqlıdır, diaspor təşkilatları olaraq sizlər bu münasibətlərdən istifadə etməklə orada Azərbaycan həqiqətlərini yaya, ölkəmizi avstriyalı insanlara yetərincə tanıda bilirsinizmi?

- İki ölkə arasında hər bir sahədə sıx əməkdaşlıq mövcuddur: istər elmi, istərsə də mədəniyyət sahəsində. Biz isə öz növbəmizdə diaspor təşkilatı olaraq bu sahələrin daha da genişlənməsinə səy göstəririk. Təkcə bu il diasporumuzun təbliğatı ilə Azərbaycana 2 mindən çox turist gedib və döndükdən sonra Azərbaycanın qonaqpərvərliyindən, insanların xoş, gülərüz olmalarından və ən əsas da Azərbaycanın milli mənəvi dəyərlərindən söz açırlar. Cəmiyyət olaraq bu il bir çox tədbirlər keçirmişik ki, bunlardan ən genişmiqyaslısı Xocalı soyqırımının 27-ci ildönümünə həsr olunmuş tədbirlər silsiləsi idi. Fevralın 22-dən biz Xocalıya Ədalət aksiyalarımıza start verdik və xalq rəssamı Əşrəf Heybətovun “Xocalı bir rəssamın gözü ilə” adlı rəsm sərgisi təşkil etdik. Tədbirə Avstriyada fəaliyyət göstərən yerli və xarici qonaqlar təşrif buyurdular. Fevralın 23-də Avstriyanın mərkəzi meydanı olan Ştefan Platzda Xocalıya Ədalət aksiyamız baş tutdu. Mərkəzi meydanda Xocalıda 27 il əvvəl baş verər məlum dəhşətli hadisələrdən bəhs edən kitablar, buklet və broşürlər paylanıldı və ən əsası meydanda 15 metrlik Azərbaycan bayrağı dalğalandırıldı. Tədbiri seyr edən turistlər 27 il öncə baş verən hadisəyə üzüldüklərini bildirdilər və erməni terrorunu pislədilər. Bununla yanaşı, 24. 25 və 26 fevral tarixlərində Salzburg şəhərində Xocalı şəhidlərinin xatirəsi anılıb. 16-19 mart tarixlərində isə Salzburg şəhərində Novruz şənliyi keçirdildi ki, tədbirə bir çox ölkənin nümayəndələri, diaspor fəalları da qatıldılar.

- Heç şübhəsiz ki, Azərbaycanın ən yaralı yeri Qarabağ münaqişəsidir. Bu müstəvidə nə kimi fəaliyyət göstərə bilmisiniz, Qarabağın Azərbaycan torpağı olduğunu və Ermənistan tərəfindən işğal edildiyini orada bilirlərmi?


- Tarix boyu ermənilər Azərbaycanın düşmanı olub və hər fürsətdə azərbaycanlılara qarşı amansız cinayətlər törədiblər. Biz Avstriya Azərbaycanlıları Cəmiyyəti olaraq bu il ermənilərin son 100 ildə Azərbaycan xalqına qarşı törətdikləri cinayətlərdən bəhs edən broşürlər, disklər çap etdirib Avstriya ictimayyətinə çatdırmışıq. Bundan əlavə, zaman-zaman Qarabağ problemi ilə bağlı seminatlar, görüş və konfranslar keçiririk. Təkcə bu il bir neçə kinoteatrda Qarabağ həqiqətlərindən bəhs edən filmlər nümayiş etdirmişik.

- Sual bir az çeynənmiş kimi səslənsə də, müasir və dünyagörüşlü avstriyalılar Xocalı soyqırımın baş verdiyini bilirlərmi və bu müstəvidə siz diaspor təşkilatları, təbii ki səfirliklə birlikdə bu soyqırımın Avstriya tərəfindən tanınması üçün hansı addımları atmısınız? Dövlət bir yana, adi bir şəhərin bələdiyyəsi tərəfindən də olsa soyqırımın tanınması, hansısa şəhərdə bu faciəyə abidə qoymaq və sair kimi işlər görülürmü?

- Xocalı faciəsi nəinki Avstriyada, bütün dünyada bəşəriyyətə qarşı işlənmiş ağır cinayət kimi tanınır. Bizim də borcumuzdur ki, bu hadisəni törədənləri - ermənilərin o zamankı hakimiyyətini dünyaya tanıdaq, onların necə amansız məxluq olduğunu hər kəs bilsin. Bu müstəvidə dayanmadan iş aparırıq. Allahın izni ilə gələn il Avstriyada Xocalı soyqırımı abidəsini ucaltmaq niyyətindəyik və bu barədə aidiyyəti qurumlarla danışıqlarımız olub, razılıqlar alınıb. Bundan əlavə, onu da qeyd edim ki, bu il Salzburg şəhərində Azərbaycan Evi açılacaq. Hansı ki, indiyədək heç bir ölkədə bunun kimi fəaliyyət göstərəcək Azərbaycan Evi olmayıb.

- Dünya mətbuatından izlədiyimiz kimi, Avstriyada baş nazir Sebastian Kurzun iqtidarı zamanı İslama heç də yaxşı münasibət bəslənmədiyinin şahidi olmuşuq. Belə bir şəraitdə müsəlman icması oilaraq çətin deyil ki sizə orda? Yeri gəlmişkən, digər müsəlman diaspor təşkilatları ilə əlaqələriniz varmı və varsa daha çox hansı xalqların təşkilatları ilə?..

- Düşünürəm ki, Kurzun iqtidarı zamanında nəinki müsəlman icması, eləcə də digər dinlərdən olan insanlar yetərincə əziyyət çəkib. Onun siyasi baxışları demokratiyaya zidd idi və sonu da məlumdur. Avstriya demokratik ölkədir, burda söz azadlığı, azad fikir söyləmək kimi hüquqlar digər ölkələrdə olduğundan daha geniş və asandır. Diaspor təşkilatı olaraq biz orta yol götürdüyümüz üçün heç bir kəsimlə problemlərimiz olmur. Biz erməni diasporundan başqa ölkədə fəaliyyət göstərən hər bir təşkilatla əməkdaşlıq edirik, onlar bir çox birgə tədbirlərimiz olub. Yaxın vaxtlarda Qarabag münaqişəsi ilə bağlı ermənilərin azərbaycanlıların başına gətirdiyi bəlalardan bəhs edən sərgimiz açılacaq və əminəm ki, bu tədbirin ərsəyə gəlməsinə hər bir azərbaycanlı dəstək verəcək.

Vüsal Tağıbəyli
“Özümüzü aldatmaqdan əl çəkməliyik”Vüqar Abbasov: “Torpaqlarımız işğalda ikən özümüzü, xalqımızı aldatmaq qətiyyən düzgün deyil”

Vüqar Abbasovun 45 yaşı var. 1997 – ci ildə Qərb Universitetini bitirib. Uzun illər AZTV – də çalışıb. 2008–ci ildən ailəsi ilə birlikdə Niderland Krallığında yaşayır. 2012-2015-ci illərdə Niderlandda Davinci Kollecində Sosial xidmətlərüzrə təhsil alıb. Azərbaycan və Niderland Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. Hazırda Niderland Qaçqınlarla İş Üzrə İdarəsində hüquq yardımçısı kimi çalışmaqdadır. 2015–ci ildə Niderlandda Azərbaycan diasporasının inkişafı üçün Niderlandlı həmkarlarla birlikdə “Connect” təşkilatını yaradıb və bu təşkilatın sədridir. Niderlandda yaşadığı müddətdə Hollandiya parlamentində millət vəkilləri ilə, yerli bələdiyyə başçıları, siyasət adamları ilə çoxsaylı görüşlər keçirib.

V.Abbasovla diaspor sahəsindəki vəziyyəti müzakirə etdik, fikir və təkliflərin dinlədik.

- Avropada diaspor quruculuğu işi sizi qane edirmi?

- Əvvala, onu qeyd edim ki, Avropada olan diasporumuz haqqında konkret fikir bildirmək bir qədər çətin olar. Ümumi yanaşdıqda isə diasporumuzun bugünkü durumu ilə illər öncəki durumu arasında fərq isə çoxdur, yaxşı mənada. Diaspor quruculuğunun məni qane edib-etməməyinə gəlincə, niderlandlıların bəyəndiyim, gözəl sözlərindən biri də budur ki, hər şeyin daha yaxşısı mümkündür. Quruculuq müxtəlif təşkilatların olması, onları bir yerə yığmaq, yaxud da bir yerə yığılmışlar kimi göstərmək deyil, mənim düşüncəmə görə. Quruculuq onadan başlayar ki, hər ölkədə nə qədər soydaşımızın yaşadığını bilək. Şübhə edirəm ki, belə dəqiq, yaxud da dəqiqliyə yaxın rəqəmlərimiz var. Bundan başqa, soydaşlarımızdan hansının nə kimi imkanları var, onlardan yaxşı mənada, necə istifadə etmək olar? Bunlar dəqiqləşməli, yaxud da təxminən bilinməlidir. Sonra isə elə bir şərait yaratmaq lazım deyil ki, insanlarımız diaspor fəaliyyətindən çəkinsinlər. İnsanlara sərbəstlik vermək lazımdır. Onda bu formalaşma özlüyündən gedəcək. Bizim diaspor tariximizi uzun illər öncəyə, XX əsrin əvvəlinə bağlayırlar. Ancaq danılmaz fakdır ki, diasporumuz sözügedən əsrin sonlarından daha çox formalaşmağa başlayıb, yəni gəncdir. Diasporumuz gələcəkdə, gənclərin hesabına daha güclü ola bilər. Bunun üçün isə xaricdə yaşayan gənclərimizin ölkəmizə bağlı qalması lazımdır. Bu, nə qədər ailələrdən aslıdırsa bir o qədər də ölkəmizdən aslıdır. Bunun üçün çox işlər görülməlidir.

- Avropada azərbaycanlıların saysız-hesabsız təşkilatları var, amma arada birlik, həmrəylik yoxdur. Sizcə səbəblər nədədir?

- Bunun üçün zaman lazımdır, ancaq önəmli olan odur ki, bu təşkilatlara kənardan müdaxilələr olmasın. Əvvala, mənim fikrimcə, birləşməkdən danışmaq bu başdan ayrılıq salmaq deməkdir. Ümumi məsələlərdə birlikdə hərəkət etməkdən, həmrəylik göstərməkdən söhbət gedə bilər. Ona görə ki, hər təşkilatın öz yolu, öz dəsti xətti ola bilər və əslində olmalıdır. Səbəblərə gəlincə, səbəblər müxtəlifdir. Gördüyüm odur ki, diasporun işinə çox müdaxilələr olur. Diasporun etməli işlər qalır bir tərəfdə, bəzən də Azərbaycanın daxili siyasətinə qatmağa cəhdlər olur. Bundan başqa, Bakıdan gəlirlər Avropa dövlətlərinə. Bəzi təşkilatları yığırlar bir yerə və bunlar da çox vaxt kimlərəsə xoş gələn, yaxın olan təşkilatlar olur. Bir iclas keçirdirlər və deyirlər ki, vəssalam, filan yerdəki diasporumuz yığıldı bir yerə, birləşdi və s. Bəs yerdə qalan təşkilatlar? Bəs tədbirə dəvət alıb, qatılmayanlar? Bəs tədbirə dəvət almayanlar? Hansıki onların arasında Azərbaycan üçün kifayət qədər çox işlər görmüş təşkilatlar da var. Belə birlik olar? Deyəndə də olursan pis adam. Ümumiyyətlə, danışanda ümumi danışmağa nə ehtiyac var? Məsələn, demək olar ki, filan yerdəki bəzi təşkilatlar birlikdə iclas keçirdilər. Ancaq təəssüf ki, ümumi deyir və insanları narazı salırlar. Beləliklə də insanlar bezir və kənara çəkilirlər. Kimlərsə də bunu özlərinin kiminsə, hanısa təşkilatın üzərində qələbəsi imi dəyərləndirə, “sözə baxmazsan belə olar” deyə, düşünə bilərlər. Ancaq belə səfeh düşüncələrdən, bu cür “birləşmələrdən,” uduzan yalnız və yalnız diasporumuz və dolayısı ilə ölkəmiz olur. Bir sözlə, Vətəndən kimlərsə, dövlət qrumları, səfirliklər, “yaxşı, yaxud pis təşkilat,” “böyük, yaxud kiçik təşkilatlar,” “sözə baxan, sözə baxmayan təşkilat rəhbəri” və s. söhbəti salmasınlar. Birinin elədiyi “qarşıqa” boyda işi “fil boyda iş” kimi təqdim edilməməlidir. Başqa birinin işini görməzdən gəlinməməlidir. Bir də səmimiyyətin olduğunu düşünmürəm. Məsələn, Niderlandda və Belçikada bu işlə məşğul olan hər kəs kimin kim olduğunu, kimin nəyi necə bacardığını yaxşı bilir. Ancaq əgər, diaspora ilə məsul olan komitə burdakı hanısa təşkilata, şəxsə qarşı ədalətli mövqe tutmursa və digər təşkilatlar, Məmməd Araz demişkən, “məndən ötdü” prinsipi ilə susurlarsa, hansı birlikdən söhbət gedə bilər? Hansı inamdan söhbət gedə bilər? Özümünkülərə qarşı söz deyə bilməyənlərlə birlikdə düşmənə qarşı mübarizə aparmaq olarmı? Mən düşünürəm ki, yox.

- Azərbaycan həqiqətlərini Avropada yetərincə yaymışıqmı? Yayamamışıqsa səbəblər.

- Diaspor sahəsində də bəlli bir məqsəd və bu məqsədə gedən “yol xəritəsi” olmalıdır. Birinci sual bu olmalıdır: biz nə istəyirik? Mən belə düşünürəm. Məqsəd bəlli olmalı və dəyişməməlidir. Şəxslər dəyişə bilər, siyasət isə yox. Məsələn, erməni diasporunu ayaqda tutan qondarma erməni soyqrımıdır. Əgər bu məsələ aktuallığını itirsə erməni diasporu da kimsəyə lazım olmaz. “Azərbaycan həqiqətləri” deyirik. Nədir bu həqiqətlər? Bu, ümumi anlayışdır. Bizim həqiqətlərimiz çoxdur. Açıq etiraf edim ki, mən də bu ifadədən istifadə edirəm, bəzən. Səmimi desək, bizim diasporun fəaliyyətini izləsək əsasən mitinqlərin, tədbirlərin şahidi olarıq. Sanki məqsəd mitinq və tədbirlər keçirtməkdir. Ancaq mitinq və tədbirlər bizim üçün məqsədə çatmaq üçün mövcud ola biləcək vasitələrdən biri, yaxud bir neçəsi olmalıdır. Özümüzü aldatmaqdan əl çəkməliyik ki, ay bunu belə etdik, onu elə etdik. Bizim erməni kimi arxalı düşmənimiz var. Ancaq ondan daha böyük düşmənimiz özümüzü aldatmağımız olar. Torpaqlarımız işğalda ikən özümüzü, xalqımızı aldatmaq qətiyyən düzgün deyil. Mən belə düşünürəm və kim necə istəyirsə elə də anlasın. Məsələlərə savadlı yanaşmaq lazımdır, deyə düşünürəm. Diaspor fəaliyyəti çoxşahəlidir. Bura milli bayramlarımızı keçirtmək, mədəniyyət günləri təşkil etmək, soydaşlarımızı müxtəlif vasitələrlə və vaxtaşırı bir yerə yığmaq, onların arasındakı mövcud əlaqələrin möhkəmlənməsinə çalışmaq, yeni əlaqələrin qurulmasına nail olmaq və s. daxildir. Eyni zamanda, mətbuatla işləmək, universitetlərlə, digər yerli təşkilatlarla işləmək də lazımdır və hətta vacibdir. Hər işi isə bilən, bacaran biri etməlidir. Deyək ki, bir juranlistə Qarabağ problemindən danışmağı düşünürsən. Gərək məsələnin hardan qaynaqlandığını biləsən axı. Bu hadisələrə 1988 – ci ildən başlayan hadisələr kimi yanaşmaq, elə təqdim etmək yanlışdır. Ermənilərin əraziyə köçrülməsinin tarixinə bələd olmaq lazımdır. Danışanda siyasətlə danışmağı bacarmaq lazımdır. Həm öz ölkəni, həm də yaşadığın ölkəni yaxşı tanımalısan. İldə bir neçə dəfə “Parlamentə müraciət etdik,” “Mətbuata müraciət etdik” və.s. deməklə deyil. Nəticə lazımdır. “Eyni hərəkəti edib fərqli nətiə gözləmək axmaqlıq əlamətidir” deyiblər. Odur ki, məsələn, mətbuata müraciət etməyin nəticəsini göstərin, beş cümləlik bir yazı göstərin. Göstərə bilmirsinizsə demək ki, aldadırsınız, yaxud da yuxarıda çəkdiyim misal uyğun gəlir. Bu barədə uzun-uzadı danışmaq olar, ancaq hesab edirəm ki, hələlik bu qədər bəsdir.

- Diasporadan lobbiçilik işinə keçməyin zamanı yetişməyibmi?

- Düşünürəm ki, bunları eyniləşdirmək olmaz. Diaspor fəaliyyəti ilə lobbiçilik tamamilə ayrı-ayrı mənalar daşıyırlar. Amma diaspor nümayəndələri həm də lobbiçiliklə məşğul ola bilərlər. Ancaq “diaspor fəaliyyətinə son qoyub lobbiçiliklə məşğul olmalıyıq” deməyi də düzgün hesab etmirəm. Diaspor təşkilatlarımızın hamısı lobbiçilik etmək gücündə də deyil və buna ehtiyac olduğunu da düşünmürəm. Diaspor fəaliyyəti ilə məşğul olan təşkilatlar, fəaliyyətdə olduğu ölkədəki soydaşlarının da xidmətlərindən istifadə edərək, soy-kökünün bağlı olduğu ölkəni təbliğ edə, tanıtdıra, müxtəlif tədbirlər təşkil edərək soydaşları bir yerə yığa, adət-ənənənin qorunmasına çalışa bilər ki, bura Novruz bayramı, Həmrəylik günü vəs. aiddir. Yuxarıda da qeyd etdim ki, diaspor fəaliyyəti geniş anlayışdır; bura, həmçinin doğma dilində məktəblərin təşkili, musiqimizin təbliği vəs. daxildir. Lobbiçilik isə tam fərqli fəaliyyətdir. Qısa desək, lobbiçilik dövlət və qanunverici orqanların qəbul edəcəyi qərarlara təsir etmək deməkdir. Əsas məqsəd isə hansısa qrupların, dövlətin maraqlarına xidmət etməkdir. Odur ki, düşünürəm ki, kim hansı işi bacarırsa onu öz öhdəsinə götürməli və onunla məşğul olmaldır.

- Ermənilərin imkanlı diaspor rəhbərləri, lobbiçiləri daim öz ölkələrinə maliyyə yardımları göstəririlər, hansısa layihələrdə iştirak edirlər. Bizim iş adamlarımız, milyonçularımız isə... Fikirləriniz maraqlı olar..

- Bəli, erməni iş adamları ilə bağlı çoxsaylı belə faktlar var. Bizim iş adamlarından isə bu işlərdə iki nəfərin adının hallanmasının daha çox şahidi olmuşam, bəlkə də digərləri də var, mən eşitməmişəm. Onlardan biri Fizuli Məmmədov, digəri isə Mübariz Mənsimovdur. İkincinin adı xeyriyyə işlərində hallanır ki, bu da çox gözəl və alqışlanmalı haldır. Fizuli müəllimin adı isə həm xeyriyyəçi kimi, hə də diaspor fəaliyyəti ilə məşğul olan aktiv bir şəxs kimi tanınıb, onun adına mətbuatımızda vaxtaşırı həm bir xeyriyyəçi, həm də diaspor xadimi kimi rast gəlmək olur. Əslində özümüzü nə erməni, nə də bir başqası ilə müqayisə etmək düzgün deyil. Niyə kiməsə baxmalıyıq? Millətin, dövlətin adına bir iş görmək, bacardığını ortaya qoymaq milli qürur məsələsidir. Kiməsə baxıb qürurlu olmaq özü qürursuzluq deməkdir. Milli qürur ya var, ya da yoxdur. Ancaq iş adamlarımıza şəxsən öz adıma nəyisə irad bildirə bilmərəm. Pul onlarındır, özləri qazanıblar, hara və necə xərcləyəcəklərinə aid qərarı özləri verə bilərlər. Əgər millətlərinin, dövlətlərinin onlara ehtiyacı olan bir vaxtda kənarda dururlarsa nəsə demək də artıqdır, deyə düşünürəm. Erməni iş adamları da dəstək verəndə baxırlar ki, kim gerçəkdən bu işlərdə xeyir verə bilərsə ona, onlara dəstək verirlər. Onlar baxmazlar ki, rəsmi Yeravan kimə dəstək verilməsini istəyir. Düşünmürəm ki, hanısa erməni iş adamı kiminsə əlində alət olsun. Ermənilər işi iş bilənə tapşırırlar. İş adamları da pullarını reklam olunmaq xətrinə deyil, gerçəkdən ölkələri üçün iş görmək xətrinə xərcləyirlər.

- Birlik, həmrəylik üçün nələri tövsiyə edərdiz?

- Diasporun, diaspor təşkilatlarının işlərinə müdaxilə edilməsin. Səmimi olaq bir-birimizə qarşı. Necə deyərlər, “dili olub dilçəyi olmayanlar”ı nə qədər yaxın olsalar belə göylərə qaldırmasınlar. “Dili olub dilçəyi olanlar”ın işlərini isə, düşmən olsalar da, heç etməsinlər, etməyə çalışmasınlar. İşinə peşəkar yanaşan biri görülən işə dəyər verər, şəxsi münasibətlərə, şəxsi yanaşmalara deyil. Bunlar olarsa həmrəylik də olar, iş də olar. Buna bütün varlığımla inanıram. Bir də onu qeyd edim ki, diasporumuz doludur, obrazlı desək, “Leytenant Şmidtin uşaqları” ilə, bir çox sahələrimizdə olduğu kimi. Onları yığışdırmasalar nə birliyə nail olmaq mümkündür, nə də hər hansı bir nəticə əldə etmək.
“Çoxlu yaralılar var, hökumət istefa verəcək” - Gürcüstanlı deputatGürcüstan parlamentinin azərbaycanlı deputatı Azər Süleymanovla müsahibəni təqdim edirik:

- Azər müəllim, Gürcüstanda, konkret olaraq Tbilisidə nə baş verir?

- Mən Gürcüstan spikeri ilə birlikdə Bakıda səfərdə idim. Bakını səhərə yaxın tərk etmişəm, artıq Gürcüstandayam. Əslində biz bu gün cənab Prezident İlham Əliyevlə, baş nazir Novruz Məmmədovla və digər yüksək səviyyəli şəxslərlə görüşməli idik. Ancaq Tbilisidə olan bu hadisələrə görə gecə geri qayıtdıq. Artıq demək olar ki, İrakli Kobaxidze parlamentin sədri deyil. Çünki “Gürcü Arzusu” Partiyası artıq istefaya hazırlaşmalıdır. Dünən Gürcüstan parlamentində baş verən hadisələrə görə onların ölkəni idarə etməyə mənəvi haqqı yoxdur.

- Konkret olaraq bu gün üçün nə gözlənilir?

- Bu gün axşam saat 19:00-da aksiya olacaq. Artıq aksiya təyin edilib. Bu aksiyalar parlamentin sədri, baş nazir istefaya gedənə qədər davam edəcək. Bu hadisədə əli olan hər bir cinayətkar öz cəzasını almalıdır. Çünki çoxlu sayda yaralılarımız, həbs edilən insanlar var. Hakimiyyətin özü təxribat edərək, guya polisə hücum edildiyi mənzərəsini yaradıb. Hansı ki, polisə hücum edən elə polisin öz adamları olub. Beləcə aranı qarışdıraraq insanlara qarşı zor tətbiq etmək üçün əsas əldə ediblər. Amma bu keçməz. İndi Gürcüstanda qeyri-stabil vəziyyət var. Torpağının 20 faizi işğal edilsin və işğalçı dövlətin deputatı gəlib sənin parlamentində əyləşərək, rus dilində iclas aparsın və buna hökumətdən heç kim səsini çıxarmasın. Bu, Gürcüstan uğrunda savaşıb şəhid olan insanların xatirəsinin təhqir edilməsi deməkdir. Artıq ölkə əhalisi ayaqdadır. Dünən axşam küçələrə 50 minə qədər insan çıxmışdı. Bu gün isə daha çox insanın mitinqə gələcəyini gözləyirik. Artıq bu prosesin qarşısını heç kim ala bilməz.

- Ancaq daxili işlər naziri bəyan edib ki, baş verənlərə görə istefaya hazırdır...

- Bəli, daxili işlər naziri bəyan edib ki, istefa verməyə hazırdır. Ancaq bizə indi hökumətin mövqeyi o qədər də maraqlı deyil. Artıq hökumət yoxdur, ölkəni qeyri- legitim formada idarə edən cəmi bir oliqarx var və bu da Bidzina İvanişvilidir. O, Rusiyanın oliqarxıdır. Əhali də buna qarşıdır. Bir neçə günə hökumət qərarını verməlidir. Hökumət ya istefa verməlidir, ya da yeni parlament seçkiləri keçirilməlidir.

- Hazırda Tbilisi küçələrində etirazlar varmı?

- Yox. İnsanlar gecə etiraz ediblər. Sonra polis aksiyaya qarşı zor tətbiq edib. Biz bilmirik ki, xəstəxanalarda nə qədər yaralılarımız, var, habelə nə qədər insan həbs edilib. Bu gün saat 19:00-da aksiya olacaq.

- Bu aksiyaların təşkilatçısı varmı, varsa, hansı qurumdur?

- Bu aksiyaların təşkilatçısı siyasi mövqeyindən asılı olmayaraq, Gürcüstan əhalisidir. Dinindən, irqindən asılı olmayaraq, hər kəs indiki hökumətə qarşı birləşib. Sözsüz ki, təşkilatçılardan biri də sabiq prezident Mixail Saakaşvilinin partiyası və müttəfiqləridir. Ancaq əksər müxalif partiyalar bu prosesdə iştirak edir və hamı bir yerdədir.

- Bu gün aksiyalar hansı şüarlarla keçirilir?

- Açığı şüarlar haqqında məlumatlı deyiləm. Mən bir neçə saatdır Gürcüstana gəlmişəm və hazırda partiya qərargahına gedirəm. Onu deyə bilərəm ki, bu işin sonuna qədər gedəcək və mübarizəmizi dayandırmayacağıq.

- İvanişvilinin bu məsələlərlə bağlı mövqeyi açıqlanıbmı?

- Gəmi batdıqca günahı hakimiyyət komandasına yükləyir, deyir, belə olmamalı idi və s. Amma gürcü xalqının İvanişviliyə heç bir inamı qalmayıb.

- Daxili işlər nazirinin istefası əhalini sakitləşdirə bilərmi?

- Onun istefası gündəmdə var. Özü istefaya hazırdır, amma bununla heç nə həll olunmur. Əhali hökumətin istefasını istəyir. Dünən insanlar polislə qarşıdurmaya getmək istəməyib. Ancaq polisin qara qüvvələri polisə daşı atıb və bununla da həbslərə, zor tətbiq etməyə başlanıb. Əgər polis aksiyaya sadəcə, nəzarət etsəydi, vəziyyət bu həddə çatmazdı. Polisdən də yaralananlar olub. Saat 12:00-da açıqlama olacaq. Görək rəsmi informasiya nədən ibarət olacaq və hökumət nə deyəcək. Əslində hökumətin konkret mövqeyi yoxdur. Ümumiyyətlə, 2012-ci ildən sonra konkret oliqarxın mövqeyi var və onun sözünü də hökumət deyir. Əsas məqsəd ölkəni talamaq, öz ciblərini doldurmaqdır. Son hadisələrlə bağlı konkret mövqe yoxdur. Sadəcə baş nazir çıxış edərək, deyib ki, günahkarlar cəzalanacaq, bu iş belə getməyəcək. Sonra da beynəlxalq qurumlara müraciət edib.

- Rusiyalı deputatın Gürcüstan parlamentinin spikerinin masasında əyləşərək, iclas aparması faktı necə olub, normalda bu prosedur qaydadır, ya necə?

- Bu, qeyri-adi faktdır. Gürcüstanın daxili işlər naziri Rusiya vətəndaşıdır, orada bizneslə məşğul olub. İvanişvili özü də Rusiya vətəndaşıdır. Bu gün ölkəni idarə edənlər Rusiyaya yaxın qüvvələrdir. Bütün bunlar bəs etməyibmiş kimi 1990-1991-ci illərdə Abxaziyada Gürcüstana qarşı vuruşan rus deputat bu gün Gürcüstan parlamentinin spikerinin məqamında oturub və iclası rus dilində aparıb. Bu fakt Gürcüstan dövləti və əhalisi üçün təhqiredici bir haldır. Əhalimiz də ayağa qalxaraq, öz münasibətini ortaya qoyub. Əslində əhalini imtahana çəkərək, reaksiyasını yoxlamağa çalışıblar. Əhali də onlara münasibətini ifadə edib. Bu çox biabırçı bir hadisədir və buna görə cavab verməli olacaqlar.
teleqraf.com
“Füzuli Məmmədovun yanında olmalıyıq” - GAK sədri“Onun diaspor təşkilatları arasında həmrəylik yaratması təcrübəsini Gürcüstanda tətbiq etmək vacibdir”

İllərdir diaspor quruculuğu sahəsində aparılan işlər hələ də istədiyimiz effekti verməyib. Diaspor təşkilat sədrləri arasında qalmaqallar, parçalanmalar, ittihamlar daim milli maraqların qorunmasına ağır zərbələr vurub. Avropada bir çox diaspor təşkilatının hansısa əlamətdar və ya anım günlərində keçirdikləri aksiya və ya tədbirlərin isə heç bir çəkisi olmur. Çünki bu tədbirlərə yığışanlar elə özümüz oluruq, özümüz deyib, özümüz də eşidirik. Səsimizi Avropa mediasında ictimaiyyətə çatdıra bilmirik. Xatırladaq ki, hazırda xarici ölkələrdə 425-ə qədər Azərbaycan diaspor təşkilatı fəaliyyət göstərir. Amma Azərbaycan həqiqətlərini, ermənilərin işğalçılıq siyasətini istədiyimiz formada dünya ictimaiyyətinə həzm etdirə bilməmişik. Nöqsanlarımız, çatışmayan cəhətlərimiz çoxdur. Diaspor quruculuğu, lobbiçilik və dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi bir-birilə üzvü surətdə bağlı olan, qırılmaz vəhdət təşkil edən əsas məsələdir. Hər üç məfhumu bir-birindən ayrılıqda təsəvvür etmək mümkünsüzdür. Amma ayrıdırlar, hələ də lobbizmə keçid barədə düşünülmür, həmrəylik, birlik isə mümkünsüzdür.

Gürcüstan Azərbaycanlıları Konqresinin sədri, Gürcüstan Beynəlxalq Əlaqələr və Gürcüstan Biznes və Hüquq universitetlərinin Fəxri Doktoru, energetika nazirinin sabiq müavini Hüseyn Yusubovla bu mövzu ilə bağlı söhbətləşdik.

Avrasiya.net-in ilk sualı diaspor təşkilatlarının faəliyyəti ilə bağlı oldu.

- Diaspor təşkilatlarının fəaliyyəti şəxsən məni qane etmir. Çünki, dünyadakı diaspor təşkilatlarımızın palitrasına baxsaq görərik, onlar elə bil Azərbaycanı təmsil etmirlər, bir-birlərinə düşmən münasibətdədirlər, sanki məskunlaşdıqları ayrı-ayrı ölkələri təmsil edirlər. Nəyi bölüşdürə bilmədikləri də aydın deyi. Ondan başqa da bu təşkilatlar arasında nifaqın yaranmasında, parçalanmasında əsas səbəbkar Komitənin sabiq sədri Nazim İbrahimov olub. Onun yarıtmaz diaspor siyasəti nəticəsində bu gün o sahə iflicdir. Sağaltmaq üçün illər lazımdır.

- Hansı məsələlərdə biz öz fəaliyyətimizdə düşmənlərimizdən geridə qalırıq.

- Mən sualı bir az fərqli qoyardım: Hansı məsələlərdə düşmənlərimiz bizdən irəlidədir. Məhz diaspor quruculuğu və inkişafı məsələsində düşmənlərimiz bizdən irəlidədirlər. Biz diaspora ilə lobbizmi qarışdırırıq və heç birində də uğur əldə etməmişik. Düşmənlərimiz 120 ildir ki, bu sahədədirlər və fəaliyyətlərini tənzimləyə biliblər. Yunan, erməni və yəhudilərin diaspor quruculuğu sahəsindəki təcrübədən öyrənməliyik. Biz isə heç kimdən öyrənmək istəmirik, ayrı-ayrılıqda velisoped kəşf etmək istəyirik, amma bunu da edə bilmirik, bədbəxtçiliyimiz budur.

- Necə fikirləşirsiniz, diaspora quruculuğundan lobbiçiliyə keçmək vaxtı yetişibmi?

- 10 il öncə lobbiçiliyə kecməliyik. Bu məsələdə də gecikmişik. Hər bir ölkənin modelinə uyğun bu işi həyata keçirməliyik. İşimiz ABŞ-da bir cür, Avropada, postsovet məkanında başqa cür effekt verə bilər. Hər bir ölkənin öz modelinə uyğun lobbiçiliyi qura bilərik. Xarici ölkələrin əksəriyyəti bizim lobbizim siyasətini həyata keçirməyimiz vaxtı gözləyirlər. Lobbizim siyasətini həyata keçirməklə xalqımızın, dövlət və dövlətçiliyimizin maraqlarını qorumuş olarıq. Bilirsiz, diaspor işini o qədər də vəsait tələb olmadan qura bilərik. Bu fəaliyyət nəticəsində də müəyyən vəsait əldə edərik. Həmin vəsaiti lobbiçiliyin həyata keçirməsinə yönəldə bilərik. Lobbiçilik böyük vəsait tələb edir.

- Daha çox birlik və həmrəylikdən danışırıq, amma buna nail ola bilmirik, səbəblər?

- Düzdür, hamımız birlikdən, həmrəylikdən danışıqır, amma birləşə bilmirik. Birlik milli maraqların, dövlət və dövlətçiliyin qorunmasında lazımdır. İctimaiyyətdə tutduğu mövqeyindən, vəzifəsindən asılı olmayaraq xaricdə yaşayan hər bir azərbaycanlı ancaq və ancaq ümumi milli maraqlar naminə birlik nümayiş etdirməlidir, fikir, əqidə bir olmalıdır. Ancaq bəzi məsələlərdə bir olmalı deyilik. Çünki, hamının eyni fikirdə olmasına ehtiyac yoxdur. O qədər məsələlər var ki, onlarda müxtəlif fikirlərin olması vacibdir. Hər bir məsələyə öz fərdi baxışlarımız olmalıdır. Bu da demokratiyanın bir göstəricisidir. Amma nə qədər ki, diaspor fəaliyyətinə qazanc yeri kimi baxacağıq, o zaman heç bir nəticə əldə etməyəcəyik. Diaspor sahəsinə pul qazanmaq, kimisə aldatmaq yeri kimi yox, pul qoyub millətə, dövlətə, xalqa xidmət etmək yeri kimi baxmalıyıq.

- Ermənilərin imkanlı diaspor rəhbərləri, lobbiçiləri daim öz ölkələrinə maliyyə yardımları göstəririlər, hansısa layihələrdə iştirak edirlər...

- Təkcə ermənilər yox, diasporanı formalaşdıran yəhidi və yunanlar da bu işi şərəf məsələsi kimi qəbul ediblər. Onlar xalqlarına dəstək olmağı özlərinə şərəf bilirlər. Komitənin sabiq sədri Nazim İbrahimov kimilər isə 30 il dövlətin büdcəsini taladı, milyonlar xərcləndi, ortada da bir nəticə yoxdur. Amma gec deyil. Bundan sonra da bu işi qurmalıyıq, ideoloji iş aparmalıyıq. Ziyalılarımızı, medianı diaspor quruculuğu sahəsinə cəlb etməliyik. Ermənilər diaspor sahəsini əllərində böyük siyasi silah kimi saxlayırlar və bundan lazımi səviyyədə istifadə edirlər. Azərbaycan kimi inkişaf edən, demokratik bir dövlətin diasporası isə gücsüz və acizdir. Niyə? Çünki Diaspor Komitəsinin başında Nazim İbrahimov əyləşmişdi. O, bu sahəni bataqlığa saldı. Erməni iş adamları iqtisadi cəhətdən çökən Ermənistanda iqtisadi layihələrə vəsait ayırdılar. Nazim İbrahimov isə dövlətin vəsaitini xərclədi, mənimsədi.

- Bu aylarda xeyriyyəçi Dünya Azərbaycanlıları Mədəniyyəti Fondunun prezidenti Füzuli Məmmədov Rusiyada azərbaycanlıları birləşdirən bir ittifaq yaratdı. Onun xeyriyyəçiliyi, diaspora sahəsindəki təcrübəsindən Gürcüstanda istifadə edilərsə hansı müsbət nəticələr əldə etmək olar.

- Füzuli Məmmədovun bu sahədəki işləri ilə tam bilgim olmasa da, məlumatım da az deyil. Onun fəaliyyətini alqışlayıram. Füzuli Məmmədovun başladığı işi başqa dövlətlərdə də tətbiq edə, daha da təkmilləşdirə bilərik. Bu daha böyük uğurlarla, nəticələrlə gətirib cıxara bilər. Mən də onun təcrübəsindən yaxından tanış olmaq istərdim və Gürcüstanda tətbiq etmək olduqca vacibdir. Bilirsiz, hər bir ölkənin öz spesifik xüsusiyyətləri var və ona uyğun bu təcrübəni həyata keçirmək olar. Axı hər bir ölkədə yaşayan xalqların, vətəndaşların spesifik xüsusiyyətləri eyni deyil, eyni düşüncəyə malik deyillər. Fərqli cəhətlər çoxdur. Füzuli Məmmədovun diaspor quruculuğu sahəsində həmrəylik təcrübəsi ilə bağlı bir yerdə olmağımız vacibdir. İstərdim ki, Füzuli Məmmədov kimi millətinə, dövlətinə, xalqına sadiq olan şəxsiyyətlərlə birgə oturub bu məsələləri müzakirə edək. Fikirlərimizi bölüşək, bir-birimizin təcrübəsindən, imkan və nüfuzundan yararlanaq. Azərbaycan, azərbaycançlıq, millətimiz, dövlətimizin gələcəyi üçün Füzuli Məmmədov bu addımları atırsa, nədən biz ona yaxınlaşmayaq, ona dəstək, yanında olmayaq. Birgə ortaya bir iş qoyaq, nə zamansa dövlətin bizə dəstək duracağını gözləməyək. Elə illərdir gözlədiyimizin nəticəsidir ki, diaspor sahəsində belə bir acınacaqlı durum yaranıb.

- Deyəsən, Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin fəaliyyətindən narazısız...

- Komitənin fəaliyyəti ilə bağlı müsbət fikirlərim yoxdur. Komitə Heydər Əliyevin diaspor sahəsi ilə bağlı ideyalarını, siyasətini həyata keçirmədi. Yarandığı gündən Komitə ancaq pul sildi, milyonlar ortadan qeyb oldu. Ən böyük bədbəxtçilik itirilən pul deyil. Mən Nazim İbahrimova deyirdim ki, diaspora bir vətənpərvərlikdir, onu bazara çevirəndə vətənpərvərlik hisləri ölür. Ancaq təəsüflər olsun ki, Nazim İbrahimov diaspor sahəsində quruculuq işləri aparmadı, oranı bazara çevirdi, vətənpərvərlik hissini dəfn etdi.

- Bu gün Komitənin bəzi ölkələrdə Koordinasiya Şuraları yaratması diaspor quruculuqu işinə təkan verərmi, yoxsa, bu da başqa bir formada parcalanmaya gətirib çıxarar..

- Çox təəssüflər olsun ki, Nazim İbrahimovun naşı hərəkətlərini indiki sədr bir başqa formada həyata kecirir. İzləyirəm, hansısa xarici ölkəyə səfərlər edir, orada Koordinasiya Şuraları yaradır və diaspora sahəsinə aidiyyatı olmayan bir şəxsi Şuranın sədri təyin edir. Təbii ki, bu da böyük narazılıqlar yaradacaq və yaradır da. Diaspor təşkilatı, hansısa 5-6 diaspor təşkilatını birləşdirən qurum var. Koordinasiya Şuraları yaratmaqdansa elə hazır, fəaliyyət göstərən təşkilat və qurumlara təkan, dəstək vermək lazımdır. Dövlətin vəsaiti hesabına hansısa xarici ölkəyə 10 günlük səfər edib orada hansısa Koordinasiya Şurası yaratmaqda məqsəd heç də diaspor təşkilatları arasında fəaliyyəti tənzimləmək yox, pul xərcləmək, turist səyahətini həyata keçirməkdir. Məsələn, Gürcüstanda 50 diaspor təşkilatı var idisə, Nazim İbrahimov 2-3 ilə işləyirdi. Onlara vəsiat köçürdürdü. Gürcüstanda Əli Babayevə 10 milyon manat verdi. O da vəsaiti sədrlə bölüşdürdü, Bakıda, Tiflisdə evlər alıblar özlərinə. Bu gün komitənin yeni sədri isə illər boyu bu sahədə saç ağardanları, təcrübəsi olanları kənarda saxlayıb, adı olmayanlarla iş görür. Gürcüstanda borçalılar üçün bir təşkilat yaradıblar, təşkilatın ofisi Marneulidədir, amma heç bir marneulili orada təmsil olunmur. Sadəcə bir teatr qurublar. Bir iki ay öncə Nərimanov heykəli ilə bağlı polemika qurdular, aksiyalar kecirdilər, mediada ajiotaj yaratdılar. Onları həyata keçirənlər indi Koordinasiya Şurasında təmsil olunurlar. Hansılar ki, onları Gürcüstan cəmiyyətində tanıyan yoxdur. Gürcüstanda tanınan, cəmiyyət və ictimaiyyət tərəfindən qəbul olunan, öz sözü, mövqeyi və çəkisi olan birliklərimiz var. Komitə tərəfindən kənarda saxlanılıblar, onlar öz Koordinasiya Şurasının formalaşdıracaqlar. Bizim məqsədimiz millətə, dövlətə və xalqa xidmət etməkdir.

- Bu sahə ilə bağlı nə tövsiyyə edərdiz..

- Müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən diaspor təşkilatların Koordinasiya Şurası və həmin şuranın da işçi qrupu yaratmalıdır. Həminm qrupun üzvləri hər bir ölkənin öz spesifik xüsusiyyətləri ilə bağlı monitorinqlər aparmalıdır ki, ona uyğun diaspor siyasətini həyata keçirə bilsinlər. Diaspor və lobbizim işini paralel şəkildə aparmalıyıq. Diasporanın arxasında lobbizm dayanmaılıdır, diaspora dəstək olmalıdır. Lobbizimi dəstəkləyən aksiyaların kecirilməsini isə təşkil edən diaspora olmalıdır. Bu iki qurum bir-birinə müəyyən məsələlərdə dəstək olmalıdırlar. Vəsait daha çox lobbiçilik siyasətinin həyata keçməsinə yönəldilməlidir. Ümumiyyətlə, diaspor sahəsində şəffaflıq təmin olunarsa, Komitə tərəfindən təşkilatlar arasında ayrı-seçkilik siyasəti həyata keçirilməzsə, bu sahənin inkişafına ziyalılar, cəmiyyət tərəfindən qəbul edilən şəxslər cəlb olunarsa o zaman uğurlu nəticələr əldə edə bilərik.
"Elçibəyə, dövlətçiliyə xəyanət etmiş insanlar həbs olundu"Avrasiya.net Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (BAXCP) sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin partiyanın mətbuat xidmətinə müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, 1993-cü ildə AXC-nin iflasa uğramasının əsas səbəbi nə idi?

- Əsas səbəb xalqımızın Xalq Hərəkatının önünə siyasi və idarəetmə təcrübəsi olan güclü liderlər çıxara bilməməsi idi. Bu da xalqımızın inkişaf səviyyəsinə birbaşa bağlı olan məsələdir. O zaman Pribaltika respublikalarından fərqli olaraq, az-çox idarəetmə təcrübəsi olan Azərbaycan Kommunist Partiyası rəhbərliyinin səriştəsizliyi və qorxaqlığı, insanları küçələrə çıxarsalar da, hərəkatın önünə keçməyə cəsarət etməmələri şərait yaratdı ki, təcrübəsiz, savadsız, bir çox hallarda elementar tərbiyəsi olmayan, psixi qüsurlu insanlar da Xalq Hərəkatının önünə çıxa bilsin. Bu insanlar isə çətin siyasi şəraitdə və müharibənin davam etdiyi bir zamanda ölkəni dalana gətirməliydilər və gətirdilər də. Xuliqanlıq, sözün həqiqi mənasında lotuluq edən nazirlər, siyasiləşmiş səhra komandirləri qısa bir zamanda iqtidarı tam olaraq xalqın gözündən saldı. Təsadüfi deyildi ki, Elçibəy Surətin qiyamı ərəfəsində korrupsiyaya həsr olunmuş müşavirə keçirmək məcburiyyətində qalmışdı və həmin müşavirədə açıq formada bəyan etdi ki, xalq rüşvətin miqyasını görüb kommunistlərin atasına rəhmət oxuyur. Elçibəy bəyan etdi ki, korrupsiya elə bir vüsət alıb ki, Azərbaycanın bəzi rayonlarında benzin tapılmadığı halda bizim yanacaq müxtəlif yollarla Ermənistana satılır. Bütün bunların nəticəsi olaraq 4 iyun qiyamı zamanı xalq iqtidarın çağırışına cavab verib Prezident Administrasiyasının qarşısına gəlmədi. Yanlış xarici siyasət ona gətirib çıxardı ki, nəinki qonşu dövlətlər, beynəlxalq birlik, hətta qardaş Türkiyə də iqtidarı qiyam zamanı ciddi müdafiə etmədi.

- Niyə belə düşünürsünüz?

- Türkiyə istəsəydi, hökumət bacarmasa belə, azacıq kömək etməklə Surətin dəstəsinin Nəvaidə tərkisilah edilməsini təmin edə bilərdi. Qiyamdan sonra Dəmirəl təkidlə Elçibəydən tələb edirdi ki, Heydər Əliyevi Bakıya dəvət etsin.

- Qüdrət bəy, AXC hakimiyyəti dövründə Heydər Əliyevə münasibət necə idi?

- İlk böyük səhv ondan ibarət oldu ki, Prezident seçkiləri ərəfəsində Heydər Əliyevin seçkilərdə iştirakını mümkünsüz edən yaş senzi aradan qaldırılmadı. Heydər Əliyevin Naxçıvanda Ali Məclis Sədri seçilməsində AXC-nin müstəsna xidmətləri olmuşdu. Heydər Əliyev də AXC-nin hakimiyyətə gəlişində müstəsna rol oynadı. 1992-ci ilin 14 mayında Mütəllibov qanunsuz olaraq yenidən hakimiyyətə gələndə AXC liderləri nə etmək lazım olması barədə qərar qəbul edə bilmirdi. Bu zaman Qurban Məmmədov Heydər Əliyevə zəng edib məsləhət istədi. Heydər Əliyev məsləhət bilmişdi ki, qorxmadan onun üstünə getmək lazımdır. Qurban Məmmədov bu barədə AXC qərargahı qarşısında toplanmış insanlara məlumat verəndən sonra insanlar Milli Məclisə doğru yürüş etdi, Mütəllibovu Rusiya qaçırdı və AXC hakimiyyətə gəldi. Amma Bakının yanlış siyasəti sayəsində qısa müddət sonra münasibətlərdə ciddi problemlər yarandı. AXC Heydər Əliyevin təcrübəsindən və böyük dövlət xadimi kimi imkanlarından istifadə edə bilmədi. Ən yaxın müttəfiqini ciddi siyasi rəqibə çevirdi.

- Qüdrət bəy, Heydər Əliyevin hakimiyyətə gələndən sonra 33 AXC batolyonunu buraxması və ölkəni ermənilər qarşısında müdafiəsiz qoyması, atəşkəs sazişi imzalaması barədə ittihamlarla bağlı nə deyə bilərsiniz?

- Bu iddialar cəfəngiyatdır. AXC-nin 33 batolyonu var idisə, niyə Nəvaidə Surətin qarşısına çıxarmaq üçün Naxçıvandan, əsasən cəbhəçilərdən təşkil olunmuş bir dəstə gətirilirdi. Həmin dəstə də ilk atəş səslərindən sonra qaçıb getdi. Heydər Əliyevin ən böyük xidmətlərindən biri də hakimiyyətə gələndən sonra ölkədə mövcud olan siyasiləşmiş hərbi müxalifəti aradan qaldırması oldu. Atəşkəs sazişinə gəldikdə isə ölkənin iqtisadiyyatı dağılmışdı, müharibəni davam etdirib qalib gəlmək mümkünsüz idi. Ona görə də atəşkəs elan olundu, neft müqavilələri imzalandı. Nizami ordu quruculuğuna başlanıldı. MDB-yə qoşulmaqla Rusiyadan qaynaqlanan təxribatların miqyasını əhəmiyyətli dərəcədə azaltdı. Azərbaycanın başqa bölgələrində başladılmış etnik separatizmə ciddi zərbə vuruldu. Elçibəyə, dövlətçiliyə xəyanət etmiş insanlar həbs olundu, ölkədə sabitlik təmin edildi.
“Mətbuat Şurası reklamla bağlı elə bir mexanizm təklif edir ki...” - Müşfiq ƏləsgərliJurnalistlərin Həmkarlar İttifaqının sədri, Mətbuat Şurasının sədr müavini Müşfiq Ələsgərli mətbuatın reklam bazarının inkişafı ilə bağlı görülən işlər, reklam sahəsindəki problemlər və onların həlli yolları ilə bağlı danışıb.

Həmin müsahibəni təqdim edirik:

- Müşfiq müəllim, bildiyiniz kimi, bir neçə ay öncə KİV-in maliyyə problemləri gündəmə gələrkən, reklam bazarının inkişafı məsələsi də diqqətə alındı. Azad reklam bazarının formalaşdırılması istiqamətində işlərin görüləcəyi ilə bağlı vədlər verildi. Bu günə qədər o istiqamətdə hansı işlər aparılıb?

- Reklam bazarının qaydaya salınması çox vacib məsələdir. KİV büdcəsinin formalaşması üçün bir çox mənbələr nəzərdə tutulub, burada ianələrdən satışa qədər çox variantlardan istifadə olunur. Ancaq əsas ağırlıq reklamın üzərindədir. Çox təəssüf ki, Azərbaycanda medianın rəsmən elan olunan reklam bazarı Azərbaycan iqtisadiyyatının durumuna adekvat deyil və KİV-lər üçün uyğun deyil. Həm Mətbuat Şurası, həm də KİVDF bununla bağlı təkliflər paketi hazırlayıblar. 2018-ci ildə Azərbaycan Mətbuat Şurası KİV-lərin inkişafı və maliyyə durumlarının yaxşılaşması üçün təkliflər paketi hazırlayıb. Bu paket 16 təklifdən ibarətdir. Onun içində əsas ağırlıq reklamla bağlı məsələlərin yoluna qoyulmasıdır. Bu təkliflər hazırlanıb və dövlət qurumlarına verilib. İndi dövlət qurumları onu nə zaman müzakirə edəcəklər, nə zaman nəticə verəcək- bu başqa bir məsələdir.

- Təkliflər nədən ibarətdir?


- Təkliflərdən biri budur ki, reklamların verilməsi, paylaşdırılması ilə bağlı hüquqi mexanizmlərin yaradılmasına ehtiyac var. Bu gün Azərbaycanda reklam yoxdur demək olmaz. Reklam var, ancaq ədalətsiz bölünüb. Bu, məsələnin bir tərəfidir. İkinci tərəfi odur ki, reklamın qara formalarından istifadə olunur. Ən ciddi faktorlardan biri gizli reklam məsələsidir. Reklam açıq olmalıdır, reklam işarəsi altında verilməlidir, onun qarşılığında KİV-ə müəyyən ödəniş olunmalıdır. Verilən reklamlar arasında gizli və rəsmiləşdirilməmiş, elan olunmayan və bu yolla vergidən yayınan reklamlar çoxdur. Mətbuat Şurası elə bir mexanizm təklif edir ki, həmin mexanizm reklamın şəffaflaşdırılmasına imkan verəcək. Mən onun detallarını açmaq istəmirəm, ancaq məqsəd budur ki, mövcud olan reklamlar şəffaf olsun, KİV-lər arasında ədalətli bölünsün. Hər kəsə tirajına və imicinə görə paylansın. Əgər verilən bu təkliflər özünü doğruldarsa, o zaman reklam sahəsində şəffaflığı təmin etmək mümkün olacaq.

- Reklam sahəsində mətbuatın əsas rəqibi sosial şəbəkələrdir. Bu məsələdə çıxış yolu nədir?

- Son vaxtlar sosial şəbəkələrin inkişaf etməsi reklamlarla bağlı problem yaradıb. Bir reklam verən fikirləşir ki, reklamı KİV qurumuna verib, çox ciddi bir ödəniş etməkdənsə həmin reklamı özünün yaratdığı sosial şəbəkə üzərindəki səhifədə çox rahatlıqla paylaşa bilər. Ancaq bu nə dərəcədə qanunauyğundur, bu, müzakirə olunmalıdır. O sahədə müəyyən səliqə-sahman yaradılmalıdır. Bu məsələdə problem var. Üçüncü məsələ odur ki, dövlət qurumlarının əksəriyyəti özlərinin KİV orqanlarını təsis ediblər. Ancaq onların heç bir imici, ciddi tirajı, ictimai rəyə təsir imkanları yoxdur. Həmin dövlət qurumları özlərinin verəcəkləri elan və reklamları həmin KİV orqanlarında yerləşdirirlər. Bu, haqsız rəqabətdir, həm də maliyyənin sağ cibdən-sol cibə axıdılmasıdır. Onlar özlərinin informasiya təminatını ümummilli KİV-lər vasitəsilə həyata keçirirlər, ancaq reklamı özlərinin təyin etdikləri KİV-lərə yönəldirlər. Bu ədalətsiz yanaşmadır. Reklam verilməsinin mexanizmi yaradılarsa, bu prosesdə şəffaflıq əldə olunarsa, bu problemlər də aradan qalxmış olacaq.

- Reklam bazarının inkişafı mətbuat və söz azadlığına necə təsir göstərəcək?

- Müasir dünyada və Azərbaycanda ciddi problemlərdən biri yalan xəbər məsələsidir. Yalan xəbərin inkişaf etməsinin bir çox səbəbləri göstərilsə də, əsas faktorlardan biri ənənəvi medianın mövqelərinin zəifləməsidir. Xəbər peşəkar media qurumu tərəfindən istehsal olunmalıdır. Xəbər peşəkar qurumlar tərəfindən yayılmalıdır. Sosial şəbəkədə olan insanlar o xəbərə yalnız şəxsi rəylərini bildirə bilərlər, sosial şəbəkələr bunun üçündür. Ancaq çox təəssüf ki, bu gün sosial şəbəkə istifadəçiləri bu virtual imkandan informasiyaları izləyib ona rəy bildirmək üçün deyil, özləri xəbər istehsal etmək üçün istifadə edirlər. Ancaq onlar xəbər standartlarını bilmədiklərinə görə ciddi şəkildə jurnalistika qaydalarını pozurlar. Bu baxımdan əgər reklam yenidən ənənəvi KİV-lərə yönləndirilərsə, ənənəvi KİV-lərin maliyyə imkanları artırılarsa, bu, həmin KİV-lərin daha da inkişaf etməsi, informasiya məkanında güclü yer tutması deməkdir. Ənənəvi mediaya reklam yönləndiriləndə ənənəvi media inkişaf edir və informasiya məkanında əsas paya sahib olur. Bu da yalan xəbərlərin dövriyyədən çıxmasına, nifrət çıxışlarına qarşı, cəmiyyətdə təlatüm doğuran informasiyalara qarşı mübarizə aparmağın ən məqbul yollarından biri ənənəvi medianın imkanlarının bərpa olunmasıdır. Bunun üçün də reklam əsas faktorlardan biridir.

- Bəzən reklam verənlər müəyyən şərtlər irəli sürürlər, həmin KİV-də onlar haqqında heç bir neqativ informasiyanın verilməməsini tələb edirlər. Dünya təcrübəsində bu məsələ necə tənzimlənir?

- Bu haqsız və qeyri-qanuni bir tələbdir. Reklam haqqında qanun bunu tamamilə istisna edir. Reklam verənin tələbi reklamla bağlı ola bilər, bu reklam verilir və üzərində reklam işarəsi olur. Qanunda birmənalı şəkildə göstərir ki, reklam verənin hansısa neqativ əməlinin işıqlandırılması istisna olunmur. Əgər reklam verənin fəaliyyətində hansısa qanun pozuntusu varsa, KİV-in onu işıqlandırmamaq kimi bir öhdəliyi yoxdur. Onu yaya bilər, eyni zamanda həmin qurumun fəaliyyətindəki neqativ halları da işıqlandıra bilər. Bu, həm “Reklam haqqında” Qanunda, həm də «KİV haqqında» Qanunda öz əksini tapıb. O başqa məsələdir ki, reklam verənlər bu cür “ərklə” davrana bilirlər, media qarşısında şərt qoya bilirlər. Ona görə ki, reklam verilməsində bir qeyri-şəffaflıq var. Düşünürlər ki, əgər bu gün nüfuzlu bir media qurumu o reklamı verməsə, gedib başqa şəkildə, qara yollarla öz reklamını edəcək. Qara yollar dedikdə aztirajlı KİV-ləri, sarı mətbuatı, sosial şəbəkələrdəki reklamı nəzərdə tuturam. Qanunda müəyyən boşluqlar var və mütləq şəkildə tənzimlənməlidir.

Bəzən şirkətlər nüfuzlu KİV-də normal vəsait ödəyərək məhsulunu reklam etməkdənsə, maxinasiyalara gedərək, daha qeyri-peşəkar KİV-lərdə 10 qat ucuz qiymətə verməklə, qalan pulu mənimsəyirlər. Yəni məhsulun reklamından gələn gəlirin bir hissəsini reklama çəkdiyi xərcə qənaət etməklə götürür. Bu yolla həm vergi orqanını, həm müəssisədə çalışanları aldadır. Yəni şəxsi gəlir olaraq həmin vəsaiti götürür. Problem məhz budur və qeyri-şəffaf KİV-lər də bu cür maxinasiyalara şərait yaradırlar. Ona görə də hesab edirəm ki, dövlət qurumları bu məsələnin üzərinə kifayət qədər getməlidirlər. Mən şəxsən hesablamışam ki, Azərbaycanda kifayət qədər reklam var, sadəcə, reklamın şəffaflaşması, ədalətli paylanması problemi var. Bu problem də aradan qaldırılmalıdır.

- Mətbuat Şurasının sədri həm də Milli Məclisin üzvüdür. Bu məsələlər parlamentdə hökumət qarşısında qaldırılırmı?

- Bəli, Mətbuat Şurasının sədri ildə bir neçə dəfə bütün fəsillərdə Milli Məclisdə bu məsələni çox ciddi şəkildə qaldırır. Biz hökumət və dövlət nümayəndələrini də dəvət edirik ki, həmin çıxışlara reaksiya versinlər və onların müzakirə olunub gerçəkləşməsini təmin etsinlər. Hər il bir neçə dəfə Əflatun Amaşovun bununla bağlı çıxışları olur.(musavat.com)
"Füzuli Məmmədov birlik, barış əlini Avropaya da uzatsaydı..." - Diaspora sədri

Elxan Mirhəşimli: "İstəyimiz Avropada güclü lobbiçilik təşkilatçılığa nail olmaqdır"

Elxan Mirhəşimli 2002-ci ildən Diaspora fəaliyəti ilə məşğul olur. 2013-cü ildən oğlu ilə birlikdə Niderlandda Azərbaycan Evi təşkilatı yaradıb. Niderlandda Azərbaycan mədəniyyətini, tarixini, mətbəxini,dilini təbliğ edir. Azərbaycanın siyasi problemi olan Qarabağ problemlərinin həqiqətlərini, Xocalı soyqrımının həqiqətlərini, siyasi həqiqətləri Avropada və əsasən də Niderlandda təbliğ edərək Azərbaycan dövlətinin xarici siyasətini Avropada dəstəkləyir. Azərbaycanın milli maraqlarının qorunmasında iştirak edir. 2015-ci ilin fevral ayının 22-də Niderlandda Frisland bölgəsində Bilds bələdiyyəsində "Xocalıya ədalət" konfransını, Niderlanddın Herenven şəhərində "Xocalıya ədalət" fotosərgisi təşkil edib. Brüsseldə, Haaqa Ermənistan səfirliyi qarşısında etiraz mitinqlərinin təşkilində böyük fəaliyyəti olub. Avropada tanınan, nüfuzlu, ciddi mövqeyə və hörmətə layiq diaspor təşkilat sədrlərindən olan Elxan Mirhəşimli həmişə barışdırıcı mövqedən çıxış edib, Avropada bir-biriylə yola getməyən diaspor təşkilatı sədrlərini milli birliyə, həmrəyliyə çağırıb. Bu vaxtadək heç bir qalmaqalda adı hallanmayan E.Mirhəşimli nə Azərbaycan dövlətindən, nə də Avropadakı imkanlı təşkilat sədrlərindən heç bir dəstək almadan dövlət və dövlətçiliyimizin qorunması istiqamətində fəaliyyət göstərib. Öz imkan və nüfuzundan istifadə edərək Azərbaycan həqiqətlərini Avropada yayır, Azərbaycanı, azərbaycançılıq ideologiyasını təbliği edir.

E.Mirhəşimli Avrasiya.net-ə diaspor quruculuğu, çatışmayan cəhətlərimiz, uğurlarımız, uğursuzluqlarımızın səbəblərindən bəhs etdi.

- Exan bəy, Avropa Azərbaycanlıları Konqersinin (AAK) qurultayı yaxınlaşır, hazırlıq görülürmü, yeni sədrin namizədliyi ilə bağlı hansısa fikirlər, təkliflər səsləndirilmi?

- Qurultay gələn ilin fevralında olmalıdır. Amma hər qurultay öncəsi, 3-4 ay əvvəl hazırlıq işləri aparılır. Namizədlər müəyyənləşir, biz də öz namizədimizi seçirik və qurultayda seçimizə səs veririk. Yəni qabaqcadan hansı namizədi seçib ona səs verəcəyimizi müəyyənləşdirirk. Qurultaya 3-4 gün qalmış bu seçimi etməkdə çətinlik çəkirik. Amma hələlik qurultaya hazırlıq, namizədlərin müəyyənləşməsi ilə bağlı heç bir söz, söhbət yoxdur.

- Necə fikirləşirsiz, bu dəfə də Sahil Qasımovun namizədliyi üstündə dayanılacaq...

- Artıq başqa namizəd barədə fikirləşmək lazımdır. Sahil bəy 3 il sədrlik müddətini tamamlayıb, nizamnaməyə əsasən. Ola bilər, kimsə yenidən onun namizədliyini irəli sürəcək. Mən ancaq öz fikrimi deyirəm ki, yeni namizədlərə imkan yaradılmalıdır ki, öz bacarığını, fəaliyyətini göstərsin. Hər zaman yeni fikrə qapılar açıq olmalıdır.

- AAK-dan söz düşmüşkən, Sahil bəyin sədrlik fəaliyyətini necə dəyərləndirərdiz?

- Sahil bəy diaspora fəaliyyətində təcrübəlidir. Hollandiyada diasporanın təşkilatlanmasında böyük əməyi, zəhməti var. Sahil bəy AAK prezidenti seçildikdən sonra, fəaliyyətində bir az canlanma oldu. AAK-a rəhbərlik bu bir vəzifəyə gəlmək deyil, bu bir işdir, kimliyindən aslı olmayaraq, işini milli maraqlara uygun aparmalıdır. Avropada fəaliyyət göstərən təşkilatlarla sıx əməkdaşlıq etməlidir. AAK-ın bir neçə uğurlu görüşü və tədbiri oldu. Qanedici olması üçün daha böyük uğurlu işlərə imza atılmalıdır. AAK-a prezident kimliyindən asılı olmayaraq kim seçiləcəksə öncə birlik, bərabərlik olmalıdır, bütün təşkilatların dəstəyi olmadan heç kim bu sahədə təkbaşına uğura imza ata bilməyəcək. İstəyimiz Avropada güclü lobbiçilik təşkilatçılığa nail olmaqdır. Bu da həmrəyliyimizdən, birliyimizdən keçir. Birliyə nail olsaq o zaman Avropada siyasətdə söz sahibinə çevrilərik, təsir edə biləcək gücə malik olarıq. Problemlərimiz də həll olar, çatışmazlıqlarımız da. Hə qədər ki, bunları əldə etməmişik, tədbirlər keçirib, özümüz deyib, özümüz də eşidirik. Tədbirlərimizə molla çağırı şəhidlərimizin ruhuna fatihə verib dururuqsa, deməli, çatışmazlıqlarımız çoxdur. Bu tədbirlərdən Avropa mediasının, ictimaiyyətinin, siyasətinin xəbəri belə olmur. Avropa mediasında Azərbaycan, Qarabag, Xocalı soyqırımı, 1 milyondan çox qaçqınımız, 20 faiz torpaqlarımızın işğalı haqqında yazılara az rast gəlirik. Uğurdan danışmaq indiki zamanda tezdir. Görüləsi işlər çoxdur. Bu mənim şəxsi fikrimdir, Sahil bəylə şəxsi heç bir problemim yoxdur, fikirlərim AAK təşkilatıyla bağlıdır.

- Sizin təşkilat AAK-a üzvdürmü?

- Mən heç bu vaxta qədər AAK-ın nizamnaməsini görməmişəm, kimlər AAK üzvüdür, necə üzv seçilir, kimlər tərəfindən idarə olunur, heç bir məlumatım yoxdur. Elə ən böyük problemlərdən biri də budur. Avropada təşkilat rəhbərisən, amma nizamnamədən xəbərimiz yoxdur. Qurultaylara dəvət edirlər, gəlin səs verməyə, bizim namizədə səs verin. Namizədi kimlər seçdi, nəyə görə dəyər verib seçdi, xəbərimiz də olmur. Komitənin sabiq sədri ilə bu barədə söhbət olmuşdu. Sonuncu qurultaydan sonra bildirdilər ki, ərizə ilə müraciət etməlisən.Sonra da dedilər ki, sözlə müraciət də yetərlidir. Dedim, mən əgər AAK üzvü deyiləmsə, qurultaya niyə dəvət edirsiz. Ona görə də deyirəm ki, Avropada Azərbaycan adınndan danışanda çoxlarımızın qəbul edilən qərarlardan xəbərimiz olmur. Heç olmasa e-mail ünvanımıza məktublar göndərib bizim də fikirlərimizi öyrənsinlər. Bizim adımızdan işlər görürlər, tədbirlər bitdikdən sonra bu barədə mətbuatdan oxuyuruq. Mən indi özüm də bilmirəm AAK üzvüyəm, ya yox, amma sözlə müraciət etmişdim. Mənim fikrimcə, AAK müstəqil bir təşkilat olmalıdır, Avropada fəaliyyət göstərən Azərbaycan təşkilatları ilə əməkdaşlıq etməlidir. 2017- ci ilə qədər AAK-ın, rəhbərinin kim olduğunu bilmirdim.

- AAK məgər müstəqil təşkilat deyil?

- Kim tərəfindən idarə olunduğunu dəqiq deyə bilmərəm. Təşkilatın sədri Sahil bəy məni bir necə tədbirinə dəvət edib. AAK varsa, bəs mənə dəvətnaməni nədən Diaspora Komitəsi göndərmişdi. Tədbir AAK-ındırsa, dəvət də onun tərəfindən edilməliydi, Diaspora Komitəsi tərəfindən yox. O mənada söyləyirəm ki, müstəqil qurum olmalıdır. AAK Diaspora Komitəsi ilə də əməkdaşlıq etməlidir. Tədbirlər keçirdikdə təşkilat sədrləri ilə məsləhətləşmələr aparmalıdır, bizim də fikir və düşüncələrimizi dinləməlidirlər. Mən indiyədək AAK-da məsləhətləşmənin aparıldığını eşitməmişəm. Güclü bir diaspora və yaxud lobbiçilik qurmaq istəyiriksə, birlik və bərabərlikdən öncə sağlam ruha, sağlam düşüncəyə malik olan insanlara ehtiyacımız var.

- Azərbaycan ictimaiyyətində Avropadakı diaspor təşkilatlarına “şəkərbura, paxlava” adını veriblər. Yəni, ancaq bayramdan-ayrama görünürlər..

- Düzdür, Avropada təşkilatların əksəriyyəti bayramdan bayrama fəaliyyət göstərirlər. Bayramların keçirilməsi də lazımlıdır. Təşkilatlanma prosesini bitirə bilməyənlər paxlava, şəkərbura ilə dərnəklərini davam etdirirlər, burada tənqid ediləcək heç nə yoxdur. Milli bayramlarımızı da unutmamalıyıq.

- Necə düçünürsüz, Avropada Azərbaycan həqiqətlərini lazımınca yaya bilmişikmi?

- Avropada Azərbaycan həqiqətlərini lazımınca yaya bilsəydik bu bizim böyuk uğurumuz olardı. Səbəbləri fərqli ola bilər, ən əsas informasiya, təbliğat mexanizmimiz yoxdur, mediaya çıxışımız zəifdir.

- Diaspor təşkilatları arasında birlik və bərabərlikdən, Avropada bunun olmadığından bəhs etdiz. Bu yaxınlarda xeyriyyəçi iş adamı Füzuli Məmmədov Rusiyada diaspor təşkilatlarımızı bir araya gətirərərək Rusiya Azərbaycanlıları İttifaqını yaratdı...

- Fizuli Məmmədov Rusiya kimi böyük, həsas bir dövlətdə birlik, bərabərlik yaratmağı bacarıbsa, mən bu addımı yalnız alqışlayıram. Füzuli bəy birlik, barış əlini Avropaya da uzatsaydı, sevindrici olardı. Xeyriyyəçilik işlərindən də xəbərim var, tanıdığım bir neçə qazimizə mənzil hədiyyə edib, bu addımları alqışlanmalıdır. Onun xeyriyyəçiliyi Rusiyada yaşayan digər iş adamlarımıza nümunə olmalıdır, ondan örnək götürməlidirlər. Tək Rusiyada yox, bütün dünyadakı imkanlı iş adamlarımız Füzuli bəyin belə xeyriyyəçiliyindən nümunə götürməlidirlər. Füzuli Məmmədov kimi iş adamlarına lobbiçilik fəaliyyətimizin qurulmasında böyük ehtiyacımız var. Birlik olsa, inam olsa bir cox iş adamımız bu işlərə qoşularlar. Rusiyada olduğu kimi, Avropada da da diaspor təşkilatlarımız arasında birlik, həmrəylik yaransaydı hədəflərimizə asanlıqla çata bilərik. Mən həmişə birliyin, barışığın tərəfdarı olmuşam. Bu barışıq Azərbaycan həqiqətlərini dünyada tanıtmaqda, ermənilərin işğalçılıq siyasətinin ifşasında, azərbaycançılıq ideologiyasının yayılmasında, millətimizə, xalqımıza dəstəkdə bizə güc, qüvvət, əzmkarlıq verirsə, niyə də olmasın. Nədən Füzuli Məmmədovun birlik, həmrəylik istiqamətindəki fəaliyyətinə, xeyriyyəçiliyinə dəstək olmayaq, təqdir etməyək. Millət, vətən üçün görülən hər xeyirxah işi pərdələmək, ona yarasa gözü ilə baxmaq, gözdən salmaqla nə qazanacağıq...

- Diaspor quruculuğu prosesində maliyyə imkanlarına malik olmaq vacibdirmi?

- Diaspora dedikdə bir çox suallar ortaya çıxır. Avropada artıq təşkilatlanma prosesi bitib. Azərbaycanda siz buna diaspora təşkilatı adlandırırsız. Biz isə sadəcə təşkilat deyirik. Təşkilatlanma prosesi bitdiyinə görə lobbiçilik fəaliyyətinə keçilməlidir. Lobbiçilik fəaliyyətində maliyyə və güclü səlahiyyətli insanlar lazımdır. Pulu kim görsə bir araya gələcək (gülür) ancaq baxır hansi niyyətlə, özunə qazanc əldə etməyə, yoxsa vətəninə qazanc gətirməyə. Bu iş könül işidir, həqiqətən də dövlətini, vətənini sevənlər, heç bir zaman pulun ətrafına yığışmaz.

- Nə tövsiyə edərdiz..

- Küskünlük başqadır, milli iradəyə sahib çıxmaq başqadır. Bütün küskünlüklərə son qoyulmalı birlikdə təşkilatlarımızın fəaliyyətini gücləndirməli, ermənilərin yalan informasiyasına qarşı birlikdə mübarizə aparılmalıdır. Çünki hər birimizin düşməni də, hədəfi də eynidir. Küskünlük yalnız düşmənimizin işinə yarayar. Birlik, bərabərlik üçün ilk öncə bir-birimizin fikrinə hörmətlə yanaşmağı bacarmalıyıq. Əfsuslar olsun ki, fikirlərimizə hörmət etmirik, tənqidi də təhqir kimi qəbul edirik. Liderlik, "mənəm, mənəm" prinsipi aradan qalxarsa, qarşılıqlı hörmət olarsa, o zaman birlik və bərabərliyə nail ola bilərik. Ümid edirəm ki, biz bu işi bacaracağıq, birliyimizlə.
"Dünyaya gətirdiyi uşaq "Medi lüks"də yoxa çıxdı — Şok olay - VIDEOBərdə rayon sakini Adıgözəlova Pəri Cahid qızı "Ölkə.Az"-ın redaksiyasına müraciət edib. Müraciətdə bildirilir ki, 2008-ci ildə "Medi lüks" xəstəxanasında dünyaya gətirdiyi oğlan uşağı müəmmalı şəkildə yoxa çıxıb.

- Pəri xanım, bizə müraciətinizdə bildirmişdiniz ki, övladınız naməlum şəkildə "Medi lüks" xəstəxanasından yoxa çıxıb...

- 2005-ci ildə Həmidzadə Elnur Dilqəm oğlu ilə ailə qurmuşam. 2006-cı ildə ilk övladım dünyaya gəlib. 2008-ci ilin fevral ayının 15-də ikinci övladımı dünyaya gətirmək üçün Bakı şəhərinə gəlmişəm. Çünki Bərdədə həkimlər bildirdi ki, qan azlığınız olduğu üçün uşağı Bakıda dünyaya gətirsəniz daha yaxşı olar. Fevralın 15-də Bakıya - Nərimanov rayonunda yerləşən "Medi Lüks" xəstəxanasına getdik. İndi həmin xəstəxana "Baku Medikal Plaza-Medi Lyuks" tibb mərkəzi adlanır. Ginekoloq Rəna Qədimova məni yoxladı və bildirdi ki, hər şey qaydasındadır. Axşamüstü saat beşdə xəstəxanaya daxil olmağıma və ağrılarıma baxmayaraq, məni gecə saat birdə əməliyyat etdilər.

- Əməliyyat zamanı "Medi lüks"də ailə üzvlərinizdən kimsə var idimi?

- Atam, anam, həyat yoldaşım, həyat yoldaşımın xalası həmin vaxt "Medi lüks"də olublar. Uşaq olandan sonra anam həkimə deyib ki, Pəri ilə danışmaq istəyirik. Həkim deyib ki, axı Pəri sizə zəng vurub və yaxşı olduğunu deyib. Anam bildirib ki, bizə zəng olmayıb, heç kimlə danışmamışıq. Rəna Qədimova deyib ki, Pərini yenidən oyada bilmərik. Fevralın16-na keçən gecə saat üçün yarısında uşağı kənardan həyat yoldaşıma göstəriblər. Yoldaşım deyib ki, uşağın şəklinin çəkmək istəyirəm, amma icazə verməyiblər. Anam israr edib ki, mən də uşağı görmək istəyirəm. Ona da uşağı bir az kənardan göstəriblər. Anam deyir ki, göygöz, saçları qara uşaq idi. Səhəri gün anamgil xəstəxanaya qayıdanda Rəna Qədimova bildirib ki, Pərinin vəziyyəti yaxşı deyil, ayılmır. Ailə üzvlərim narahat olublar. Həkimlər anama deyib ki, siz gedəndən yarım saat sonra uşaq öldü. Anamgil də mənim hayıma qalıblar ki, heç olmasa qızımız sağ qalsın. Fevralın 16-da axşamüstü ayılmışdım. Anamgil deyiblər ki, uşağı verin, aparıb dəfn edək. Bildirilib ki, daha iki uşaq da vəfat edib və hamısını morqa aparıblar.

- Hansı morq?

- Bir saylı morqa aparıldığını deyiblər.

- Bunu sizin ananıza kim deyib?

- Rəna Qədimova. Anam deyir ki, mən heç uşaq həkimini görməmişəm, ancaq Rəna həkimi görmüşəm. Bildiriblər ki, uşaq morqa aparılıb, ordan da aparıb dəfn ediblər. Anamgil uzun müddət Rusiyada yaşadıqlarına görə buranın qayda-qanununu bilmirlər. Ona görə də israr etməyiblər.

- Bizə təqdim etdiyiniz buraxılış kağızı sizə nə vaxt verilib?

- Evə buraxıldığım gün kağızı mənə verdilər. Elə vəziyyətdə idim ki, hətta xəstəxanadan ayaqlayın çıxdım. Ana olan hər kəs nə dediyimi yaxşı başa düşər.

- Həmin kağızda nə yazılıb?

- Kağızın bir tərəfində mənim barəmdə məlumatlardı, digər tərəfdə isə uşağın boyu, çəkisi 6.6 balla qiymətləndirilib. Yəni, bu göstərici normal hesab edilir. Göstərilir ki, kafi vəziyyətdə uşaq da evə buraxılır.

- Bəs nə zaman başa düşdünüz ki, bu məsələdə şübhəli məqamlar var?

- Əslində, xəstəxanada qulağım buna bənzər söhbətlər eşidirdi. Amma ağlıma gəlmirdi ki, söhbət məndən gedə bilər. Bu ilin yanvar ayının 27-də telekanalların birində buna oxşar mövzu işıqlandırılmışdı. Orada anaya sual verdilər ki, sizə övladınızın ölüm haqqında kağızı, yaxud meyiti verilmişdimi? Ana bildirdi ki, verilməmişdi. Veriliş gedə-gedə tez sənədlərimizə baxdım və həmin kağızı götürüb Bərdədə xəstəxanaya-ginekoloqun yanına getdim. Ginekoloq kağıza baxdı və hətta ağladı. Dedilər ki, burada uşağın ölməyi barədə heç bir əsas yoxdur. Sonra "Medi lüks"ün mənə verdiyi kağızı Bakının digər klinikalarında da yoxlatdırdım. Eyni cavabı aldım ki, uşaq sağdır. Öyrəndim ki, valideynlərin icazəsi olmadan uaq morqa aparıla bilməz və valideynlərə göstərilməlidir.

- Bu ilin yanvar ayından sonra "Medi lüks" xəsətəxanasında olmusunuzmu?

- Bəli, Rəna xanımla görüşdük. Əvvəlcə məni tanımadığını bildirdi. Sonradan arxivin açılması üçün ərizəylə müraciət etdiyimi biləndə məni qucaqladı, dedi ki, gəl, bu işdən əl çək, sonda pis olarsan. Dedim ki, əgər uşağım ölübsə, ananın adı və nömrəylə dəfn edilməlidir. Əgər siz mənim uşağımı dəfn etmisinsə, yerini deyin, çıxartdırım, DNT analizi götürülsün, bilim ki, uşağım doğrudan da tələf olub. Rəna Qədimova mənə psixoloji təzyiq göstərməyə başladı.

- Hansı formada?


- Bildirdi ki, burada bir uşaq da tələf olmuşdu, ana üstümə hücum çəkdi, iki il keçməmiş ana da dünyasını dəyişdi.

- Arxivə müraciət etmişdiniz. Oradan sizə hansı cavab verildi?


- Ayyarım arxiv sənədini ortalığa çıxara bilmədilər. Ayyarımdan sonra bizə sanki dünənə aid olan bir kağız göstərildi. Elə bil ki, heç 11 ilin kağızı deyil. Şübhəli məqamlardan biri budur ki, anamgilə uşağın gecə təxminən 3-də vəfat etdiyi bildirilib. Amma arxivdən çıxan sənəddə uşağın ölüm saatı səhər saat 10-da qeyd edilib. Guya uşaq şüşənin altında saxlanılırmış, aparata qoşulubmuş. Əgər uşaq aparata qoşulmuşdusa, niyə anamgilə çarpayıda göstərmisən? Elə uşağı şüşənin altında, aparata qoşulu vəziyyətdə göstərərdin də. Bəlkə valideynlərim başqa xəstəxanadan həkim gətirib uşağın həyatını xilas edəcəkdi. Guya uşaq nəfəs almağa çətinlik çəkdiyi üçün aparata qoşulub. Əgər çətinlik çəkirdisə, həyati riski var idisə niyə bizi məlumatlandırmırdız? "Medi lüks"ün baş həkimi Nazim Həsənov bildirdi ki, ola bilsin uşaq morqda yandırılıb. Dedim, bu nə deməkdir, məgər biz Hindistanda yaşayırıq?

- Nazim Həsənov həmin vaxt "Medi lüks"də baş həkim idimi?


- O deyir ki, guya mart-aprel aylarında baş həkim təyin edilib. Rəna Qədimova bildirirdi ki, uşaq 6 saylı morqa aparılıb, Nazim həkim isə sənədləri çıxardıb oxudu. Orada yazılmışdı ki, uşaq 1 saylı morqa aparılıb. Dedim ki, özüm neçə ilin müəllimiyəm, kağızın da təzə, yaxud köhnə olduğunu yaxşı bilirəm. Bizə arxiv adı ilə təqdim edilən kağızın mürəkkəbi də qurumamışdı. Heç kağıza əlimizlə toxunmağa da icazə vermədilər. Dedim, heç olmasa bu kağızın üzərində azca toz çəkəydiniz ki, inandırıcı olardı. Nərimanov Rayon Prokurorluğuna təqdim edilən kağızın üzərində isə üç yerdən ayaqqabı izi var idi. Yenidən bir saylı morqa getdik. Bir xanım dedi ki, qızım, üç gündür bütün sənədləri araşdırırıq. 2008-ci ilə aid olan üç qovluğun hamısına baxmışıq, bura Adıgözəlova Pərinin adıyla heç bir uşaq daxil olmayıb. Bu o deməkdir ki, mənim uşağım sağdır. Sonra morqun rəhbəri Ədalət müəllimlə görüşdüm. Dedim, bilirəm ki, sizin arxiv sənədlər tapılıb və orada mənim adım yoxdur. Siz də atasınız, babasınız, niyə prokurorluğa yazırsınız ki, heç bir sənəd tapılmayıb. Sonradan məcbur olub etiraf etdi ki, 2008-ci ilə aid olan qovluqlar tapılıb, iş masamın üzərindədir, bu gün özüm baxacağam. Bu məqamda Ədalət müəllimə zəng gəldi. Hansısa həmkarı ondan məsləhət alırdı. Telefonda həmkarına dedi ki, yola ver getsin, mən bu boyda adamı necə yola verirəm. Əgər yalan danışıramsa, həmin günün kamera görüntülərinə də baxa bilərlər. Çünki onun otağında kamera da var. Dedim ki, Ədalət müəllim, deməli, siz də indi məni burada yola verirsiz? Sözümü deyib oradan çıxdım. "Medi lüks"ün uşaq həkimi Zeynəb İbrahimova prokurorluğa izahatında göstərib ki, guya mən uşağın öldüyünü görmüşəm və imtina etmişəm. Əgər uşağımın öldüyünü görmüşəmsə, imtina etmişəmsə, imtina haqqında sənəd olmalıdır. Övladımın olduğunu bilə-bilə niyə 11 il sonra uşağımı axtarıram? Oğlumu həyat yoldaşım da, anam da sağ vəziyyətdə görüb. Amma mən uşağımın səsini eşitməmişəm, üzünü görməmişəm. Halbuki qeysəriyyə üsulu uşaq dünyaya gətiriləndə onu anaya göstərirlər. Sonra da uşağı sənin böyründə bələyib aparırlar.

- Bütün bu dediklərinizin məntiqi yekunu olaraq hansı ehtimallarınız var?


- Mənə elə gəlir ki, uşağım xəstəxanda satılıb, morqa aparılmayıb. Guya kimin canı yanırdı ki, mənim uşağımı dəfn edirdi. Uşağı anaya verirlər ki, apar, özün dəfn et. Hətta yaxın qohumumun övladı da "Medi lüks"də tələf olub, iki gün sonra ailəsinə təhvil veriblər. Bəs niyə mənim icazə olmadan uşağım morqa aparılır? Bütün aidiyyatı qurumların rəhbər şəxslərindən xahiş edirəm ki, bu məsələdə bizə yardım etsinlər. Mən övladımı tapmaq istəyirəm. Çünki uşağımın sağ olduğuna inanıram.


P.S. Səsləndirilən fikirlərlə bağlı qarşı tərəfin də mövqeyini dərc etməyə hazırıq.