Anastasiya Lebedeva: “Hətta təkcə Qobustan heyrətamiz bir xəzinədir”Azərbaycanı sevən, xaricdə tanıtmaq istəyən hər bir əcənəbi bizim dostumuzdur. Sevindirici haldır ki, Azərbaycanın belə dostları gündən-günə artmaqdadır. Elə Rusiyanın "GrottBjorn" şirkətinin İnkişaf Departamentinin rəhbəri, tanınmış marketoloq Anastasiya Lebedeva da belə dostlardan biri olaraq xaricdə Azərbaycanı tanıtmağa hər zaman hazırdır. Beləliklə, “Azərbaycanın dostları” rubrikasının növbəti qonağı, bugünlərdə Bakıya səfər etmiş Anastasiya Lebedevadır. Xatırladaq ki, Anastasiya Lebedevanın marketinq, reklam və satış sahəsində 20 ildən çox təcrübəsi var. Həyat yoldaşı Viktor Levedevin rəhbəri olduğu "GrottBjorn" şirkətinin həm Rusiyada, həm də xaricdə maliyyə xidmətləri biznesi də daxil olmaqla inkişafına kömək edir. Bundan əlavə, bir biznes məktəbində müəllim işləyir və bir sıra sosial-mədəni layihələrə nəzarət edir.

- Azərbaycan haqqında ilk dəfə nə vaxt eşidibsiz?

-Mən hərbçi ailəsində anadan olmuşam. Uşaq olanda evimizə tanımadığımız insanlar tez-tez hədiyyə paketləri ilə gəlirdilər və evə qayıdan əsgərlərdən komandirlərinə “təbriklər” göndərirdilər. O zaman “təbriklər”in Azərbaycandan gəldiyini fərq etdim. Həmişə qoz və nar göndərirdilər! Heç bir yerdə belə nar görməmişdim.
Nəhayət, 2018-ci ilin iyun ayında ilk dəfə bu inanılmaz ölkəyə- Azərbaycana gəldim və heyrətləndim! Ana təbiət Azərbaycan xalqına o qədər səxavət bəxş edib ki, ola bilsin elə buna görə bu səfər zamanı görüşdüyüm hər bir insan belə qonaqpərvər və səmimi idi.

-Bu dəfə Azərbaycandan qayıtdıqdan sonra təəssüratlarınız necədir?

- Bakıya ikinci səfərim spontan oldu. Yəni bu səfər planda yox idi! Ürəyimin səsi dedi - Gedək! Və hər şey aydın oldu. Belə təəssürat və imkanlara görə Azərbaycana minnətdaram!
Əsas təəssüratım ondan ibarətdir ki, Bakıda xüsusi qadınlarla tanış oldum. İknicisi, istedadlı rus şairəsi Ekaterina Xlebnikovanın yaradıcılıq gecəsində iştirak etdim. Şeiri sevirəm, nəyisə qiymətləndirirəm, amma burada WOW effekti var idi! Azərbaycanın milli musiqi alətləri balban və tütəyin sədaları altında şeir dinlədim.
Yalnız Azərbaycanada heyranedici dadı olan qidalar var; ət, pomidor, göyərti, pendir, çörək, şərab. Azərbaycanın mətbəxi məndə xüsusi təəssürat yaratdı, əsasən də dolma ("Üç bacı"). Hər şey cənubun hər yerində olduğu kimi görünür, amma burada hər şey ləzzətlidir. Narı xüsusi qeyd etməliyəm! Çünki nar mənim üçün uşaqlıqdan yaddaşımda qalan xüsusi bir daddır. Neft sənayesinin tarixi isə ayrı bir hekayədir.
Azərbaycanın zəngin mədəni və tarixi irsi var. Hətta təkcə Qobustan heyrətamiz bir xəzinədir. Mən Bakının tarixi məkanı olan İçərişəhərdəki otellərdən birində qaldım. Bura sadəcə inanılmaz dərəcədə gözəl idi! Hər şey o qədər atmosferli idi ki, bəzən inanılmaz paralel reallıqda olduğumu düşünürdüm. Mən sanki Şərq nağılının qəhrəmanı idim!
Mübaliğəsiz olaraq deyim ki, bir millətin ən böyük sərvəti onun övladlarıdır. Mədəniyyəti və sənəti yaşadan insanlar ənənəvi sənətkarlıqlarını davam etdirir və sadəcə yaşayır, qonaqlarla görüşür, yemək bişirirlər, küçələrdə ticarət edirlər ... Mənə elə gəlir ki, bunu yalnız burada edə bilərlər!

-Bizim ölkədə sizin üçün əsas maraqlı olan, diqqətinizi çəkən nə oldu?

-Hər şey böyük zövqlə, sevgi ilə edilir. Hər şey rahat və təhlükəsizdir. Mən yalnız özüm gördüklərimdən danışıram. Həm də Azərbaycanın bir qadına necə rəftar etməsi məni heyran edir! Ona seçim etmək imkanı verilib. Təhsil alıb karyera qura bilər və ya müsəlman dini qanunlarına görə, hicab geyə bilər və bu, sosial doktrina deyil, seçimdir. Əlbəttə ki, mən bir qadın olaraq Azərbaycanın birinci xanımı Mehriban Əliyevaya valeh oldum. Özündə bu qədər işi birləşdirmək və hər yerdə uğurlu olmaq böyük məharət tələb edir! Üslubda qüsursuz, iş və idarəetmədə effektli, ailəcanlıdır. Azərbaycanda qadınların yaradıcı gücü məni valeh edir və stimullaşdırır. Mən bu mühitdə daha tez-tez olar və sanki güc mənəvi alaram.

- Azərbaycanda biznes mühitini necə qiymətləndirirsiniz?

- Mənə elə gəldi ki, bu torpaqda doğulan hər bir insanın artıq sahibkarlıq damarı var. Burada birinci olmaq, yeniliyi qəbul etmək istəyirlər, amma bir az ehtiyatlıdırlar. Azərbaycanda mütləq inkişaf etmək, yeni texnologiyalar tətbiq etmək və maliyyə gəlirliyini artırmaq üçün geniş imkan var. Bir nümunə verəcəm. Azərbaycanda neft var. Amma neft istehsalından gəlir əldə etmək üçün onu emal yerinə çatdırmaq, emal etmək və sonra qiymətli yanacağı alıcıya çatdırmaq lazımdır. Bütün bunlar infrastruktur tələb edir və nə qədər yaxşı olsa, itkilər az olur və daha çox qazanc əldə edilir. Həm də daha sürətli, bu da dövrümüzdə vacibdir. İnvestisiya, pul dövriyyəsi və s.
Bizim şirkətimiz də infrastrukturu yaxşılaşdırır. Onu da deyim ki, “GrottBjorn” adı Norveç dilindən “qalib bir döyüşçünün vətəni” kimi tərcümə olunur. Biz də ilk neft boru kəmərini yaratmış Nobel qardaşları kimi işdə şimal dəqiqliyini dərk edirik.

- İki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin perspektivlərini necə görürsünüz?

-Rusiya və Azərbaycan ənənəvi olaraq vacib ticarət tərəfdaşları olublar və olacaqlar. Bu illər ərzində xalqlarımız bir-birinə bağlı olub və mən yalnız ortaq bir gələcək görürəm. İnanıram ki, insanlar bir yerdə olmaq istədikdə, bütün dünya qarşı çıxsa və müdaxilə etsə belə, yenə də razılığa gəlib bir-birinizə kömək edib birlikdə çiçəklənə bilərsiniz.

-Azərbaycanı tanıyan, sevən birisi kimi, bu ölkənin Rusiyada təbliği üçün nə kimi öz töhfənizi verə bilərsiz?

- Artıq dediyim kimi, infrastrukturu qura bilərik, malların çatdırılmasına və satışına kömək edə bilərik! Beləliklə, şirkətin təminatsız maliyyələşdirmə üçün gedə biləcəyi Rusiyadakı açıq bazar haqqında danışmaq olar. İstiqrazların buraxılması ilə yalnız dövlət borcu olmayacaq - Rusiya daxilində yüksək bir PR olacaq. Bundan əlavə, biz şirkətlərə valyuta əməliyyatlarında risklərini azaltmağa kömək edirik ki, bu da Azərbaycandakı müəssisələrə Rusiya bazarına rubla qiymət təklif etməyə və nəticədə məzənnənin nə olursa olsun nə qədər planlaşdırdıqlarına, nə qədər qazandıqlarına əmin olmağa imkan verir.
Bundan əlavə, pul qazandığınız zaman onları saxlamaq çox vacibdir. Biz də bunu Azərbaycanda şərab və ya ət qorunduğu kimi yaxşı bacarırıq!
Gürcüstanda nə baş verir? – GAK sədri Hüseyn Yusubovun gözüylə“Pul verməyən partiyalar heç bir seçkidə heç bir səs ala bilmir”

Xəbər verildiyi kimi, Gürcüstanda 2020-ci ildə proporsional seçki sisteminə keçidlə bağlı konstitusiya düzəlişi parlamentin səsverməsindən keçmədiyi üçün paytaxt Tbilisidə, Batumidə və digər şəhərlərdə etirazlar başlayıb. Bu gün də mərkəzi Rustaveli meydanında geniş miqyaslı mitinq olacaq. Yəni artıq Gürcüstanda siyasi böhrandır. Maraqlıdır ki, Gürücüstanda baş verən proseslərin hədəfi nədir?

Ovqat.com-un bu və digər suallarına cavab almaq üçün Gürcüstan Azərbaycanlıları Konqresinin sədri Hüseyn Yusubovla söhbələşdik.

-Bu siyasi böhran təzə başlamayıb, yay aylarında 3 aya yaxın miitinqlər davam elədi. Müxalifətin bir tələbi var idi, o dövrün daxili işlər naziri Qaxariyanın vəzifədən getməsini tələb elədi. Sonda Qaxariya baş nazir oldu. Bununla da siyasi böhran yeni bir forma almış oldu. Ondan sonra, konstitusiya dəyişikliyi, yəni mojaritar sistemin ləğv olunması və tam şəkildə ölkədə parlament seçkilərinin proporsional sistemə keçilməsi ilə bağlı həmin mitinqlər dövründə İvanişvili öz partiyasının qərarını elan eləmişdi ki, partiya parlamentə bu təkilflə çıxacaq. Partiya üzvü olan deputatların əksəriyəti də bu təklifi imzalamışdı ki, ölkədə tam şəkildə proporsional sistemə keçiririlir və baryer sıfırlanır. Ölkədə partiyalar üçün 5%-lik baryer var idi. Nəticədə isə baryer 3%-ə endi və proporsional sistemə keçirilməsinə mojaritar deputatlar qarşı çıxdılar. Buna görə ölkədə yeni siyasi böhran işə saldılar. Hədəf nədir? Əlbəttə ki, bütün siyasi partiyaların bir ana hədəfi var - iqtidar olmaq. İqtidar olmaq üçün mövcud iqtidarı yola salmaq lazımdır. Bu gün Gürcüstanda müxalifət "hamı -1" sloqanı ilə çıxış edir. Yəni ki, bütün siyasi partiyalar iqtidara, "Gürcü Arzusu" Partiyasına qarşı birləşdilər. Bu birliyə qatılmayan tək Rusiyayanlısı adlandırdığımız "Patriotlar Alyansı" var, o partiya qatılmadı. Bu gün saat 3-də Rustaveli meydanında kütləvi bir mitinq başlamalıdır. Müxalifət liderlərinin verdiyi məlumatlara görə, ölkənin bütün böyük şəhərlərində mərkəzi küçələrini, yolları bağlamaq planları var.

Bu birləşmədə maraqlı, ağılagəlməz şəxslər bir masa arxasında oturub. Məlumdur ki, onlar əgər birlikdə qalib gələrsə, o yolu davam etməyə bir gün belə şansları yoxdur. Bir gün belə o şəxslər bir-birinə dözəsi deyillər. Burada bir devizlə çıxış edirlər ki, hamımız birləşib, İvanişvli hakimiyyətini devirməliyik.

-Bu şəxslər bir-birinə dözəsi deyillərsə, bir araya gəlib, sonradan bir hökumətdə təmsil olunmaları mümkün olacaqmı?

-Mən şəxsən inanmıram. Məsələn, Nino Burcanadze və Vahid Milli Hərəkat Partiyasının bir arpa boyu yol almasına Gürcüstanda inanan yoxdur, o cümlədən də mən. Yəni bunlar o qədər kəskin fərqli şəxslərdir. Əlbəttə, məlum məsələdir ki, siyasətdə daimi düşmən, dost yoxdur, daimi maraqlar var, amma burada məhz bu maraqlar eyni deyil. Əksəriyyəti Avropa, NATO yolunda olan partiyalardır və onlarla birləşən Putinin dostlarıdı. Yəni Putinin dostları və düşmənləri birləşibilər ki, gəl, bu indi bu kompotu iç.

-Bəziləri düşünür ki, ayın sonuna kimi müxalifətin tələbləri yerinə yetiriləcək. Sizcə, bu etiraz aksiyaları bir nəticə verəcək?

-Konstitusiyada dəyişiklik artıq həyata keçib, 3% baryer və qarışıq seçkilər nəzərdə tutulub. Bilirsiniz ki, konstitusiya təsdiqlənəndə adi qanunlar kimi təsdiqlənmir. İndi isə yenidən guya ki, qanun qəbul olunub, 101 nəfər lehinə səs verib. Bunun üçün isə 113 səs lazım imiş. İndi bəzi siyasi partiyalar deyir ki, bu cür qanunların təsdiqinə məhz 2/3 səs bəs eləyir. Bu da mübahisəli məsələdir. Yəni ki, bununla bağlı Konstitusiya Məhkəməsinə gedib nəsə çıxartmaq olarmı, bu, sual altındadır. Ölkənin aparıcı siyasətçiləri arasında bu mübahisələr də davam edir və siyasi partiyalar iqtidara gəlmək üçün vuruşurlar. Allah hamısının uğurunu xeyir eləsin, amma biz vətəndaşlar olaraq istəmərik ki, bu vəziyyət ölkədə bir qarşıdurmaya gətirib çıxartsın. Çünki mitinqləri qarşılamaq üçün dövlət tərəfindən polisin çox böyük səfərbərliyi, ciddi hazırlıq müşahidə olunur. Ona görə də hər dəqiqə hər cürə təxribatlar ola bilər. Bilirsiniz ki, bu təxribatlardan da həmişə sadə insanlar çox əziyyət çəkir. Çünki mitinqə toplaşanlar sadə vətəndaşlardır. Arzu və tələb edərdim ki, orada təxribatlara yol verilməsin, bizim vətəndaşlarımız əziyyət çəkməsin. Siyasi partiyalar siyasi siyasi kluarlarda da mübarizələrini davam edə bilərlər. Onsuz da qanunlar necə olmağından asılı olmayaraq, xalqın səsi həlledicidir. Məsələn, 2012-ci ildə “Gürcü Arzusu” Partiyası Vahid Milli Hərəkat Partiyasına qalib gələndə məhz proprosional seçkilərə əsasən uddu. Bir Tibilisi şəhərinin mojaritar səslərini “Gürcü Arzusu” uddu, bölgələri demək olar ki, Vahid Milli Hərəkat Partiyası udmuşdu, amma proporsionalda “Gürcü Arzusu” Partiyası çox ciddi faiz, 60% səs götürmüşdü. Yəni ki, “Gürcü Arzusu” Partiyasının gözü ilə baxanda da ona niyə getmirlər, o da təəccüblüdür. Mojaritarları ləğv edəndə, yaxud ləğv eləməyəndə nə dəyişir? Burada əsas odur; xalq kimi dəstəkləyəcək. Çox təəsüflər olsun ki, bu gün Gürcüstanda xalqın seçkilərə iki yanaşım faktoru var: Mixal Saakaşvili və Bidzina İvanişvili faktoru.

-Yeri gəlmişkən, bu proseslər Sakaşvilinin gəlişi üçün Gürcüstanın qapılarının açılmasına hesablanmayıb?

-Yox, bu, heç də o demək deyil.

-Çünki o, özü də proseslərə fəal qoşulacağını deyib və indiyə qədər belə ümidli olmadığnı bildirib.

-Onlar hamısı deyimlərdir, sözlərdir. Onlar hələ qanuna uyğunlaşdırılmış hərəkətlər demək deyil. Yəni ki, Saakaşviliyə son məhkəmə instansiyasının təsqdiqlədiyi kəsilmiş cəzalar var. Bu cəzaların aradan qaldırılması üçün gərək prezident Saakaşvilini əfv eləsin. Yaxud ölkədə bir fövqalədə vəziyyət yarana bilərsə, siyasi hakimiyyət düşərsə, xalq hakimiyyəti yaranarsa, bu, ola bilər. Mən buna çağırış da eləmək istəmirəm, amma Konstitusiyadan üstün olan yalnız xalq iradəsidir. 10-20 yaxud 50-100 min hələ xalq iradəsi demək deyil.

- Deyirsiniz, seçkilərə iki yanaşım var. Sizcə, hazırda Gürcüstanda Saakaşvilinin, yoxsa İvanişvilinin tərəfdarları üstünlük təşkil edir?

-Saakaşvilini sevənlər ona səs verir, Saakaşviliyə nirfət edənlər İvanişvliyə səs verir. Burada bu faktorların ətrafında dolaşan başqa nüanslar da var. İvanişvilinin geniş imkanlarının, hakimiyyət rıçaqlarının olması, eyni zamanda Saakaşvilinin Gürcüstana gələ bilməməsi də bir faktordur. Məsələn, bugünlərdə Saakaşvili Boliviyanın paytaxtına mer təyin olunması ilə bağlı məsələ də ortaya atıldı. Bu şeylər artıq onun tərədarlarını da ruhdan salır. Yəni o, fəaliyyətini davam elətdirməyə Latın Amerikası ölkəsinə gedirsə, deməli, Gürcüstana marağı azalıb. Burada belə şeyləri vurğulamağa çalışanlar olur. Yəni ki, çox faktorlar var. Üstəlik iqtisadi faktorlar həmişə ön plandadır. iqtisadi cəhətdən ölkədə heç də güllük-çiçəklik demək deyil.

-Ölkə güllü-çiçiəklik deyilsə, bu, o deməkdir ki, indiki iqtidarın atdığı iqtisadi-siyasi addımlar ölkə əhalisinin vəziyyətini yaxşılaşdırmayıb. Bu halda bu proseslər İvanişvli hakimiyyətinin sonunu yaxınlaşdırmır?

-Düzdür, Avropa İttifaqı ölkələri ilə vizasız rejimə keçmək çox böyük zəfər kimi vurğulandı, amma bunu üstün və zəif cəhətləri var. Üstün cəhəti yalnız ondan ibarətdir ki, Azərbaycan vətəndaşlarından fərqli olaraq viza almağa pul vermirik. Amma o, bizim vətəndaşlarımıza orada işləmək haqqı tanımır. Minlərlə Gürcüstan vətəndaşları gedib Avropada qaçaq şəkildə işləyir, sonra deport olunur. Siyasətdən kilometrlə uzaq olan adamlar gedib siyasi qaçqın kimi Avropanın ayrı-ayrı ölkələrində qeydiyyatdan keçirlər, familyalarını dəyişirlər. Bütün bu haqqabazlıqların hamısı ölkədə yarandı. Niyə? Çünki gənclər özünə burada iş tapa bilməyəndə sərhədləri aşmağa məcburdur. Əsasən də gürcü gəncləri sərhədləri aşır. Burada bir partiya bileti alırlar və gedirlər orada elan edirlər ki, ölkə daxilində “mənə qarşı çox ciddi təzyiqlər var və mən siyasi mühacirətə gəlmişəm”. Hamısı da bir ölkədə deyil, 28 ölkəyə dağılıb. Hər ölkədə 50-100 nəfər deyil ki. Bunlar minə çatandan sonra artıq o ölkələr narahat olmağa başladı.

Gürcüstanın iqtisadiyyatının ana dirəyinin təşkil edən iqtisadi layihələr həmişə vurğuladığım kimi Azərbaycana, Türkiyəyə bağlı olan layihələrdir. Geridə qalan qəpik-quruş layihərlərlə ölkə saxlanılmaz. Ona görə də biz həmişə Konqres olaraq deyirik ki, Gürücüstanın geoplolitik siyasətini təyin edəndə özünün coğrafiyasına uyğun olmalıdır. Yerləşdiyi coğrafi alanda öz rıçaqlarını qurmalıdır. Biz gedib Kanada ilə ortaq olanda, qonşumuz Rusiya ilə düşmən olanda başımıza fəlakətlər gələ bilər. Biz gedib Avropa İttifaqına üzv olmuşuq. Bundan sonra, Avropa İttifaqı qullar axtarır. Avropa İttifaqı qonşu ölkələrin içində heç də özünə krallar axtarmır. Əgər Avropaya qullar yox, krallar lazım olsaydı, 50 il ərzində Türkiyəni qapının ağzında saxlamazdılar, qəbul edərdilər. Çünki Türkiyə onlara qul olası dövlət deyil. Türkiyənin parlamentdə 600 deputatı var, ona uyğun Avropa parlamentində yer alacaqdı və o qədər yer alan dövlət də ora qul olmağa getmir.

Bilirsiniz ki, Şərqi Avropa ölkələri Avropa İttifaqına daxil oldu, o ölkələrlədən-Polşadan, Ruminiyadan, Bolqarıstandan Qərbi Avropa ölkələrinə axın başladı. Sonradan ikinci mərhələdə Pribaltika ölkələri üzv qəbul olundu, onlardan Şərqi Avropa ölkələrində axınlar başladı. İndi bizlərdən bu ölkələrə, hətta Pribaltika ölkələrinə axınlar başlayıb. Qərbi Avropadakılar özləri Amerikaya getməyə cəhd edirlər. Bizimkiləri də küçələri süprüməyə, kanalizasiyada işlətməyə cəlb edirlər. Necə ki, Orta Asiyadan gələnlər Rusiyada o işlərə cəlb olunur. Bizi bu şeylər gözləyir. Ona görə də ciddi yanaşmalı, ölkə bir seçki naminə bütün hər şeyi yıxıb, dağıtmamalıdır. Ölkədə ciddi ölçülüb-biçilməlidir ki, bizim nəinki seçki qanunlarımıza, qonşu və dünya dövlətləri ilə münasibətlərə yenidən baxılmalıdır ki, hara, niyə, nəyin naminə gedirik və o getdiyimiz yol gələcəkdə bizim gənclərimizə hansı sürprizləri gətirəcək? Yaxşı, yoxsa pis? Yoxsa bu gün mən iqtidara gəlməyim naminə bütün divarları vurub yıxım, yaxud iqtidarı əlimdə saxlamaq naminə bütün hər şeyi uçurum, dağıdım, gənclərin gözünü töküm, bunun heç biri yol deyil. Ölkənin siyasi rəhbərləri, milli liderləri ölçüb-biçməlidir. Hələ kilsənin özünün başına nə oyunlar gəlir.

-Kilsənin başına nə oyunlar gəlir ki?

-Kilsənin başına çox oyunlar gəlir. Kilsənin başına gəlməyən oyunlar yoxdur. Mən ciddi şəkildə müşahidə edirəm. 1979-cu ildən Sovet qoşunlarının Əfqanıstana girməyi ilə başlayan yəhudilərin və xristianların apardığı anti-İslam hərəkatları bu gün o dərəcəyə gəlib çatıb ki, sanki İslam deyəndə terrorizm yada düşür. Xristianlıq içərisində də Provaslav xristianlar azlıq təşkil edir. Gürcülər də Provaslav xristiandırlar. Artıq Provaslav xristian kilsələrinə qarşı da hərəkatlar başlayıb. İstər Ukraynada, istər Yunanıstanda, istərsə də Gürücüstanda olsun, çox ciddi nələrsə baş verir və bu baş verənlər heç də yaxşı yollarda deyil. Mən bunun fərqindəyəm.

- Hüseyn müəllim, bildiyimiz kimi, İvanişvlinin pulları seçkilərdə ciddi rol oynayıb, xalqın səsini 5 kq kartofa, 3 kq soğana, yaxud 5-10 dollara satın alıblar. Müxalifətin tələbi ilə növbədənkənar parlament seçkiləri keçirilərsə, bu zaman İvanişvilinin pulları rol oynaya biləcəkmi?

-Sizin dediyiniz o kartof, soğan olub-olmayıb, bilmirəm.

-Mətbuatdan oxuduqlarımızı deyirik.

-Mətbuat çox şeylər yazır. Burada real həyatımızda biz gördüyümüz ondan ibarətdir ki, pul verməyən partiyalar heç bir seçkidə heç bir səs ala bilmir. Yəni ki, azdan-çoxdan hamı pul verir. İkincisi də, xalqda nifrət formalaşanda istəyirsən milyardlarla pul ver, xalq öz iradəsini ortaya qoymağı bacarır. Bu gün Gürcüstan əhalisində, xüsusilə gürcü xalqında dediyimiz iki faktordan hansına daha çox nifrət, hansına daha çox istək var, o da mübahisə məsələsidir, onun ölçüsü yalnız seçkilərdə bilinəcək.

-Müxalifətin tələbi ilə növbədəkənar parlament seçkiləri keçirilərsə və bu zaman Gürcüstan parlamenti proporsional sistemə keçərsə, orada yaşayan soydaşlarımızın bundan faydalanmaq imkanları nə dərəcədədir?

-Siyasi partiyaların partiya maraqları var. Amma biz də ölkədə sayca ikinci xalqıq. Bizim də öz maraqlarımız olmalıdır. Proporsional sistemdə seçilən deputatların hamısı namizədini irəli sürdüyü partiyanın təmsilçiləridir. Mən adlarını çəkmək istəmirəm, proporsional sistemi ilə seçilmiş azərbaycanlılar olub, xalqdan kimsə onların üstünə gedəndə ki, “qardaş, bu problemim var, deputatımızsınız, mənə dəstək olun”, konkret şəkildə qapıdan qovublar ki, “siz mənə səs verməyibsiniz, partiyaya səs veribsiniz. Mənə heç kim minnət qoymasın, nə də qapıma gəlməsin”. Bu sözlər deyilib. Borçalıda hamı da bilir ki, bu sözləri kimlər deyib. Amma mojaritar sistemlə seçilən deputat yaxasından tutulacaq bir adamdır. Heç olmasa bunlar xalqın birbaşa seçdiyi təmsilçilərdir. Ondan başqa, bu şeylərə bir az uzaqgörənliklə yanaşılmalıdır. Azərbaycan da, Gürücstan da ərazi bütövlüyü pozulmuş ölkələrdir. Müharibə şəraitində olan ölkələrik, torpaqlarımızın 25%-ə qədəri işğal altındadır. Bu gün işğal altında olan Abxaziya, Çxinvali özlərini müstəqilliyini elan etmiş dövlətlər sayırlar və biz də ölkəmizin ərazi bütövlüyünü yalnız danışıqlar yolu ilə qaytara bilərik. Çünki imzalarımız var ki, biz müharibə yolu ilə bunlara cəhd eləməyəcəyik. Mən hesab edirəm ki, bu, nə vaxtsa olacaq və nə vaxtsa olanda onlar Gürcüstanın tərkibinə yenidən rayonlar kimi daxil olmayacaq. Çünki dediyim kimi, bu gün özlərini müstəqil dövlət elan etmiş ölkələrdir. Onlar məhz təmsilçilik tələb edəcəklər, ya federal dövlət, ya da konfederasiya olmasını tələb edəcəklər. Bizim indidən qanunlarımız ona qarşı olsa, onlar o danışıqlar masasına belə oturmazlar. İşin bu tərəfləri də nəzərə alınmalıdır. Yəni ki, iki palatalı parlamentdə təmsilçiliklər ehtiyat variantları kimi nəzərdə tutulmalıdır. Yoxsa bu gün hansı siyasi partiyaya hansı xeyir eləyir, elektorotı nə dərəcədə zəifdir, güclüdür, qanunları ona uyğunlaşdırmağa cəhd eləmək heç də ölkənin gələcəyini düşünmək demək deyil.

“Qarşımıza çıxacaq istənilən qüvvəni dəf etmək gücündəyik” - Diaspor təşkilat sədriFərid Əzizli: “Təşkilatlarımız arasında inteqrasiyaya böyük ehtiyac var, həmrəy olmağımız, gücümüzü birləşdirməyin zamanaı çoxdan yetişib”

Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Fuad Muradov Vyanada Avstriyada yaşayan azərbaycanlılarla görüşü keçirib.

Tədbirdə Azərbaycan dərnəklərinin rəhbərləri, azərbaycanlı icmanın fəal üzvləri, yerli ictimaiyyətin və kütləvi informasiya vasitələrinin nümayəndələri iştirak ediblər.
Ölkəmizin Avstriyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Qalib İsrafilov çıxış edərək azərbaycanlı icması və diaspor təşkilatları ilə əməkdaşlıqdan danışıb.
Komitə sədri Fuad Muradov çıxışı zamanı ölkəmizin diaspor siyasəti, həyata keçirilən layihələr, xaricdə yaşayan soydaşlarımızın şəbəkələşməsi, onlayn platformalarda birləşərək daha mütəşəkkil fəaliyyət göstərmək imkanları haqqında geniş məlumat verib.
“Qarşımıza çıxacaq istənilən qüvvəni dəf etmək gücündəyik” - Diaspor təşkilat sədri
Daha sonra Almaniya Azərbaycanlılarının Koordinasiya Şurasının İdarə Heyətinin sədri Yaşar Musayev, Azərbaycan Diasporuna Dəstək Fondunun icraçı direktoru Elşad Əliyev, Avstriya-Azərbaycan Mədəniyyət və İş Adamları Dərnəyinin (AZER-DER) sədri Yardım Günəş, Avstriya Azərbaycanlıları Cəmiyyətinin sədri Fərid Əzizli və Azərbaycan Akademik Birliyinin sədri Akif Abdullayev çıxış ediblər. Natiqlər təmsil etdikləri təşkilatların fəaliyyət istiqamətləri və gələcək planlarından danışıblar.

Karate üzrə 5 qat Dünya, 3 qat Avropa, 7 qat Respublika çempionu, "Qara kəmər" sahibi, Avstriya Azərbaycanlıları Cəmiyyətinin sədri Fərid Əzizli Avrasiya.net-in suallarını cavablandırıb.
“Qarşımıza çıxacaq istənilən qüvvəni dəf etmək gücündəyik” - Diaspor təşkilat sədri
- Fuad Muradovun Avstriyaya səfərini necə dəyərləndirirsiz?

- Bu Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri cənab Fuad Muradovun Avstriya respublikasında yaşayan azərbaycanlılarla ilk görüşü idi və görüş çox səmərəli keçdi. Düşünürəm ki, komitə sədrinin Avstriyaya səfəri diaspora sahəsində bir canlanmanın təməlini qoyacaq. Bundan sonra insanlar diaspora sahəsində daha aktiv fəaliyyət göstərəcəklər. Komitə sədrinin belə görüşlərinin digər ölkələrdə yaşayan azərbaycanlılarla keçirməsi düzgün və effektlidir. Bu, həmin ölkələrdə yaşayan soydaşlarımızda dövlətimizə, hakimiyyətimizə böyük inam, etibar qazandırır. Komitə sədri problemləri soydaşlarımızın dilindən eşidir, təklif və fikirlərini dinləyir.

- Komitənin sədri ilə keçirilən görüşdə siz də çıxış etdiniz. Maraqlıdır, hansı məsələlərə toxunduz.

- Avstriya respublikasında fəaliyyət göstərən müxtəlif iş adamları, incəsənət xadimləri və diaspora fəallarının görüşündə Avstriya Azərbaycanlıları Cəmiyyəti olaraq geniş tərkibdə bizdə iştirak etdik. Bildiyiniz kimi Avstriya respubublikasında aktiv fəaliyyət göstərən tək diaspora Avstriya Azərbaycanlıları Cəmiyyətidir. Çıxışım zamanında diaspora sahəsində 2019-cu ildə keçirdiyimiz tədbirlərdən və onların əhəmiyyətindən bəhs etdim. Diaspora sahəsində gördüyümüz və görəcəyimiz işlər barədə Komitə sədrinə və Azərbaycan respublikasının fövqaladə və səlahiyyətli səfiri cənab Qalib İsrafilova məruzə ilə çıxış etdim. Azərbaycan diaspora sahəsində digər ölkələrə baxdıqda çox yenidir və bizim görəcəyimiz çox işlər və qarşılaşdığımız çox problemlər var bu barədədə tədbir iştirakçılarına bəhs etdim.

- Tədbirdə çıxış edənlər daha çox hansı sahələrdəki problemlərdən danışıblar.

- Dünyada diaspora təcrübəsinə baxanda Azərbaycan hələ çox gəncdir. Bunu nəzərə alsaq diaspora sahəsində yetərincə problemlər mövcuddur. İlk problemimiz soydaşlarımızın yaşadığı ölkələrdə inteqrasiya problemidir, digəri Azərbaycan dilli məktəblərinin olmamasıdır ki, bu barədədə söz açıldı. Bu kimi problemləri diaspor təşkilatları təkbaşına həll edə bilməzlər. Dövlət yardımına böyük ehtiyacımız var. Ümid edirəm ki, Komitə sədri bu problemlərin həllində bizə yardımçı olacaq. Diaspora sahəsində hər hansı bir problemin həlli Azərbaycanın xaricdə yüksək səviyyədə və yetərincə təbliği deməkdir, soydaşlarımızın həmrəyliyi, güclənməsi deməkdir.

- Komitə sədrinin bu səfəri sizin diaspor sahəsi işinizdə hansı müsbət təsirlər göstərə bilər?

- Komitə sədri ilə görüşümüzə bir neçə həftə öncədən hazırlaşırdıq və Avstriya respublikasında olan soydaşlarımızla görüşüb onların təklif və problemlərini qeydə almışdıq. Görüşümüz zamanı da bu problemlərdən bəhs etdik və komitə sədri də öz növbəsində bu problemlərin həlli yolunda komitə olaraq öz dəstəklərini verəcəklərini söylədi. Təbii ki, belə nbir görüş bizi gələcək planlarımızın həyata keçməsində bir ruh yüksəkliyi yaradır. Biz bir daha arxamızda güclü Azərbaycanın dayandığını hiss etdik. Bilirsiz, bayaq qeyd etdiyim kimi Azərbaycan diaspor quruculuğu sahəsində yeni-yeni addımlayır. Hədəfimiz bu sahədə bizdən tarixən təcrübəli və güclü olan erməni diasporasının təbliğatını dağıtmaqdır. Düzdür buna haradasa qismən də olsa nail olmuşuq, amma istədiklərimizi tam həyata keçirə bilməmişik. Buna görə də dövlətin mənəvi və maddi yardımına böyük ehtiyac duyulur. İnanırıq ki, Komitənin sədri Fuad Muradov bu sahədə bizə dəstək olacaq.
“Qarşımıza çıxacaq istənilən qüvvəni dəf etmək gücündəyik” - Diaspor təşkilat sədri
- Bəs Komitə sədrinin özü hansı problemlərin aradan qaldırılmasını tövsiyə etdi?

- Cənab Fuad Muradov diaspora sahəsində olan problemlərin ən başında pərakəndəliyin olduğunu qeyd etdi və diaspora təşkilatlarının birləşməsinin vacibliyini bildirdi. Bu sevindirici haldır ki, komitə sədri diaspora sahəsində olan problemləri və öz təcrübəsini bizimlə bölüşür və vahid bir sistemə keçməyin zamanının gəlib çatdığından danışır. Onun fikirlərində böyük həqiqət var. Təşkilatlarımız arasında inteqrasiyaya böyük ehtiyac var, həmrəy olmağımız, gücümüzü birləşdirməyin zamanaı çoxdan yetişib. Aramızda olan inciklikləri. Umu-küsünü bir kənara qoymalıyıq, öz-özümüzə düşmən kəsilməməliyik. Aramızda təməli möhkəm olan bir körpü yaratmalıyıq. Bu körpünün qurulması prosesində təkcə dövlətimiz yox, imkanlı soydaşlarımız, xeyriyyəçi biznesmenlərimiz, diaspor sahəsindəki iş adamlarımız da iştirak etməlidirlər.

- Bu görüş gələcəkdə planlarınızın həyata keçməsinə nə vəd etdi. Yəni gələcəkdə hansı işləri palnlaşdırmağı düşünürsüz ki, komitə bu sahədə sizə dəstək olacaq

- Komitə sədri Fuad Muradov və səfir Qalib İsrafilov bizə tam dəstək verəcəylərini bildirdilər. Artıq bir neçə layihənin birlikdə həyata keçrilməsi müzakirə olundu və layihələrin başlanmasına start verildi. Düşünürəm ki, 2020-ci ildə cəmiyyətimiz daha böyük layihələrə imza atacaq və Azərbaycan diaspor təşkilatları arasında ilk yerlərdə qərar alacağıq. Amma onu da deyim ki, bu layihələrin həyata keçməsi o qədər də asan olmayacaq. Ümumiyyətlə, diaspor quruculuğu sahəsində heç bir layihə asanlıqla həyata keçmir. Bunun qarşısını almaq istəyən qüvvələr çox olur. İnanıram ki, bunların da öhdəsindən gələcəyik və istəyimizə nail olacağıq. Qarşımıza çıxacaq istənilən qüvvəni dəf etmək gücündəyik.
Səfir erməni kilsəsinin yanında bayrağımızı necə dalğalandıra bildi? “Ermənistanın Ukraynadakı diplomatik missiyası bizimlə ayaqlaşa bilməz”.

Unikal.org xəbər verir ki, bu barədə müsahibəsində Azərbaycanın Ukraynadakı səfiri Azər Xudiyev deyib.

-Azər müəllim, bir səfir kimi Ukraynada Azərbaycanla bağlı nə kimi işlər görürsüz?

-Ölkə başçımızın tapşırıq və göstərişlərinə uyğun olaraq, xarici siyasətimizin əsas istiqamətlərindən biri Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həllinə yönəlib. Bu gün Azərbaycan diplomatiyasının üzərinə olduqca böyük bir məsuliyyət qoyulub və hər bir Azərbaycan diplomatı bu məsuliyyəti dərk edərək, ölkə rəhbərliyi tərəfindən qarşısına qoyulan vəzifələrin öhdəsindən gəlmək üçün bütün peşəkarlığını və savadını istifadə edərək, öz vəzifə borcuna layiqincə yanaşır və bundan sonra da belə olacaq! Bu gün Azərbaycan diplomatiyası müasir dünyamızın çağırış və təhdidlərinə cavab verir və beynəlxalq aləmdə dövlətimizin müsbət imicinin formalaşdırılması istiqamətində bütün səyləri əsirgəməyərək, müstəqil dövlətimizə yönələn mümkün geosiyasi risklərin yaranmasına imkan vermir.
Səfir erməni kilsəsinin yanında bayrağımızı necə dalğalandıra bildi?
Təəssüflər olsun ki, 27 ildən artıqdır Azərbaycanın tarixi torpaqları, o cümlədən Dağlıq Qarabağ ərazisi erməni işğalı altındadır. Ona görə də Azərbaycan diplomatiyasının əsas fəaliyyət istiqaməti bu münaqişənin həllinə yönəlib. Erməni diplomatları tərəfindən xarici ölkələrdə ölkəmizə qarşı yönəlmiş çirkin əməllər və mütəmadi olaraq yaradılan təxribatlarının qarşısının alınması üçün tərəfimizdən mütəmadi olaraq müxtəlif işlər aparılır. Azərbaycan həqiqətlərinin beynəlxalq aləmə çatdırılması Azərbaycan diplomatiyasının ən öndə duran vəzifə borcudur.

-Ukraynada iqtisadi və digər sahələrdə diplomatik əlaqələrimizi necə qiymətləndirirsiz?

- Qloballaşan dünyada heç bir ölkə xarici iqtisadi əlaqələr qurmadan öz milli iqtisadiyyatını normal inkişaf etdirə bilməz. Başqa sözlə desək, səmərəli təşkil edilmiş beynəlxalq iqtisadi əlaqələr sisteminin mövcudluğu hər bir ölkənin iqtisadi siyasətinin prioritetlərindən biri kimi qiymətləndirilməlidir. Bu gün Azərbaycanla Ukrayna arasında iqtisadi diplomatiyaya da çox böyük önəm veririk.

-İqtisadi-ticari əlaqələrimizdə göstəricilər əvvəlki illərdə aşağı düşüb. Bu nə ilə bağlı olub?

- Ukraynada 2013-cü ildə baş vermiş məlum hadisələr və ölkədə cərəyyan edən siyasi prosesslər Ukraynanın başqa ölkələrlə olduğu kimi, Azərbaycanla da ticarət dövriyyəsinin həcminə mənfi təsir göstərmişdir. 2015-ci ildə ölkələrimiz arasında ticarət dövriyyəsi 333 mln ABŞ dolları səviyyəsinə düşmüşdür. Lakin, sonrakı 3 il ərzində (2016-2018) Səfirlik tərəfinən görülmüş işlər sayəsində, o cümlədən Kiyev şəhərində “Azərbaycan Ticarət Evi”nin açılması nəticəsində, ikitərəfli ticarət dövriyyəmiz nəzərə çarpacaq dərəcədə (2,5 dəfə) artmışdır. Bunun nəticəsində Ukrayna ölkəmizin əsas ticarət tərəfdaşlarından birinə çevrilmişdir və hazırda Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsində 11-ci yeri tutur. 2018-ci ildə ticarət dövriyyəmiz 829 mln ABŞ dolları təşkil etmişdir. 2019-cu ildə isə, bu göstəricinin bir qədər də artacağı gözlənilir. Eyni zamanda onu da vurğulamaq istərdik ki, üç il müddətində Azərbaycandan Ukraynaya ixrac edilən məhsullarının həcmi 16 dəfə artmışdır.

-Azər müəllim Azərbaycan Ukrayna arasında mədəni əlaqələri necə qiymətləndirirsiz?

-Bu gün Azərbaycanla Ukrayna arasında mədəniyyət sahəsində də diplomatik fəaliyət davam etdirilir. Ukraynanın paytaxtı və eləcə də böyük şəhərlərində ölkəmizin təbliğat işlərinin daha səmərəli və effektiv şəkildə aparılması üçün səfirliyimizin təşəbbüsü və dəstəyi ilə Azərbaycan mədəniyyət və informasiya mərkəzləri artıq fəaliyyətə başlayıb.
Səfir erməni kilsəsinin yanında bayrağımızı necə dalğalandıra bildi?
-Noyabrın 8-də siz azərbaycanlı jurnalistlərin iştirakı ilə, Ukraynanın ən böyük şəhərlərindən biri olan Xarkovda Azərbaycan Mədəniyyət və İnformasiya Mərkəzinin rəsmi açılışını etdik. Niyə Xarkovda?

- Çünki, Xarkov tarixən Ukraynanın intellektual və aktiv işgüzar mühiti ilə səçilən və Ukraynanın keçmiş paytaxtı kimi, əhalinin sayına görə ikinci ən böyük şəhəridir. Burada müxtəlif millətlərdən olan insanlar yaşayır. Digər tərəfdən, bu şəhərdə güclü erməni ictimai birlikləri mövcüddur. Bundan başqa, burada ermənlərə məxsus kilsə və mədəniyyət mərkəzi fəaliyyət göstərir. Biz də qərar verdik ki, məhz bu kilsə və mədəniyyət mərkəzinin yanında Azərbaycanın üç rəngli bayrağı dalğalansın. Sizin iştirakınızla Azərbaycan Mədəniyyət və İnformasiya Mərkəzinin açılışı oldu, məhz həmin gün Azərbaycanımızın üç rəngli bayrağı yüksəklərə qaldırıldı. Onu da qeyd edim ki, bu layihənin həyata keçirilməsi şəhər rəhbərliyinin bizə verdiyi dəstəyi nəticəsində mümkün olmuşdur. Bu gün təntənəli açılış mərasimində şəhər rəhbərliyi və Xarkovun tanınmış simaları iştirak edir. Mədəniyyət Mərkəzinin əsas vəzifəsi Xarkovda yaşayan digər millətlər arasında Azərbaycanın qədim və zəngin mədəniyyətinin və Azərbaycan həqiqətlərinin tanıdılmasıdır. Yeri gəlmişkən bu ilin dekabrın 24-də Kiyevin mərkəzində Azərbaycan Mədəniyyət və İnformasiya Mərkəzinin açılışı olacaq. Hesab edirəm ki, bundan sonra Ukraynada yaşayan xalqlar Azərbaycanın qədim və zəngin mədəniyyəti ilə daha yaxından tanış olacaqlar. Burada da fəaliyyətimizin əsas hissəsi Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya çatdırılması olacaq.
Səfir erməni kilsəsinin yanında bayrağımızı necə dalğalandıra bildi?
-Azər müəllim, sizin Ukrayna mediasında da açıqlamalarınız Ermənistan tərəfini qıcıqlandırmağa başlayıb. Bu barədə nə deyə bilərsiz?

- Səfirliyimiz tərəfindən Azərbaycan həqiqətləri barədə Ukraynanın KİV-ləri ilə çox fəal şəkildə təbliğat işləri aparılır. Ukrayna mediası ilə son üç il ərzində çox sıx əməkdaşlıq edirik və mütəmadi olaraq bu ölkənin mediasında məqalələr dərc edirik. Ermənistanın diplomatik missiyasından fərqli olaraq təbliğat sahəsində diplomatik missiyamız daha çevik və səmərəli işlər aparır. Ukraynanın nüfuzlu təhsil ocaqlarında, milli maraqlarımıza uyğun olaraq müxtəlif mövzülarda mühazirələr oxunulur, silsilə tədbirlər təşkil edilir. Əldə etdiyimiz məlumata əsasən, Ermənistanın Ukraynadakı səfirliyi bizim fəaliyyətimizə tab gətirə bilməsi üçün səfirliklərinin ştat vahidini və resurs imkanlarını genişləndirmək niyyətindədir və bu istiqamətdə müvafiq işlər aparır.

-Siz hesab edirsiz ki, Azərbaycanın Ukraynadakı diplomatik missiyasının fəaliyyəti Ermənistanın Ukraynadakı səfirliyindən üstündür?

-Əminliklə demək olar ki, Azərbaycanın Ukraynadakı diplomatik missiyasının fəaliyyəti Ermənistanın Ukraynadakı səfirliyinin fəaliyyətindən daha üstün və səmərəlidir. Bütün ölkələrdəki kimi, Ukraynada da çox güclü erməni diasporası mövcuddur və onlar öz səfirliklərinə ənənəvi olaraq hərtərəfli dəstək olurlar. Onlar şəxsi münasibətlər zəmnində Ukraynanın tanınmış simaları və siyasətçiləri ilə yaranmış münasibətlərindən istifadə edərək, sonradan həmin şəxslərlə öz səfirlikləri arasında dostluq əlaqələri yaradır və bundan yararlanırlar. Bu baxımdan əminliklə deyə bilərəm ki, erməni diplomatlar öz diasporalarının aşırı himayəsinə ümidvar olaraq öz diplomatik fəaliyyətlərini bir qədər səmərəsiz məcrada aparırlar. Öz peşəkar fəaliyyət təcrübəmdən deyə bilərəm ki, peşakarlıq baxımıdan Ermənistan diplomatları istər beynəlxalq təşkilatlarda, istərsə də ikitərəfli diplomatiyada bir çox hallarda bizim diplomatlardan geri qalırlar.

Xatırladaq ki, səfirdən müsahibə Azərbaycanın Ukraynadakı səfirliyinin təşkilatçılığı ilə, bir qrup yerli KİV nümayəndələrinin Xarkova səfəri çərçivəsində baş tutub. Səfərdə Unika.org sayıtının əməkdaşı Amid Əyyuboğluda iştirak edib.
Azay Quliyev: “İslahatlar vətəndaşlarda ədalət mühakiməsinə olan inamı daha da artıracaq”Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu Komitəsinin üzvü Azay Quliyevin musavat.com saytının məhkəmə-hüquq sahəsindəki islahatlarla bağlı sualını cavablandırıb.

Onunla söhbəti təqdim edirik:

- Azay müəllim, Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin 2019-cu il 6 noyabr tarixli iclasında “Məhkəmələr və hakimlər haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun müzakirəsi zamanı məhkəmə-hüquq sistemindəki islahatlar geniş müzakirəyə səbəb oldu. Siz də orda çıxış edərək bir sıra təkliflər səsləndirdiniz. Bilmək istərdik ki, məhkəmə-hüquq sistemindəki islahatların gedişini necə qiymətləndirsiniz?

- Bildirməliyəm ki, məhkəmə-hüquq sistemində islahatların dərinləşməsi prosesini biz 2016-cı ildə Konstitusiyaya referendum yolu ilə edilən dəyişikliklərdən sonra müşahidə etdik. Eyni zamanda bu prosesi 2018-ci ilin prezident seçkilərindən sonra bütün sahələrdə həyata keçirilən islahatların tərkib hissəsi də hesab etmək olar.
İslahatların aparılmasında əsas məqsəd Azərbaycan Respublikasının müstəqil məhkəmə sistemini təkmilləşdirmək və yeni dövrün tələblərinə uyğunlaşdırmaqdan ibarətdir. Bu istiqamətdə artıq mühüm addımlar atılıb. Belə ki, məhkəmə-hüquq islahatlarının dərinləşdirilməsi çərçivəsində təqdim olunmuş ilk qanunvericilik aktları paketi bu ilin iyul ayında Milli Məclis tərəfindən qəbul edilib. Həmin qanunlar 2020-ci il yanvarın 1-dən qüvvəyə minəcək. Hazırda isə ikinci qanun layihələri paketi Milli Məclisdə müzakirəyə çıxarılıb. Bu qanun layihələri isə vahid məhkəmə təcrübəsinin formalaşdırılması və özəl məhkəmə ekspertizasının təşkili kimi iki əsas istiqaməti əhatə edir. Bununla əlaqədar 12 Qanuna, o cümlədən Mülki Prosessual, Cinayət-Prosessual, İnzibati Prosessual, İnzibati Xətalar məcəllələrinə, “Məhkəmələr və hakimlər haqqında”, “Məhkəmə-Hüquq Şurası haqqında”, “Dövlət məhkəmə ekspertizası haqqında”, “İnzibati icraat haqqında”, “Vəkillər və vəkillik fəaliyyəti haqqında” qanunlara dəyişikliklərin edilməsi nəzərdə tutulur.

Qeyd etməliyəm ki, mübahisələrin aradan qaldırılması üçün xüsusi məhkəmələrin yaradılması haqqında qanunvericilik təşəbbüsü də təmin edilib, qanunvericilikdə bu sahədə qaldırılan məsələlər öz əksini və təsdiqini tapıb.

Digər əsas məqamlardan biri də odur ki, məhkəmələrə kənardan hər hansı müdaxilənin, təsirin aradan qaldırılması və cəmiyyətdə hüquqi xarakter daşıyan mübahisələrin, hərəkətlərin və davranışların məhkəmə vasitəsilə obyektiv şəkildə araşdırılması və hüququ pozulan vətəndaşların hüquqlarının bərpa olunmasının daha da önə çəkilməsidir. Bu proses artıq başlayıb.

Dövlət başçısının imzaladığı məlum Fərmandan irəli gələrək müvafiq sahəvi qanunların təkmilləşdirilməsi baxımından da zəruri addımlar atılır. Fərmanın icrası çərçivəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən ədliyyə və məhkəmə fəaliyyətini tənzimləyən 40-dək normativ aktın layihələri hazırlanıb, o cümlədən sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı mübahisələrə daha dərin hüquqi bilik və təcrübəsi olan hakimlər tərəfindən baxılmasını təmin etmək məqsədilə yeni ixtisaslaşmış məhkəmələrin yaradılması ilə bağlı yeni qanun qəbul olunaraq kommersiya və həmçinin inzibati məhkəmələr təsis edilib.

Ədalət mühakiməsinin səmərəliliyinin artırılmasında hakimlərin ixtisaslaşmasına mühüm əhəmiyyət verilərək onların konkret sahələr üzrə, o cümlədən iqtisadi və maliyyə məsələlərinə, qanunvericilikdəki yeniliklərə və digər mövzulara dair tədris tədbirlərinə cəlb olunması təmin edilir. Bundan əlavə, hakimlərin iş yükünün azaldılmasına xidmət edən məqsədyönlü tədbirlər görülüb, o cümlədən məhkəmə baxışının tezliyinin təmin olunması məqsədilə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat proseduru təsbit olunub, iqtisadi mübahisələr üzrə icraatın yalnız elektron qaydada - "Elektron məhkəmə" informasiya sistemi vasitəsilə aparılması, habelə həmin işlər üzrə məhkəmə proseslərinin fasiləsiz audio-video yazılışı təmin edilib, mübahisəsiz pul və əmlak tələbləri ilə bağlı işlərin məhkəmədən kənar, elektron qaydada notariusun icra qeydi ilə asan həlli imkanı yaradılıb, icra icraatı üzrə xitam və dayandırma səlahiyyətləri icra məmurlarına verilib.

Onu da qeyd etmək vacibdir ki, Fərmanın icrası üzrə görülən işlər beynəlxalq aləmdə də təqdir olunur, o cümlədən Dünya Bankının "Doing Business 2020" hesabatında yeni ixtisaslaşmış məhkəmələrin yaradılması, məhkəmə fəaliyyətinin rəqəmsallaşdırılması, elektron məhkəmə sisteminin təkmilləşdirilməsi, mediasiya institutunun tətbiqi üzrə görülən tədbirlər müsbət nəticələr kimi əks olunmuşdur.

Mübahisələrin məhkəmədən kənar həlli vasitələrinin genişləndirilməsi məqsədilə mediasiya institutunun ölkəmizdə tətbiqi ilə bağlı yeni qanunun qəbulunu ayrıca qeyd etmək zəruridir. Növbəti ildən tətbiq ediləcək "Mediasiya haqqında" Qanunun implementasiyası ilə əlaqədar müvafiq icra hakimiyyətləri tərəfindən çoxsaylı normativ sənəd layihələrinin hazırlanaraq qəbul olunması, Mediasiya Şurasının yaradılması, mediasiya üzrə təlimçilərin, mediatorların hazırlanması, hakimlərin bu sahədə təlimatlandırılması, əhatəli maarifləndirmə tədbirlərinin təşkil olunması və s. ilə bağlı mühüm addımlar atılıb.

Qeyd olunanlardan əlavə apelyasiya və kassasiya instansiyası məhkəmələrinin kollegiyalarında müəyyən kadr islahatlarının aparılması da bütün səviyyələrdə məhkəmə işinin yüksək şəkildə qurulmasına istiqamətlənib. Bir sözlə, hakimlərin iş yükünün azaldılması və məhkəmə fəaliyyətinin keyfiyyətinin artırılması məqsədilə Fərmanla hakimlərin ştat sayının 200 vahid artırılması mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Bununla yanaşı, məhkəmələrdə süründürməçilik və digər mənfi hallara qarşı hər zaman qəti tədbirlərin görüldüyünü, Məhkəmə-Hüquq Şurası tərəfindən son illər 200 hakim barəsində intizam icraatının başlanıldığını, 130 hakimin qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş müxtəlif əsaslarla fəaliyyətinin qeyri-məqbul qiymətləndirilməsini və səlahiyyət müddətinin uzadılmamasını, habelə intizam qaydasında, o cümlədən korrupsiyaya şərait yaradan hüquqpozmalara yol verdiklərinə görə bir çox hakimin məhkəmə sistemindən kənarlaşdırılmasını yeni dövrə transformasiyanın tərkib hissısi kimi də qəbul etmək olar.

Hesab edirəm ki, bütün bu görülən müsbət işlərlə yanaşı hakim korpusunun əmək haqqının artırılması, hakimlərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində atılan digər addımlar islahatların kompleks şəkildə aparıldığını bir daha təsdiq edir.

Fikrimcə məhkəmə-hüquq sistemi ilə bağlı islahatlar nəzərdə tutulan plan üzrə həyata keçirilir və qarşıdakı dövrdə biz bu sahədə yeni qərarların qəbul olunacağını da görəcəyik. İnanıram ki, bu islahatlar vətəndaşlarda ədalət mühakiməsinə olan inamı daha da artıracaq və bütün narahatedici məqamları aradan qaldıracaq.
Bununla yanaşı mövcud problemlər ciddi şəkildə araşdırmalı, vətəndaşarı narazı salan bütün məqamlar aradan qaldırılmalı, Avropa İnsan Hüquları Məhkəməsinin ölkəmizə qarşı çıxartdığı qərarlar təhlil edilməli və buna səbəb olan halların qarşısını almaq üçün təsirli addımlar atılmalıdır.

Sonda isə onu da vurğulamaq istərdim ki, məhkəmə hüquq islahatları haqqında mütəmadi məlumatların ictimaiyyətə verilməsinə və bu mövzuda mütəmadi ictimai dinləmələrin keçirilməsinə ciddi ehtiyac var.

Musavat.com
Başladılmış islahatlar vəziyyəti köklü dəyişəcək - Qüdrət HəsənquliyevAvrasiya.net BAXCP sədri, deputat Qüdrət Həsənquliyevin Musavat.com-a müsahibəsini təqdim edir:

- Qüdrət bəy, prezidentin yeni təyin olunan icra başçıları ilə görüşünü, onlara və onların şəxsində digər məmurlara ünvanlandığı xəbərdarlıqları yəqin ki, izlədiniz. Hesab etmək olarmı ki, iqtidar komandasının yenidən formalaşdırılması ilə bağlı artıq yeni mərhələyə start verilib?

- Mən də ümid edirəm ki, artıq başladılmış islahatlar bir çox məsələlərlə əlaqədar olaraq vəziyyəti köklü dəyişəcək. Biz bilirik ki, yerlərdə bəzi icra başçıları özlərini feodal kimi aparırlar, insanlarla həddindən artıq kobud davranırlar, rayonlarda çox sərt rejim formalaşdırıblar. Bəzi rayonlardan, bölgələrdən Bakıya hətta şikayət ərizələrinin göndərilməsində məhdudiyyətlər var. Poçt şöbələrindən məktubları belə qoymurlar Bakıya gəlsin, şikayətlərin gəlməyinə məhdudiyyət yaradırlar. Yəni bölgələrdə vəziyyət daha çətindir və acınacaqlıdır. Hətta prezident maraqlı bir fakt açıqladı ki, Heydər Əliyev mərkəzləri tikilib, bu boyda xərc qoyulub, amma onlardan məqsədəuyğun şəkildə istifadə olunmur, orada tədbirlər keçirilmir. Yəni rayonlardakı gənclərlə, ictimai-siyasi fəal insanlarla, QHT təmsilçiləri ilə görüşlər keçirmək olar. Bu baxımdan rayonlarda vəziyyət daha ağırdır. Açığını deyim ki, rüşvətxorluğun səviyyəsi rayonlarda daha yüksəkdir. Mən çox məmnun oldum ki, prezident bu barədə məlumatlıdır və ona görə də çox sərt xəbərdarlıq etdi, bildirdi ki, əgər belə hallar olsa, cəzalandırılacaqlar.

- Proseslərin davamında nə gözləyirsiniz?

- Açığını söyləyim ki, prezidentin bu tipli informasiyalar alması ölkədə vəziyyətin dəyişməsi üçün çox önəmlidir. Amma mexanizmlər yaradılmalıdır. Dövlət institutları işləməlidir, ictimai institutlar fəaliyyət göstərməlidir, siyasi partiyaların fəaliyyəti olmalıdır, mətbuatın imkanları genişləndirilməlidir ki, bu nöqsanları işıqlandırsın. Prezident dedi ki, o, mətbuat vasitəsilə bunlardan xəbər tutub. Deməli, tənqidi mətbuatın imkanları genişləndirilməlidir. Buna çox böyük ehtiyac var. Ona görə ki, mətbuat həm də bizim cəmiyyətin güzgüsüdür, cəmiyyətin bütün eyiblərini, problemlərini açıb ortaya qoyur. Bu da çox önəmlidir. Ona görə ki, mövcud problemləri gizlətmək lazım deyil, üstünə gedib həmin problemləri həll etmək lazımdır. O problemlərin yığışıb qalması sonda üfunətli vəziyyət yarada bilər. Düzdür, müəyyən işlər görülür. Ölkədə struktur islahatlarının aparılmasına ehtiyac var. Bələdiyyələrin səlahiyyətini genişləndirmək lazımdır ki, seçkili orqanlar kimi onların imkanları olsun. İcra hakimiyyətlərinin səlahiyyətləri xeyli dərəcədə məhdudlaşdırılmalıdır, bir çoxunun funksiyaları bələdiyyələrə verilməlidir, hansı ki, seçkili orqandır, yerli özünüidarə orqanıdır. İnsanlar birbaşa seçirlər və onlar birbaşa vətəndaşların qarşısında məsuliyyət daşıyırlar. İcra başçıları indi rayon ictimaiyyəti qarşısında məsuliyyət daşımır, onlar ancaq prezident qarşısında məsuliyyət daşıyır. Ona görə də bu islahatlar aparılmalıdır. Həmçinin məhkəmə-hüquq islahatları dərinləşdirilməlidir, hakimlərin səlahiyyətləri artırılmalıdır. Hakimlərin vəzifədən kənarlaşdırılması çətinləşdirilməlidir, bu, yalnız cinayət törətməklə məhdudlaşdırılmalıdır. Əslində bu, konstitusiyada da belə yazılıb. Hakimlər ömürlük təyin olunmalıdır. Qanunun aliliyinin gücləndirilməsi istiqamətində müəyyən addımlar atılmalıdır. Parlamentin fəaliyyəti gücləndirilməli, genişləndirilməlidir. Düşünürəm ki, bu tipli addımlar atmaqla biz doğrudan da ölkəmizdə böyük bir iqtisadi sıçrayışa nail ola bilərik. Yəni qeyri-neft sektorunu inkişaf etdirə, ölkəmizə investisiya axınını təmin edə, azərbaycanlı sahibkarların ölkədən valyutanı xaricə çıxartmasının qarşısını ala, bir çox sosial problemləri həll edə bilərik. Bunun üçün ölkədə böyük özəlləşdirməyə gedilməlidir. Xidmət sahələri özəlləşdirilməlidir. Yəni bu kadr dəyişiklikləri böyük islahatların, sadəcə, başlanğıcıdır ki, yeni kadrlar o islahatları həyata keçirsinlər. Amma düşünürəm ki, əsas işlər hələ qabaqdadır.

- Bələdiyyələrdən söz düşmüşkən, bələdiyyə seçkilərinə çox az müddət qalsa da, gələn il keçirilməsi nəzərdə tutulan parlament seçkilərindən daha çox danışılır. Bu məsələnin fərqindəsinizmi?

- Çox təəssüf ki, bələdiyyələrə maraq azdır. Mən öz partiyamızdan görürəm. Əlbəttə, biz partiya üzvlərini məcbur edirik ki, siz bu seçkilərə qatılın! Deyirik ki, hər bir seçki növbəti seçkilər üçün bir məşqdir.

- Dediniz seçkiyə qatılmağa məcbur edirsiniz?

- Bəli. Düz tutdunuz. Sözün həqiqi mənasında məcbur edirik. Heç bir həvəs yoxdur. Onlar deyirlər ki, biz lap seçildik, nəyi həll edəcəyik? Seçkiyə qatılmaq əlavə xərc, əziyyət deməkdir, insanlarla təmasda olmaq, getmək, görüşmək, vəd vermək deməkdir. Deyir mən gedib seçiciyə nə vəd verim, deyim sənin hansı problemini həll edəcəyəm? Deyir axı, o bilir ki, mənim səlahiyyətim yoxdur və mən heç nə həll etmək gücündə deyiləm. Ona görə də mən yalandan gedib insanların qarşısına çıxıb nə vəd verim?

- Maraqlısı budur ki, bələdiyyələrdən fərqli olaraq, parlament seçkilərində qalib gəlmək şansı qat-qat azdır.

- Bəli. Parlamentin də səlahiyyətləri məhduddur. Amma buna baxmayaraq, parlament ali qanunverici orqandır və dövlət hakimiyyətinin qanadlarından biridir. Bələdiyyələr isə ümumiyyətlə, heç hakimiyyət strukturuna daxil deyil, yerli özünüidarə orqanıdır, dövlət hakimiyyət orqanı deyil. Ona görə də üzvlərimiz seçkiyə qatılmağa maraq göstərmirlər. Buna baxmayaraq, biz partiya fəallarına tövsiyə etmişik ki, seçkiyə qatılın! Təbii ki, xeyli sayda insanlar qatılacaq, ancaq maraq çox azdır.

- Qüdrət bəy, növbəti seçkidə Milli Məclisin tərkibinin ciddi şəkildə dəyişəcəyi ehtimal olunur. Hətta bildirilir ki, 100-dən çox deputat yeni tərkibdə yer ala bilməyəcək. Sizdəki məlumatlar necədir?

- O, xalqımızdan asılı olacaq. Hakim partiyanın özünün məsələyə yanaşmasından, namizədlərini hansı prinsiplə seçməsindən çox şey asılı olacaq. Ona görə ki, növbəti seçkilərdə də hakim partiyanın qələbəsi qaçılmazdır. Çünki, resurslar çox qeyri-bərabərdir. Yəni bu gün hakim partiya nəinki müqayisə oluna biləcək, onunla hansısa formada rəqabət apara biləcək ikinci bir partiya yoxdur. Ona görə də xalqımızın iradəsindən, fəallığından çox şey asılı olacaq. Açıq deyirəm, mövcud vəziyyəti iqtidar yuxarıdan, islahatlar yolu ilə dəyişə bilər, bir də Azərbaycan xalqı. Yəni bu faktorlardan çox asılıdır ki, parlamentin tərkibi necə olacaq. Hesab edirəm əgər yuxarıdan, islahatlar yolu ilə iqtidar cəmiyyəti dəyişəcəksə, bundan həm iqtidar, həm də Azərbaycan xalqı, dövləti, həm də, ümumiyyətlə, region çox faydalanacaq. Azərbaycanda əgər iraq-iraq aşağıdan, inqilabi yolla, xalq kütlələrinin təzyiqi ilə bu baş versə, proseslər nəzarətdən çıxa, ölkədə xaos yarana bilər, çox şeylər baş verə bilər.

- Siz bir neçə ay əvvəl xəbərdarlıq etmişdiniz ki, bəzi qüvvələr payızda qarışıqlıq yarada bilərlər...

- Bəli. Məncə, hökumətin çox qətiyyətli mövqeyi olmasaydı... Siz gördünüz ki, çox təkidlə ölkədə qarşıdurmaya getmək istəyən qüvvələr var idi və buna can atırdılar. Açığını deyim, bu cəhddən sonra qarşıdurmanı sifariş verən qüvvələr də başa düşdülər ki, sifarişi qəbul etmiş güclər kifayət qədər zəifdir və onlar bu qarşıdurmanı yaratmaq imkanlarına malik deyillər, ona görə də geri çəkildilər. Həm də icraçılar da başa düşdülər ki, sifariş nə qədər şirnikləndirici olsa, nə qədər böyük pullar vəd olunsa da, başqa vədlər verilsə də, bunu icra etmək imkansızdır. Ona görə də sifarişçilər, icraçılar öz aralarında bir razılığa gəldilər və oktyabrın 2-sinə təyin olunmuş mitinqi təxirə saldılar. Amma istənilən halda mən bunu alqışladım və hesab elədim ki, doğru qərardır. Həm də Milli Şurada təmsil olunan qüvvələrə də üz tutub dedim ki, biz sizin qərarınızı müsbət qarşılayırıq. Qeyd etdim ki, siz xalqın azadlığı uğrunda mübarizə apardığınızı bəyan etmisiniz, ilk növbədə özünüzün asılılıqdan qurtarmağınız uğrunda mübarizə aparın, öz müstəqilliyinizi təmin edin! Onda qəbul edəcəyiniz qərarlar həm xalqın maraqlarına, həm də özünüzün maraqlarınıza uyğun olacaq, nəinki ayrı-ayrı mafioz qüvvələrin, ermənipərəst dairələrin. Hər halda, biz tövsiyə elədik. 19 oktyabr, razılaşdırılmamış aksiyadan öncə də müraciət etmişdim ki, siz buna getməyin! Getsəniz, bu, sizin payız kampaniyanızın başlamamış sonu olacaq. Necə demişdimsə, eynən elə oldu. Bu da onu göstərir ki, adamlar reallıqdan xeyli dərəcədə aralı düşüblər. Bilirsiniz, psixologiya elmində özünütəqlid deyilən bir şey var. İnsanlar yalan bir məsələni o qədər deyirlər, sonra özləri öz dediklərinə inanırlar. Yəni o qədər yalanı təkrarlayırlar, sonra özləri buna inanırlar. Necə ki, Molla Nəsrəddin camaatı aldadır, deyir aş paylayırlar, baxır hamı həmin istiqamətə qaçır, deyir birdən doğru olar, özü də qaçır. Bax, bizim bəzi siyasi liderlər eyni durumdadırlar. Özü də bunlar sanki real siyasətlə məşğul deyillər. Bunlar nə ilə məşğuldurlar, demək çətindir. Baxıram ki, Cəmil Həsənli ABŞ-da, Amerika diplomatının iştirak etdiyi müzakirələrdə deyir ki, bu hökumətin ona görə iqtidarda olmaq haqqı yoxdur ki, o, Qarabağı azad etmir. Başa düşmür ki, həmin diplomat gülür, deyir ki, sizi hakimiyyətə yaxın buraxmaq olmaz, çünki siz Qarabağı azad etmək istəyirsiniz. Bunlar hələ müəyyənləşdirə bilməyiblər ki, hansı dövlət Azərbaycandan nə istəyir, onların buradakı marağı nədən ibarətdir? Bu qədər primitiv adamların insanları öz arxasınca aparıb məhrumiyyətlərlə üz-üzə qıyması məni həqiqətən incidir və çox narahat edir. Görəndə ki, kimlərsə həbs olundu, polislə qarşıdurmada xəsarət aldı, bunlar məni həqiqətən də incidir. Düşünürəm ki, bunlar baş verməməlidir.

- Prezidentin 70 yaşını adlamış məmurlara tövsiyəsindən sonra yaşlı deputatların bəziləri aşkar şəkildə narahat olublar. Hesab olunur ki, qaçmağı, üzməyi bacardıqlarını deyən bəzi deputatlar bununla həm də müqavimət göstərirlər. Siz bu haqda nə deyə bilərsiniz? Deputat üçün yaşın fərqi varmı?

- Seçkili vəzifələr üçün yaşın heç bir fərqi yoxdur. Ona artıq xalq baxır, qiymətləndirir. Sözsüz ki, həmin adamı seçəndə də onun fiziki imkanlarını nəzərə alır, xüsusilə də beyninin işləməsini, düşünmək imkanlarını. Bir var insan fiziki qüsurlu olsun, məsələn, ayaqları olmasın... Məsələn, vaxtilə ABŞ-da Ruzveltin də fiziki problemləri var idi. Amma bu adam adını 4 dəfə ABŞ prezidenti seçilmiş dövlət adamı kimi tarixə yazdırdı. O baxımdan yaş məsələsi seçkili orqanlara aid olan məsələ deyil. Bu, yalnız icra orqanlarına aid məsələ olmalıdır. Ona görə ki, əgər ölkədə pensiya yaşı 65 yaşdırsa, bunu da qanunla 5 il uzatmaq olarsa, 70 edir. Düzdür, «Dövlət qulluğu haqqında» qanun siyasi vəzifələrə şamil olunmur. Amma mən hesab edirəm ki, bu, çox doğru, düzgün, ədalətli qərardır. Yenə də o fikirdəyəm ki, prezident, parlament, bələdiyyə seçkilərində seçilən insanlara bu, şamil olunmur, çünki orada artıq qiymətləndirmə vətəndaşın ixtiyarına buraxılır. Vətəndaş hesab edirsə ki, onu 80 yaşı olsa belə, filankəs daha yaxşı təmsil edə bilər, onu seçir. Eyni zamanda həmin şəxsin namizədliyini irəli sürən siyasi partiya o faktoru nəzərə alır ki, bu yaşda bu adam partiyanı necə təmsil edə bilər. İstənilən halda son sözü xalq deyir. Amma icra hakimiyyəti başçıları üçün prezident bu məsələdə ortaya çox doğru mövqe qoydu.
"Qərb Ermənistana görə heç vaxt Azərbaycanda demokratik prosesləri dəstəkləməyib"Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (BAXCP) sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyev “Xalq cəbhəsi” qəzetinə müsahibə verib.
Avrasiya.net müsahibəni təqdim edir:

- Qüdrət bəy, son kadr dəyişikliklərini necə qiymətləndirirsiniz?

- Hər kəs kimi mən də dəyişiklikləri müsbət qiymətləndirirəm. Amma dəyişikliklərin sürəti və miqyası məni qane etmir. Biz qısa müddətdə ciddi nəticələrə nail olmalıyıq. Bunu bizdən ölkəmizin mövcud durumu və qarşımızda duran, həllini gözləyən problemlər tələb edir.

- Sizcə, sürətli islahatların baş tutmamasının səbəbi nədir?

- Buna həm iqtidarın daxilində mane olan qüvvələr var, həm də cəmiyyətimiz dəyişiklik istəsə də, həmin dəyişikliklərin dinc və sabitlik şəraitində uğurla həyata keçirilməsinə ciddi töhfə vermək gücündə deyil.

İnsanlarımız siyasətdən uzaq olduqları üçün hər şeyin ölkənin siyasi rəhbərliyi tərəfindən edilməli olduğunu düşünürlər. Onların bu cür mövqedə qalmasına “fit müxalifəti” də rəvac verir. Heç görmüsünüz, onlar vətəndaşları iqtisadiyyatımızı inkişafdan saxlayan, mənəvi mühiti deqradasiyaya uğradan korrupsiya və rüşvətxorluğa qarşı fərdi mübarizəyə səsləsinlər? Sözsüz ki, yox. Yalnız iqtidara nifrət aşılayır və insanlara onların fərdi mübarizəsinin heç bir nəticə verməyəcəyini aşılamağa çalışırlar. Bəyan edirlər ki, “Prezident hər şeyə görə günahkardır, mitinqə gəlin, onu devirək”. Anlamırlar ki, öz hüquqları uğrunda fərd olaraq mübarizə apara bilməyənlərlə inqilab etmək olar, amma onlarla demokratik cəmiyət qurmaq olmaz.

Biz isə deyirik ki, hüquqlarınızı öyrənin, hüquqlarınız uğrunda mübarizə aparın, Prezidentin çağırışına cavab olaraq nöqsanlar barədə ona yazın, məmurların qəbuluna gedin, hüquq pozuntuları barədə sosial şəbəkələr üzərindən müraciətlər edin. Hər yerdə, hər zaman yorulmadan problemlərinizi qonşuya, dost-tanışa, istənilən həmsöhbətə danışın. Biz danışmaqla şüurları dəyişəcəyik. Əgər biz şüurlarda dəyişiklik edə bilsək, cəmiyyətimiz də ağrısız, qansız-qadasız dəyişəcək.
Ona görə hər bir vətəndaşı demokratik cəmiyyətin qurucusu kimi hazırlamaq, maarifləndirmək lazımdır.

- Bəs necə oldu ki, Gürcüstanda bunu həyata keçirə bildilər?

- Gürcülər mülki cəmiyyət quruculuğu istiqamətində müəyyən uğurlar qazansalar da, onların da Qərb standartlarına uyğun cəmiyyət qurmaları hələ çox zaman alacaq. Bununla belə bizi gürcülərlə müqayisə etmək doğru deyil. Təqribən yüz il əvvəl, 1915-ci ildə Azərbaycanda 25 ibtidai, 21 ali ibtidai məktəb mövcud idi. Gürcüstanda isə belə məktəblərin sayı 400-dən çox idi. O fərq bu gün də özünü göstərir. Mən Sibirdə Sovet Ordusunda xidmət edərkən gürcülərin 85 % -i rus dilində fikirlərini sərbəst, 15%- i isə çətinliklə ifadə edə bilirdi. Azərbaycanlılar arasında isə tam əksinə idi. İndi isə yəqin ki, dünya dili olan ingiliscə danışanlar arasında da fərq eyni qaydada gürcülərin xeyrinə olar. Sanki heç nə dəyişməyib.

Nəticə əldə edə bilmədikləri üçün ekstremizmə yuvarlanmış və ayrı-ayrı mafioz qrupların əlində alətə çevrilmiş və “fit müxalifəti” adını qazanmış bəzi partiya sədrləri iddia edirlər ki, guya onların mübarizəsi Azərbaycanı Türkmənistana çevirməyə imkan verməyib. Bu, kökündən yalnış yanaşmadır. İqtidar istəsəydi bu çoxdan baş vermişdi. Regionlara baxın, Bakıdan komanda verilməmiş belə bəzi bölgələrdə vəziyyət Türkmənistandan heç də yaxşı deyil. Özü də vaxtilə siyasi fəallığı ilə fərqlənmiş bölgələrdə. Ona görə də azsaylı fəal insanları iqtidarla qeyri-bərabər qarşıdurmaya aparıb xəyal qırıqlığına uğratmaq qəhrəmalıq deyil, demokratik proseslərə böyük zərbədir.

Qərb dairələrinin və onların təsir dairəsində olan bir-iki hüquq müdafiə təşkilatının şablon bəyanatlarını, “Qərb Azərbaycanda demokratik prosesləri dəstəkləyir” kimi xalqımıza təqdim etməkdən böyük rəzillik ola bilməz. Qərb Ermənistana görə heç vaxt Azərbaycanda demokratik prosesləri dəstəkləməyib və dəstəkləməz. Elçibəy hökumətinə sanksiya tətbiq edib, onun devrilməsini müdrükcəsinə seyr edən onlar idi. Çünki bilirdilər ki, demokratik islahatlar güclü iqtisadiyyat, güclü ordu deməkdir. Güclü ordusu olan ölkə isə heç vaxt bu cür alçaldıcı işğalla barışmaz.

Ramiz Mehdiyevin ABŞ səfirinin hökumətdən seçkinin nəticələrinə etiraz edən insanlara xitabən tələb etdiyi “küçələrdən onları yığışdırın” açıqlamasını yayması nə tez yaddan çıxdı. Hansı ki, heç vaxt təkzib olunmadı. Amma həmin səfirliyin ictimaiyyət üçün verdiyi açıqlama necə idi? Qərbin müəyyən dairələri yerli mafioz qüvvələrlə birlikdə Kərimli dəstəsini bir az canlandıra bilər. Dünən Kərimlini ifşa edəni bu gün onun təyin etdiyi mitinqə dəstək verməyə məcbur edə bilər. Yalnız ona görə ki, iqtidarın başlatdığı islahatları ya dayandırsın, ya da uğusuzluğa düçür edib ölkəni 30 il geri atsın.

Bu gün Heydər Əliyevin hakimiyyətdə olduğu zaman buraxdığı “səhvlərdən” danışan adamlar anlamırlar ki, idrəetmə xalqın sosial inkişaf indeksinə uyğun olmayanda nəticələr ölkə üçün çox ağır olur. Heydər Əliyev bunu çox gözəl bilirdi. Cəmiyyət inkişaf etdikcə idarəetmə təkmilləşməlidir, hansı ki, İlham Əliyev bu gün, əgər imkan versələr, bunu etməyə çalışır.

- Qüdrət bəy, bəzi iqtidar təmsilçiləri özlərini əsl Əliyevçi hesab edir və başqalarının Prezidenti dəstəkləməsini qısqanırlar. Sanki kimsə onların yerini tutacaq. Buna münasibətiniz necədir?

- Mərhum Prezident Heydər Əliyev ən böyük təzyiqlər və mənəvi terrorla Qorbaçovun və Vəzirovun dövründə üzləşib. O zaman onun əleyhinə mətbuatda çoxlu yazılar çap etdirirdilər. Həmin vaxt onun müdafiəsinə qalxanları əsl Əliyevçi saymaq olar. Əgər belələri olubsa. Mütəllibovun dönəmində kommunist rejimi xeyli zəifləmişdi, amma buna baxmayaraq, cəbhəçilərdən kənar Heydər Əliyevi açıq müdafiə edənləri barmaqla saymaq olardı.

Mənim BAXCP-dəki müavinim Bünyamin Qəmbərli Elçibəyin tövsiyyəsi ilə Nehrəmdə Heydər Əliyevin xeyrinə namizədliyini geri götürdü. Cəbhəçilərin təkidli xahişi və dəstəyi ilə Heydər Əliyev Naxçıvan MR Ali Məclisinin sədri seçildi. Heydər Əliyev məhz cəbhəçilərlə birlikdə Azərbaycan SSR Ali Sovetində 1991-ci ilin martında SSRİ-nin saxlanmasının əleyhinə səs verdi. O adamlar niyə həmin vaxt Heydər Əliyevin yanında deyildilər və ya niyə onun kimi səs vermədilər? Heydər Əliyev Kommunist Partiyasının sıralarından istefa verəndə həmin adamlar niyə ona qoşulub partiyadan, komsomoldan istefa vermədilər? Ona görə də abır-həya edib sussalar, daha yaxşı olar.

Sadəcə, AXC hakimiyyətə gələndən sonra Qarabağ uğrunda müharibəni dayandırmadı və beynəlxalq dəstəyini itirdi. Daxili siyasətdə ciddi səhvlərə yol verdiyi üçün xalqın böyük qismi AXC-dən üz döndərdi, AXC-nin Heydər Əliyevlə münasibətləri korlandı. Bundan və AXC-nin yaratdığı demokratik mühitdən faydalanaraq, onlar qorxmadan, yaxşı konyukturşiklər kimi perspektivli, təcrübəli siyasətçi və böyük dövlət adamı olan Heydər Əliyevin pencəyinin ətəyindən tutub hakimiyyətə gəldilər.

Əlbəttə, bu sözlər 80-ci illərin sonu 90-cı illərin əvvəlində siyasətdə olub bu gün yerli-yersiz "mən Əliyevçiyəm" deyib başqalarını aşağılamaq istəyənlərə aiddir və o dövrdə siyasətlə məşğul olmamış gənc nəslə aid oluna bilməz. İqtidarda olan bu tipli adamların maraqlarına toxunulsa və qorxmasalar görün nələr edərlər. Bu gün bir-birinin ətini yeməyə hazır olan adamların vəzifələrini itirəcəkləri qorxusu səbəbindən necə birləşdiklərini, prezidentə xəyanət edib ali hakimiyyət üçün hansı təxribatlara getdiklərini görürük. Bu səbəbdən keçmişin qalıqları sayıla biləcək belə adamlara çox da fikir vermək lazım deyil. Mən az-çox siyasi savadı olan adamları çağırıram ki, islahatları dərinləşdirə biməsi üçün kimin nə deməsindən asılı olmayaraq Prezidenti dəstəkləsinlər, razılaşdırılmamış aksiyalara yox desinlər, ölkədə sabitliyin pozulmasına imkan verməsinlər.
Sabir Rüstəmxanlı: Sədrlikdən stefa verəcəm - VideoXalq şairi, Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədri Sabir Rüstəmxanlı Teleqraf.com-un qonağı olub.

Avrasiya.net xəbər verir ki, Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının (Türk Şurası) Bakıda keçirilən yubiley tədbirindən danışan Sabir Rüstəmxanlı bu təşkilatın yaranma tarixinə toxunub, vaxtilə ayrı-ayrı ölkələrdə keçirilən görüşləri xatırladıb.

O, Özbəkistanın Türk Şurasına üzv olması ilə yenidən gündəmə gələn ortaq türk əlifbasının mümkünlüyünə də aydınlıq gətirib. Sabir Rüstəmxanlı həmçinin uzun illərdir terrorizmdən əziyyət çəkən Türkiyənin apardığı "Sülh çeşməsi" əməliyyatını şərh edib.

Sonda rəhbərlik etdiyi Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasında varislik məsələsi barədə söz açıb, istefa vermək istədiyini deyib.

Video müsahibəni təqdim edirik:
"Azərbaycan qəlbimin bir hissəsidir"İntiqam Abışov: "Harada yaşamağımızdan asılı olmayaraq hər kəs öz dilini və mədəniyyətini bilməlidir"

"Qazaxıstan hər zaman Azərbaycanın vacib tərəfdaşı olub, ikitərəfli diplomatik münasibətlər yüksək səviyyədə inkişaf edib və bu münasibətlər çərçivəsində Qazaxıstan Azərbaycanı hər zaman dəstəkləyib"

Qazaxıstanın azərbaycanlı deputatı İntiqam Abışovun "OLAYLAR"-a müsahibəsi

Dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan soydaşlarımızın həmin ölkələrin ictimai-siyasi həyatında fəal iştirakının vacibliyi, onların seçkili orqanlarda iştirak edib təmsil olunması barədə zaman-zaman səsləndirilən istəklər, bununla bağlı irəli sürülən təşəbbüslər artıq reallığa çevrilməkdədir. Bu gün dünyanın bir çox ölkəsində mərkəzi hakimiyyətlərdə, eləcə də qanunverici orqanlarda, parlamentlərdə təmsil olunan soydaşlarımız var ki, onlar da imkan düşdükcə həmin təyinatlı və seçkili orqanlarda Azərbaycanın haqq səsini qaldırır, ölkəmizin üzləşdikləri problemləri diqqətə çatdırırlar. Bu sırada Qazaxıstan Respublikasını da xüsusi qeyd etmək lazımdır. Məlumat üçün qeyd edək ki, hazırda Qazaxıstan Respublikasının parlamenti və yerli özünüidarəetmə orqanı sayılan maslixatda (məclis) təmsil olunan azərbaycanlılar var ki, soydaşlarımız bu imkanlardan istifadə edərək Azərbaycanın haqq səsini qazax qardaşlarımızın nəzərinə çatdırırlar. Onu da qeyd edək ki, bu kimi imkanlar həmçinin Nur-Sultan ilə Bakı arasında əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsinə öz töhfəsini verir. Elə Qazaxıstanın Karaqanda vilayətinin Temirtau şəhərinin maslixatının (məclis) deputatı, Qazaxıstanın ilk prezidenti Nursultan Nazarbayevin Nur Otan Partiyasının üzvü İntiqam Abışov da bu qənaətdədir. İntiqam Abışov "OLAYLAR"-a verdiyi müsahibədə hazırda Nur-Sultan ilə Bakı arasında mövcud olan münasibətlər, bu münasibətləri inkişaf etdirmək istiqamətində atılması vacib olan addımlardan da danışıb.

- İntiqam müəllim, nə vaxtdan Qazaxıstanda yaşayırsınız və Qazaxıstandan baxanda Azərbaycanı necə görürsünüz?

- Əvvəla mənə diqqət ayırdığınız üçün təşəkkürümü bildirirəm. Məlumat üçün qeyd edim ki, mən milliyətcə azərbaycanlı olsam da, Qazaxıstan Respublikasında anadan olmuşam. Qazaxıstan Respublikasının, Karaqanda vilayətinin Temirtau şəhərində dünyaya gəlmişəm. Onu da xüsusi olaraq qeyd etmək lazımdır ki, Temirtau şəhəri, Qazaxıstan Respublikasının ilk prezidenti Nursultan Nazarbayevin ilk əmək fəaliyyətinə başlamış olduğu şəhərdir. Həmçinin Temirtau Qazaxıstan Respublikanın ən böyük metallurgiya zavodlarının yerləşdiyi metallurgiya şəhəri kimi tanınır. 37 yaşım var və iki ali təhsil almışam. Bunlardan biri hüquq, digəri isə iqtisadiyyatdır. Azərbaycan, rus, ingilis dillərində sərbəst danışıram. Temirtau şəhər maslixatı (məclisinin) ilk azərbaycanlı deputatı və Qazaxıstanın ilk prezidenti Nursultan Nazarbayevin rəhbəri olduğu Nur Otan Partiyasının üzvüyəm.

Qazaxıstanda yaşasam da, tez-tez Azərbaycana baş çəkirəm və daim ölkədə müsbət dəyişikliklər, inkişafın şahidi oluram. Azərbaycanın necə inkişaf etdiyini, dünya siyasi olimpində layiqli yer tutduğunu, iqtisadi və siyasi əlaqələrinin gündən-günə inkişaf etdiyini əyani şəkildə görürük. Buna Azərbaycanın Qazaxıstan Respublikası və digər dünya ölkələri ilə qurduğu yüksək səviyyəli əməkdaşlıq, qardaşlıq münasibətlərini misal göstərmək olar. Günümüzdə dünyanın müxtəlif ölkələrindən Azərbaycana çoxlu sayda turistlər gəldiyinin şahidinə çevrilirik. Bu da ondan irəli gəlir ki, Azərbaycanda turistlərə göstərilən müvafiq xidmət, eləcə də qonaqpərvərlik ən yüksək səviyyədədir. Buna görə də Azərbaycan Qafqaz regionunda turistlər üçün cəlbedici ölkəyə çevrilib. Təbii ki, bütün bunlara günümüzdə Azərbaycan dövləti gənc və enerjili Prezident İlham Əliyevin gərgin əməyi, həyata keçirdiyi uğurlu siyasət nəticəsində nail olub. Bu sırada Azərbaycan və Qazaxıstanın da daxil olduğu Türk Şurası çərçivəsində qurulan yüksək səviyyəli əməkdaşlığı da qeyd etmək yerinə düşər.

- Hər nə qədər yaxşı şəraitdə yaşamasından asılı olmayaraq hər zaman insanda bir Vətən sevgisi olur, bir çox hallarda Vətən yadına düşür. Bu kimi hallarda Siz çarəni nədə görürsünüz və ümumiyyətlə Vətən həsrətini Qazaxıstanda nəylə qarşılayırsınız?

- Öncəliklə onu qeyd edim ki, Azərbaycan qəlbimin bir hissəsidir və mən onu çox sevirəm. O ki qaldı sualınıza, qeyd etməliyəm ki, milliyyətcə azərbaycanlı olduğum üçün Azərbaycanla çox sıx, geniş münasibətlərim var. Azərbaycanda kifayət qədər qohumlarım və dostlarım var. Onu da qeyd etmək istəyirəm ki, Qazaxıstan çoxmillətli bir ölkədir və Qazaxıstanda Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən olan çox sayda azərbaycanlı yaşayır. İmkan düşdükcə ailəmlə birlikdə Azərbaycana gedirəm. Adətən Bakı, Sumqayıt, Biləsuvar və Naftalanda oluruq. Anam və həyat yoldaşımın müntəzəm olaraq hazırladıqları Azərbaycanın ləzzətli yeməkləri bizə milli mətbəximizi unutmamaq üçün fürsət verir. Onu da qeyd edim ki, evdə, ailəmizdə bir qayda olaraq Azərbaycan dilində danışırıq. Hesab edirəm ki, harada yaşadığımızdan asılı olmayaraq hər kəs öz dilini və mədəniyyətini bilməlidir.

- Bildiyimiz qədər siz Qazaxıstanın yerli özünü idarəetmə orqanının deputatısınız. Ümumiyyətlə, Qazaxıstanda siyasi fəaliyyətlə məşğul olmaq nə dərəcədə çətin və ya asandır?

- Bəli, sizin də qeyd etdiyiniz kimi mən Temirtau şəhər məclisinin deputatıyam. Sözügedən şəhərin deputatı olaraq, əsasən mənim vəzifəm, şəhər icra hakimiyyəti ilə birlikdə şəhər əhalisinin bu və ya digər məsələlərini həll etmək və onlara problemlərinin həllində kömək göstərməkdir. Bir sözlə şəhər sakinlərinin yaşayış şəraitindən məmnun olması üçün hər şeyi etmək lazımdır. Həmkarlarımın da hər birinin bölündüyü öz rayonlar var. Bir qayda olaraq qəbul günlərində vətəndaşları qəbul etdiyimiz zaman onların problemlərini həll etməyə, onlara mümkün qədər kömək göstərməyə çalışırıq. Müraciətlər, sakinlərin üzləşdiyi problemlər isə fərqlidir. Bu sıraya hüquqi yardım, məsləhət, maddi, sosial və s. kimi təminatlar daxildir. Əlbəttə ki, bu kimi işlər çox vaxt və fəaliyyət tələb edir. Amma nəticə müsbətdirsə və insana kömək edə biliriksə, onda bundan ruhlanır və günün faydalı keçdiyinə əmin oluruq.

- Bir deputat kimi hazırda iki ölkə arasındakı əlaqələrin səviyyəsindən razısınızmı və bu əlaqələri hansı yollarla daha da inkişaf etdirmək mümkündür?

- Deputat olaraq hesab edirəm ki, iki ölkə arasında yüksək səviyyəli münasibətlər mövcuddur. Xəzər dənizində əməkdaşlıq, xüsusən də neft sənayesi sahəsində qarşılıqlı əlaqələr yaxşı inkişaf edir. İki ölkə arasında düzgün istiqamətdə inkişaf edən çox yaxşı iqtisadi və siyasi əlaqələr mövcuddur. Həmçinin miqrasiya sahəsində müsbət dinamika hiss edilir, artıq vətəndaşların respublikalarda vizasız qalma şərtləri asanlaşdırılıb və əvvəllər təbiq edilən zaman məhdudiyyəti bir qədər artırılıb. Qazaxıstan hər zaman Azərbaycanın vacib tərəfdaşı olub, ikitərəfli diplomatik münasibətlər yüksək səviyyədə inkişaf edib və bu münasibətlər çərçivəsində Qazaxıstan Azərbaycanı hər zaman dəstəkləyib. Hazırda da dəstəkləyir. İnanıram ki, ölkələr arasında əlaqələrin növbəti inkişaf mərhələsi Azərbaycanın Gömrük İttifaqına daxil olması ola bilər. Bu ölkələr arasında ticarət dövriyyəsini artırmaq və yeni iş yerlərinin açılmasına imkan yaradar.

İki qardaş respublika arasında turizm sahəsini də inkişaf etdirmək lazımdır. Bu gün dünyanın müxtəlif ölkələrindən, Özbəkistan, Rusiya, ərəb ölkələrindən Azərbaycanın turizm istirahət mərkəzlərinə xarici turistlərin səfər etdiklərinin şahidi oluruq. Ancaq təəssüf hissi ilə qeyd etmək istəyirəm ki, həmin turizm istirahət mərkəzlərinə Qazaxıstandan gedən turistlərin faiz göstəricisi yüksək deyil. Ona görə də hər iki ölkənin turizm istirahət mərkəzləri ilə bağlı Azərbaycan və Qazaxıstan vətəndaşlarına daha çox məlumat vermək tələb olunur. Düşünürəm ki, azərbaycanlılar Almatı, Nur-Sultan, Burabay, Şımkent şəhərlərini bəyəndiyi kimi, qazaxlar da eyni zamanda Bakı, Masallı, Yardımlı, Şəki, Naftalanı çox bəyənəcək və həmin yerlər barədə onlarda xoş, unudulmaz təəssüratlar qalacaq.

- Astana ilə Bakı arasında əlaqələri daha da yüksək səviyyəyə qaldırmaq, bu əlaqələri inkişaf etdirmək üçün bir deputat kimi hansısa təşəbbüslər, təkliflərlə çıxış etmisinizmi?

- Deputat olaraq hər zaman iki respublika və türk xalqları arasındakı yaxınlaşmanın tərəfdarı olmuşam, bu istiqamətdə səylər göstərmişəm. Hesab edirəm ki, Nur Otan Partiyası ilə Azərbaycanın hakim Yeni Azərbaycan Partiyasının daimi təmasları çərçivəsində sıx əməkdaşlığı lazımdır. Müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq memorandumlarının imzalanması, ortaq konfranslar və tədbirlərin keçirilməsi mümkündür. Hazırda hər iki partiyanın gənclər qanadı arasında əlaqə yaratmağa və şəhər şöbələri arasında qarşılıqlı əməkdaşlığı təşkil etməyə çalışıram. Əminəm ki, bu qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq olacaq.

- Yəqin, deputat olaraq Qazaxıstanda yaşayan soydaşlarımızın əsas üzləşdikləri problemlərlə maraqlanmısınız. Həmin problemlər arasında daha çox diqqət çəkən nədir?

Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının Qazaxıstan Respublikası ərazisindəki əsas qanun pozuntuları bunlardır. Miqrasiya qanunvericiliyinin pozulması, Qazaxıstan Respublikası ərazisində icazəsiz işləmək, qeydiyyat müddəti bitmiş sənədlər, sənədləri itirmək və s.

- Bu neçə illərdə Qazaxıstanda yəqin ki, Azərbaycan diasporu da formalaşıb, Yeri gəlmişkən bu ölkədə diasporumuzun vəziyyətini necə qiymətləndirərədiniz?

- Bu gün Qazaxıstanda fəal bir Azərbaycan diasporu var və mən özüm də bir diaspor üzvüyəm. Diasporanın tərkib hissəsi olaraq azərbaycanlılar mütəmadi olaraq Qazaxıstanda keçirilən respublika və şəhər tədbirlərində iştirak edir, Azərbaycan millətinə mənsub olan insanların problemlərini və onların həlli yollarını müzakirə edirlər. Həmçinin, diaspor vasitəsilə Azərbaycan vətəndaşları hüquq mühafizə orqanları və ədliyyə qurumları ilə qarşılıqlı əlaqə yarada bilərlər. Azərbaycan vətəndaşları ilə işləmək baxımından Azərbaycan Respublikasının Qazaxıstandakı səfirliyinin fəaliyyətini, onun azərbaycanlılara dəstəyini xüsusilə vurğulamaq istəyirəm. Səfirlik hər zaman diasporun tələblərinə cavab verməyə çalışıb. Hətta lazım gələrsə, Azərbaycan vətəndaşlarına qanun çərçivəsində kömək etməyi də əsirgəməyib.

- Hər iki ölkənin Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasında təmsil olunması Astana ilə Bakı arasında münasibətlərin daha da yaxşılaşmasına hansı müsbət təsir göstərə bilər?


-Müsahibənin əvvəlində də qeyd etdiyim kimi, Azərbaycan və Qazaxıstan respublikaları arasında münasibətlər çox güclüdür və bu qarşılıqlı münasibətlər durmadan inkişaf edir. Məncə, Azərbaycanın Avrasiya İqtiisadi Birliyinə daxil olması iki ölkə arasında daha sıx əməkdaşlığa təkan verər.

Süleyman İsmayılbəyli

Qarabağın qaytarılmasını canlı yayımlayacam – İrfan SapmazAxar.az türkiyəli məşhur jurnalist və hərbi müxbir İrfan Sapmazla müsahibəni təqdim edir:

– Azərbaycanda “Avrasiya” adlı qəzetiniz fəaliyyət göstərirdi. Onun nəşri niyə dayandı?

– Təxminən 12 il Azərbaycanda qaldıq. Bizim Can Azərbaycanımız! Ən yaxşı illərimizi orada keçirdik. “Avrasiya” qəzetində işləyən azərbaycanlı dostlarımız sayəsində qəzetimiz adını ölkə tarixinə yazdırdı. Ancaq təəssüf ki, daha sonra nəşri dayandıraraq, Türkiyəyə dönmək məcburiyyətində qaldıq. Çünki maddi vəziyyətimiz qəzet çıxarmağımıza imkan vermirdi. Üzülərək Azərbaycanı tərk etdik.

– “Avrasiya” qəzetində birlikdə çalışdığınız insanlarla əlaqə saxlayırsınızmı?

– Hazırda yalnız sosial media vasitəsilə ünsiyyətdəyik. Təəssüf ki, sosial mediaya girməyə və dostlarla görüşməyə, danışmağa çox vaxtım yoxdur. Çox sayda mesaj gəlir, amma vaxt məhdudiyyətinə görə onları oxuya bilmirəm. Bəlkə, bir çox dostum cavab vermədiyim üçün məndən inciyib. Ancaq həqiqətən də yüzlərlə mesaja bir-bir cavab verməyə vaxtım yoxdur. Fürsətdən istifadə edərək, sizin vasitənizlə “Avrasiya” və “Hər gün” qəzetlərində çalışan dostlarımıza, qardaşlarımıza ən xoş arzu və salamlarımı çatdırıram.

– Sonuncu dəfə nə vaxt Azərbaycanda olmusunuz?

– 2011-ci ildə Azərbaycanı tərk etdim və qayıtmağa vaxtım olmadı. Ancaq ümid edirəm ki, bu ilin sonunda Azərbaycana gəlmək planım baş tutacaq. Çünki doğrudan da Azərbaycan üçün çox darıxmışam. Azərbaycanda baş verən hadisələri yaxından izləyirəm. Çox şeyin dəyişdiyini öyrəndim. Qismət olarsa, gəlib öz gözlərimlə görmək və köhnə xatirələrimi yad etmək istəyirəm.

– SAHA informasiya agentliyini hansı məqsədlə yaratmısınız? Türkiyədə media agentliklərinin bolluğunu nəzərə alsaq, bu agentliyi önə çıxarmağa müvəffəq ola biləcəksinizmi?

– Məqsədimiz jurnalistikaya yeni nəfəs gətirməkdir. Adından da göründüyü kimi, əsl jurnalistləri meydana (türkcə: saha) çıxarıb, işlərindən yararlanmaq istəyirik. Bildiyiniz kimi, dünyanın tək-tük savaş müxbirlərindən biriyəm və öz təcrübəmi bu agentlik vasitəsilə insanlara ötürmək arzusundayam.

– Nəyə görə hərbi müxbirliyi seçdiniz?

– 1983-cü ildə Adanada jurnalistikaya başlamışam. İstanbulun məşhur və təcrübəli jurnalistləri arasında olmaq, uğur qazanmaq asan deyildi. Buna görə də hərbi müxbirliyi seçdim. 1987-ci ildə Əfqanıstana getdim. İllərlə Sovet İttifaqı ilə əfqan mücahidləri arasındakı müharibələri yaxından izlədim. Sonra Azərbaycana gəldim. Hazırda işğal altında olan Azərbaycan ərazilərindəki döyüşləri izlədim. İşğal olunmuş ərazilərinizdə ayaq basmadığım yer qalmayıb.

– Müharibələrin ağrı-acılarını görmüş biri kimi, sizcə, bu savaşları durdurmağın bir yolu varmı?

– Təəssüf ki, bu müharibələri dayandırmağın yolu yoxdur. Çünki ABŞ başda olmaqla, Rusiya, İngiltərə, Almaniya və Fransa kimi dünya nəhənglərindəki müharibə tacirləri milyard dollarlıq silahları sataraq, sərvətlərinə sərvət qatırlar. Bütün savaşlar bu cür təhrik olunur və nəticədə daha çox silah satılır. Dünyada hər zaman müharibə olacaq. Buna görə müharibə müxbiri olaraq, dünyanın ilk müharibə kanalının əsasını qoydum və www.wartv.net veb səhifəsini açdım. Onu 24 saat efirdə olan bir televiziyaya çevirməyi planlaşdırıram.

– Sizi müharibə müxbiri kimi tanıyırıq, amma şəxsi həyatınızla bağlı heç nə bilmirik. Bizə özünüz haqda danışa bilərsinizmi?

– Ən çətin şey insanın özü haqda danışmasıdır. Çünki insan həmişə özünü axtarır. Mən özümü axtarıram, böyük bir axtarış içindəyəm. Buna “sufi yolu” deyirik. İnsan özünü kənarda deyil, yalnız öz içində, öz qəlbində tapa bilər. Mən də onu ürəyimin dərinliyində axtarıram, sufi alimlər onu “Qara dəlik” adlandırır. Bu “qara dəlik”dən keçə bilsəm, istədiyim hədəfə çatacağam. Demək istəyirəm ki, böyük mənəvi sirlərə yiyələnə biləcəm. Müharibə müxbiri olaraq, dünya artıq mənim üçün əhəmiyyət kəsb etmir. Buna görə də qorxmadan müharibəyə gedirəm. Mən cəbhələrdə bombalar altında, mərmi yağışının ortasında işləməliyəm və ölüm qorxusunu dəf etməliyəm. Çünki harda olursansa-ol, ölüm gəlib səni tapacaq. Bunun üçün müharibənin içində olmaq lazım deyil. Buna görə də sufi alimlər “ölmədən öncə ölün” deyirlər. Yəni ölmədən öncə ölməyi bacarmaq lazımdır. Bu, əlbəttə ki, fiziki ölüm deyil, mənəvi ölümü dadmaqdır.

– Xocalı soyqırımını dünyaya təqdim edən ilk jurnalistlərdənsiniz.

– Mən azərbaycanlı dostum Ağası Hunla Ağdamda olduğum zaman Xocalıda bir qırğın olduğunu öyrəndik və oraya gedərək, yaşananların fotoşəkillərini, videolarını çəkib, dünyaya çatdırdıq. Ancaq təəssüf ki, hələ də Xocalı soyqırımını dünyaya lazımı qədər çatdıra bilməmişik.

– Türkiyədəki media orqanları, vətəndaş cəmiyyətləri Qarabağla bağlı çox az məlumata sahibdirlər. Hətta Qarabağı erməni torpağı hesab edənlər də var. Qardaş ölkədə Azərbaycanla bağlı bu məlumatsızlığın səbəbləri nədir?

– Bu mənada həm Azərbaycan, həm də Türkiyə mediası olaraq təəssüf ki, üzərimizə düşənləri tam olaraq yerinə yetirə bilmədik. “CNN Türk”ün koordinatoru olduğum 1,5 illik müddətdə Türkiyə televiziyalarında Azərbaycan və Qarabağ xəbərlərini yayımlayırdım. Şöbə müdirlərinə tapşırmışdım ki, Azərbaycanla bağlı hər hansı bir xəbər gələrsə, mütləq mənə məlumat verib, televiziyada işıqlandırsınlar. Ancaq Türkiyə mediası olaraq, bu mövzuda tam uğur qazandığımızı deyə bilmərik.

– Müharibə müxbiri olaraq, sizin fikriniz bizim üçün maraqlıdır. Sizcə, Azərbaycan Qarabağ savaşında qalib gələ biləcəkmi?

– Müharibə müxbiri kimi yubileyimi qeyd etmək istədiyim yer, şübhəsiz ki, Qarabağdır. Qəhrəman Azərbaycan və Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin əsgərləri ilə polad dəbilqəmi geyinərək, Qarabağın qaytarılmasını canlı yayımla dünyaya çatdırmaq istəyirəm. Və bunun olacağına inanıram. Yetər ki, buna təkcə mən yox, hamımız inanaq. Azərbaycan Ordusunun əsgərlərinin böyük təlimlər keçərək, peşəkarlaşdıqları ilə bağlı məlumatlar əldə edirəm. Bir gün televiziyada Azərbaycan Ordusu haqqında böyük bir proqram və ya sənədli film çəkmək istərdim. Sizin vasitənizlə Azərbaycan Ordusunun qəhrəman əsgərlərinə salam və hörmətimi yollayıram.