"Füzuli Məmmədovun təcrübəsindən, gücündən yararlanmaq lazımdır"İllərdir diaspor quruculuğu sahəsində aparılan işlər hələ də istədiyimiz effekti verməyib. Diaspor təşkilat sədrləri arasında qalmaqallar, parçalanmalar, ittihamlar daim milli maraqların qorunmasına ağır zərbələr vurub. Avropada bir çox diaspor təşkilatının hansısa əlamətdar və ya anım günlərində keçirdikləri aksiya və ya tədbirlərin isə heç bir çəkisi olmur. Çünki bu tədbirlərə yığışanlar elə özümüz oluruq, özümüz deyib, özümüz də eşidirik. Səsimizi Avropa mediasında ictimaiyyətə çatdıra bilmirik. Nöqsanlarımız, çatışmayan cəhətlərimiz çoxdur.

Mövzu ilə bağlı Azərbaycan-Belçika Dostluq Cəmiyyətinin başqanı Ayhan Dəmirçi Avrasiya.net-ə qısa müsahibə verib.

- Gələn ilin fevralında Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin (AAK) növbəti qurultayı keçiriləcək. AAK-ın fəaliyyəti sizi qane edirmi və qurum Avropadakı diaspor təşkilatlarının fəaliyyətinə nə kimi təkanlar verib?

- AAK haqqında gəzən söz-söhbətləri, ondan olan şikayətləri onların fəaliyyətindən daha çox eşidirik. AAK-ın fəaliyyəti son illərdə daha çox nəzərə çarpırdı. Avropanın bir neçə ölkəsində keçirdikləri görüşlərlə bağlı mətbutda xəbərlər oxumuşdum. Ona görə mətbuatdan xəbər tutduğumu deyirəm ki, AAK bütün Avropa təşkilatlarını əhatə etmirdi. Rəhbərlik etdiyim Belçika-Azərbaycan Dostluq Təşkilatı və daha bir neçə tanıdığım təşkilatlar var ki, AAK-ın fəaliyyətindən xəbərləri ancaq mətbuatdan alırdıq və bu təşkilatın fəaliyyəti ilə bağlı başqa yerdən, təşkilatın rəhbərliyindən heç bir məlumat ala bilmirdim. Deməyim odur ki, AAK-ın Avropadakı diaspor təşkilatlarının hamısına hanısasa təkan verdiyni düşünmürəm.

- Avropada diaspor təşkilatlarımız arasında birlik və həmrəylik varmı, yoxdursa səbəbləri nələrdir?

- Birlik olduğunu iddia edə bilmərəm. Hər təşkilatın məsələlərə fərqli baxışı, yanaşması ola bilər və bu da təbiidir. Həmrəylik haqqında isə “yoxdur” deyə bilmərəm. Ümummilli məsələlərdə həmrəyliyin olduğu qənaətindəyəm. Hesab edirəm ki, Qarabağ, Xocalı faciəsi kimi məsələlərdə bütün təşkilatlar eyni cür düşünür.

- Ayhan bəy, diaspor təşkilatları arasında birlik yaratmaq üçün nələr etməyimiz lazımdır?

- Diasporun işinə çox müdaxilələr olur. Müdaxilələr olmzsa birləşmə, daha doğrusu, birlikdə hərəkət etmək özlüyündən qaydasına düşəcək. Bu anlamda bəlkə nəsə etmək yox, nəsə etməmək lazımdır. Bir də ki, istər diaspora aidyyatı olan komitə, istər mətbuatımız məsələlərə obyektiv və peşəkarcasına yanaşmalıdır. Hər kəsə qabiliyyətinə görə dəyər veriilməlidir, kimlərəsə yaxınlğına, “sözəbaxanlğına” görə və s. bu kimi məslələrə görə deyil.

- Müdaxilələri kimlər, hansı qurumlar edirlər və nəyə görə?

- Bəzi tərəf tutanlar, öz çıxarları, mənfəətləri üçün diaspora işinə baş vuranlar, diaspor təşkilatları arasında parçalanma yaratmaq istəyənlər var. Güneyli, quzeyli, türkiyəli deyə bəzi qruplaşmalar yaradır, medianı izləsəniz bunları görmək asandır. Biri ortaya türkiyəli türkləır haqqında bir iftira, olmayan söz deyir, bəzi azərbaycanlılar və ya başqaları da daha kəskin ifadələrlə ona dəstək olur. Belə şəxslərə xəbərdar etməyimizə baxmayaraq bir müddətdən sonra yenə çirkin hərəkətlərində olurlar. Diaspor işində hər kəs belə insanlarla mübarizə aparmalıdır ki. xoşəgəlməz hallar baş verməsin.

- Xeyriyyəçi, iş adamı Füzuli Məmmədov Rusiyada Azərbaycan diasporlarını bir araya gətirdi - Rusiya Azərbaycanlıları İttifaqı yaratdı. Onun bu təcrübəsi və xeyriyyəçiliyini Avropada və digər ölkələrdə yaymaq işimizə hansı müsbət təsirlər göstərə bilər?

- Mətbuatdan Füzuli müəllimin Rusiyadakı fəaliyyəti barədə xəbərləri izlədim. Şadam ki, Füzuli müəllim belə bir təşəbbüslə çıxış edib və ümid edirəm ki, bundan sonrakı proseslər də ümumi işin xeyrinə gedər. Əlbəttə ki, Füzuli müəllimin təcrübəsindən, gücündən, həmçinin bütün təcrübələrdən, güclərdən yararlanmaq lazımdır. Ümumi işin xeyrinə ola biləcək hər bir təklif dəyərləndirilməlidir. Avropadakı diasporumuz Rusiyadakı kimi deyil. Əvvala buradakı təşkilatlarımız hərəsi bir ölkədə fəaliyyət göstərir və hər yerin də öz qaydaları var. Ancaq ümumi maraqlar naminə bir yerdə hərəkət etmək olar və əgər Füzuli müəllim bu istiqamətdə birləşdirici rol oynayarsa buna ancaq şad olarıq.

- Diaspor Komitəsi bazi ölkələrdə Koordinasiya şuraları yaradır. Bu diaspor fəaliyyətinə hansı mənfi və müsbət təsirlər göstərə bilər?

- Mənə elə gəlir ki, bu şuralar bütün təşkilatları əhatə edə bilmədi. Hər halda Belçika və Niderlandda belədir. Bu iki ölkəni əhatə edən Koordinasiya Şurasında burda fəaliyyət göstərən təşkilatların heç 50 faizi belə cəm olmayıb. Konkret bir plan, məqsəd olmayınca nəyəsə nail olmaq asan deyil. Yalandan ad dəyişməklə bir şey olmaz, gərək məzmun dəyişsin. Biz təmtəraqlı adlar barədə deyil, görəcəyimiz işlər barədə düşünməliyik.
“İlin ikinci yarısında maraqlı proseslərin şahidi olacağıq”“Qarabağın statusu ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyi dəyişməzdir”

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Şurasının üzvü, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, politoloq, Beynəlxalq Münasibətlərin Araşdırılması Mərkəzinin sədri Rufiz Qonaqov Cebhe.info xəbər portalı və “Cümhuriyət” qəzetinin qonağı oldu. Redaktor korpusumuzun - Elnarə Kərimova, Elman Cəfərli, Vilayət Muxtarın sualları ilə ölkədə və dünyada baş verən hadisələr barədə maraqlı müzakirələr aparıldı.

“Bakı dünyanın təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirə olunduğu şəhərə çevrilib”

Vilayət Muxtar:


-Rufiz bəy, ölkədə baş verən ictimai-siyasi prosesləri necə qiymətləndirirsiniz?

-Ölkədəki ictimai-siyasi vəziyyət sabitdir. Dünyaya, xüsusilə də Cənubi Qafqaza nəzər salsaq görərik ki, Azərbaycanın işğala məruz qalmasına, 1 milyondan artıq qaçqın və məcburi köçkünümüzün olmasına baxmayaraq, Bakı dünyanın təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirə olunduğu şəhərə çevrilib. Bakı artıq sülh şəhəri kimi tanınır. Bu gün Azərbaycan çoxsaylı beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi edir. Əgər ölkəmizdə ictimai-siyasi sabitlik olmasaydı, daxili və xarici siyasətdə uğur qazanılmasaydı, bu tədbirlər baş tutmazdı. Ölkəmizdə ictimai-siyasi sabitlik qorunub saxlanılır, bu, bizim üçün ən önəmli məsələdir. Çünki qonşu Gürcüstan, Ermənistan, hətta İran, Türkiyə, Rusiya, Ukraynada çox ciddi təlatümlər, proseslər baş verir, amma Azərbaycan dünyada gedən narahatedici proseslərdən kənardadır. Bu isə o deməkdir ki, ölkəmizdə düzgün siyasət yürüdülür və ictimai-siyasi sabitlik var.

“İslahatlar davamlı şəkildə aparılacaq”

Elnarə Kərimova:


-2018-ci ilin aprelində keçirilən prezident seçkilərindən sonra ölkədə aparılan sosial-iqtisadi islahatların davamlı olacağı gözlənilirmi?

- Cənab prezident İlham Əliyev 2019-cu ili islahatların yeni mərhələsi ili elan edib. Təbii ki, bu vaxta qədər də Azərbaycanda islahatlar aparılıb. Ölkənin inkişafı islahatlarsız mümkün deyil. Ölkə iqtisadiyyatını əhatə edən, insanları düşündürən məsələlərlə bağlı çox sayda sərəncam və qərarlar oldu. Mülkiyyət hüquqları, banklar, problemli kreditlər, mənzillərlə, əmək pensiyaları, müavinətlər və əməkhaqları ilə bağlı vacib qərarlar verildi. Eyni zamanda prezident mart ayındakı çıxışında bu il hüquq və siyasi islahatların da keçiriləcəyin bəyan etdi. Ölkənin milli maraqları hansı məsələləri tələb edirsə, cənab prezident də o istiqamətdə addımlar atır. Bu islahatlar davamlı şəkildə aparılacaq.

“Kadr dəyişikliyi davam edəcək”

Elnarə Kərimova:


-Son seçkilərdən sonra hakim komandada, hökumətin tərkibində əhəmiyyətli dəyişikliklər oldu. Sizə elə gəlmirmi ki, hökumətin digər strukturlarında, o cümlədən seçkili orqanlarda yeni nəsil siyasətçilər, müasir düşüncəli insanlar təmsil olunmalıdır?

-Sözsüz ki, seçkidən sonra öz komandasında dəyişiklik aparmaq prezidentin səlahiyyətindədir. Son prezident seçkilərindən sonra yeni, gənc kadrların irəli çəkilməsinin şahidi olduq. Təkcə birinci şəxslər deyil, eyni zamanda digər səviyyələrdə də bu proses davam etdirildi. Bunun özü müsbət dinamikadır. Lakin bu, o demək deyil ki, xidməti olan, təcrübəli kadrlar kənara qalır.

İnkişafın Azərbaycan nümunəsi

Elnarə Kərimova:


-Bu gün “Azərbaycan nümunəsi” adlandırıla biləcək hansı uğuru sadalaya bilərsiz?

-Çox maraqlı sualdır. Bugünlərdə Azərbaycanda çox vacib tədbir- UNESKO-nun Ümumdünya İrs Komitəsinin 43-cü sessiyası keçirildi. Sessiyada I vitse-prezident Mehriban Əliyeva çıxış etdi. Bu çıxış həm Dağlıq Qarabağda olan tarixi abidələrlə bağlı məlumatlandırma, həm də Azərbaycanın İrs Komitəsinə verdiyi tövfələrlə bağlı çox geniş və vacib idi. Məhz bu sessiyada “Xan Sarayı ilə birgə Şəkinin tarixi mərkəzi” UNESKO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edildi. Bu, böyük tarixi hadisədir.

Ümumiyyətlə, son 6 ayda Azərbaycanda keçirilən tədbirlərin sayına baxsaq, heç bir ölkədə hətta bir neçə ildə belə bu sayda beynəlxalq tədbir keçirilmir. Azərbaycan bu gün Mədəniyyətlərarası Dioloq Forumuna rəhbərlik edir, multikultural ölkədir, çox sayda xalq, mədəniyyət, din sərbəst şəkildə fəaliyyət göstərir.

Azərbaycan bu gün təkcə enerji ölkəsi deyil, həm də şimalla cənubu, şərqlə qərbi birləşdirən böyük bir nəqliyyat qovşağına çevrilir, böyük infrastruktur layihələrinə rəhbərlik edir. Azərbaycan nümunəsi ondan ibarətdir ki, o, dünyanın təhlükəsizlik amili də daxil olmaqla, bir çox əhəmiyyətli məsələlərin müzakirə olunduğu məkana çevrilib. Azərbaycan I Avropa Oyunlarına, IV İslam Həmrəylik Oyunlarına ev sahibliyi edib. Digər ölkələrdə etnik və dini təlatümlər baş verir, ibadət yerləri, məscidlər, kilsələr dağıdılır. İşğalçı Ermənistanda Azərbaycan abidələri, məscidləri sökülür, amma Bakının mərkəzində yerləşən erməni kilsəsi olduğu kimi qalır.

“Kimsə düşünürsə ki, ictimai-siyasi sabitliyi poza bilər, yanılır”

Vilayət Muxtar:


- Hazırda ölkəmizdə müşahidə olunan prosesləri “yuxarıdan islahat”, “ağ inqilab” adlandırırlar. Sizcə, bu prosesi necə adlandırmaq olar?

-Əlbəttə ki, Azərbaycanı gözü götürməyənlər, qarayaxma kampaniyası aparanlar hər zaman olub, bu gün də var. Ölkəmizdə hansısa qarşıdurma yaratmaq istəyələr buna nail ola bilmirlər. Azərbaycan xalqı erməni terroru da daxil olmaqla, müxtəlif vaxtlarda çətin vəziyyətə düşüb. 1993-cü ili xatırlasaq, Heydər Əliyev hakimiyyətə gələndə Azərbaycan hansı vəziyyətdə idi? Amma bu gün güclü Azərbaycan var. Kimin nə deməsindən asılı olmayaraq, Azərbaycan istər iqtisadi böhran, istər siyasi kataklizmlər, istər təhlükəsizliklə bağlı digər məsələlərdən özünü tam sığortalayıb. Bu da Azərbaycan dövlətçiliyinin gücünü göstərir. Azərbaycan ordusu dünyanın 50 ən güclü ordusu sırasındadır. Bir neçə il əvvəl aprel döyüşləri sübut etdi ki, Azərbaycan ordusu istənilən vaxt torpaqları azad etmək gücündədir. Bilirsiz ki, müəyyən güclər, qüvvələr buna mane olur. Hazırda Azərbaycanda bizim üçün ən qiymətli nemət sabitlikdir. Kimsə düşünürsə ki, Azərbaycanda ictimai-siyasi sabitliyi poza bilər, yanılır. Azərbaycan əvvəlki deyil, güclüdür. Xalq öz prezidentinin yanındadır.

“Azərbaycanda tam informasiya azadlığı var”

Vilayət Muxtar:


-Rufiz bəy, bəziləri Azərbaycanda müstəqil mediaya müəyyən problemlərin yaradıldığını, internet azadlığının olmadığını bildirirlər. Bu fikirlərlə razılaşmaq olarmı?

- Azərbaycanda istər media, istər vətəndaş cəmiyyəti, istərsə də siyasi partiyalarla bağlı heç bir məhdudiyyət yoxdur. Azərbaycanın hər yerində, hətta ucqar kəndlərində belə internetdən istifadə mümkündür. İnternetin, sosial medianın -“Facebook”, “İnstagram”, “Twitter”in, “Youtube”nin bu qədər inkişaf etdiyi bir vaxtda hansı məhdudiyyətdən söhbət gedə bilər? Elektron KİV üçün belə qeydiyyat tələb olunmur. Bu gün QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Şurası vasitəsi QHT-lərə, KİV-ə Dövlət Dəstəyi Fondu qəzetlərə, mətbuat orqanlarına qrantlar ayırır. Gənclər Fondu, Elm Fondu və bu kimi qurumlar tərəfindən dəstək var.

“Azərbaycanda üçüncü sektorun inkişafı üçün münbit şərait var”

Vilayət Muxtar:


-Araşdırma mərkəzinin rəhbəri kimi üçüncü sektorun, vətəndaş cəmiyyətinin vəziyyətini necə qiymətləndirirsiniz?

-Azərbaycanda 3800-dən çox qeydiyyatdan keçmiş QHT var. QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Şurası fəaliyyət göstərdiyi 12 il ərzində minlərlə təşkilatı maliyyələşdirib. Hətta elə vaxt olub ki, xaricdə olan QHT-lərə də vəsait ayrılıb. Şuraya olan müraciətlər hər zaman müsbət qiymətləndirilib. Şura bir ildə 2-3 dəfə müsabiqə elan edir. Hər kəsə mərhələli şəkildə qrant layihələri verilir. Düşünürəm ki, üçüncü sektorun fəaliyyəti həm də təşkilatların özündən asılıdır. Bu, dövlət sektoru deyil, vətəndaş cəmiyyətidir. Azərbaycanda müxtəlif dövlət qurumları da müsabiqə elan edir, dövlət qurumlarının yanında İctimai Şuralar yaradılıb, QHT-lər orada da təmsil olunur, Şuradan da, hətta başqa fondlardan da vəsait alırlar. Əsas odur ki, onların özlərinin aktivliyi olmalıdır. Məsələ ondadır ki, 3800 QHT-nin hamısı bərabər şəkildə fəaliyyət göstərmir. Formalaşmış, ixtisaslaşmış QHT-lərin peşəkar kadrları olur. Həmin QHT təmsilçilərindən dövlət qurumlarında, parlamentdə təmsil olunanlar var. İxtisaslaşan təşkilatlara daha çox maliyyə vəsaiti ayrılmasına çalışırıq. Bununla bağlı iş gedir. Hətta qeydiyyatdan keçməyən QHT-lər digər təşkilatlarla partnyorluq edə, koalisiya şəkilində, müxtəlif platformalarda iştirak edirlər.

“Müasir dünyada silahları işə salmaq ürəkaçan olmaz”

Vilayət Muxtar:


-Bölgədə və dünyada narahatedici proseslər baş verir. İran, Rusiya, Çin, ABŞ arasında gərginlik pik hadda çatıb. Yaxın Şərqdə və dünyanın digər bölgələrində də Türkiyə də daxil bu dövlətlərin maraqları toqquşur. Necə düşünürsünüz, mövcud geosiyasi vəziyyət dünyanın yeni mənzərəsini necə formalaşdıracaq?

-Bu, hazırda bizim region üçün də çox önəmli və aktual məsələdir. ABŞ ilə İran arasında münasibətlərin gərginləşməsindən Azərbaycan da narahatlıq keçirir. Çünki ABŞ-la Azərbaycan strateji müttəfiqdir, müxtəlif enerji layihələrində birgə iştirak edir. İran isə Azərbaycanın yaxın qonşusudur, Xəzəryanı ölkədir. Azərbaycan heç vaxt istəməz ki, bölgədə vəziyyət gərginləşsin, silahlar işə düşsün. Azərbaycan Ermənistan istisna olmaqla, qonşularla dostluğun tərəfdarı olub. Türkiyə də Azərbaycanın yaxın dostu və qardaşıdır, NATO ölkəsidir və ABŞ-la müttəfiqdir. Baxmayaraq ki, onların arasında son zamanlar sərinləşmə hiss olunur. Rusiya da Azərbaycanın dostudur. Türkiyə və Rusiya arasında yaranan gərginliyin aradan qaldırılmasında da Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin müstəsna xidmətləri oldu. Bu gün də Azərbaycan istəyir və çalışır ki, münasibətlər normal olsun. Amma beynəlxalq səviyyədə bəzən elə çətin vəziyyət yaranır ki, bu, bizim ölkənin iradəsindən asılı olmur. Ancaq mən nikbinəm, düşünürəm ki, ABŞ və İran danışıqlar yolu ilə məsələni həll edəcək. Çünki müasir dünyada silahları işə salmaq ABŞ və İran üçün də ürəkaçan olmaz.

Elnarə Kərimova:

- Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Nurqəliyev postsovet ölkələrində NATO-nun “məxməri inqilab”lar hazırladığı ilə bağlı iddia ilə çıxış edib. Regionda baş verən prosesləri “məxməri inqilab”ın başlanması kimi qəbul etmək olarmı?

-Düşünmürəm ki, MDB məkanında hansısa katostrofik hadisə baş verəcək. Xalqların proseslərə öz yanaşması var. Yaxın tarixdə elə Yaxın Şərqdə, ərəb ölkələrində baş verən inqilablar nümunəsi mövcuddur. O ölkələrdə baş verənlərin acı nəticələrini nə Avropa, nə də özləri aradan qaldıra bilir. İnqilabların baş verməsi çox çətin prosesdir və həmin ölkələr üçün fəlakət deməkdir.

“Sarkisyan aprel döyüşlərindən sonra devrildi”

Vilayət Muxtar:


- Nazirlərin son görüşündən sonra təmas xəttində müəyyən nisbi sabitlik hiss olunur. Son proseslər nə vəd edir?

-Azərbaycan prezidenti ilə Ermənistanın yeni hökumət başçısı arasında görüşlər keçirilib. İndi bu görüşlər nazirlər səviyyəsində davam etdirilir. Aprel döyüşlərindən sonra Ermənistanın reallığı başa düşəcəyini gözləyirdik. Məhz aprel döyüşlərindən sonra Ermənistanda xunta rejimi dəyişdi və Sarkisyan acı məğlubiyyət səbəbilə hakimiyyətdən getdi. Sələfi Paşinyan isə küçədən hakimiyyətə gəldi. Ermənistanda vəziyyət son dərəcədə gərgindir. Prezident başqa komandanın təmsilçisidir, separatçı rejim keçmiş hökumətə bağlıdır, parlament müxtəlif siyasi qüvvələrdən ibarətdir. Əhali isə bunların hamısından bezib. Erməni xalqı keçmiş xunta rejimini hakimiyyətdən devirəndə də “Biz müharibə istəmirik. Bizim övladlarımız niyə gedib Qarabağda ölməlidir? Bu məsələni kim yaradıb, o da həll etsin” deyirdi, çünki sadə xalqa bu lazım deyil. Ermənistan nə qədər ki, öz adı ilə- işğalçı, terrorçu adı ilə çağrılmayıb, nə qədər ki, ATƏT-in Minsk Qrupu bu məsələdə prinsipial mövqe göstərməyib, dünya da çətin vəziyyətdə qalacaq. Azərbaycan ATƏT-in Minsk Qrupunun tərkibin dəyişdirilməsini hər zaman təklif edib və ən azından Türkiyə və Almaniyanın bu quruma cəlb olunmasını istəyib. Çox təəssüf ki, dünyada ikili standartlar var. Son aprel döyüşlərində Azərbaycanın xalqının iradəsi Ali Baş Komandanla bir idi və ən qısa zamanda torpaqlarımızı azad etmək gücündəydik, proses buna doğru gedirdi. Həmin vaxt Ermənistan prezidenti rusiyalı həmkarına yalvardı, Rusiya hər iki prezidenti dəvət etdi və münaqişəni həll edəcəyini dedi. Amma nəticədə Ermənistanda hakimiyyət devrildi, yeni hökumətin qurulmasına da xeyli vaxt getdi və bu proseslər hələ də davam edir. Düşünürəm ki, yaxın gələcəkdə Paşinyan hakimiyyətinin də sonu gələcək. Çünki yekdillik, birlik yoxdur, ölkə aclıq, səfalət içindədir.

“Qarabağın statusu ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyi dəyişməzdir”

Elman Cəfərli:

-Dağlıq Qarabağa sülhməramlı adı ilə rus qoşunlarının gələcəyinə dair ehtimallar irəli sürülür. Bu ehtimallar nə dərəcədə realdır?

-Düşünürəm ki, hazırkı məqamda bu, reallığa uyğun deyil. Prezident İlham Əliyev də bəyan edib ki, Azərbaycanın maraqlarına zidd olan heç bir addım atılmayacaq. Azərbaycanın həm daxili, həm də xarici müstəqil siyasət yürütməsi də bir sıra başqa ölkələri narahat edir. Azərbaycan və Ermənistan arasında zamanında əldə olunmuş razılıqlar var ki, danışıqlar o çərçivədə aparılır. Birinci Azərbaycanın işğal olunmuş ətraf rayonları azad olunmalıdır. Azərbaycan bəyan edib ki, bütün əhalinin ora qayıtması şərti ilə Qarabağa ən yüksək muxtariyyat statusu verilə bilər. Bu, Azərbaycanın prinsipial, dəyişməz mövqeyidir.

Vilayət Muxtar:

-Rufiz bəy, müsahibə üçün təşəkkür edirik!

-Maraqlı suallarınız üçün sizə mən də təşəkkür edirəm! Düşünürəm ki, “Cümhuriyət” qəzeti və Cebhe.info saytı Azərbaycan media məkanında kifayət qədər özünə yer tutmuş, reytinq qazanmış media qurumlarıdır. İllərdir Azərbaycanda fəaliyyət göstərən qəzetlər, jurnallar, saytlar var, amma bu gün Cebhe.info saytı və “Cümhuriyət” qəzeti ilk sıralardadır. Mən hər zaman “Cümhuriyət” qəzetini və Cebhe.info saytını oxuyuram və oxucular da bir çox məlumatları elə ilk olaraq sizdən alır.
Mənim dövlətə və banklara 1 manat da borcum yoxdur - Hacı İbrahim Nehrəmli“560 milyon kreditim vardı, iki əmlakımı verdim, o borc silindi”

Azərbaycan Beynəlxalq Bankına (ABB) külli miqdarda borcu olduğuna görə “Avesta Konserni” MMC-nin prezidenti, tanınmış iş adamı Hacı İbrahim Nehrəmlinin sahibi olduğu “Xəzər Adaları”nın əlindən alınması ilə bağlı informasiyalar yayılıb. İş adamının banklara borcunun məbləği ilə bağlı müxtəlif rəqəmlər yazılır. Bəzi saytlar bu borcun 850 milyon manat olduğunu qeyd edir, bəziləri hətta 1 milyarda çatdığı haqda məlumatlar yazırlar. Bəs gerçək nədən ibarətdi? İ.Nehrəmlinin hazırda banklara borcu varmı? Bu suallara cavab almaq üçün onun özü ilə əlaqə saxladıq.

İş adamı barəsində yazılanların doğru olmadığını dedi.

- İbrahim bəy, “Xəzər Adaları”nın banka borcunuz olduğu üçün sizdən alınması ilə bağlı məlumatlar yayılıb. Bu, doğrudurmu?

- Dekabr ayında biz özümüz təşəbbüs göstərib, “Xəzər Adaları”nı məhkəmə yolu ilə “Aqrarkredit” təşkilatına verdik. Oradan da Azərbaycan Sənaye Korporasiyasının (ASK) tabeliyinə verildi. Bununla da mənim borcum silindi.

- 800 milyon manat borcunuzun olması ilə bağlı məlumat doğrudurmu?

- Xeyr, bu məlumat doğru deyil. Mənim borcumun əsas məbləği 430 milyon manat idi, faizlərlə bir yerdə isə 570 milyon manat olmuşdu. Hərə bir söz yazır, kimi deyir, faiz hesablanmayıb, kimi deyir, hesablanıb.

- “Xəzər Adaları”nı verməklə borcunuz bağlandı?

- Xeyr, dövlətə iki əmlak vermişik, biri “Xəzər Adaları”dır, digəri isə ticarət mərkəzi idi. Bununla da borcumu bağladılar və məsələ bitdi. İndi mənim dövlətə heç 1 manat da borcum yoxdur. Digər əmlaklarım özümə qaytarılıb. Banka 20 girov qoymuşdum, hamısı özümə qaytarılıb. Dövlət reyestrində də bu görünür.

- Sizin heç bir borcunuzun qalmaması ilə bağlı Azərbaycan Beynəlxalq Bankı və digər qurumlar arayış veriblərmi?

- Mən bütün qurumlara müraciət edib sənədləri almışam, heç bir yerdə mənim borcumun olduğunu göstərməyiblər. Bütün borclarım silinib və tər-təmizdir. Bu gün digər banklar da daxil olmaqla, nə 1 dollar kreditim, nə də borcum var.

- Bəs ölkədən çıxmağınızla bağlı qoyulan qadağa götürüldümü?

- Mən ötən ilin dekabr ayından bəri 4 dəfə xaricə gedib gəlmişəm. Allah cənab prezidentdən və 1-vi vitse-prezident Mehriban xanımdan razı olsun, onların göstərişi ilə bu məsələ həll olundu və mən rahat şəkildə xaricə gedib-gələ bilirəm. Sağ olsunlar ki, bu məsələni həll etdilər.

- Hazırda biznesinizin durumu necədir, fəaliyyətiniz davam edirmi?

- Bəli, fəaliyyətimə davam edirəm, hər bir işim qaydasındadır. Yeni layihələrim var. Əsasən kənd təsərrüfatı və tikinti ilə məşğulam.

- Gələcəkdə “Xəzər Adaları”nın tikintisi davam etdirilsə, siz də tövsiyələrinizlə dəstək olarsınızmı?

- Mən dövlətimizin yolunda hər şeyə hazıram, nə lazım olsa, yanlarında olacağam ki, tikilsin. Öz köməyimi təklif etmişəm və çox bəyəniblər. O proyekt mənim başımdadır. Əgər onun icrasında əziyyət çəkərlərsə, mən bir məsləhətçi kimi onların yanında olmalıyam. Mən inanıram ki, bu proyekt davam edəcək. (Musavat.com)
Risk hər zaman var...Qüdrət Həsənquliyev: “Hansısa böyük nəticələrə nail olmaq üçün istər şəxsi həyatda, istər böyük siyasətdə, istərsə də dövlətlərarası münasibətlərdə mütləq risklər olmalıdır”

Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (BAXCP) sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin Redaktor.az-a müsahibəsini oxucularımıza təqdim edirik:

- Qüdrət bəy, Qarabağ istiqamətində son vəziyyəti və danışıqlar prosesini necə qiymətləndirirsiniz?

- Mən əvvəllər də söyləmişəm, yenə də təkrar edirəm: Dağlıq Qarabağ probleminin sülh yolu ilə həlli yoxdur. Sülh yolu ilə o halda həll oluna bilər ki, Azərbaycan Qarabağdan imtina etsin. Bu da təbii ki, mümkün deyil... Ona görə də hər zaman xüsusi vurğulayıram ki, biz bu problemi həll etmək üçün ilk olaraq Rusiya ilə danışmalıyıq. Biz hamılıqla deyirik ki, Ermənistan müstəqil dövlət deyil, forpostdur və asılı dövlətdir. Asılı dövlətin başçısı müstəqil qərar qəbul edə bilməz. Buna görə də biz Rusiya ilə anlaşmalıyıq. Amma bunu etsək belə, bu problemi hazırda müharibəsiz həll etmək mümkünsüzdür. Çünki buna erməni xalqı imkan verməyəcək. Bu problemi ədalətli həll etmək istəyiriksə, mütləq müharibə yolu ilə ən azından Dağlıq Qarabağ ətrafındakı rayonları işğaldan azad etməliyik. Bununla erməni xalqını sülhə məcbur edə bilərik. Bundan sonra isə Dağlıq Qarabağın statusu müəyyənləşdirilməlidir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyan ermənilərin də burada yaşaması mümkündür.

- Müharibə variantı gündəmə gələrsə, rəsmi Bakı beynəlxalq qüvvələrin təzyiqini neytrallaşdıra biləcəkmi?

- Əvvəla deyim ki, risk hər zaman var. Yəni hansısa böyük nəticələrə nail olmaq üçün istər şəxsi həyatda, istər böyük siyasətdə, istərsə də dövlətlərarası münasibətlərdə mütləq risklər olmalıdır. Risk olmadan böyük uğurlardan söhbət gedə bilməz. İkincisi, mən bu riskləri nəzərə alaraq, Rusiya ilə danışıqlar aparmalı olduğumuzu söyləyirəm. İndiki halda, hətta biz Rusiya ilə anlaşsaq belə, müharibə etməsək Dağlıq Qarabağ probleminin ədalətli həllinə nail ola bilməyəcəyik. Erməni xalqı heç bir hökumət və dövlət başçısına belə bir saziş imzalamağa icazə verməz.

- Bildiyim qədəri ilə sizin müəllifi olduğunuz “Azərbaycan Respublikasının işğal edilmiş əraziləri haqqında” qanun layihəsi Milli Məclisin Aparatına təqdim edilib. Qanun layihəsi nə zaman müzakirəyə çıxarılacaq? Orada hansı vacib məqamlar qeyd edilib?

- Belə bir qanun Gürcüstanda, Ukraynada, Moldovada da qəbul olunub. Yəni işğal olunmuş ərazilərin hüquqi statusunu müəyyənləşdirmək lazımdır. Xaricilər işğal altında olan ərazilərə səfərlər edir, ayrı-ayrı dövlətlərin, hüquqi şəxslərin şirkətləri, firmaları, hüquqi şəxsləri həmin ərazilərdə fəaliyyət göstərirlər. Yəni bu ərazilərin hüquqi statusunu müəyyənləşdirməliyik ki, işğal altında olan ərazilərə daxil olanlar hansı məsuliyyət daşıdığını bilsinlər. Digər tərəfdən, Azərbaycan şirkətlərinin onlarla əlaqələr yarada bilib-bilməyəcəyi müəyyənləşdirilməlidir. Bütün bu məsələləri qanunvericiliklə tənzimləmək lazımdır. Keçmiş sovet respublikalarında torpaqları işğal olunmuş digər ölkələr bu qanun layihəsini qəbul ediblər. Bizim hazırladığımız layihədə baza kimi məhz Gürcüstanın qəbul etdiyi qanunu əsas götürmüşük. Qanun layihəsini bundan öncə Milli Məclisə təqdim edəndə təəssüflər olsun ki, bu məsələ hökumət tərəfindən birmənalı qarşılanmadı. Baxmayaraq ki, hətta bəzi iqtidar deputatları da bu qanunu dəstəkləmişdi. Amma parlamentdə iqtidar nümayəndələri çoxluq təşkil etdiyi üçün, onların iradəsi olmadan hər hansı qanun layihəsinin müzakirəyə çıxarılmasından, yaxud qəbul olunmasından söhbət gedə bilməz. Hakim partiyanın deputatları da belə bir qanunun müzakirəyə çıxarılmasını məqsədəuyğun hesab etmədilər. Ona görə də bu qanun komitədə ilişib qaldı.

- Sizcə buna səbəb nə idi? Niyə bu qanun layihəsinin qəbul olunmasını məqsədəuyğun hesab etmədilər?

- Açığı mən bilmirəm. Hətta dediyim kimi, bu qanun layihəsini iqtidar deputatlardan da dəstəkləyənlər var idi. Yəni bunun kimə mane olması, niyə bu qanunu qəbul etmədikləri mənim üçün hələ də anlaşılmaz olaraq qalır.

- Hazırda regionda vəziyyət gərgindir. Gürcüstanda son baş verən prosesləri necə qiymətləndirisiniz? Bu proseslərin arxasında hansısa qüvvələrin durma ehtimalı nə qədərdir?

- Saakaşvili Gürcüstan üçün çox iş görmüşdü, korrupsiyaya qarşı mübarizədə böyük uğurlar qazanmışdı, rüşvətxorluğu yığışdırmışdı, əhalinin sosial vəziyyətini yaxşılaşdırmışdı. İvanişvili hakimiyyətə gələndən sonra bir çox sahələrdə inkişaf yox, geriləmə müşahidə olundu. Bu da sözsüz ki, əhalini narahat etməyə başladı. Sözsüz ki, Gürcüstanda marağı olan böyük güclər də oradakı prosesləri diqqətlə izləyir. İlk əlverişli şərait yaranan kimi orada sabitliyi pozmağa çalışırlar. Gürcüstanda sabitliyin pozulması Azərbaycan üçün də çox arzuolunmayan haldır. Okeanlara çıxış və qardaş Türkiyə ilə komnukasiya xəttlərimiz Gürcüstan üzərindən həyata keçirilir. Ona görə də Azərbaycan istəyir ki, Gürcüstanda sabitlik olsun. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan Gürcüstana ən çox investisiya yatıran iki ölkədən biridir.
Gürcüstanda olan təxribatçı qüvvələr həm Gürcüstanın özündə sabitliyi pozmağa, həm də Gürcüstanla Azərbaycanın münasibətlərini korlamağa çalışırlar. Amma ümid edirəm ki, gürcü iqtidarının və xalqının müdrikliyi çatacaq ki, oradakı proseslərin dağıdıcı yön almasına imkan verməsinlər. Bir fakt ortadadır ki, Gürcüstanda əhalinin sosial vəziyyəti pisləşib. Əhalinin sosial vəziyyəti ağır olanda bəzən ən kiçik hadisə də onlarda qıcıq yaratmağa bəs edir. Yəni insanlara bir çox hallarda səbəbdən çox bəhanə lazım olur.

- Bəs İran böhranının region üçün hansı təhlükələri var? Bu böhran fonunda rəsmi Moskva Qafqazı itirməmək üçün Azərbaycana təzyiqlərini gücləndirəcəkmi? Konkret olaraq, Bakı üçün hansı risklər mövcuddur?

- Gürcüstanda olduğu kimi Azərbaycan İranda da sabitliyin olmasında maraqlıdır. İranda dəyişikliklərin yalnız demokratik proseslər nəticəsində baş verməsi məqsədəuyğundur. Bu ölkədə hər hansı inqilabın olması Azərbaycan üçün arzuolunmazdır. Çünki İranda 30 milyona yaxın soydaşımız yaşayır. Yenə də ümid edirəm ki, İrandakı hakim molla rejiminin müdrikliyi çatacaq ki, aqressiv bəyanatlardan çəkinsin və prosesləri ABŞ-la müharibəyə aparmasınlar. İranda sosial gərginlik var. Bir çox hallarda da hökumətlər bu sosial gərginlikdən əhalinin diqqətini yayındırmaq üçün bəzən siyasi aventüralara əl atırlar, müharibələrə gedirlər. Bu müharibələr zamanı isə siyasi azadlıqlar məhdudlaşdırılır və bundan istifadə edərək represiyalar həyata keçirilir. Eyni zamanda siyasi rəqiblər düşmənə yardım etməkdə ittiham olunaraq, fiziki baxımdan məhv edilir.

İran üçün ABŞ-la toqquşma çox təhlükəlidir. İran regionda bizim kimi ölkələrlə müqayisədə güclü dövlət ola bilər, amma ABŞ-la müqayisədə çox kiçikdir. Yəni İran və ABŞ arasında müharibə olsa, kimin qalib gələcəyi ilə bağlı sual ümumiyyətlə, yoxdur. Hər şey bəllidir. Amma region bu müharibədən böyük ziyan görə bilər, o cümlədən Azərbaycan. Regionda çox böyük humanitar fəlakət yaşanar və çoxlu insanlar Azərbaycana qaçar. Hər halda ümid edək ki, ABŞ Adminstrasiyasındakı soyuq başlar müharibənin başlanmasına imkan verməyəcək.





Səddam Hüseynin edamına necə qərar verilib? - Şok detallarİraqın devrilmiş prezidentin Səddam Hüseynin edam olunmasından 13 ildən çox vaxt keçir.

Avropa.info xəbər verir ki, BBC kanalı Səddam Hüseynin edamına qərar verən iraqlı hakimlərdən birindən aldığı reportajda Səddamın son anlarına dair detalları paylaşıb. İraqlı hakim Munir Haddad qərarın necə verilməsi və icra olunması haqda danışıb.

- Nuri əl-Maliki hökuməti ilə məsləhətləşmə aparılırdı. Səddam Hüseynin edam qərarı necə verildi?

- Apellyasiya məhkəməsi kimi 9 üzvdən ibarət idik. Qərarın təsdiqi üçün 9 üzv arasında səsvermə aparılması lazım idi. 23.12.2006-cı il tarixində Nuri əl-Maliki Səddam Hüseynin edam olunacağını iraqlılara bəyan etdi. Nuri əl-Maliki ilə dost idik. Məndən qərar haqda soruşdu. Mən də işin başa çatması üçün 1 ay lazım olduğunu dedim. Apellyasiya məhkəməsi yığışdı və uzun iclaslardan sonra 3 gün içində edam qərarı verdik.

- 9 üzvün hamısı edam qərarını imzaladı?

- 9 üzvdən yeddisi edam qərarını imzaladı. Digər iki üzv isə yayındı.

- Amerikalıların edam qərarına təsiri oldumu?

- Qətiyyən. Təsirləri olmadı. Amerikalılar və ingilislər məhkəmədə konsultant kimi iştirak edirdilər. İraq Cinayət Məhkəməsi İraq Ali Məhkəməsindən ayrı qurumdur, başqa məhkəmədir.

- Amerikalı və ingilis konsultantlar məhkəmədə iştirak edirdilər?

- Bəli, var idilər.

- Bəs, onların vəzifəsi nə idi?

- Onlar sadəcə maaşlarını alırdılar. Bir çox məhkəmədə, Lahey məhkəməsində kurs keçdik. Beynəlxalq qanunlar haqda dərs aldıq. Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi İraq Cinayət Məhkəməsindən fərqlidir. Belə ki, Səddam Hüseyn İraq qanunlarına görə mühakimə olunsaydı, azad olunardı. Biz də onu beynəlxalq hüquq əsasında mühakimə etdik. Qanunları ingiliscədən ərəbcəyə tərcümə etdik. Bu məsələdə iraq əsilli ingilis vəkil Sami Şələbinin rolu böyükdür.

- Nuri Malikinin “sağ əli” İzzət Şehbandarın sözləri haqda nə deyəcəksiniz?

- Nuri Malikinin “sağ əli” İzzət Şehbandar “Səddam ABŞ hərbçilərinin nəzarətində idi, daha sonra iraqlılara verildi. Prezident Buş ilə görüşdüm. Körfəz ölkələri və ABŞ-ın təzyiqlərindən danışdım. Buş isə mənə “Onu bu gün edam edin” dedi və edam həyata keçirildi” demişdi. Bunlarln hamısı şişirdilib və düzgün deyil. Nə ABŞ, nə də Körfəz ölkələrinin təzyiqi olub.

- Səddamın edamı iraqlıların qərarı idimi?

- Tamamilə iraqlıların qərarı idi. Edam qərarını mən və iraqlı hakimlər verdi.

- Edamın həyata keçirildiyi gün siz də məhkəmədə idiniz. Nəyin şahidi oldunuz?

- Səddam Hüseyn cinayətkar idi və mən ailəmdən davamlı olaraq onun cinayətləri haqda eşidərdim. Səddam insanları şəxsən öldürürdü. Məhkəmə günü Səddamın üzündən qorxduğu görünürdü.

- Səddam Hüseyn bayram gecəsi edam edildi. Kədərlənmədinizmi? Və yaxud nələr hiss etdiniz?


- Səddamın edam olunması ilə bağlı heç bir narahatlığım yox idi və heç nə hiss etmədim. Biz bu qərarı verərkən ondan intiqam almaq üçün etmədik. Qərarımızın arxasında məzhəb düşüncəsi yox idi. Səddam özünün sünni olduğunu deyirdi, amma o, bir gün belə sünni olmadı. Əsl diktator idi.

- Məhkəmə salonunda kimlər var idi? Səddamın son sözləri nə idi?

- Son sözləri qızına baxmamı istədi və şəhadət gətirdi. İki dəfə şəhadət gətirdi. İkinci şəhadəti gətirdiyi əsnada edam həyata keçirildi. Edamdan sonra da cəsədini ailəsinə verdik.
"AŞPA - da Azad Demokratlar Qrupu siyasi fraksiyası fəaliyyətini dayandırdı"Suallarımızı Azərbaycan Milli Məclisinin üzvü Müslüm Məmmədov cavablandırdı.

- Müslüm müəllim, AŞPA-nın yay sessiyasından sonra qurumun 6 siyasi fraksiyasından biri olan Azad Demokratlar Qrupunun fəaliyyətinə xitam verildi. Siz bu qrupun sabiq vitse-prezidenti kimi bu hadisəni neçə qiymətləndirirsiniz?

- Avropa Şurası Parlament Assambleyasında qərarların verilməsi, yüksək vəzifələrə təyinat və digər əhəmiyyətli məsələlərdə siyasi fraksiyaların oynadığı rol həddindən artıq mühümdür. Siyasi fraksiya səviyyəsində bu və ya digər məsələ ilə bağlı qərar verildikdən sonra fraksiyanın bütün üzvləri bu qərara uyğun səs verməlidirlər, əks halda bu üzv barədə çox sərt qərar, hətta onun fraksiyadan kənarlaşdırılması, bundan sonra isə öz ölkəsində təmsil etdiyi partiyada üzvlük məsələsini gündəmə gətirə bilərlər. 2017-ci ilə qədər AŞPA-nın 5 siyasi fraksiyası olub. Azərbaycana və digər ölkələrə qarşı son illərdə aparılan kampaniyaya cavab olaraq, sözümüzü deməyə platforma yaratmaq üçün, əsasən Azərbaycan və Türkiyə millət vəkillərindən ibarət olan Azad Demokratlar Qrupu siyasi fraksiyası 2017ci ilin iyununda yaradıldı. Bu hadisə anti-Azərbaycan mövqeyi tutan AŞPA rəhbərliyi, xüsusən Baş Katib Savitski üçün böyük zərbə idi. Müxtəlif bəhanə və şər atma cəhdləri ilə fraksiyanın yaradılma tarixini sentyabr ayına keçirdilər və beləliklə qrupun maliyyələşməsini 2018-ci ilin yanvarından deyil, 2019-cu ilin yanvarın ayına keçirilməsinə nail oldular. Məqsəd isə ondan ibarət idi ki, maliyyəsiz qalan qrup bu müddət ərzində fəaliyyətini dayandırsın. Bu çətinliyə baxmayaraq qrup ötən müddət ərzində fəaliyyətini uğurla davam etdirdi, qrupun əvvəl 1, sonra isə 2 vitse-prezidenti azərbaycanlı millət vəkili idi. 2019-cu ilin yanvarından isə AŞPA rəsmi olaraq qrupun maliyyələşdirilməsinə başladı. Lakin Savitskinin təşəbbüsü ilə 2019-cu ilin aprel ayında Qaydalar və Prosedurlar komitəsində siyasi fraksiyalar haqqında 19.2 maddəsi dəyişdirildi. Belə ki, bu vaxta qədər siyasi fraksiyanın yaradılması üçün üzv sayına qoyulan minimal kvota 6 ölkədən 20 millət vəkili idi. Aprel ayından isə bu kvota dəyişdirildi və 8 ölkədən 28 millət vəkili oldu. Təəssüf ki, Savitski və onun əlaltılarının AŞPA-da yaratdığı qorxu və təzyiq mühitində heç kim bu biabırçı qərarın əleyhinə çıxmayıb və beləliklə bu qərar heç bir çətinlik olmadan qəbul edilib. Bu yanaşma konseptual olaraq AŞPA dəyərlərinə ziddir, onsuz da bundan əvvəl mövcud olan şərtlər AŞPA üzvlərinə fraksiya yaratmağa imkan vermirdi, beləliklə yüzə yaxın millət vəkili heç bir siyasi qrupa üzv deyildi, bu da o deməkdir ki, onlar bu qurumda nə məruzə yaza bilərlər, nə komitələrdə hansısa vəzifə tuta bilərlər. Bu da, öz növbəsində, təşkilatın fəaliyyətinin qeyri-effektiv olmasına səbəb olur. Məsələyə daha geniş yanaşsaq, AŞPA-nın verdiyi bu qərar Avropa Şurasının üzv ölkələrə qoyduğu əsas tələblərdən biri olan “inklüziv demokratiya" prinsipinə ziddir, yəni hər kəs effektiv şəkildə verilən siyasi qərarlarda iştirak etmək hüququna malik olmalıdırlar, bu qərar isə əksinə, deputatların təcrid olmasına gətirib çıxardı.

- Dediyiniz bu qorxu mühiti özünü nədə büruzə verir? Avropanın demokratiya institutu sayılan bir qurumda belə bir mühitin yaradılması inandırıcı deyil..


- AŞPA-da son illər baş verən proseslərdə birbaşa iştirakçı olmasaydım mənə də vəziyyətin bu dərəcəyə gəlib çatmasına inanmaq çətin olardı. Hal-hazırda Savitski 10 illik fəaliyyətinin sonuna yaxınlaşır, amma buna fəaliyyətdən çox hegemonluq adı daha çox uyğun gəlir. Onun istəyinə qarşı çıxan millət vəkilləri müxtəlif bəhanə və əsasən də şərləmək yolu ilə qurumdan uzaqlaşdırırlar. Bunun üçün o Büroda və Qaydalar və Prosedurlar Komitəsində olan nüfuzundan süi-istifadə edir. Yazılan yeni qaydalar bəzən ən adi məntiqə belə zidd olsa da assambleya tərəfindən qəbul edilir.

- Müslüm müəllim, axı bu qaydaları millət vəkilləri elə özləri qəbul edir, Savitski və onun məmurları səs vermək hüququna malik deyillər.


- Düzdür, səsvermədə deputatlar iştirak edir. Amma qaydaları onlar yazmır, məhz Savitskinin diktəsi ilə bu komitələrdə məruzəçilərə təhkim olunan katiblər yazır. Çox az sayda məruzəçi məruzəsini özü yazır, bu işi əsasən katib edir.

- Qayıdaq qrupla bağlı məsələyə, dediyiniz qayda dəyişikliyindən sonra nə oldu?


- Qrupun üzvlərinin sayının yeni qaydalara uyğun artırılması üçün 30 iyuna qədər vaxtı var idi. 2 ölkə və 6 üzv tapılması üçün aparılan bütün səylər Azərbaycanla bağlı məsələlərin müzakirəsində müstəqil mövqedə duran AŞPA üzvlərinə son dövrlərdə anti-Azərbaycan qüvvələrin səyləri nəticəsində sanksiyaların tədbiq edilməsi və cəzalandırılması ucbatından heç bir nəticə verməyib 1 iyul tarixdən qrup öz fəaliyyətinə xitam verdi. Hal-hazırda AŞPA-da heç bir qrupa üzv olmayanların sayı 120 nəfərə çatıb, bu isə üzvlərin 20 faizi deməkdir. Müqayisə üçün, Avropa parlamentində heç bir siyasi qrupa daxil olmayanların sayı ümumi sayın cəmi 2,5 faizini təşkil edir.

“Gələn il Avstriyada Xocalı soyqırımı abidəsi ucaldılacaq” Məlumdur ki, bu gün dünya siyasətində aktiv rol oynamaq üçün ölkələrin əhalisinin sayı, ümumiyyətlə coğrafi böyüklüyü əsas deyil. Yetər ki, dövlətin iqtisadi-maliyyə bazası güclü olsun. Avropanın mərkəzində yerləşən Avstriya da belə dövlətlərdəndir. Tarixən istər siyasi-hərbi proseslərdə, istər mədəniyyət sfrasında, istərsə də iqtisadi-maliyyə, xüsusilə bank sektorunda dünyada öz sözünü deməyi bacaran Avstriya ilə bu gün Azərbaycan arasında sıx münasibətlər mövcuddur. Qarşılıqlı sərmayə qoyuluşu, yüksək ticarət əlaqələri, dövlət, eləcə də özəl şirkətlər səviyyəsində işbirliyinin genişlənməsi Avstriya-Azərbaycan münasibətlərinin miqyasına isbatdır. Bəs belə geniş əlaqələr Avstriyada yaşayan soydaşlarımızın və onların yaratdığı diaspor təşkilatlarının fəaliyyətinə necə təsir göstərir?

Avstriya Azərbaycanlıları Cəmiyyətinin sədri Fərid Əzizov bizimlə söhbətə məhz bu ölkədəki soydaşlarımızın ümumi yaşayışından bəhs etməklə başladı:

- Avstriya Avropanın bir çox ölkəsindən ərazisinin kiçik, əhalisinin sayının az olmasına baxmayaraq, siyasi baxımdan çox böyük nüfuza malikdir. Dünyada demokratiyanın beşiyi sayılacaq ölkədir. Hazırda bu ölkədə azərbaycanlılarımızın sayı o qədər də çox deyil. Qeyri-rəsmi göstəricilərə əsasən bu gün Avstriyada ümumilikdə 4 mindən bir az artıq azərbaycanlı yaşayır. Onların arasında alimlər, ziyalılar, bəstəkarlar və bir çox iş adamları var. Doğma Azərbaycandan kənarda yaşasaq da, aramızda çox mehriban münasibət mövcuddur. Buradakı azərbaycanlılar olaraq vaxtaşırı tədbirlər, şənliklər təşkil edərək bir araya gəlirik.

- Avstriyada siz daxil neçə diaspor təşkilatı fəaliyyət göstərir və ümumilikdə sıralarınızda nə qədər soydaşımız fəaliyyətdədir?

- Burada yaşayan hər bir xalqın, hər bir ölkənin öz diaspor təskilatı mövcuddur. Biz isə Azərbaycan diasporu olaraq yeganə təşkilatıq. Düzdür, başqa diaspor təşkilatları da fəaliyyət göstərib, amma nədənsə tez də işlərini dayandırıblar. Bizim Avstriya Azərbaycanlıları Cəmiyyəti olaraq isə tək məqsədimiz var: Azərbaycanın adını hər zaman uca tutmaq, həmişə birlik və bərabərliyimizi qorumaq. Bu ölkədə yaşayan azərbaycanlıların demək olar hər biri Avstriya Azərbaycanlıları Cəmiyyətinin üzvüdürlər.

- Azərbaycanla Avstriya arasında iqtisadi-ticarət və sosial-humanitar sahələrdə münasibətlər çox yaxşıdır. Mədəniyyət sahəsində də sıx əlaqələr mövcuddur. Maraqlıdır, diaspor təşkilatları olaraq sizlər bu münasibətlərdən istifadə etməklə orada Azərbaycan həqiqətlərini yaya, ölkəmizi avstriyalı insanlara yetərincə tanıda bilirsinizmi?

- İki ölkə arasında hər bir sahədə sıx əməkdaşlıq mövcuddur: istər elmi, istərsə də mədəniyyət sahəsində. Biz isə öz növbəmizdə diaspor təşkilatı olaraq bu sahələrin daha da genişlənməsinə səy göstəririk. Təkcə bu il diasporumuzun təbliğatı ilə Azərbaycana 2 mindən çox turist gedib və döndükdən sonra Azərbaycanın qonaqpərvərliyindən, insanların xoş, gülərüz olmalarından və ən əsas da Azərbaycanın milli mənəvi dəyərlərindən söz açırlar. Cəmiyyət olaraq bu il bir çox tədbirlər keçirmişik ki, bunlardan ən genişmiqyaslısı Xocalı soyqırımının 27-ci ildönümünə həsr olunmuş tədbirlər silsiləsi idi. Fevralın 22-dən biz Xocalıya Ədalət aksiyalarımıza start verdik və xalq rəssamı Əşrəf Heybətovun “Xocalı bir rəssamın gözü ilə” adlı rəsm sərgisi təşkil etdik. Tədbirə Avstriyada fəaliyyət göstərən yerli və xarici qonaqlar təşrif buyurdular. Fevralın 23-də Avstriyanın mərkəzi meydanı olan Ştefan Platzda Xocalıya Ədalət aksiyamız baş tutdu. Mərkəzi meydanda Xocalıda 27 il əvvəl baş verər məlum dəhşətli hadisələrdən bəhs edən kitablar, buklet və broşürlər paylanıldı və ən əsası meydanda 15 metrlik Azərbaycan bayrağı dalğalandırıldı. Tədbiri seyr edən turistlər 27 il öncə baş verən hadisəyə üzüldüklərini bildirdilər və erməni terrorunu pislədilər. Bununla yanaşı, 24. 25 və 26 fevral tarixlərində Salzburg şəhərində Xocalı şəhidlərinin xatirəsi anılıb. 16-19 mart tarixlərində isə Salzburg şəhərində Novruz şənliyi keçirdildi ki, tədbirə bir çox ölkənin nümayəndələri, diaspor fəalları da qatıldılar.

- Heç şübhəsiz ki, Azərbaycanın ən yaralı yeri Qarabağ münaqişəsidir. Bu müstəvidə nə kimi fəaliyyət göstərə bilmisiniz, Qarabağın Azərbaycan torpağı olduğunu və Ermənistan tərəfindən işğal edildiyini orada bilirlərmi?


- Tarix boyu ermənilər Azərbaycanın düşmanı olub və hər fürsətdə azərbaycanlılara qarşı amansız cinayətlər törədiblər. Biz Avstriya Azərbaycanlıları Cəmiyyəti olaraq bu il ermənilərin son 100 ildə Azərbaycan xalqına qarşı törətdikləri cinayətlərdən bəhs edən broşürlər, disklər çap etdirib Avstriya ictimayyətinə çatdırmışıq. Bundan əlavə, zaman-zaman Qarabağ problemi ilə bağlı seminatlar, görüş və konfranslar keçiririk. Təkcə bu il bir neçə kinoteatrda Qarabağ həqiqətlərindən bəhs edən filmlər nümayiş etdirmişik.

- Sual bir az çeynənmiş kimi səslənsə də, müasir və dünyagörüşlü avstriyalılar Xocalı soyqırımın baş verdiyini bilirlərmi və bu müstəvidə siz diaspor təşkilatları, təbii ki səfirliklə birlikdə bu soyqırımın Avstriya tərəfindən tanınması üçün hansı addımları atmısınız? Dövlət bir yana, adi bir şəhərin bələdiyyəsi tərəfindən də olsa soyqırımın tanınması, hansısa şəhərdə bu faciəyə abidə qoymaq və sair kimi işlər görülürmü?

- Xocalı faciəsi nəinki Avstriyada, bütün dünyada bəşəriyyətə qarşı işlənmiş ağır cinayət kimi tanınır. Bizim də borcumuzdur ki, bu hadisəni törədənləri - ermənilərin o zamankı hakimiyyətini dünyaya tanıdaq, onların necə amansız məxluq olduğunu hər kəs bilsin. Bu müstəvidə dayanmadan iş aparırıq. Allahın izni ilə gələn il Avstriyada Xocalı soyqırımı abidəsini ucaltmaq niyyətindəyik və bu barədə aidiyyəti qurumlarla danışıqlarımız olub, razılıqlar alınıb. Bundan əlavə, onu da qeyd edim ki, bu il Salzburg şəhərində Azərbaycan Evi açılacaq. Hansı ki, indiyədək heç bir ölkədə bunun kimi fəaliyyət göstərəcək Azərbaycan Evi olmayıb.

- Dünya mətbuatından izlədiyimiz kimi, Avstriyada baş nazir Sebastian Kurzun iqtidarı zamanı İslama heç də yaxşı münasibət bəslənmədiyinin şahidi olmuşuq. Belə bir şəraitdə müsəlman icması oilaraq çətin deyil ki sizə orda? Yeri gəlmişkən, digər müsəlman diaspor təşkilatları ilə əlaqələriniz varmı və varsa daha çox hansı xalqların təşkilatları ilə?..

- Düşünürəm ki, Kurzun iqtidarı zamanında nəinki müsəlman icması, eləcə də digər dinlərdən olan insanlar yetərincə əziyyət çəkib. Onun siyasi baxışları demokratiyaya zidd idi və sonu da məlumdur. Avstriya demokratik ölkədir, burda söz azadlığı, azad fikir söyləmək kimi hüquqlar digər ölkələrdə olduğundan daha geniş və asandır. Diaspor təşkilatı olaraq biz orta yol götürdüyümüz üçün heç bir kəsimlə problemlərimiz olmur. Biz erməni diasporundan başqa ölkədə fəaliyyət göstərən hər bir təşkilatla əməkdaşlıq edirik, onlar bir çox birgə tədbirlərimiz olub. Yaxın vaxtlarda Qarabag münaqişəsi ilə bağlı ermənilərin azərbaycanlıların başına gətirdiyi bəlalardan bəhs edən sərgimiz açılacaq və əminəm ki, bu tədbirin ərsəyə gəlməsinə hər bir azərbaycanlı dəstək verəcək.

Vüsal Tağıbəyli
“Özümüzü aldatmaqdan əl çəkməliyik”Vüqar Abbasov: “Torpaqlarımız işğalda ikən özümüzü, xalqımızı aldatmaq qətiyyən düzgün deyil”

Vüqar Abbasovun 45 yaşı var. 1997 – ci ildə Qərb Universitetini bitirib. Uzun illər AZTV – də çalışıb. 2008–ci ildən ailəsi ilə birlikdə Niderland Krallığında yaşayır. 2012-2015-ci illərdə Niderlandda Davinci Kollecində Sosial xidmətlərüzrə təhsil alıb. Azərbaycan və Niderland Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. Hazırda Niderland Qaçqınlarla İş Üzrə İdarəsində hüquq yardımçısı kimi çalışmaqdadır. 2015–ci ildə Niderlandda Azərbaycan diasporasının inkişafı üçün Niderlandlı həmkarlarla birlikdə “Connect” təşkilatını yaradıb və bu təşkilatın sədridir. Niderlandda yaşadığı müddətdə Hollandiya parlamentində millət vəkilləri ilə, yerli bələdiyyə başçıları, siyasət adamları ilə çoxsaylı görüşlər keçirib.

V.Abbasovla diaspor sahəsindəki vəziyyəti müzakirə etdik, fikir və təkliflərin dinlədik.

- Avropada diaspor quruculuğu işi sizi qane edirmi?

- Əvvala, onu qeyd edim ki, Avropada olan diasporumuz haqqında konkret fikir bildirmək bir qədər çətin olar. Ümumi yanaşdıqda isə diasporumuzun bugünkü durumu ilə illər öncəki durumu arasında fərq isə çoxdur, yaxşı mənada. Diaspor quruculuğunun məni qane edib-etməməyinə gəlincə, niderlandlıların bəyəndiyim, gözəl sözlərindən biri də budur ki, hər şeyin daha yaxşısı mümkündür. Quruculuq müxtəlif təşkilatların olması, onları bir yerə yığmaq, yaxud da bir yerə yığılmışlar kimi göstərmək deyil, mənim düşüncəmə görə. Quruculuq onadan başlayar ki, hər ölkədə nə qədər soydaşımızın yaşadığını bilək. Şübhə edirəm ki, belə dəqiq, yaxud da dəqiqliyə yaxın rəqəmlərimiz var. Bundan başqa, soydaşlarımızdan hansının nə kimi imkanları var, onlardan yaxşı mənada, necə istifadə etmək olar? Bunlar dəqiqləşməli, yaxud da təxminən bilinməlidir. Sonra isə elə bir şərait yaratmaq lazım deyil ki, insanlarımız diaspor fəaliyyətindən çəkinsinlər. İnsanlara sərbəstlik vermək lazımdır. Onda bu formalaşma özlüyündən gedəcək. Bizim diaspor tariximizi uzun illər öncəyə, XX əsrin əvvəlinə bağlayırlar. Ancaq danılmaz fakdır ki, diasporumuz sözügedən əsrin sonlarından daha çox formalaşmağa başlayıb, yəni gəncdir. Diasporumuz gələcəkdə, gənclərin hesabına daha güclü ola bilər. Bunun üçün isə xaricdə yaşayan gənclərimizin ölkəmizə bağlı qalması lazımdır. Bu, nə qədər ailələrdən aslıdırsa bir o qədər də ölkəmizdən aslıdır. Bunun üçün çox işlər görülməlidir.

- Avropada azərbaycanlıların saysız-hesabsız təşkilatları var, amma arada birlik, həmrəylik yoxdur. Sizcə səbəblər nədədir?

- Bunun üçün zaman lazımdır, ancaq önəmli olan odur ki, bu təşkilatlara kənardan müdaxilələr olmasın. Əvvala, mənim fikrimcə, birləşməkdən danışmaq bu başdan ayrılıq salmaq deməkdir. Ümumi məsələlərdə birlikdə hərəkət etməkdən, həmrəylik göstərməkdən söhbət gedə bilər. Ona görə ki, hər təşkilatın öz yolu, öz dəsti xətti ola bilər və əslində olmalıdır. Səbəblərə gəlincə, səbəblər müxtəlifdir. Gördüyüm odur ki, diasporun işinə çox müdaxilələr olur. Diasporun etməli işlər qalır bir tərəfdə, bəzən də Azərbaycanın daxili siyasətinə qatmağa cəhdlər olur. Bundan başqa, Bakıdan gəlirlər Avropa dövlətlərinə. Bəzi təşkilatları yığırlar bir yerə və bunlar da çox vaxt kimlərəsə xoş gələn, yaxın olan təşkilatlar olur. Bir iclas keçirdirlər və deyirlər ki, vəssalam, filan yerdəki diasporumuz yığıldı bir yerə, birləşdi və s. Bəs yerdə qalan təşkilatlar? Bəs tədbirə dəvət alıb, qatılmayanlar? Bəs tədbirə dəvət almayanlar? Hansıki onların arasında Azərbaycan üçün kifayət qədər çox işlər görmüş təşkilatlar da var. Belə birlik olar? Deyəndə də olursan pis adam. Ümumiyyətlə, danışanda ümumi danışmağa nə ehtiyac var? Məsələn, demək olar ki, filan yerdəki bəzi təşkilatlar birlikdə iclas keçirdilər. Ancaq təəssüf ki, ümumi deyir və insanları narazı salırlar. Beləliklə də insanlar bezir və kənara çəkilirlər. Kimlərsə də bunu özlərinin kiminsə, hanısa təşkilatın üzərində qələbəsi imi dəyərləndirə, “sözə baxmazsan belə olar” deyə, düşünə bilərlər. Ancaq belə səfeh düşüncələrdən, bu cür “birləşmələrdən,” uduzan yalnız və yalnız diasporumuz və dolayısı ilə ölkəmiz olur. Bir sözlə, Vətəndən kimlərsə, dövlət qrumları, səfirliklər, “yaxşı, yaxud pis təşkilat,” “böyük, yaxud kiçik təşkilatlar,” “sözə baxan, sözə baxmayan təşkilat rəhbəri” və s. söhbəti salmasınlar. Birinin elədiyi “qarşıqa” boyda işi “fil boyda iş” kimi təqdim edilməməlidir. Başqa birinin işini görməzdən gəlinməməlidir. Bir də səmimiyyətin olduğunu düşünmürəm. Məsələn, Niderlandda və Belçikada bu işlə məşğul olan hər kəs kimin kim olduğunu, kimin nəyi necə bacardığını yaxşı bilir. Ancaq əgər, diaspora ilə məsul olan komitə burdakı hanısa təşkilata, şəxsə qarşı ədalətli mövqe tutmursa və digər təşkilatlar, Məmməd Araz demişkən, “məndən ötdü” prinsipi ilə susurlarsa, hansı birlikdən söhbət gedə bilər? Hansı inamdan söhbət gedə bilər? Özümünkülərə qarşı söz deyə bilməyənlərlə birlikdə düşmənə qarşı mübarizə aparmaq olarmı? Mən düşünürəm ki, yox.

- Azərbaycan həqiqətlərini Avropada yetərincə yaymışıqmı? Yayamamışıqsa səbəblər.

- Diaspor sahəsində də bəlli bir məqsəd və bu məqsədə gedən “yol xəritəsi” olmalıdır. Birinci sual bu olmalıdır: biz nə istəyirik? Mən belə düşünürəm. Məqsəd bəlli olmalı və dəyişməməlidir. Şəxslər dəyişə bilər, siyasət isə yox. Məsələn, erməni diasporunu ayaqda tutan qondarma erməni soyqrımıdır. Əgər bu məsələ aktuallığını itirsə erməni diasporu da kimsəyə lazım olmaz. “Azərbaycan həqiqətləri” deyirik. Nədir bu həqiqətlər? Bu, ümumi anlayışdır. Bizim həqiqətlərimiz çoxdur. Açıq etiraf edim ki, mən də bu ifadədən istifadə edirəm, bəzən. Səmimi desək, bizim diasporun fəaliyyətini izləsək əsasən mitinqlərin, tədbirlərin şahidi olarıq. Sanki məqsəd mitinq və tədbirlər keçirtməkdir. Ancaq mitinq və tədbirlər bizim üçün məqsədə çatmaq üçün mövcud ola biləcək vasitələrdən biri, yaxud bir neçəsi olmalıdır. Özümüzü aldatmaqdan əl çəkməliyik ki, ay bunu belə etdik, onu elə etdik. Bizim erməni kimi arxalı düşmənimiz var. Ancaq ondan daha böyük düşmənimiz özümüzü aldatmağımız olar. Torpaqlarımız işğalda ikən özümüzü, xalqımızı aldatmaq qətiyyən düzgün deyil. Mən belə düşünürəm və kim necə istəyirsə elə də anlasın. Məsələlərə savadlı yanaşmaq lazımdır, deyə düşünürəm. Diaspor fəaliyyəti çoxşahəlidir. Bura milli bayramlarımızı keçirtmək, mədəniyyət günləri təşkil etmək, soydaşlarımızı müxtəlif vasitələrlə və vaxtaşırı bir yerə yığmaq, onların arasındakı mövcud əlaqələrin möhkəmlənməsinə çalışmaq, yeni əlaqələrin qurulmasına nail olmaq və s. daxildir. Eyni zamanda, mətbuatla işləmək, universitetlərlə, digər yerli təşkilatlarla işləmək də lazımdır və hətta vacibdir. Hər işi isə bilən, bacaran biri etməlidir. Deyək ki, bir juranlistə Qarabağ problemindən danışmağı düşünürsən. Gərək məsələnin hardan qaynaqlandığını biləsən axı. Bu hadisələrə 1988 – ci ildən başlayan hadisələr kimi yanaşmaq, elə təqdim etmək yanlışdır. Ermənilərin əraziyə köçrülməsinin tarixinə bələd olmaq lazımdır. Danışanda siyasətlə danışmağı bacarmaq lazımdır. Həm öz ölkəni, həm də yaşadığın ölkəni yaxşı tanımalısan. İldə bir neçə dəfə “Parlamentə müraciət etdik,” “Mətbuata müraciət etdik” və.s. deməklə deyil. Nəticə lazımdır. “Eyni hərəkəti edib fərqli nətiə gözləmək axmaqlıq əlamətidir” deyiblər. Odur ki, məsələn, mətbuata müraciət etməyin nəticəsini göstərin, beş cümləlik bir yazı göstərin. Göstərə bilmirsinizsə demək ki, aldadırsınız, yaxud da yuxarıda çəkdiyim misal uyğun gəlir. Bu barədə uzun-uzadı danışmaq olar, ancaq hesab edirəm ki, hələlik bu qədər bəsdir.

- Diasporadan lobbiçilik işinə keçməyin zamanı yetişməyibmi?

- Düşünürəm ki, bunları eyniləşdirmək olmaz. Diaspor fəaliyyəti ilə lobbiçilik tamamilə ayrı-ayrı mənalar daşıyırlar. Amma diaspor nümayəndələri həm də lobbiçiliklə məşğul ola bilərlər. Ancaq “diaspor fəaliyyətinə son qoyub lobbiçiliklə məşğul olmalıyıq” deməyi də düzgün hesab etmirəm. Diaspor təşkilatlarımızın hamısı lobbiçilik etmək gücündə də deyil və buna ehtiyac olduğunu da düşünmürəm. Diaspor fəaliyyəti ilə məşğul olan təşkilatlar, fəaliyyətdə olduğu ölkədəki soydaşlarının da xidmətlərindən istifadə edərək, soy-kökünün bağlı olduğu ölkəni təbliğ edə, tanıtdıra, müxtəlif tədbirlər təşkil edərək soydaşları bir yerə yığa, adət-ənənənin qorunmasına çalışa bilər ki, bura Novruz bayramı, Həmrəylik günü vəs. aiddir. Yuxarıda da qeyd etdim ki, diaspor fəaliyyəti geniş anlayışdır; bura, həmçinin doğma dilində məktəblərin təşkili, musiqimizin təbliği vəs. daxildir. Lobbiçilik isə tam fərqli fəaliyyətdir. Qısa desək, lobbiçilik dövlət və qanunverici orqanların qəbul edəcəyi qərarlara təsir etmək deməkdir. Əsas məqsəd isə hansısa qrupların, dövlətin maraqlarına xidmət etməkdir. Odur ki, düşünürəm ki, kim hansı işi bacarırsa onu öz öhdəsinə götürməli və onunla məşğul olmaldır.

- Ermənilərin imkanlı diaspor rəhbərləri, lobbiçiləri daim öz ölkələrinə maliyyə yardımları göstəririlər, hansısa layihələrdə iştirak edirlər. Bizim iş adamlarımız, milyonçularımız isə... Fikirləriniz maraqlı olar..

- Bəli, erməni iş adamları ilə bağlı çoxsaylı belə faktlar var. Bizim iş adamlarından isə bu işlərdə iki nəfərin adının hallanmasının daha çox şahidi olmuşam, bəlkə də digərləri də var, mən eşitməmişəm. Onlardan biri Fizuli Məmmədov, digəri isə Mübariz Mənsimovdur. İkincinin adı xeyriyyə işlərində hallanır ki, bu da çox gözəl və alqışlanmalı haldır. Fizuli müəllimin adı isə həm xeyriyyəçi kimi, hə də diaspor fəaliyyəti ilə məşğul olan aktiv bir şəxs kimi tanınıb, onun adına mətbuatımızda vaxtaşırı həm bir xeyriyyəçi, həm də diaspor xadimi kimi rast gəlmək olur. Əslində özümüzü nə erməni, nə də bir başqası ilə müqayisə etmək düzgün deyil. Niyə kiməsə baxmalıyıq? Millətin, dövlətin adına bir iş görmək, bacardığını ortaya qoymaq milli qürur məsələsidir. Kiməsə baxıb qürurlu olmaq özü qürursuzluq deməkdir. Milli qürur ya var, ya da yoxdur. Ancaq iş adamlarımıza şəxsən öz adıma nəyisə irad bildirə bilmərəm. Pul onlarındır, özləri qazanıblar, hara və necə xərcləyəcəklərinə aid qərarı özləri verə bilərlər. Əgər millətlərinin, dövlətlərinin onlara ehtiyacı olan bir vaxtda kənarda dururlarsa nəsə demək də artıqdır, deyə düşünürəm. Erməni iş adamları da dəstək verəndə baxırlar ki, kim gerçəkdən bu işlərdə xeyir verə bilərsə ona, onlara dəstək verirlər. Onlar baxmazlar ki, rəsmi Yeravan kimə dəstək verilməsini istəyir. Düşünmürəm ki, hanısa erməni iş adamı kiminsə əlində alət olsun. Ermənilər işi iş bilənə tapşırırlar. İş adamları da pullarını reklam olunmaq xətrinə deyil, gerçəkdən ölkələri üçün iş görmək xətrinə xərcləyirlər.

- Birlik, həmrəylik üçün nələri tövsiyə edərdiz?

- Diasporun, diaspor təşkilatlarının işlərinə müdaxilə edilməsin. Səmimi olaq bir-birimizə qarşı. Necə deyərlər, “dili olub dilçəyi olmayanlar”ı nə qədər yaxın olsalar belə göylərə qaldırmasınlar. “Dili olub dilçəyi olanlar”ın işlərini isə, düşmən olsalar da, heç etməsinlər, etməyə çalışmasınlar. İşinə peşəkar yanaşan biri görülən işə dəyər verər, şəxsi münasibətlərə, şəxsi yanaşmalara deyil. Bunlar olarsa həmrəylik də olar, iş də olar. Buna bütün varlığımla inanıram. Bir də onu qeyd edim ki, diasporumuz doludur, obrazlı desək, “Leytenant Şmidtin uşaqları” ilə, bir çox sahələrimizdə olduğu kimi. Onları yığışdırmasalar nə birliyə nail olmaq mümkündür, nə də hər hansı bir nəticə əldə etmək.
“Çoxlu yaralılar var, hökumət istefa verəcək” - Gürcüstanlı deputatGürcüstan parlamentinin azərbaycanlı deputatı Azər Süleymanovla müsahibəni təqdim edirik:

- Azər müəllim, Gürcüstanda, konkret olaraq Tbilisidə nə baş verir?

- Mən Gürcüstan spikeri ilə birlikdə Bakıda səfərdə idim. Bakını səhərə yaxın tərk etmişəm, artıq Gürcüstandayam. Əslində biz bu gün cənab Prezident İlham Əliyevlə, baş nazir Novruz Məmmədovla və digər yüksək səviyyəli şəxslərlə görüşməli idik. Ancaq Tbilisidə olan bu hadisələrə görə gecə geri qayıtdıq. Artıq demək olar ki, İrakli Kobaxidze parlamentin sədri deyil. Çünki “Gürcü Arzusu” Partiyası artıq istefaya hazırlaşmalıdır. Dünən Gürcüstan parlamentində baş verən hadisələrə görə onların ölkəni idarə etməyə mənəvi haqqı yoxdur.

- Konkret olaraq bu gün üçün nə gözlənilir?

- Bu gün axşam saat 19:00-da aksiya olacaq. Artıq aksiya təyin edilib. Bu aksiyalar parlamentin sədri, baş nazir istefaya gedənə qədər davam edəcək. Bu hadisədə əli olan hər bir cinayətkar öz cəzasını almalıdır. Çünki çoxlu sayda yaralılarımız, həbs edilən insanlar var. Hakimiyyətin özü təxribat edərək, guya polisə hücum edildiyi mənzərəsini yaradıb. Hansı ki, polisə hücum edən elə polisin öz adamları olub. Beləcə aranı qarışdıraraq insanlara qarşı zor tətbiq etmək üçün əsas əldə ediblər. Amma bu keçməz. İndi Gürcüstanda qeyri-stabil vəziyyət var. Torpağının 20 faizi işğal edilsin və işğalçı dövlətin deputatı gəlib sənin parlamentində əyləşərək, rus dilində iclas aparsın və buna hökumətdən heç kim səsini çıxarmasın. Bu, Gürcüstan uğrunda savaşıb şəhid olan insanların xatirəsinin təhqir edilməsi deməkdir. Artıq ölkə əhalisi ayaqdadır. Dünən axşam küçələrə 50 minə qədər insan çıxmışdı. Bu gün isə daha çox insanın mitinqə gələcəyini gözləyirik. Artıq bu prosesin qarşısını heç kim ala bilməz.

- Ancaq daxili işlər naziri bəyan edib ki, baş verənlərə görə istefaya hazırdır...

- Bəli, daxili işlər naziri bəyan edib ki, istefa verməyə hazırdır. Ancaq bizə indi hökumətin mövqeyi o qədər də maraqlı deyil. Artıq hökumət yoxdur, ölkəni qeyri- legitim formada idarə edən cəmi bir oliqarx var və bu da Bidzina İvanişvilidir. O, Rusiyanın oliqarxıdır. Əhali də buna qarşıdır. Bir neçə günə hökumət qərarını verməlidir. Hökumət ya istefa verməlidir, ya da yeni parlament seçkiləri keçirilməlidir.

- Hazırda Tbilisi küçələrində etirazlar varmı?

- Yox. İnsanlar gecə etiraz ediblər. Sonra polis aksiyaya qarşı zor tətbiq edib. Biz bilmirik ki, xəstəxanalarda nə qədər yaralılarımız, var, habelə nə qədər insan həbs edilib. Bu gün saat 19:00-da aksiya olacaq.

- Bu aksiyaların təşkilatçısı varmı, varsa, hansı qurumdur?

- Bu aksiyaların təşkilatçısı siyasi mövqeyindən asılı olmayaraq, Gürcüstan əhalisidir. Dinindən, irqindən asılı olmayaraq, hər kəs indiki hökumətə qarşı birləşib. Sözsüz ki, təşkilatçılardan biri də sabiq prezident Mixail Saakaşvilinin partiyası və müttəfiqləridir. Ancaq əksər müxalif partiyalar bu prosesdə iştirak edir və hamı bir yerdədir.

- Bu gün aksiyalar hansı şüarlarla keçirilir?

- Açığı şüarlar haqqında məlumatlı deyiləm. Mən bir neçə saatdır Gürcüstana gəlmişəm və hazırda partiya qərargahına gedirəm. Onu deyə bilərəm ki, bu işin sonuna qədər gedəcək və mübarizəmizi dayandırmayacağıq.

- İvanişvilinin bu məsələlərlə bağlı mövqeyi açıqlanıbmı?

- Gəmi batdıqca günahı hakimiyyət komandasına yükləyir, deyir, belə olmamalı idi və s. Amma gürcü xalqının İvanişviliyə heç bir inamı qalmayıb.

- Daxili işlər nazirinin istefası əhalini sakitləşdirə bilərmi?

- Onun istefası gündəmdə var. Özü istefaya hazırdır, amma bununla heç nə həll olunmur. Əhali hökumətin istefasını istəyir. Dünən insanlar polislə qarşıdurmaya getmək istəməyib. Ancaq polisin qara qüvvələri polisə daşı atıb və bununla da həbslərə, zor tətbiq etməyə başlanıb. Əgər polis aksiyaya sadəcə, nəzarət etsəydi, vəziyyət bu həddə çatmazdı. Polisdən də yaralananlar olub. Saat 12:00-da açıqlama olacaq. Görək rəsmi informasiya nədən ibarət olacaq və hökumət nə deyəcək. Əslində hökumətin konkret mövqeyi yoxdur. Ümumiyyətlə, 2012-ci ildən sonra konkret oliqarxın mövqeyi var və onun sözünü də hökumət deyir. Əsas məqsəd ölkəni talamaq, öz ciblərini doldurmaqdır. Son hadisələrlə bağlı konkret mövqe yoxdur. Sadəcə baş nazir çıxış edərək, deyib ki, günahkarlar cəzalanacaq, bu iş belə getməyəcək. Sonra da beynəlxalq qurumlara müraciət edib.

- Rusiyalı deputatın Gürcüstan parlamentinin spikerinin masasında əyləşərək, iclas aparması faktı necə olub, normalda bu prosedur qaydadır, ya necə?

- Bu, qeyri-adi faktdır. Gürcüstanın daxili işlər naziri Rusiya vətəndaşıdır, orada bizneslə məşğul olub. İvanişvili özü də Rusiya vətəndaşıdır. Bu gün ölkəni idarə edənlər Rusiyaya yaxın qüvvələrdir. Bütün bunlar bəs etməyibmiş kimi 1990-1991-ci illərdə Abxaziyada Gürcüstana qarşı vuruşan rus deputat bu gün Gürcüstan parlamentinin spikerinin məqamında oturub və iclası rus dilində aparıb. Bu fakt Gürcüstan dövləti və əhalisi üçün təhqiredici bir haldır. Əhalimiz də ayağa qalxaraq, öz münasibətini ortaya qoyub. Əslində əhalini imtahana çəkərək, reaksiyasını yoxlamağa çalışıblar. Əhali də onlara münasibətini ifadə edib. Bu çox biabırçı bir hadisədir və buna görə cavab verməli olacaqlar.
teleqraf.com
“Füzuli Məmmədovun yanında olmalıyıq” - GAK sədri“Onun diaspor təşkilatları arasında həmrəylik yaratması təcrübəsini Gürcüstanda tətbiq etmək vacibdir”

İllərdir diaspor quruculuğu sahəsində aparılan işlər hələ də istədiyimiz effekti verməyib. Diaspor təşkilat sədrləri arasında qalmaqallar, parçalanmalar, ittihamlar daim milli maraqların qorunmasına ağır zərbələr vurub. Avropada bir çox diaspor təşkilatının hansısa əlamətdar və ya anım günlərində keçirdikləri aksiya və ya tədbirlərin isə heç bir çəkisi olmur. Çünki bu tədbirlərə yığışanlar elə özümüz oluruq, özümüz deyib, özümüz də eşidirik. Səsimizi Avropa mediasında ictimaiyyətə çatdıra bilmirik. Xatırladaq ki, hazırda xarici ölkələrdə 425-ə qədər Azərbaycan diaspor təşkilatı fəaliyyət göstərir. Amma Azərbaycan həqiqətlərini, ermənilərin işğalçılıq siyasətini istədiyimiz formada dünya ictimaiyyətinə həzm etdirə bilməmişik. Nöqsanlarımız, çatışmayan cəhətlərimiz çoxdur. Diaspor quruculuğu, lobbiçilik və dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi bir-birilə üzvü surətdə bağlı olan, qırılmaz vəhdət təşkil edən əsas məsələdir. Hər üç məfhumu bir-birindən ayrılıqda təsəvvür etmək mümkünsüzdür. Amma ayrıdırlar, hələ də lobbizmə keçid barədə düşünülmür, həmrəylik, birlik isə mümkünsüzdür.

Gürcüstan Azərbaycanlıları Konqresinin sədri, Gürcüstan Beynəlxalq Əlaqələr və Gürcüstan Biznes və Hüquq universitetlərinin Fəxri Doktoru, energetika nazirinin sabiq müavini Hüseyn Yusubovla bu mövzu ilə bağlı söhbətləşdik.

Avrasiya.net-in ilk sualı diaspor təşkilatlarının faəliyyəti ilə bağlı oldu.

- Diaspor təşkilatlarının fəaliyyəti şəxsən məni qane etmir. Çünki, dünyadakı diaspor təşkilatlarımızın palitrasına baxsaq görərik, onlar elə bil Azərbaycanı təmsil etmirlər, bir-birlərinə düşmən münasibətdədirlər, sanki məskunlaşdıqları ayrı-ayrı ölkələri təmsil edirlər. Nəyi bölüşdürə bilmədikləri də aydın deyi. Ondan başqa da bu təşkilatlar arasında nifaqın yaranmasında, parçalanmasında əsas səbəbkar Komitənin sabiq sədri Nazim İbrahimov olub. Onun yarıtmaz diaspor siyasəti nəticəsində bu gün o sahə iflicdir. Sağaltmaq üçün illər lazımdır.

- Hansı məsələlərdə biz öz fəaliyyətimizdə düşmənlərimizdən geridə qalırıq.

- Mən sualı bir az fərqli qoyardım: Hansı məsələlərdə düşmənlərimiz bizdən irəlidədir. Məhz diaspor quruculuğu və inkişafı məsələsində düşmənlərimiz bizdən irəlidədirlər. Biz diaspora ilə lobbizmi qarışdırırıq və heç birində də uğur əldə etməmişik. Düşmənlərimiz 120 ildir ki, bu sahədədirlər və fəaliyyətlərini tənzimləyə biliblər. Yunan, erməni və yəhudilərin diaspor quruculuğu sahəsindəki təcrübədən öyrənməliyik. Biz isə heç kimdən öyrənmək istəmirik, ayrı-ayrılıqda velisoped kəşf etmək istəyirik, amma bunu da edə bilmirik, bədbəxtçiliyimiz budur.

- Necə fikirləşirsiniz, diaspora quruculuğundan lobbiçiliyə keçmək vaxtı yetişibmi?

- 10 il öncə lobbiçiliyə kecməliyik. Bu məsələdə də gecikmişik. Hər bir ölkənin modelinə uyğun bu işi həyata keçirməliyik. İşimiz ABŞ-da bir cür, Avropada, postsovet məkanında başqa cür effekt verə bilər. Hər bir ölkənin öz modelinə uyğun lobbiçiliyi qura bilərik. Xarici ölkələrin əksəriyyəti bizim lobbizim siyasətini həyata keçirməyimiz vaxtı gözləyirlər. Lobbizim siyasətini həyata keçirməklə xalqımızın, dövlət və dövlətçiliyimizin maraqlarını qorumuş olarıq. Bilirsiz, diaspor işini o qədər də vəsait tələb olmadan qura bilərik. Bu fəaliyyət nəticəsində də müəyyən vəsait əldə edərik. Həmin vəsaiti lobbiçiliyin həyata keçirməsinə yönəldə bilərik. Lobbiçilik böyük vəsait tələb edir.

- Daha çox birlik və həmrəylikdən danışırıq, amma buna nail ola bilmirik, səbəblər?

- Düzdür, hamımız birlikdən, həmrəylikdən danışıqır, amma birləşə bilmirik. Birlik milli maraqların, dövlət və dövlətçiliyin qorunmasında lazımdır. İctimaiyyətdə tutduğu mövqeyindən, vəzifəsindən asılı olmayaraq xaricdə yaşayan hər bir azərbaycanlı ancaq və ancaq ümumi milli maraqlar naminə birlik nümayiş etdirməlidir, fikir, əqidə bir olmalıdır. Ancaq bəzi məsələlərdə bir olmalı deyilik. Çünki, hamının eyni fikirdə olmasına ehtiyac yoxdur. O qədər məsələlər var ki, onlarda müxtəlif fikirlərin olması vacibdir. Hər bir məsələyə öz fərdi baxışlarımız olmalıdır. Bu da demokratiyanın bir göstəricisidir. Amma nə qədər ki, diaspor fəaliyyətinə qazanc yeri kimi baxacağıq, o zaman heç bir nəticə əldə etməyəcəyik. Diaspor sahəsinə pul qazanmaq, kimisə aldatmaq yeri kimi yox, pul qoyub millətə, dövlətə, xalqa xidmət etmək yeri kimi baxmalıyıq.

- Ermənilərin imkanlı diaspor rəhbərləri, lobbiçiləri daim öz ölkələrinə maliyyə yardımları göstəririlər, hansısa layihələrdə iştirak edirlər...

- Təkcə ermənilər yox, diasporanı formalaşdıran yəhidi və yunanlar da bu işi şərəf məsələsi kimi qəbul ediblər. Onlar xalqlarına dəstək olmağı özlərinə şərəf bilirlər. Komitənin sabiq sədri Nazim İbrahimov kimilər isə 30 il dövlətin büdcəsini taladı, milyonlar xərcləndi, ortada da bir nəticə yoxdur. Amma gec deyil. Bundan sonra da bu işi qurmalıyıq, ideoloji iş aparmalıyıq. Ziyalılarımızı, medianı diaspor quruculuğu sahəsinə cəlb etməliyik. Ermənilər diaspor sahəsini əllərində böyük siyasi silah kimi saxlayırlar və bundan lazımi səviyyədə istifadə edirlər. Azərbaycan kimi inkişaf edən, demokratik bir dövlətin diasporası isə gücsüz və acizdir. Niyə? Çünki Diaspor Komitəsinin başında Nazim İbrahimov əyləşmişdi. O, bu sahəni bataqlığa saldı. Erməni iş adamları iqtisadi cəhətdən çökən Ermənistanda iqtisadi layihələrə vəsait ayırdılar. Nazim İbrahimov isə dövlətin vəsaitini xərclədi, mənimsədi.

- Bu aylarda xeyriyyəçi Dünya Azərbaycanlıları Mədəniyyəti Fondunun prezidenti Füzuli Məmmədov Rusiyada azərbaycanlıları birləşdirən bir ittifaq yaratdı. Onun xeyriyyəçiliyi, diaspora sahəsindəki təcrübəsindən Gürcüstanda istifadə edilərsə hansı müsbət nəticələr əldə etmək olar.

- Füzuli Məmmədovun bu sahədəki işləri ilə tam bilgim olmasa da, məlumatım da az deyil. Onun fəaliyyətini alqışlayıram. Füzuli Məmmədovun başladığı işi başqa dövlətlərdə də tətbiq edə, daha da təkmilləşdirə bilərik. Bu daha böyük uğurlarla, nəticələrlə gətirib cıxara bilər. Mən də onun təcrübəsindən yaxından tanış olmaq istərdim və Gürcüstanda tətbiq etmək olduqca vacibdir. Bilirsiz, hər bir ölkənin öz spesifik xüsusiyyətləri var və ona uyğun bu təcrübəni həyata keçirmək olar. Axı hər bir ölkədə yaşayan xalqların, vətəndaşların spesifik xüsusiyyətləri eyni deyil, eyni düşüncəyə malik deyillər. Fərqli cəhətlər çoxdur. Füzuli Məmmədovun diaspor quruculuğu sahəsində həmrəylik təcrübəsi ilə bağlı bir yerdə olmağımız vacibdir. İstərdim ki, Füzuli Məmmədov kimi millətinə, dövlətinə, xalqına sadiq olan şəxsiyyətlərlə birgə oturub bu məsələləri müzakirə edək. Fikirlərimizi bölüşək, bir-birimizin təcrübəsindən, imkan və nüfuzundan yararlanaq. Azərbaycan, azərbaycançlıq, millətimiz, dövlətimizin gələcəyi üçün Füzuli Məmmədov bu addımları atırsa, nədən biz ona yaxınlaşmayaq, ona dəstək, yanında olmayaq. Birgə ortaya bir iş qoyaq, nə zamansa dövlətin bizə dəstək duracağını gözləməyək. Elə illərdir gözlədiyimizin nəticəsidir ki, diaspor sahəsində belə bir acınacaqlı durum yaranıb.

- Deyəsən, Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin fəaliyyətindən narazısız...

- Komitənin fəaliyyəti ilə bağlı müsbət fikirlərim yoxdur. Komitə Heydər Əliyevin diaspor sahəsi ilə bağlı ideyalarını, siyasətini həyata keçirmədi. Yarandığı gündən Komitə ancaq pul sildi, milyonlar ortadan qeyb oldu. Ən böyük bədbəxtçilik itirilən pul deyil. Mən Nazim İbahrimova deyirdim ki, diaspora bir vətənpərvərlikdir, onu bazara çevirəndə vətənpərvərlik hisləri ölür. Ancaq təəsüflər olsun ki, Nazim İbrahimov diaspor sahəsində quruculuq işləri aparmadı, oranı bazara çevirdi, vətənpərvərlik hissini dəfn etdi.

- Bu gün Komitənin bəzi ölkələrdə Koordinasiya Şuraları yaratması diaspor quruculuqu işinə təkan verərmi, yoxsa, bu da başqa bir formada parcalanmaya gətirib çıxarar..

- Çox təəssüflər olsun ki, Nazim İbrahimovun naşı hərəkətlərini indiki sədr bir başqa formada həyata kecirir. İzləyirəm, hansısa xarici ölkəyə səfərlər edir, orada Koordinasiya Şuraları yaradır və diaspora sahəsinə aidiyyatı olmayan bir şəxsi Şuranın sədri təyin edir. Təbii ki, bu da böyük narazılıqlar yaradacaq və yaradır da. Diaspor təşkilatı, hansısa 5-6 diaspor təşkilatını birləşdirən qurum var. Koordinasiya Şuraları yaratmaqdansa elə hazır, fəaliyyət göstərən təşkilat və qurumlara təkan, dəstək vermək lazımdır. Dövlətin vəsaiti hesabına hansısa xarici ölkəyə 10 günlük səfər edib orada hansısa Koordinasiya Şurası yaratmaqda məqsəd heç də diaspor təşkilatları arasında fəaliyyəti tənzimləmək yox, pul xərcləmək, turist səyahətini həyata keçirməkdir. Məsələn, Gürcüstanda 50 diaspor təşkilatı var idisə, Nazim İbrahimov 2-3 ilə işləyirdi. Onlara vəsiat köçürdürdü. Gürcüstanda Əli Babayevə 10 milyon manat verdi. O da vəsaiti sədrlə bölüşdürdü, Bakıda, Tiflisdə evlər alıblar özlərinə. Bu gün komitənin yeni sədri isə illər boyu bu sahədə saç ağardanları, təcrübəsi olanları kənarda saxlayıb, adı olmayanlarla iş görür. Gürcüstanda borçalılar üçün bir təşkilat yaradıblar, təşkilatın ofisi Marneulidədir, amma heç bir marneulili orada təmsil olunmur. Sadəcə bir teatr qurublar. Bir iki ay öncə Nərimanov heykəli ilə bağlı polemika qurdular, aksiyalar kecirdilər, mediada ajiotaj yaratdılar. Onları həyata keçirənlər indi Koordinasiya Şurasında təmsil olunurlar. Hansılar ki, onları Gürcüstan cəmiyyətində tanıyan yoxdur. Gürcüstanda tanınan, cəmiyyət və ictimaiyyət tərəfindən qəbul olunan, öz sözü, mövqeyi və çəkisi olan birliklərimiz var. Komitə tərəfindən kənarda saxlanılıblar, onlar öz Koordinasiya Şurasının formalaşdıracaqlar. Bizim məqsədimiz millətə, dövlətə və xalqa xidmət etməkdir.

- Bu sahə ilə bağlı nə tövsiyyə edərdiz..

- Müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən diaspor təşkilatların Koordinasiya Şurası və həmin şuranın da işçi qrupu yaratmalıdır. Həminm qrupun üzvləri hər bir ölkənin öz spesifik xüsusiyyətləri ilə bağlı monitorinqlər aparmalıdır ki, ona uyğun diaspor siyasətini həyata keçirə bilsinlər. Diaspor və lobbizim işini paralel şəkildə aparmalıyıq. Diasporanın arxasında lobbizm dayanmaılıdır, diaspora dəstək olmalıdır. Lobbizimi dəstəkləyən aksiyaların kecirilməsini isə təşkil edən diaspora olmalıdır. Bu iki qurum bir-birinə müəyyən məsələlərdə dəstək olmalıdırlar. Vəsait daha çox lobbiçilik siyasətinin həyata keçməsinə yönəldilməlidir. Ümumiyyətlə, diaspor sahəsində şəffaflıq təmin olunarsa, Komitə tərəfindən təşkilatlar arasında ayrı-seçkilik siyasəti həyata keçirilməzsə, bu sahənin inkişafına ziyalılar, cəmiyyət tərəfindən qəbul edilən şəxslər cəlb olunarsa o zaman uğurlu nəticələr əldə edə bilərik.