Imam Xomeyninin (r) baxışında demokratiya anlayışıBu günlərdə din alimi və dünya xadimi İmam Xomeyninin vəfatının ildönümünə yaxınlaşırıq. İslam dünyasında dini, siyasi və irfani bir şəxs olaraq qəbul edilən və bir ömür boyu İslamın ilahi məktəbində oxuyub düşünən bu şəxsiyyət iyirminci əsrdə siyasi fiqhə əsaslanan idarəetmədə bir dəyişiklik yaratdı və İranda dünyadakı bütün hökumətlərdən fərqli bir hökumət qurdu. O, dini və irfani təlimlərindən ilham alaraq idarəetmə ilə bağlı bəzi ictimai konsepsiya və siyasi fikirləri elmi olaraq tənqid etmiş və elmi və dini kökləri olan yeni bir idarəetmə sistemi tətbiq etmişdir.
Siyasi düşüncəyə, xüsusən də İmam Xomeyni (r.ə) -in siyasi fəlsəfəsinə başa düşmək sadəcə ondan yalnız bir neçə sitat seçməklə mümkün deyil, sözlərinin və yazılarının yenidən qurulması və nitqinin konteksti və mövqeyi ilə buyurduqlarını anlamaq mümkün olar və bunun üçün onun insanşünaslığı , fikir əsasları istər fəlsəfə, kəlam fiqh və hətta irfan nəzərə alınmaqla müxtəlif mütəxəssislərin və mütəfəkkirlərin iştirakı ilə fənlərarası bir çalışma lazımdır.

Burada siyasət dünyasındakı siyasi fikirlərdən biri olan demokratiyanı izah etmək və İmam Xomeyninin fikirlərini bu fikirlə təqdim etmək və demokratiyasının bugünkü müasir demokratiyadan nə qədər fərqli olduğunu görmək niyyətindəyik. Bu yazı Dr. Emad Əfruğun İmam Xomeyni və islam hökuməti konfransına yazdığı 30 səhifədən artıq təhqiqin xülasəsidir . O, siyasi fəlsəfə fikrini təqdim edən İran siyasətçi və sosioloqlarından biridir.

Demokratiyanın təməl ideyası, "bütövlükdə cəmiyyəti təsir edən qərarlar həmin cəmiyyətin bütün üzvlərinin fikirləri ilə qəbul edilməli və fərdlərin qərar qəbul edilməsində bərabər hüquqlara sahib olması" idealına əsaslanır. Aydındır ki, müəyyən mənada demokratiya bütün fərdlərin cəmiyyətin əsas qərarlarında iştirak etmək kimi bərabər hüququnun qəbul edilməsinə əsaslanır, lakin hamının bu bərabər fürsətdən istifadə edib-etməməsi başqa bir məsələdir. Praktikada demokratiyanı digər siyasi sistemlərdən ayıran hər şey üçün qərar vermək haqqıdır. Əlbətdə ki, bəzi siyasi sistemlər, zəiflik və bacarıqsızlıq şəraitində və kütləvi iğtişaşlar və ya devrilmə qorxusu səbəbiylə hər kəsin demokratiyanın əsas hüququ kimi qəbul edilməli olan siyasi meydanda olması üçün bir yol təqdim edir.

Demokratiyada, insanlar bu hüquqdan ötrü qərar qəbul edə bilirlər və bu hüquq konstitusiya və onun qanuni əsası kimi bir sıra müəyyən qaydalardan qaynaqlanır.
Demokratiyanın ilk dövrlərindən fərqli olaraq, bu gün hər kəsin cəmiyyətin əsas qərarlarında və ya başqa sözlə birbaşa demokratiyada iştirak etmə ehtimalı istisna olunur. Bu səbəbdən birbaşa demokratiya yolunu dolayı demokratiyaya verdi. Bu vəziyyətdə qərar qəbuletmə prosesində birbaşa iştirak edən insanlar əvəzinə, onların adından əhəmiyyətli və əsas qərarlarda iştirak etmək üçün seçkilərə qatılaraq etibar etdikləri insanlara səs verirlər. Praktikada bu insanlar xalqın hüquqşünaslarından daha çox xalqın nümayəndələridir, başqa sözlə, Edmund Burkenin də dediyi kimi, insanlar öz biliklərinə və anlayışlarına görə qərar verənlərə səs verirlər və praktikada vəkillik ləğv edilir, çünki vəkillik müəyyən, qismən olan bir məsələdir, nümayəndələr mütləq təyin olunmayan və qismən işlərlə məhdudlaşan məsələlərə qərar verirlər.

Demokratik ölkələrin əksəriyyətində demokratiya bir nümayəndəli hökumət deməkdir, adi vətəndaş qərar vermə prosesinə yalnız bir nümayəndənin və ya bir partiyanın siyasətinin lehinə səs verməklə daxil olur və obyektiv məsələlərə dair qərar seçilmiş təmsilçilər orqanı ya da icraçı qanunvericiliyin razılığı əsasında fəaliyyət göstərir. Beləliklə, müasir bir demokratik cəmiyyət, insanların qərar vermək və bu hüquqdan öz nümayəndələrini seçərək dolayı yolla istifadə etmək hüququna sahib olduqları bir cəmiyyətdir. Təcrübədə bu nümayəndələr də xalqı təmsil etmə rolunu oynayır və biliklərinə və anlayışlarına görə insanların əvəzinə qərarlar qəbul edirlər.

Demokratiyaya əksəriyyətin hökuməti kimi baxılır. Çoxluğun qərarı bütün xalqın qərarı kimi qəbul edilməlidir. Ancaq qeyd etmək lazımdır ki, bütün xalqın qəbul etdiyi bir qərar çoxluq qərarından başqa bir şey nəzərdə tutur və demokratiya əsl mənada çoxluq hökmü ilə eyniləşdirilməməlidir.

Şərq Blokunun çökməsindən sonra qalib demokratiya liberal demokratiyadır və bu, hökumətin gücünü məhdudlaşdırmaq və seçkilərdə səs verməklə fərdi azadlıqların qorunmasına xüsusi önəm verir. Liberal demokratiya, dövlət hakimiyyətini məhdudlaşdırmaq və seçki seçiminə yol açmaq üçün zəruri hesab etdiyi müxtəlif siyasi quruluşlar və proseslər axtarır. Bunlardan ən əsası çoxpartiyalı sistem konsepsiyası və partiyaların hökumətlə qarşılaşmaq ideyalarıdır.

Bu, hökumətin xalqın səsini təmsil edirsə və səlahiyyətləri məhdud olmalıdırsa, bu, xalqın səlahiyyətlərinin məhdud olduğu mənasını vermirmi? Hökumətin xalq qüvvələrinin məcburi toplanmasının nəticəsi olduğu güman edilirsə, hökumətin səlahiyyət və vəzifələrinin məhdudlaşdırılması qərəzli deyilmi? Göründüyü kimi bunlar dəqiq cavabları olmayan suallardır. Liberal demokratiya üçün vacib olan sosial və xalq hüquqlarının deyil, fərdi mülki və siyasi hüquqların qorunmasıdır. Xüsusi dəyəri olan hamının mənafeyinə xidmət olsa da, çoxluğun tələbləri deyil, fərdi azadlıqlardır. Bu vəziyyətdə demokratiya sözünün istifadəsinin eyni ortaq mənaya sahib olduğu görünmür; yəni, hökumət xalq tərəfindən düzgün və haqlı istifadə olunmalıdır. Başqa sözlə, liberal mənada azadlıq və eyni mənasında demokratiya bir-biri ilə ayrılmaz şəkildə əlaqəli olsa da, uyğun gəlmir.
Dünyada hakim olan demokratiya dolayı demokratiyadır ki, bu da insanların öz fikirlərinə və şüurlarına əsaslanaraq qərar qəbul etmək üçün öz aralarından insanları seçmələridir. Beləliklə, praktikada demokratiyanın siyasi sistemi bir qrupun hamının adından qərar verdiyini və idarə etdiyi və başqaları üzərində səlahiyyət sahibi olduğu bir oliqarxik sistemə çevrilir. Fərq ondadır ki, birincisi, onların vilayəti yumşaq, qrup şəklində və müəyyən bir dövrəy məhdudlaşmışdır, ikincisi, aydın olacağı kimi, vilayəti fəqihdən fərqli etiqadi və əxlaqi şərtlərə məhdud olmayan və adətən maddi olan bir qrupun və şəxsin mənafeyi ilə məhdudlaşır.

Liberallar demokratiyanın azadlıq, sosialistlər onun bərabərlik yönümünə təkid edilər. Liberal Demokratlar, xalq tərəfindən seçilən və xalq tərəfindən seçilən bir neçə hakimlərin tərəfdarıdırlar lakin gücün cəmlənməsi və dövlət gücünün səlahiyyətləri və vəzifələrinin məhdudlaşdırılması səbəbi ilə dövlət gücünün mülayimləşməsi üçün bir mexanizm istədikləri bir hökumət axtarırlar Liberallar tərəfindən bu məzmunda demokratiya termininin istifadəsi əsassız bir istifadə kimi görünür. Ancaq sosialistlər əsasən demokratiyanın bərabərlik yönünə və ictimai ədalətə təkid edirlər və kollektiv tələblərini yerinə yetirmək üçün xalq hakimiyyətinə, yəni xalqın seçilmiş hökumətinə daha çox bağlılıq nümayiş etdirirlər.

İmam Xomeyninin (r) demokratiya ilə bağlı baxışları və mövqeyi

İndi görməliyik ki, İmam Xomeyni (r.ə) demokratiya haqqında nə deyir və üstünlük verdiyi siyasi sistemdə demokratiyanın və ya onunla əlaqəli mövzunun yaxşı müəyyənləşdirilmiş bir tərifi üçün bir yer hesab edib, yoxsa yox? Bu konsepsiyanı və ya məzmununu fərqli yerlərdə və əsasən xarici jurnalistlərə cavab olaraq başqa formatlarda istifadə etmişdir və bunları bir az düşünməklə bilmək olar. Xronoloji ardıcıllıqla bu ifadələrin ən vaciblərinə müraciət edirik:

"Biz bir İslam Respublikasının qurulmasını istəyirik və bu da ictimai rəyə əsaslanan bir hökumətdir. İdarəetmənin son forması cəmiyyətin mövcud şərtlərinə və tələblərinə görə xalqın özləri tərəfindən təyin edilir. "

"İstədiyimiz demokratiya, Qərbdəki ilə oxşar ola bilər". Ancaq yaratmaq istədiyimiz demokratiya Qərbdə mövcud deyil. "İslam demokratiyası Qərb demokratiyasından daha mükəmməldir."
"Nəzərimizdə olan İslam Respublikası hökuməti, Həzrət Peyğəmbər (s) və İmam Əlinin (ə) hökumətindən ilham alacaq və millətin ictimai səslərinə əsaslanacaq və idarəetmə forması ilə təyin olunacaq. "İslam Respublikası hökümətini, islamın hökmləri əsasında, millətin səslərinə əsaslanacaq."

“Ancaq bir respublika hər yerdə bir respublika deməkdir, ancaq bu respublika islamın qanunu olan bir konstitusiyaya əsaslanır. İslam Respublikası adlandırdığımız şey, həm seçilmiş şərtlərin, həm də İranda qüvvədə olan hökmlərin İslama söykənməsidir. "Ancaq seçim millətdədir və respublika üslubu hər yerdə olan respublika ilə eynidir."

“İslam hökuməti İslam qanunlarına əsaslanan bir hökumətdir. İslam hakimiyyəti altında tam müstəqillik qorunur. İslam Respublikasını istəyirik. Cümhuriyyət idarəetmə formasını təşkil edir və islam yəni ilahi qanunlar olan o formanın məzmunu. "

“İslam dövlətlə hakim və millət arasındakı münasibətlərdə qaydalar və bir-birlərinə hüquqlar təyin etdi, əgər rəayət olunarsa, heç vaxt hakim və tabe olanla çətinlik olmayacaqdır. Əsasən, İslamda hökm vermək ilahi bir vəzifədir və bu vəzifə bütün müsəlmanlar üçün vacibdir və bir sıra ağır vəzifələri öhdəsinə götürmüş olur. Bir və ya daha çox şəxsin əlindəki hökumət və hökm bu məmurdan bir millətin onun lehinə olan hüquqlarını tapdalamağını istəyən başqaları üçün qürur və böyüklük vasitəsi deyil. "Millətin hər bir nümayəndəsi birbaşa başqalarının qarşısında müsəlman hökmdarını impiçment və tənqid etmək hüququna malikdir və inandırıcı cavab verməlidir."

"Ölçü sizin səsinizdir ölçü xalqın səsidir. Səsinizin qədəri millətin səsinin məbləğidir. Millət bir zamanlar bəzi insanları səs verməyə təyin edir. İkinci yerdə doğru, əks halda ilk növbədə haqq millətin özünə aiddir."
Müzakirə və nəticə

İmam Xomeyniyə görə, İslam hökuməti ilahi qanuna əsaslanan bir hökumət deməkdir və bu hökumətin başçısı ilk növbədə ilahi qanunların alimi olmalıdır: "İslam hökuməti qanuna əsaslanan bir hökumət olduğu üçün yalnız ilahi qanunlara əsaslanır. "Bu hökumətin başçısı istər-istəməz ilahi bir hökumətin əsasını təşkil edən iki vacib xüsusiyyətə sahib olmalıdır ... Qanun və ədalət bilikləri, əlbəttə, rəhbərlik üçün yetərlilik və səriştənin xüsusiyyətləri də vacibdir."
Vilayəti fəqih kitabında yazır:

"Bu iki fəzilətə (hüquq və ədalət bilikləri) sahib olan layiqli bir insan hökumət qurmaq üçün yüksəlsə, həzrət Peyğəmbərin (s) cəmiyyəti idarə etməkdə olduğu eyni vilayətə sahib olacaq və bu, bütün insanlara ona itaət etmək lazımdır. "

İmam Xomeyni (r.ə) başqa yerlərdə də Vilayəti fəqihin diktaturanın və istibdadın qarşısının alınmasında hər hansı bir formada əhəmiyyətini vurğulayır və ədalət mərkəzini və Vilayəti fəqih mövqeyinin qanun üstünlüyünü vurğulayır. :

"Vilayəti fəqihdən qorxma, fəqih insanları məcbur etmək istəmir. Bir fəqih zor demək istəyirsə, bu fəqihin artıq qəyyumluğu yoxdur .... İslamda qanunun aliliyi hökm sürür. Həzrət Peyğəmbər (s) də qanuna tabe idi. "İlahi qanuna tabe idi, poza bilməzdi ... Vilayəti fəqih diktatura deyil, diktatura əleyhinədir."
Ümumiyyətlə, İmam Xomeyninin (r) əmrlərindən istifadə olunan budur: 1 İmam, demokratiyanı avtoritarizmə və diktaturaya qarşı qoyan ortaq görüşün əksinə olaraq, demokratiyanı istibdad, diktatura və zülmə qarşı qoyur və beləliklə, İslam hökumətinin qanunun aliliyini vurğulayaraq, seçilmiş çoxluğun diktatura təhlükəsinin qarşısını alır . Demokratiyadan olan bu şərh ilə İmam Xomeyni (r) əsas hüquqların qorunmasına xüsusi vurğu edən liberal demokratların şərhlərinə yaxınlaşır. İmam, birincisi, fərdi hüquqlarla yanaşı, ictimai haqlara da təkid edir. ikincisi: vəzifə məsuliyyəti və ilahi haqqlara diqqət də İmamın düşüncəsində xüsusi bir yer tutur və üçüncüsü: İmam insanların öz rollarını islama əsasən özlərinə götürdüklərini düşünür və yalnız idarəetmə formasını təyin etməkdə onu təsirli sayır və Vilayəti fəqih nəzəriyyəsində təzahür edən İslam və İslam qanunlarından hökumətin qayda və məzmununun müəyyənləşdirilməsini düşünür.

İmam Xomeyni (ə) Əl-Bəyy adlı kitabında islamı nə bir zülm metodunun üstünlük təşkil etdiyi, və nə bir bir insanın fikirləri və cismani istəklərinin bütün cəmiyyətə tətbiq olunduğu bir hökumətin qurucusu hesab edir, və nə də cəmiyyətdəki bir qrup insan tərəfindən qəbul edilən. lakin İslam hökuməti hər sahədə ilahi qanunlardan kömək istəyən vacib bir sistem və ilahi vəhy mənbəyi hesab olunur və bu baxımdan islam və müsəlmanların mənafeləri nəzərə alınmışdır.
O, iziyalılıq əsrinin nsan müdrikliyini İlahi və ənənə ilə əvəz etməyə çalışan və hökumətləri ilahi və ənənəvi legitimliklə irrasional və qeyri-qanuni edən filosoflarından fərqli olaraq, ilahi hakimiyyətin rasional mənşəyinə inanırlar:

"Ağılın onun doğru olduğunu düşünən və onu açıq qollarla və açıq üzlə qəbul edən yeganə hökumət İlahi hökumətidir."

Vilayəti fəqih və ya İslam hökuməti kitabında, hiyerarşik görüşlərinə görə Vilayəti Fəqih məsələsi ilahi hökumət ilə paralel olaraq nəzərdən keçirilir və məqsədi təsdiqlənməyə səbəb olan məsələlərdən biri kimi qəbul edilir və bunun çox sübuta ehtiyac yoxdur.

2 Liberal demokratlar tərəfindən xüsusi olaraq azadlığa və məhdud hakimiyyətə vurğu edilən “xalq tərəfindən hökumət” şüarı, bu ölkələrdə praktik olaraq məhdudiyyətsiz bir hökumətin ardınca gedən trenddən asılı olmayaraq məntiqi baxımdan bir-birinə ziddir. Ancaq İmamın cümhuriyyət və demokratiyanın rolunu yalnız idarəetmə formasını təyin etməkdə təsirli hesab etməsi üçün insanların müxtəlif səviyyələrdə təməl hüquqlarına vurğu etməsi bu məntiqi və paradoksal uyğunsuzluğa sahib deyil. Əslində islam fiqhi və islam qanunu İmam Xomeyni (ə) -ın fiqh nəzəriyyəsində insanların rolu yalnız İslam hökmləri və qanunlarının həyata keçirilməsi və həyata keçirilməsi üçün bu nəzəriyyəni təyin etməkdədir. "Hökümət xalq tərəfindən" idarəetmə formasını təyin edərkən ortaya çıxır və insanlar İslam qanunlarını tərk etməyə və ya pozmağa qərar verə bilməzlər.

3 Xalqın İslam hökumətindəki rolunun dərəcəsini təyin etməklə yanaşı, nəzərə alınması lazım olan bir başqa məqam da budur ki, əsasən dolayı demokratiya şəklində olan bütün demokratik hökumətlərdə istər-istəməz bir oliqarxik hökumətlə qarşılaşırıq; yəni bir qrup insanın onlar üçün və ya onların adından qərar verən hər kəs üzərində hökmranlığı. Bu səbəbdən orada da bir növ siyasi və qrup vilayəti ilə qarşılaşırıq və bu vilayət üçün heç bir əxlaqi və doktrinal şərt olmadığı üçün bu vilayət həqiqət, ədalət, uca ideallar, insanlar naminə olacağına zəmanət yoxdur. Belə bir şey yoxdur və təbii olaraq maddi qəyyumluq, şəxsi maraqların qəyyumluğu və qrup maraqları qoxusu gələ bilər.

4 Demokratik hökumətlərin yeganə aşkar xüsusiyyəti, seçici olmalarıdır ki, bu da İmam Xomeyni tərəfindən təsdiqlənmiş və vurğulanmışdır. Başqa sözlə, İmam Xomeyni (r) yalnız seçilmiş şəxslərin xüsusiyyətlərinə və İslam hökumətinin məzmununa diqqət yetirməklə kifayətlənməmiş, eyni zamanda hökumət və şəxslər hökumətinin müxtəlif səviyyələrdə seçilmə üsullarına da xüsusi diqqət yetirmişdir. Başqa sözlə, İmamın düşüncəsində demokratik hökumətlərin müsbət xüsusiyyətləri olduğu halda mümkün və həqiqi mənfi cəhətlər yoxdur.

5 Son nöqtə budur ki, imam, təmsilçiliyin əksinə olaraq insanların roluna dəyər verdiyi yerlərdə, xalqın seçdiyi etibarnaməyə inanır. Bu səbəbdən, ümumiyyətlə, nəinki xalqın roluna və millətin səs verməsinin düzgünlüyünə möhkəm inandılar, əksinə nümayəndələrin qəyyumluğunu da bir çox cəhətdən qəbul etmirlər və bu da İmam Xomeyninin (r) xalqın səsinə böyük inamını göstərir.

Dr. Əli. Purmərcan
“Niyaz Niftiyev dərhal azadlığa buraxılmalıdır!” - Hüquq müdafiəçisindən ÇAĞIRIŞ“Niyaz Niftiyevlə bağlı həbs qətimkan tədbiri dərhal dəyişdirilməlidir”.

Avrasiya.net-in məlumatına görə, bu sözləri Bakupost-a açıqlamasında Vətəndaşların Əmək Hüquqlarını Müdafiə Liqası İcraiyyə Komitəsinin sədri, hüquq müdafiəçisi Sahib Məmmədov bildirib.

O qeyd edib ki, aidiyyəti qurumlara müraciət edilməli, Niyaz Niftiyevə münasibət dəyişilməlidir: “Mənim Niyaz Niftiyevlə şəxsi tanışlığım yoxdur. Amma onun fəaliyyətindən məlumatlıyam. İşgüzar, dövlətcil bir adamdır. Onun barədə yazılan rəylərdən, münasibətlərdən də görünür ki, Niftiyev müsbət reputasiyaya malikdir, ictimai adamdır. Onun bu müddət ərzində həbsdə saxlanması nəyə lazım idi?

Hesab edirəm ki, bu müddət ərzində onun azadlıqdan məhrum edilməsi yanlış addımdır. Məhkəmə həbs qəti imkan tədbirini dərhal dəyişdirməlidir. Təklif edirəm ki, onun həbs qəti imkan tədbirinin dəyişdirilməsi üçün ziyalılar, KİV, QHT rəhbərləri tərəfindən müvafiq qurumlara müraciətlər ünvanlansın. Lazımdırsa onu zaminliyə götürək”.

Qeyd edək ki, N. Niftiyevə qarşı Cinayət Məcəlləsinin 320.1-ci (Rəsmi sənədləri, dövlət təltiflərini, möhürləri, ştampları, blankları saxtalaşdırma, qanunsuz hazırlama, satma və ya saxta sənədlərdən istifadə etmə) və 139-1.1-ci (epidemiya əleyhinə və karantin rejimlərinin pozulması) maddələri ilə ittiham irəli sürülüb.

Sonradan bu maddələr dəyişdirilib, prokurorluqda ona Azərbaycan Respublikası CM-nin 309.1, 311.3.1, 311.3.2 və 313-cü maddələri ilə ittiham irəli sürülüb.

İttiham aktından görünür ki, istintaqın istinad etdiyi və ittiham olaraq irəli sürdüyü - mübahisələndirdiyi arayışlar içərisində yalnız 4 arayışda N. Niftiyev imzası var.

Niyaz Niftiyev ifadəsində bildirib ki, imza atdığı 3 arayışı verdiyi şəxsin həqiqətən də sədri olduğu bələdiyyə ərazisində yaşayıb-yaşamadığını dəqiqləşdirmək imkanı olmayıb. Bildirib ki, həmin vaxt pandemiya ilə əlaqədar imkansız və tənha ailələrə (800 nəfərə) ərzaq yardımı paylanılıb, bələdiyyəyə sakinlərin axını, gərgin iş rejimi olub. Həmin 3 nəfər öyrədilmiş şəxslər olduğuna görə, bələdiyyə əməkdaşlarını inandıra biliblər ki, həqiqətən, bələdiyyə ərazisində yaşayırlar və hansısa xırda ticarətlə məşğuldurlar.

Niftiyev uzun müddət jurnalist fəaliyyəti ilə məşğul olub. O, Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvüdür. Azadinform.az saytının rəhbəri idi.

Xatırladaq ki, N. Niftiyevin həbsi ilə bağlı bir qrup ziyalı ölkə başçısına müraciət edib.

Bundan başqa, millət vəkili, Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı Milli Məclisin iclasında Niyaz Niftiyevin 1 ildən artıq müddətdə istintaq təcridxanasında saxlanılmasına etiraz edib. Bildirib ki, Niyaz Niftiyev tanınmış jurnalist, müsbət imicli şəxsdi, məhkəmə onun indiyə kimi olan fəaliyyətini, xidmətlərini nəzərə almalıdır.
Nikol Fransada dəhşətli səhv buraxdı - MnatsakanyanNikol Paşinyanın Fransa və Belçikaya səfəri oldu. Bununla o öz siyasi ölümünə qol çəkdi. Bəzən sonunu sürətləndirməmək üçün bu tip xaricə səfərlərdən çəkinmək gərəkdir.

Axar.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın siyasi şərhçisi Ramella Mnatsakanyan bildirib.

Onun sözlərinə görə, ermənilər hər gün Nikola qarşı sürülən çoxlu sayda ittihamların şahidi olurlar:

“Şübhəsiz ki, o, sudan quru çıxmaq üçün çoxlu sayda yalan, riya, manipulyasiya və digər bu tip yollara əl atıb. Amma bu dəfə o, ölümcül, dəhşətli səhv etdi. Onun Fransa və Belçikaya səfərləri zamanı buraxdığı səhvlər yalnız siyasi opponentləri tərəfindən deyil, artıq bir çoxları tərəfindən dilə gətirilir. Hələ üstəlik səfərin günü də təsadüfü seçilməyib - Nikolun doğum gününə təsadüf edib. Bu, yəqin ki, Ermənistanın ən yeni tarixində ən bahalı baş nazir ad günü kimi tarixə düşəcək.

Qərb istiqamətində gedən Nikol göyə bumeranq buraxmış olub, hansı ki sonda onun özünə dəyəcək. O, Parisdə Rusiyanın son bəyanatlarına və addımlarına tamamilə məhəl qoymadı. Kremldə isə hər kəs bunu görür və qeydə alır.

O, bu səhv ilə yalnız özünü deyil, bütün Ermənistanın gələcəyini, müstəqiliyini, ümumiyyətlə dövlətçiliyini dəfn edir. Bu səhvdən sonra o, ən yaxşı halda baş nazir seçilməyəcək. Onu da qeyd edim ki, Ermənistanda kim seçkilərdə qalib olsa da, üçtərəfli razılaşmanın müddüalarına riayət edəcək”.

Çap mediası üçün nəfəslik...Medianın İnkişafı Agentliyinin çap mediası subyektləri ilə bağlı son müsabiqə elanı bu sahədə gözlənilən islahatların sistemli bir şəkildə davam etdiriləcəyinə əminlik yaradır. Proses barədə fikirlərimi konkret istiqamətlər üzrə ifadə etməzdən öncə islahat anlayışının özünə subyektiv münasibətimi sərgiləmək istəyirəm.

Təəssüf ki, bir çox cəmiyyətlərdə, xüsusilə də SSRİ kimi totalitar idarəçilik sisteminin “şinelindən” çıxan ölkələrdə islahat anlayışı köhnənin məhv edilıməsi və onun xarabalıqları üzərindən, əksər hallarda konseptual əsaslara malik olmayan, xaotik cizgilər toplusundan ibarət “yeni”sinin yaradılması kimi qəbul edilir. Nebolşevik təfəkkürdən qaynaqlanan bu “proletkultçu” yanaşmaya görə dünya iki rəngdən – ağ və qaradan ibarətdir. “Köhnə”, hansı əsaslar üzərində dayandığından və hansı inkişaf mərhələlərindən keçməsindən asılı olmayaraq qara, “yeni” isə, bütün hallarda ağ-appaq, qar kimidir. Məhz bu yanaşma, şərti olaraq postsosialist məkan (keçmiş SSRİ respublikaları və Varşava Müqaviləsi ölkələri) adlandırdığımız ərazidə yerləşən dövlətlərin əksəriyyətində islahatların həyata keçirilməsinə və effektiv nəticələrə gətirib çıxarmasına ciddi maneə yaradan əsas amil kimi dəyərləndirilə bilər. 1990-ci illərin əvvəllərində Rusiyada, daha sonra isə Polşa və digər postsosialist ölkələrində “şok terapiyası” adı altında həyata keçirilən islahatların daha acınacaqlı nəticələrə gətirib çıxarması da bunu sübuta yetirir. Radikalizm, antikonstruktivizim, dağıdıcı və birqütblü düşüncə, hədəfindən asılı olmayaraq bütün digər istiqamətlərdə olduğu kimi islahat prosesi üçün də ziyanlıdır və bəzən, bütövlükdə “islahat” anlayışının gözdən düşməsinə gətirib çıxarır ki, bu da inkişafın qarşısını alan əsas amillərdən biridir.

Mahiyyət etibarilə, mətləbə müəyyən qədər geniş müstəvidən yol alsam da, media sektoru da daxil olmaqla, ölkəmizdə islahatların “iki rəng” üzərindən deyil, bütün “rənglər” və “çalarlar” nəzərə alınmaqla həyata keçirilməsinin, prosesə yaradıcı yanaşmanın ön plana çıxmasının daha doğru və nəticəyönlü olduğunu düşünürəm.

Meduanın İnkişafı Agentliyinin son müsabiqəsində yer alan qaydalara da, media sektorunda həyata keçirilən islahatların davamı və islahatların yeni mərhələsinə hazırlıq kimi dəyərləndirirəm.

Müsabiqə qaydalarında nəzərə çarpan ən mühüm dəyişiklik qəzetlərin kateqoriyaya bölünməsi kimi aşağılayıcı və nəinki ölkəmizdəki siyasi sistemin mahiyyətinə, bütövlükdə Azərbaycan xalqının mədəniyyətinə uyğun gəlməyən yanaşmanın aradan qaldırılmasıdır.

Digər önəmli məqam isə birdəfəlik tirajın 1500 nüsxəyədək azaldılmasıdır. Bu, ilk növbədə qəzetlərin müəyyən zaman kəsiyində olsa da belə öz resurslarını keyfiyyət dəyişikliklərinə yönəltmələrinə imkan verəcək, rəqabət üçün bərabər imkanlar yaradacaq.

Müsabiqənin şərtlərinə uyğun olaraq, müvafiq istiqamətlər üzrə yazılması və dərci nəzərdə tutulan yazılar üçün söz sayının yarıbayarı azaldılması, kəmiyyətin deyil, keyfiyyətin əsas götürüləcəyinə imkan verəcək ki, bu da redaksiyalarda yaradıcı mühitin formalaşması baxımından mühün əhəmiyyətə malikdir.
Digər bir önəmli məqam, qəzetlərə 19 sahəinin hər biri üzrə məqalələrin yazılması baxımından sərbəstliyin verilməsidir. Bu da, şübhəsiz ki, mövzu rəngarəngliyinə imkan verəcək, yeknəsəkliyi, təkrarçılığı aradan qaldıracaq, ayrı-ayrı istiqamətlər üzrə məqalələrin konkret saman kəsiyində, baş verən hadisələrin ritminə və mahiyyətinə, oxucu sifarişinə uyğun olaraq təqdim olunmasına şərait yaradacaq.

Qəzet redaksiyasının yaradıcı heyətinin ən azı beş nəfərdən ibarət olunması şərtinin də, kifayət qədər obyektiv və neqativ amillərin aradanq aldırılmasına xidmət edən bir yanaşma olduğu qənaətindəyəm.
Müsabiqə qaydalarında nəzərə çarpan və çoxdan arzuladığım məqam qəzet redaksiyalarının eyniadlı vebsaytına maliyyə yardımının göstərilməsinin nəzərdə tutulmasıdır. Qəzetlərin eyniadlı saytlarının yenidən yaradılması üçün nəzərdə tutulan maliyyə dəstəyinin də, bütövlükdə medianın simasının dəyişəcəyinə xidmət edəcəyini düşünürəm. Qeyd edim ki, hazırda “Xalq cəbhəsi” media qrupunun tərkibində iki vebsayt (xalqcebhesi.az və baymedia.az), bir multimedia studiyası fəaliyyət göstərir.

Bu studiyada hazırlanan videmateriallar AXCTV adı altına, YouTube üzərindən yayımlanır. Yaxın günlərdə “Xalq cəbhəsi” media qrupuna daxil olan daha bir sayt – axctv.az fəaliyyətə başlayacaq və redaksiyada hazırlanan videoxəbər, videoreportaj və digər videokontentlər məhz bu vebsayt üzərindən yayımlanacaq. Və beləliklə kənar və subyektiv təsirlərdən, məhdudiyyətlərdən azad, müstəqil, həm də daha təhlükəsiz bir şəkildə yolumuza davam edəcəyik.

...Bütün bunları vurğulamaqda məqsədim redaksiyamızın gördüyü işləri təbliğ etmək, görəcəklərimizin isə anonsunu vermək deyil, həyata keçirilən islahatların bizim üçün açacağı “nəfəsliyin” nə qədər həyati əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulamaqdır.

...Kimsə sevinməsin. “Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən ay can, ay can” deyib, Mirzə Ələkbər Sabirin satirik misralarının gerçəkləşə biləcəyi ehtimalın xoşbəxt olmasın. Nə qəzetlər qiymətdən düşəcək, nə də ƏLAHƏZRƏT SÖZ!

Elçin Mirzəbəyli
Əməkdar jurnalist
Azərbaycanda dəhşət - 85 yaşlı qadının əl-qolunu bağlayıb tövlədə saxladılarBir neçə gün əvvəl sosial şəbəkələrdə ahıl qadına qarşı şiddət göstərilməsiylə bağlı video paylaşılıb.

Avrasiya.net xəbər verir ki, məlumatı paylaşan Azərbaycan Uşaqlar Birliyinin rəhbəri Kəmalə Ağazadə bildirib ki, 85 yaşlı qadını pensiyasına görə ona baxmaq adıyla bir nəfər aldadıb, əvəzində isə onu dəfələrlə döyüb.

K. Ağazadə bundan sonra həmin qadının vəziyyətinin araşdırılmasıyla bağlı aidiyyatı qurumlara müraciət etdiyini vurğulayıb: “Onun harada yaşadığı və kim tərəfindən işgəncəyə məruz qalması ilə bağlı bildiklərimi paylaşdım. Mənə dedilər ki, biz dərhal nümayəndələrimizi göndərib araşdıracağıq”.

Birlik rəhbəri iddia edib ki, Səkinə xanımı pensiya kartını mənimsəyən və işgəncə verən şəxs bu dəfə onu qardaşına məxsus tövlədə ac-susuz və əli-qolu bağlı vəziyyətdə, boğazına kəndir keçirilmiş halda saxlayır: “Mənə verilən məlumata görə, Səkinə xala Gədəbəy rayonu İvanovka kəndində Qəzənfər adlı şəxs tərəfindən şiddətə və işgəncəyə məruz qalır”.

Məsələylə bağlı Daxili İşlər Nazirliyi Mətbuat xidmətinin Gəncə regional qrupunun baş inspektoru, polis baş leytenantı Eşqin Qasımov "Qafqazinfo"ya açıqlamasında bildirib ki, yayılan videogörüntü ilə bağlı araşdırma aparılır: "Araşdırmanın nəticəsi barədə tezliklə açıqlama veriləcək".
İran ərazisindən Türkiyəyə raket atıldıTürkiyənin Hakkari vilayətinin Yüksekova rayonu ərazisində modul beton divarların inşasında çalışan qrupumuza İran ərazisindən raketlər atılıb və cavab olaraq 3 PKK terrorçusu zərərsizləşdirilib. Bölmələrimizdə itki yoxdur.

Axar.az xəbər verir ki, bu barədə Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb.
Erməni terrorçular hakim qarşısına çıxarılırBu gün Birinci Qarabağ Müharibəsində azərbaycanlı əsirlərə işgəncə vermiş və digər cinayətlər törətmiş erməni yaraqlıları Mkrtiçyan Lüdvik Mkrtiçoviç və Xosrovyan Alyoşa Aramaisoviçin cinayət işi məhkəmə keçiriləcək.

Avrasiya.net xəbər verir ki, Bakı Hərbi Məhkəməsində hakim Elbəy Allahverdiyevin icraatında olan cinayət işi üzrə məhkəmənin hazırlıq iclası keçiriləcək.

Qeyd edək ki, Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsində qanunsuz fəaliyyət göstərən erməni separatçı rejiminin silahlı birləşmələri və Ermənistan Respublikasının Silahlı Qüvvələri tərəfindən Azərbaycan Respublikasının işğal altında olmuş ərazilərində azərbaycanlılara qarşı törədilmiş sülh və insanlıq əleyhinə, müharibə cinayətləri ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin müxtəlif maddələri ilə Hərbi Prokurorluqda cinayət işinin istintaqı zamanı əsirlərin və beynəlxalq humanitar hüquqla müdafiə olunan digər şəxslərin girov saxlanması, onlara işgəncə verilməsi, qəddar və qeyri-insani rəftar edilməsi faktları müəyyən olunub.

Belə ki, istintaqla müəyyən edilib ki, Ermənistan Respublikasının vətəndaşı, 1969-cu il təvəllüdlü Mkrtiçyan Lüdvik Mkrtiçoviç Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ bölgəsində yaşayan, habelə Ermənistan Respublikasından gəlmiş millətçi ermənilərdən ibarət yaradılmış silahlı qrupların fəaliyyətində iştirak edib onlarla qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında cinayət əlaqəsinə girərək 1991-ci ilin iyul ayında Xocalı şəhəri yaxınlığındakı “Ballıca” adlandırılan meşədə girov götürüb qanunsuz olaraq azadlığı məhdudlaşdırılan Azərbaycan vətəndaşına, habelə 13 sentyabr 1999-cu il tarixdə Goranboy rayonunun Tapqaraqoyunlu kəndi ərazisində girov götürülərək Ermənistan Respublikasının İrəvan şəhərinə gətirilmiş və həmin şəhərdə yerləşən hərbi hissələrin birində qanunsuz saxlanılan mülki şəxsə Ermənistan xüsusi xidmət orqanlarının əməkdaşları tərəfindən sorğu-sual edilən zaman tərcüməçi kimi iştirak edərkən işgəncə verib.

İstintaqla o da müəyyən olunub ki, Lüdvik Mkrtiçyan tərəfindən daha 11 nəfər əsir götürülüb. Azərbaycan vətəndaşının müxtəlif vaxtlarda Xocavənd və Ağdərə rayonları ərazisində, Şuşa həbsxanasında və Ermənistanın İrəvan şəhərində qanunsuz saxlanıldığı yerlərdə döyülərək müxtəlif xarakterli işgəncələrə məruz qaldığı və Müdafiə Nazirliyinin N saylı hərbi hissəsinin hərbi qulluqçusunun avtomat silahdan atəş açılaraq öldürüldüyü müəyyən edilib.

Lüdvik Mkrtiçyan 20 oktyabr 2020-ci il tarixdə Füzuli rayonunun Məlikcanlı kəndi ərazisində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçuları tərəfindən saxlanılaraq ələ keçirilib.

Aparılan istintaq tədbirləri nəticəsində Lüdvik Mkrtiçyanla birlikdə azərbaycanlılara qarşı amansız rəftar edərək onlara işgəncələr vermiş Ermənistan Respublikasının vətəndaşı, 1967-ci il təvəllüdlü Xosrovyan Alyoşa Aramaisoviçin də cinayətkar əməlləri ifşa olunub.

İstintaqla Alyoşa Xosrovyanın 5 nəfər azərbaycanlıya əsirlikdə olduqları müddətdə işgəncə verməsi, onlarla qəddar və qeyri-insani rəftar etməsi müəyyən edilib.

Belə ki, Alyoşa Xosrovyan 1994-cü ilin aprel ayında Müdafiə Nazirliyinin N saylı hərbi hissəsinin əsir düşmüş sabiq əsgərini Xocavənd rayonunun Mısmına (Ağbulaq) kəndindəki yaşayış evlərinin birində qanunsuz olaraq saxlanılan zaman, qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının Müdafiə naziri Babayan Samvel Andranikoviç üçün həmin kənddə evin tikintisində ağır işlərin görülməsinə məcbur edib ona müxtəlif dərəcəli xəsarətlər yetirib.

Bundan başqa, Alyoşa Xosrovyan Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 1993-1994-cü illər ərzində əsir düşərək Şuşa şəhər həbsxanasında qanunsuz olaraq saxlanılan əsgərlərinə qarşı da xüsusi qəddarlıq nümayiş etdirərək onlara mütəmadi olaraq döymə, ac-susuz saxlama, fiziki və psixi iztirablar yetirməklə işgəncə verib.

Alyoşa Xosrovyan Azərbaycan Respublikasının ərazisində kəşfiyyat xarakterli hərəkətlər apararkən 03 oktyabr 2020-ci il tarixdə Azərbaycan silahlı bölmələrinin hərbi qulluqçuları tərəfindən ələ keçirilib.

Lüdvik Mkrtiçyan və Alyoşa Xosrovyanın Cinayət Məcəlləsinin 113 (işgəncə), 115.2 (müharibə qanunlarını və adətlərini pozma), 279.1 (qanunvericiliklə nəzərdə tutulmayan silahlı birləşmələri və ya qrupları yaratma), 318.2 (Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədini qanunsuz olaraq keçmə) və digər maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayətləri törətmələrinə əsaslı şübhələr müəyyən edildiyindən onlara həmin maddələr üzrə ittiham elan edilməklə barələrində məhkəmənin qərarı ilə həbs qətimkan tədbiri seçilib.

20.05.2021-ci il tarixdə tarixdə iş üzrə ittiham aktı təsdiq edilərək baxılması üçün Bakı Hərbi Məhkəməsinə göndərilib.

Hazırda cinayət işi üzrə digər şəxslərin cinayətkar əməllərinin ifşa edilərək məsuliyyətə cəlb olunması istiqamətində kompleks tədbirlər davam etdirilir.

Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğu bəyan edib ki, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin tapşırıq və tövsiyələrinə uyğun olaraq törədildiyi vaxtdan asılı olmayaraq sülh və insanlıq əleyhinə, müharibə cinayətləri törətmiş şəxslərin müəyyən edilərək cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi təmin ediləcək.
At ətini mal əti adı altında satmaq istədiQusar Rayon Polis Şöbəsinin əməkdaşları tərəfindən rayon ərazisində vətəndaşların ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi istiqamətində növbəti əməliyyat tədbiri həyata keçirilib.

DİN-in Mətbuat Xidmətinin Şirvan regional qrupundan verilən məlumata görə, şöbə əməkdaşları tərəfindən həyata keçirilən təxirəsalınmaz tədbirlər nəticəsində rayonun Gədəzeyxur kənd sakini Rudik Haqverdiyev Qusar şəhər sakini Rəhman Ərzimanova çəkisi 50 kiloqrama yaxın mənşəyi məlum olmayan, lakin at əti olmasına dair şübhələr olan əti satmaq istəyən zaman saxlanılıblar.

Saxlanılan şəxslər ifadələrində həmin əti mal əti adı ilə satmaq istədiklərini bildiriblər. Kəsilmiş ətlərdən götürülən nümunələr laborator müayinəyə göndərilib.

Qeyd edilən faktla bağlı Qusar RPŞ-nin Təhqiqat Bölməsində araşdırmalar aparılır.
"İnsanlıqları yoxdur, bu heyvanlar cəsədləri soyuducuya atıblar" SERJ SARKISYANMənə elə gəldi ki, damarlarımdakı qan donub. İçlərində heç insanlıq yoxdur, çünki canından keçən oğlanların cəsədlərini bu heyvanlar gətirilib soyuducuya atıblar. Ermənistanın üçüncü prezidenti, Respublika Partiyasının lideri Serj Sarkisyan bunu Masisdə "Mənim şərəfim var" blokunun tərəfdarları ilə görüşündə bəyan edib.

“67 yaşım var və bu müddət ərzində hər şeyi gördüm. Müharibə, dostların ölümünün dəhşətli səhnələrini gördüm, iki-üç oğlunu itirən valideynlərlə danışdım, hər şeyi gördüm və mənə elə gəldi ki, artıq heç bir şeyə təəccüblənə və ağlaya bilmədim .

Bu fotoları, soyuducuya atılan cəsədlərin fotolarını görəndə mənə elə gəldi ki, qanım damarlarımda donub. Məgər bunlar insandırlar? Onların içində bir insanlıq varmı? Ölən oğlanların cəsədlərini bu heyvanlar gətirib soyuducuya atıblar”, deyə Sarkisyan bildirib.

Xatırladaq ki, bir qədər əvvəl sosial şəbəkələrin erməni seqmentində Qarabağda ölən erməni hərbçilərin plastik torbalara bükülmüş qalıqlarını əks etdirən şəkillər ortaya çıxıb. Fotolarda, içərisində erməni hərbçilərinin cəsədləri olan bu torbaların Abovyan Tibbi-Ekspertiza Mərkəzinin zirzəmisində döşəməyə qarışıq şəkildə səpələndiyi əks olunur. Şəkillər erməni cəmiyyətində ciddi bir ictimai etiraza səbəb olub. Bu faktla bağlı rəsmi araşdırma aparılır.

sia
Abşeronda kişi özünü 14-cü mərtəbədən atdıAbşeronda intihar hadisəsi baş verib.

APA xəbər verir ki, hadisə Saray qəsəbəsində yerləşən hündürmərtəbəli binaların birində qeydə alınıb.

Hələlik şəxsiyyəti bilinməyən, təxminən 45-50 yaşlı kişi özünü binanın 14-cü mərtəbəsindən atıb. O, hadisə yerində ölüb.

Meyit müayinə olunması üçün morqa təhvil verilib. İntiharın səbəbləri və ölən şəxsin kimliyi araşdırılır.

Faktla bağlı Abşeron Rayon Prokurorluğunda Cinayət Məcəlləsinin 125-ci maddəsi ilə cinayət işi başlanılıb.