XƏBƏR LENTİ

24-02-2017 19:17 Qəbul imtahanları pulsuz olacaq - Prezidentdən sərəncam 24-02-2017 18:29 “Mən qızımın namusundan arxayınam, sən nədən arxayınsan?!” – Floradan Aygünə sərt sözlər… 24-02-2017 16:18 Müəllimə taxta ilə döyülərək öldürülüb - iki uşaq atasının məhkəməsi 24-02-2017 16:13 Roma Papasından Xocalı soyqırımını törədən ermənilərə MƏXFİ MƏKTUB 24-02-2017 16:08 “Veysəloğlu” qanvermə aksiyası keçirdi 24-02-2017 16:00 Milli Qəhrəmanlar haqqında məlumatlar bir neçə dildə Vikipediyada yerləşdirilib 24-02-2017 15:53 İsa Qəmbər və Arif Hacılı prokurorluğa çağırıldı 24-02-2017 15:48 Sərkisyanın əleyhinə imza atmamaqda ittihamlanan QHT sədri açıqlama verdi 24-02-2017 15:31 DTX iki azərbaycanlı casusu həbs edib 24-02-2017 15:27 "Yeni Azərbaycan"da Azərbaycan-Qazaxıstan dostluğundan danışılıb 24-02-2017 15:22 Müharibə etməliyik - Zeynəb Xanlarova 24-02-2017 13:41 Azərbaycan Yerevan-Kreml tandemini qıcıqlandırır - Politoloq 24-02-2017 13:35 Səbaildə Xocalı faciəsinin 25-ci ildönümü anılıb 24-02-2017 12:53 Əli Mirəliyev: “İlhamənin goru çatlayır” 24-02-2017 12:23 İtlə cinsi əlaqəyə girdi və həbs edildi 24-02-2017 12:05 ALDP Xocalı şəhidlərini andı - FOTO 24-02-2017 11:55 “Lotu Quli”nin yeznəsinin məhkəməsi başladı və... baş tutmadı 24-02-2017 11:48 Düşmənin təxribat törətmək cəhdlərinin qarşısı alındı - VİDEO 24-02-2017 11:46 Moskva Bakıya bu qorxunc silahdan sata bilər 24-02-2017 11:27 AŞPA Ermənistanın parlament seçkilərində qanun pozuntularının təkrarlanacağından ehtiyat edir 24-02-2017 11:07 Trampın İrəvanı səksəkəyə salan “Ermənistan PLANI” 24-02-2017 10:49 İki uşaq anası özünü öldürmək istədi 24-02-2017 10:43 ABŞ-ın daha bir ştatı Xocalı soyqırımını tanıdı 24-02-2017 10:40 “Hakimiyyətdən getməyim, Qarabağın itirilməsinə səbəb oldu” 24-02-2017 07:22 22 yaşlı oğlan 7 yaşlı uşağı öldürüb yedi - FOTO 24-02-2017 07:16 Ərdoğanı öldürmək istəyən əsgərlər Yunanıstana qaçdı 24-02-2017 07:05 Şəhidlərin məzarını su basdı - FOTO 24-02-2017 06:52 General özünü yandıracağını dedi - Məhkəmədə 24-02-2017 06:50 Bakıda 23 yaşlı oğlan dəm qazından öldü 24-02-2017 06:47 Həkimin ruhu xəstəxanada göründü - VİDEO 24-02-2017 06:45 Qadın satıcı müştərini bıçaqladı 24-02-2017 06:38 Bərzanidən Yaxın Şərq çağırışı: Yeni dövlət yaradaq 24-02-2017 06:37 Bakıda həkimlər gənc ananı 2 ardıcıl əməliyyatla şikəst etdi - VİDEO 23-02-2017 19:27 Baş katibi Azay Quliyevə təşəkkür etdi 23-02-2017 19:15 15 yaşlı ruhi xəstə anasını bıçaqladı 23-02-2017 19:05 RÜSVAYÇI HADİSƏ: qayınata ilə gəlin intim münasibətdə olarkən yaxalandı... - TƏFƏRRÜAT 23-02-2017 19:04 İranın təhsil verdiyi mollanın Masallıda qeyri-qanuni fəaliyyəti aşkarlandı - FOTO 23-02-2017 18:56 Sərkisyanın əleyhinə imza atmaqdan imtina edən QHT sədrləri - SİYAHI 23-02-2017 17:39 İki polkovniki əsir götürüldü - Müəmma 23 Fevral 2 23-02-2017 16:32 Deputat oğurlandı 23-02-2017 16:24 "Ərini bacısı ilə yataqda tutdu" - VİDEO 23-02-2017 16:14 Ermənistan 4 ədəd İsgəndər-M raket kompleksi alıb 23-02-2017 16:12 Usubov işdən çıxardığı generallara vəzifə verdi 23-02-2017 15:28 "Qeyrətsiz çıxır qeyrətdən danışır, namussuz namusdan" 23-02-2017 14:48 Ermənilər Laçın rayonunu minalardan təmizləyir - VİDEO 23-02-2017 14:43 Azərbaycan-Ukrayna parlamentlərarası əlaqələr daha da genişlənir 23-02-2017 14:37 Şəhid övladlarını sevindirməkdən qürur hissi duyuruq 23-02-2017 14:10 Arvadının gizlətdiyi telefonu tapdı, kişilərlə yazışmasını tutdu... - Bakıda 23-02-2017 14:04 Aqil Nəzərli sakinləri dinlədi - FOTO 23-02-2017 14:00 Azərbaycan diasporunun rəhbəri tutulub 23-02-2017 13:33 Lerikdə qar uçqunu: Ailənin 5 üzvü öldü 23-02-2017 13:27 General: "Vəziyyət yenidən gərginləşəcək" 23-02-2017 13:26 Sərxoş sürücü Müdafiə Nazirliyinə girdi 23-02-2017 12:12 Qonşusunun çeçələ barmağını qoparıb uddu – ŞOK 23-02-2017 12:09 Banklarda dolların qiyməti düşür 23-02-2017 12:08 "Azərbaycanda kişi yoxdur" - VİDEO



Məktəblərdəki gizli təhlükə: oğlanların cinsi oriyentasiyasını dəyişən SƏBƏB - ARAŞDIRMA

19-02-2016 15:07Sosial
Məktəblərdəki gizli təhlükə: oğlanların cinsi oriyentasiyasını dəyişən SƏBƏB - ARAŞDIRMAQırmızı şalvar, qırmızı kəmər, rəngbərəng köynək, incə əl-qol hərəkəti, fərqli yerişli oğlanlar...
Kobud davranışlı, dili söyüşlü, başı papaqlı qızlar...
Bakı küçələrində yeri dəyişik düşmüş gənclərin sayı artıb.

Ekspertlər hesab edir ki, bunlar yeniyetmə yaşlarında cinsiyyəti tanımada yaşanan problemlər, mühit və cinsi balansın pozulması ilə bağlıdır. Amma bu, bir az ümumi yanaşmadır. Biz isə bir qədər dərin qatlara enmək, problemin kökünü araşdırmaq fikrindəyik.

Əvvəlcə statistikaya nəzər salaq. Rəsmi rəqəmlərə görə, 2015-ci ilin yanvar-noyabr ayları ərzində ölkədə 152,4 min uşaq doğulub. Onların 53,2 faizini oğlan, 46,8 faizini qızlar təşkil edir. Son bir neçə ildir oxşar tendensiya müşahidə edilir: ildən-ilə qızların sayı azalır. Ölkədə oğlanların çoxluq təşkil etdiyi məktəblərdə - sinif otaqlarında daha qabarıq görünür.

Dövlət Statistika Komitəsinin ötən əsrin 90-cı illərindən indiyə qədər olan rəqəmlərinə nəzərə saldıq. Məlum oldu ki, əyani ümumtəhsil müəssisələrində 2015-2016-ci illərdə birinci sinfə 156 877 nəfər qəbul edilib ki, onların 85 275 -i oğlan, 71 602 -si qızdır. Bu rəqəmlər göstərir ki, qızlarla oğlanlar arasında 13 minə qədər fərq var, halbuki 1990-cı illər ərzində bu fərq orta hesabla 2-4 min nəfər olub. Hətta bəzi illərdə bu fərq qızların xeyrinə artıb. Məsələn, 1994-95-ci illərdə qızlar oğlanlardan 4 min, 1995-96-cı illərdə 2 min, 1996-97-ci illərdə min nəfərə qədər çox olub.
Bu rəqəmləri şərh edən ekspertlər hesab edir ki, oğlan və qız nisbətinin pozulmasının ilkin səbəbi selektiv abortlardır. Övladı cinsinə görə ayıranlar, deyəsən, gələcək üçün necə bir bomba hazırladıqlarının fərqində deyillər...

Son illər isə məktəbə qəbul edilən oğlanlarla qızlar arasında təxminən 11 minə qədər olan fərqi ən çox hiss edənlər müəllimlərdir. Belə ki, məktəblərdə bir vaxtlar müşahidə olunan ənənə çoxdan itib. Artıq parta arxasında bir oğlan-bir qız oturmasına az hallarda rast gəlinir. Qızların azalması oğlanları öz həmcinsləri ilə oturmaq məcburiyyətində qoyub.

Bəs bu məcburiyyət hansı fəsadlara səbəb ola bilər?

Bəzi yanaşmalara görə, girişdə qeyd etdiyimiz məsələ - yəni, oğlanların qarşı cinsə yox, öz həmcinslərinə meyillənməsi, qızların oğlan kimi davranmasının səbəbi məhz tədris mühitindən başlayır.

Oğlanın oğlanla oturması...

H.Aslanov adına 175 saylı tam orta məktəbin direktoru Qələndər Qələndərov Publika.az-a rəhbərlik etdiyi məktəbdə 648 qız, 721 oğlanın təhsil aldığını deyir. Bu saya baxanda məktəbin oğlan-qız nisbətində ciddi fərq hiss olunmasa da, direktor bəzi siniflərdə oğlanların öz həmcinsləri ilə oturmaq məcburiyyətində qaldığını vurğulayır: “Bunun bir neçə səbəbi var. İlk növbədə, qızlar kobud və hərəkətini tənzimləyə bilməyən oğlanlarla oturmaq istəmirlər. Bəzən də valideynlər istəmir ki, qızları hansısa oğlanla otursun. Buna müəyyən qədər müdaxilə edə bilərik. Lakin digər səbəb qızların ümumiyyətlə, az olmasıdır. Yəni, məktəbə qəbul edilən şagirdlər arasında qızların sayı azdır. Bu tədris ilində birinci sinfə 165 şagird qəbul edilib, onların 73-ü qızdır. Siniflər üzrə bölgü aparanda çalışırıq ki, qızlarla oğlanların sayı arasında ciddi fərq olmasın”.

Bu rəqəmlərə əsaslansaq, görünür ki, bu il 175 saylı məktəbdə birinci sinfə qəbul edilən oğlanlardan 19-u qızla oturmur. Direktorun sözlərinə görə, bu da oğlanların qızlarla davranışına təsir edir: “Oğlanlar qızlarla oturanda davranışlarına nəzarət edirlər. Lakin belə olmayanda şagirdlərin dərsi dinləməməsi həm müəllimin dərsinə, hım də ümumilikdə keyfiyyətə təsir edir. Bu həm də oğlanların qadına hörmət anlayışına, münasibətinə, danışıq tərzinə təsir göstərir. Nə məktəbdaxili, nə də nazirlik tərəfindən bununla bağlı hər hansı təlimat yoxdur. Ona görə də bu məsələni tənzimləməkdə çətinlik çəkirik”.

Bir sinifdə 18 oğlan, 8 qız...

Rəhbərlik etdiyi məktəbdə 823 oğlan, 669 qızın təhsil aldığını deyən 310 saylı məktəbin direktoru Rəsmiyyə Quliyeva bəzi siniflərdə oğlan-qız nisbətinin pozulduğunu deyir: “Xüsusən də ibtidai siniflərdə və V-VII siniflərdə bu problemi müşahidə edirik. Məsələn, 5-ci siniflərin birində 26 şagirdin 18-i oğlan, 8-i qızdır. Bir neçə il əvvəl hətta müəllimlər xahiş edirdilər ki, qız uşağı gəlsə, onların sinfinə göndərək. Əsasən, son illər bu hallar müşahidə edilir”.

Direktorun sözlərin görə, qızların sayının az olması bir tərəfə, bəzən valideynlərin seçimi də siniflərdə qız-oğlan nisbətinə təsir edir: “İbtidai siniflərdə valideynlər müəllimi özləri seçir. Bu zaman da bəzi siniflərdə qız olmurdu. Seçimin elektron formada aparılması zamanı da valideynlər istədikləri müəllimi seçə bildilər. Lakin gələcəkdə bu seçimin müəllimə uyğun aparılmaması planlaşdırılır. Bu zaman bölgü kompüter vasitəsilə aparılacaq, insan müdaxiləsi olmayacaq. Əvvəl idman, əmək dərslərində qızlar və oğlanlar ayrı olurdu. İndi belə bölgü aparmırıq, jurnalda sıranı tən yarı bölürük. Mümkün qədər çalışırıq ki, oğlan qızla otursun. Amma say çox az olanda bunu etmək çətindir”.

Ümid yenə müəllimlərədir...

Təhsil eksperti Əjdər Ağayev hesab edir ki, məktəblərdə aşağı siniflərdən oğlanın oğlanla, yaxud da qızın qızla oturması qarşı cinslə münasibətdə vərdişlərin formalaşmasına mənfi təsir edir: “Birinci sinfə qəbul zamanı şagirdlərin bölgüsü aparılanda bu məsələ nəzərə alınmalıdır. Bunun mümkün olmadığı təksinifli məktəblərdə çıxış yolu görünmür”.

Ekspertin sözlərinə görə, hazırkı durumda məsələdən çıxış yolu çətindir: “Bu gün məktəblərdə qızların sayının az olduğu siniflərdə oğlanların qızlarla münasibətinə müəllimlər təsir edə bilər. Bunun üçün müəllimlər yönləndirə bilərlər. Bu məsələ ilə bağlı şablon və ya hər hansı standart yoxdur. Bu məqamda məktəbin pedoqoji heyətinin psixoloji və pedoqoji meyarlar üzrə öz yanaşması olmalıdır. Ümumiyyətlə, sinifdə şagirdlərin yerləşməsi zamanı anatomik, fizioloji göstəricilər nəzərə alınmalıdır. Məsələn, gözü zəif görənlər, yaxşı eşitməyənlər ilk sıralarda oturduqları kimi, qızlarla oğlanların yanaşı oturma nisbəti də gözlənilməlidir”.

“Uşaq daha çox hansı cinslə ünsiyyətdə olursa, ona da marağı artır”

Psixoloq Narınc Rüstəmovanın sözlərinə görə, qızlarla oğlanlar arasında nisbət pozulması həmcinslərə marağı artırır: “Ən çox meyil pozuntuları, konfliktli situasiyalar koloniya kimi bircinsiyyətli qruplarda, qızlar seminariyası, oğlanlar yataqxanasında yaşanır. Cinslər arasında fərqi uşaqlar əks cinslə olan təmasla öyrənir. Oğlanların çox olduğu qruplarda kobud, səliqəsiz, söyüş söyülən mühit olacaq. O qrupa bir qız daxil olanda artıq onlar davranışlarına, sözlərinə daha ciddi fikir verəcəklər. Eyni proses qadınların çox olduğu qruplarda da müşahidə edilir. Kişinin kişi xüsusiyyətlərini daşıması üçün ətrafında qadının olması mütləqdir. Eynilə uşaqlar mühitində bu, özünü göstərir. Bu uşaq yaşlarından cinsiyyətini kəşf etməyə, cəmiyyətdə rolunu dərk eləməyə kömək edir. Ona görə də siniflərdə çox zaman bir qız-bir oğlan oturmasına diqqət yetirilir. Çünki sinifdə şagirdlərin yerləşməsi zamanı cinslər arasında bərabərlik qorunmalıdır”.

Psixoloqun sözlərinə görə, oğlan və ya qız olmasından asılı olmayaraq hər bir şəxs ən çox hansı cinslə ünsiyyətdə olursa, ona maraq da artır: “Yetkinlik dövründə yalnız oğlanların məşğul olduğu idman qrupları var. Bu qruplardakı oğlanlarda öz cinsinə meyllilik, cinsi zorakılıq halları çox baş verir. Həmçinin, qızlar üçün voleybol, futbol klublarından bu problemlərlə bağlı müraciətlər çox olur. Çünki eynicinslilər arasında ünsiyyət nə qədər çox olursa, öz cinsindən olana maraq daha da artır. Bu, doğru hal deyil və artıq bu problem qarşısında SOS siqnalı verilməlidir. Əks halda, cəmiyyətdə bircinslilik yaranır”.

N.Rüstəmova deyir ki, uşaqların cinsiyyətlərini kəşf etmələri, qarşı cinslə bağlı münasibətləri məktəb yaşlarında formalaşır. Ona görə bu məsələyə diqqət edilməlidir: “Uşaqlar cinsiyyətlə bağlı məlumatları 6 yaşdan ana və ata üzərində öyrənir. Daha sonra cəmiyyət üzərində öyrənir. Bu haqda informasiyaları öz dostlarına danışırlar. Hətta cinsiyyətlə bağlı müəyyən hekayələr, söhbətlər edə bilirlər. Buna normal yanaşmaq lazımdır. Çünki uşaqlar tədricən cinsiyyəti kəşf edirlər. 9-10 yaşlarında isə bu maraqlar azalır və artıq cinsiyyətlə bağlı söhbətləri açıq şəkildə dilə gətirməkdən çəkinirlər”.

Problemin həllinə gəldikdə isə psixoloq hesab edir ki, siniflərdəki uşaqlarla qrup terapiyası aparıla bilər. Lakin ən əsas həll yolu qızların sayının təbii olaraq artması üçün cəmiyyətin maariflənməsidir.

Görünən isə odur ki, cinslər arasında pozulan balans bərpa olunana qədər məsuliyyət məktəblərin üzərinə düşür...

Ən çox oxunan

Qanuni oğru Masallı Rafiqin dəhşətli döyülmə anı – ŞOK VİDEO/23+
Qanuni oğru Masallı Rafiqin dəhşətli döyülmə anı – ŞOK VİDEO/23+
Azərbaycanlı milyarderin ŞOK fotoları yayıldı - FOTOLAR (+ 18)
Azərbaycanlı milyarderin ŞOK fotoları yayıldı - FOTOLAR (+ 18)
13 yaşlı qızın girovluqda başına gətirilən dəhşətlər - VİDEO
13 yaşlı qızın girovluqda başına gətirilən dəhşətlər - VİDEO
18 yaşlı azərbaycanlı terrorçu Həmzə Əliyev haqqında sensasion məlumatlar - FOTOLAR
18 yaşlı azərbaycanlı terrorçu Həmzə Əliyev haqqında sensasion məlumatlar - FOTOLAR
Rafael Cəbrayılov: “Xalqa məxsus olan dövləti məmur layiqincə təmsil etməlidir”
Rafael Cəbrayılov: “Xalqa məxsus olan dövləti məmur layiqincə təmsil etməlidir”
Gəncədə kollec müdiri belə həbs edildi - VİDEO
Gəncədə kollec müdiri belə həbs edildi - VİDEO
Azərbaycanlı müğənni lüt soyunmağa razı oldu - FOTOLAR
Azərbaycanlı müğənni lüt soyunmağa razı oldu - FOTOLAR
Afaq Aslan yenə bədənini nümayiş etdirdi: “Baxın, hər yerim təbiidir” – VİDEO
Afaq Aslan yenə bədənini nümayiş etdirdi: “Baxın, hər yerim təbiidir” – VİDEO
Rəşad Quliyev ittihamlara cavab verdi - Bu, Əlövsət Əliyevin işidir
Rəşad Quliyev ittihamlara cavab verdi - Bu, Əlövsət Əliyevin işidir
Elza Seyidcahandan yeni şeir: “Soyunsun mənim kimi...”
Elza Seyidcahandan yeni şeir: “Soyunsun mənim kimi...”